Кіріспе

Генри Джеймстің 1886 жылғы романы, роман негізінде түсірілген фильм және "Бостондықтар" деп аталатын опера компаниясы.

"Бостондықтар" – Генри Джеймстің романы, алғаш рет 1885–1886 жылдары "The Century Magazine" журналында бөлім-бөлім жарияланып, 1886 жылы кітап түрінде жарық көрді. Бұл ащы-тұзды трагедия үш ерекше кейіпкердің арасындағы қарым-қатынасқа ортақтас: Миссисипиден келген саяси консерватор Базил Рэнсом, Рэнсомтың туысы және Бостондық феминист Олив Канцлер, сондай-ақ феминистік қозғалыстағы Оливтің жас, әдемі шәкірті Верона Таррант. Романның сюжеті Рэнсом пен Олив арасындағы Веронаның адалдығы мен махаббаты үшін күрес төңірегінде өрбиді, алайда романға саяси белсенділер, журналистер және ерекше тұлғалар да кеңінен енгізілген.

Жарияланым

Генри Джеймс бастапқыда Бостондық баспагер Джеймс Р. Осгуд & Co. компаниясымен АҚШ-та кітапты 4000 долларға басып шығару туралы келісім жасады. Осгуд романды бөлім-бөлім етіп жариялау үшін The Century журналымен жеке келісім шарт жасады. 1885 жылдың мамыр айында, романның бөлімдері толық жарияланбастан және Джеймске тиіс ақша төленбеген кезде, Осгудтың фирмасы банкротқа ұшырады. Джеймс авторлық құқықты Macmillan and Co. компаниясына сату арқылы жоғалтқан соманың бір бөлігін қайтарып алды, ол 1886 жылдың ақпанында Ұлыбританияда үш томдық, ал 1886 жылдың мамырында АҚШ-та бір томдық басылымда "Бостондықтар" романын жариялады.

Қысқаша мазмұны

Миссисипи штатының заңгері және Азамат соғысының қатысушысы Базиль Рэнсом Бостон қаласындағы туысы Олив Канслерге келеді. Ол оны саяси жиынға алып барады, онда Верена Таррант феминистік сөз сөйлейді. Рэнсом, беделді консерватор, сөзге ашуланып, бірақ сөз сөйлеген әйелге қызығады. Олив, Веренаны ешқашан көрмеген, сондай-ақ қызығушылық танытады. Ол Веренаны ата-анасының үйінен кетіп, өзімен бірге тұрып, феминистік қозғалыста мансап жасау үшін оқуға көндіреді. Темірқасықта Рэнсом Нью-Йоркке оралып, заңгерлік тәжірибесіне қайта кіріседі, бірақ ол жақсы дамымайды. Ол Бостонға қайта келіп, Веренамен бірге Гарвард колледжінің аумағында, соның ішінде әсерлі Азамат соғысының ескерткіш залынан өтеді. Верена өзін харизматикалық Рэнсомқа тартылған сезінеді. Базиль ақыры Веренаға үйлену ұсынысын жасайды, бұл Оливті қатты ренжітеді. Олив Веренаның Бостон музыкалық залында сөйлеуін ұйымдастырады. Рэнсом Верена сөйлеуге кіріспес бұрын залға келеді. Ол Веренаны осы жерден қашып кетуге көндіреді, бұл Олив пен оның феминист достарына ұят келтіреді. Романның соңғы сөйлемінде Веренаның көздерінен жас шығып тұрғанын көреміз, бұл оның соңғы жасы емес екенін Джеймс көрермендерге жеткізеді.

Тақырыптар

Джеймстің көптеген шығармаларынан айырмашылығы, «Бостондықтар» феминизм және қоғамдағы әйелдердің жалпы рөлі сияқты нақты саяси тақырыптарды қамтиды. Джеймс феминисттік қозғалысқа қатысты екіұшты пікірде болды: ол 1909 жылғы 6 сәуірде суфражистка досына жазған хатында: «Мен көптеген және үстем әйел сайлаушыларының пайда болуына құштар емеспінімді мойындаймын және ақыл-есі дұрыс ер адамның қалай құштар болатынын көре алмаймын» деп жазды. Кітаптағы тағы бір тақырып, соңғы кезде көп талқыланған, Оливтің Веронаға деген мүмкін болатын лесбияндық тартымдылығы. «Бостондық неке» термині екі әйелдің ұзақ мерзімді, екіұшты қарым-қатынасын білдіру үшін пайдаланылатын. Джеймс бұл мәселені тікелей айтпайды, бұл сол кездегі қағидалармен байланысты. Бірақ осы екіұштылық, Оливтің ниеттері туралы күмәндік тудыратындықтан, романды байытуы немесе байытпауы мүмкін. Адамдар кітапты қалай түсінуге қатысты екіге бөлінеді. Біреулер үшін, Ransom Веронаны жеңуге жақындаған сайын, ол жаратушысының ықыласын жоғалтады; енді біреулері үшін, мүлдем жоқ. Кейбіреулері үшін ол Оливке, оның Веронаны жоғалта бастаған кезінде, кейінгі тарауларда көбірек жаны ашып, жанашырлық танытады; енді біреулері үшін ол оның күйзелісін жай ғана бақылайды. Кейбіреулері оның өзінің жағдайын ауыр мойындауы «Ханшайым портреті» кітабының 42-тарауындағы Изабель Арчердің ұзақ түнгі ойларына ұқсас дейді; енді біреулері олай емес. Үш басты кейіпкердің айналасында өзгерістерді қалайтын, циник журналистер және кейде зұлымдықпен айналысатын көптеген адамдар бар. Атауы Бостон халқына емес, Олив пен Верона есімді екі кейіпкерге қатысты, «олар Ransom, оңтүстік азаматы және сырттан келген адам, Нью-Йорктен оларға қарағандағыдай».

Фильм нұсқасы

Бостондықтар 1984 жылы Мерчант Айвори тобы (режиссер Джеймс Айвори, продюсер Исмаил Мерчант, сценарист Рут Правер Джабвала) Кристофер Рив, Ванесса Редгрейв және Мадлен Поттердің басты рөлдерде ойнауымен түсірілді. Фильмге сын-ескертпелер әртүрлі болды, Rotten Tomatoes сайтында 87% «жаңа» деп бағаланды. Дегенмен, Ванесса Редгрейвтің актерлік шеберлігі жоғары бағаланды, сондай-ақ ол 1984 жылғы «Алтын глобус» және «Оскар» сыйлықтарының «Үздік әйел актер» номинациясына ие болды. Бұдан өзге, фильм костюм дизайны және операторлық жұмысы үшін де марапаттарға ұсынылды. 2005 жылы түсірілген «Калифорниялықтар» тәуелсіз драмалық фильмі – бұл оқиғаның жаңа өңделіп жасалған нұсқасы.

Мәдени сілтемелер

Жас Олив Канцлер "Ерекше мырзалар лигасы" туындысында кейіпкер ретінде көрінеді. Феминистік нанымының арқасында, жас Олив осы әлемде қорлаушы тағдырға ұшырады. Оның эпизодында ол "Жолдан тайған қыздарды түзеу академиясына" жіберілгені көрсетіледі, және қатал мұғалім Кэти Карр ханым оның жалаңаш қабырғасын таяқпен ұрып, екінші бір оқушы Оливті ұстап тұрып, одан "тәуелсіз американдық" мінезін шығаруға уәде береді. Олив тек рақым сұрауға мәжбүр болады.