Күміс ағыны: байлық іздеушілердің қоныс аударуы

Кіріспе

Күміс кенінің табылуы байлық іздеген адамдардың жаппай көшіп кетуіне себеп болады. Күміс кенінің табылуы, жаңа кен аймағында байлық табуды көздеген адамдардың көптеп келуіне әкелетін, алтын іздеуге ұқсас құбылыс. Күміс іздеудің елеулі толқындары Мексикада, Чилиде, АҚШ-та (Колорадо, Невада, Калифорния, Юта) және Канадада (Кобальт, Онтарио және Британдық Колумбияның Кутенэй аймағы) болған. Көптеген танымал туристік қалалардың туындауы күміс іздеумен байланысты.

Тарих

Тарихи тұрғыдан алғанда, мыңдаған жылдар бұрын Афинаға жақын Аттика түбегінде сияқты басқа да "күміс асығулар" болған. Лаурионның күміс кен орындары игерілуімен әйгілі болды және Афинаның жаңа мемлекетін қаржыландыруға көмектесті. Бұл термин сондай-ақ Жаңа Дүниеге де кеңінен қолданылады. Алтынға деген құштарлықтың шамадан тыс бейнесіне қарамастан, Солтүстік Америка батысындағы қалалар мен өнеркәсіп тарихы күміс айналысына көбірек байланысты. Бұл, ішінара, онымен бірге табиғатта кездесетін басқа минералдар – қорғасын, қалайы, мыс – және оның кендерінің (әдетте галена) химиялық күрделілігіне байланысты күрделі балқыту процесімен байланысты. Көп жағдайда балқыту қаласы мен күміс кен қаласы арасындағы шекара өте жіңішке, бірақ мыс кен қалаларында көбінесе ірі балқыту орындары (мысалы, Монтана штатындағы Анаконда) және олармен байланысты өнеркәсіптік кешендер болады. Күміс іздеу жиі басқа пайдалы кен орындарын дамытуға мүмкіндік береді, себебі онымен бірге кездесетін әртүрлі пайдалы кендердің болуына байланысты, әсіресе галенаның, оның ең көп таралған табиғи түрінің ішінде. Сондықтан Британдық Колумбияның шекаралық аймағы, Вашингтон штатының Спокан қаласынан халықаралық шекарадан аса жақын орналасқан, галенаның күміс емес құраушыларына негізделген күшті тау-кен және балқыту экономикасына ие болды, ал жақын орналасқан Трейл қаласы қазірге дейін жұмыс істейтін балқыту қаласы болып табылады (шекаралық ауданның ұзақ жылдар бойы қалыптасқан өнеркәсіптік кешені құрдымға кеткеннен кейін). Қатты тау-кендер алтын кендеріне қарағанда ұзақ өмір сүреді, сондықтан күміс кен қалалары ұзаққа созылады және бірнеше жылдың ішінде өркендеп дамитын алтын асығу қалаларына қарағанда дамуға көбірек уақыт алады. Күміс кен қалалары әдетте бірнеше онжылдыққа созылады, Клондайк ауданындағы Доусон қаласы сияқты алтын қызуындағы жерлерде қалған мардымсыз іздерге айналған сән-салтанат пен байлықты дамытуға уақыт алады. Керісінше, "күміс қалалары" – Колорадо штатының Аспен және Британдық Колумбияның Нельсон қалалары – модернизация дәуірінде де және туризмнің пайда болуымен де (кейде кез келген күміс кенінен де бай болатын) жұмыс істейтін экономика ретінде сақталды.

Historically there were other "silver rushes", such as on the Attic peninsula near Athens, Greece, thousands of years ago. The silver mines of Laurion became famous for their exploitation and helped fund the new state of Athens. The term is also widely applied to the New World. Despite the larger than life image of the gold rush, the history of towns and industry in the North American West revolves much more around silver. This is partly because of the other minerals usually found with it – lead, tin, copper – and the more complicated smelting process associated with it because of the chemical complexity of its ores (usually galena). The line between a smelter town and a silver mining town is very slim in many cases, although copper mining towns typically also have large smelters (such as Anaconda, Montana) and industrial complexes associated with them. The pursuit for silver often opens up other mineral deposits for development because of the variety of other useful ores that occur with it, especially in galena, its most common natural form. Hence the Boundary Country of British Columbia, just across the international border from Spokane, Washington, had a strong mining and smelting economy based on the non silver components of galena, and the nearby city of Trail remains a functioning smelter town (long after the long established industrial complex of the Boundary District has faded into a ghost town). Hardrock mines tend to last longer than placer gold mines, and so silver mining towns last longer and have more time to develop than placer gold rush towns, which often peak within a few years. Silver mining towns typically last a few decades, with time to develop the opulence and luxury that only left the slightest traces in placer gold fevered places such as Dawson City in the Klondike. By contrast, "silver cities" like Aspen, Colorado, and Nelson, British Columbia, often survived as functioning economies into the era of modernization and the advent of tourism (which sometimes proves richer than any silver mine).