Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Доти, сондай-ақ Дотигарх (डोटीगढ़) немесе Қиыр Батыс даму аймағы деп белгілі, Непалдың Кали өзенімен Үттараканд штатының Кумаон бөлігімен шектесетін батысы мен Карнали өзенімен шектесетін шығысы арасында орналасқан даму аймағы еді. Доти Катюри патшалығының сегіз тәуелсіз княздығының бірі болған.
Doti , also known as Dotigarh (डोटीगढ़) or the Far Western Development Region was a development region of Nepal situated between River Kali bordering Kumaon division of Uttarakhand, India in the west and the Karnali river on the east. Doti was one of eight different princely states of the Katyuri Kingdom.
Этимология
Доти атауы екі өзеннің тоғысқан жерін білдіретін Доаб сөзінен пайда болған деп саналады. Тағы бір пікір бойынша, Дотидің түпкі атауы = + немесе (санскритте инду құдайы және қайта жаратылу немесе медитация орны деген мағынаны білдіреді) болған.
The name Doti is believed to have originated from the word Doab which means the land area between the confluence of two rivers. Other view is that the original name of Doti was = + or ( meaning Hindu God and meaning the place of re creation or the place of attaining a meditation in Sanskrit).
Моғолдардың алыс батыс Непалға басып кіруі
16 ғасырда Акбардың билігі тұсында моғолдар Дотидің раикаларына шабуыл жасады. Олар Райка мемлекетінің астанасы Аджемеруға басып кірді. Аджемеру қазір Непалдың қашық батыс аймағындағы Дадельдура ауданында орналасқан. Шабуылға Лакхнауда тұратын Акбардың әскербасысы Хұсайн Хан жетекшілік етті. Шамамен 1540-1615 жылдарда өмір сүрген моғол империясы кезеңіндегі үнді-парсы тарихшысы `Абд әл-Қадыр Бадаунидің мәлімдемесіне сәйкес, Лакхнаудың моғол армиясының басшысы Хұсайн Хан, Райка мемлекетінің байлығы мен қазынасына құмар болып, мемлекетті тонауды мақсат еткен – осы шабуылдың түпкі себебі болды; ол бірнеше қаланы жаулап алды және сәтті әскери науқаннан кейін Лакхнауға қайтып келді.
During the period of Akbar's rule in the 16th century, the Moguls had attacked the Raikas of Doti. They invaded Ajemeru, capital of the Raika Kingdom. Ajemeru is now in Dadeldhura District of far western region of Nepal. Hussain Khan, army chief of Akbar residing in Lucknow had led the attack. According to `Abd al Qadir Bada'uni (c. 1540 1615), Indo Persian historian during Mughal Empire, Mughal Army chief of Lucknow, Hussain Khan, lured by the wealth and treasures of the kingdom of the Raikas, wanted to plunder the state, this being the motive behind the assault; he managed to capture some cities and after his successful campaign he returned to Lucknow.
Горхалық шабуыл
Непал тарихы бойынша, 1790 жылы Горкханың кеңею кезеңінде Доти патшалығы мен Непал (Горкха патшалығы) арасындағы тарихи соғыс орны – Сети өзенінің жағасында орналасқан Нари Данг. Думракот Горхалилерге қарсы күресте Доти патшалығының базасы болды. Горхалилермен болған соғыста Доти патшалығы жеңіліске ұшырады және Доти патшасы Пилибхитке қашты.
The historic place of war between the Doti Kingdom and Nepal (Gorkha Kingdom) during the period of Gorkha Expansion in 1790, according to the history of Nepal, is Nari Dang which lies on the bank of the Seti River and Dumrakot was the base of the Doti Kingdom during the fighting against the Gorkhalis. In the war with the Gorkhalis, the Doti kingdom was defeated and Doteli King fled to Pilibhit.
Хайргарх-Синхай штаты
1790 жылы Сурайбанши руының патшасы Ража Дип Шах Непалдан қуылды. Оудхтың Терайына (қазіргі Үндістанның Уттар-Прадеш штатының Лакхимпур-Хери ауданы) келгеннен кейін, ол Британдық Үндістанның құрамындағы Хайригарх қаласында Хайргарх Сингхай мемлекетін құрды. Канчанпур Праганнасы (қазіргі Непалдың Кайлали және Канчанпур аудандары) оның мемлекетінің немесе Заминдаринің бір бөлігі болды. Ол Хайригархтың Баңжара билеушілерін жеңіп, тек сол Парғанада ғана емес, сонымен қатар Бхурдың бір бөлігінде де билік орнатты.
Raja Deep Shah of Surajbanshi clan was expelled from Nepal in 1790 A. D and on arriving to Terai of Oudh (now Lakhimpur Kheri District of Uttar Pradesh of India) he established Khairgarh Singhai State in Khairigarh under British India. Kanchanpur Praganna (now the District of Kaillali and Kanchanpur of Nepal) was also the parts of his State or Zamindari. He succeeded in defeating the Banjaras rulers of Khairigarh and establishing himself not only in that Pargana but also in parts of Bhur
География
Қиыр Батыс даму аймағының шығысында Карнали провинциясы, оңтүстігінде Уттар-Прадеш (Үндістан), батысында Уттаракханд (Үндістан) және солтүстігінде Тибет автономиялық аймағы (Қытай Халық Республикасы) орналасқан. Аймақтағы ең биік тау – Апи шыңы, ол Дарчула ауданында. Бажханг ауданындағы тағы бір биік тау – Сайпал. Қиыр Батыс даму аймағындағы ең маңызды өзендер – Сеті және Махакали өзендері; екі өзен де Карнали өзенінің салалары болып табылады.
The Far Western Development Region has Karnali province to the east, Uttar Pradesh (India) to the south, Uttarakhand (India) to the west and the Tibet Autonomous Region (People's Republic of China) to the north. The highest mountain in the region is the Api Peak, with high; it is in the Darchula district. Other high mountain is Saipal, high, in the Bajhang district. The most important rivers in the Far Western Development Region are the Seti and the Mahakali rivers; both rivers are tributaries of the Karnali river.
Демография
Бұл Непалдың ең кіші даму аймағы, ауданы [аудан мөлшері] және халық саны ең аз – 2,552,517 адам тұрады. Халық тығыздығы барлық аймақтардың арасында екінші ең төменгі көрсеткішті құрайды, шамамен 130,6 адам/км². Басты этникалық топ – Хас/Четри, олардың үлесі жалпы халықтың 76% құрайды.
It is the smallest Development Region of Nepal with an area of and also with the lowest population with 2,552,517 people living there; its population density is the second lowest of all the regions, with 130.6 persons/km2. Main ethnic group are Khas/Chhetri making total population of 76%.
Тіл және мәдениет
Жергілікті негізгі тілдер – дотияли және непали тілдері. 2011 жылғы халық санағына сәйкес, оларға сәйкесінше адамдар сөйлейді. Кейлали және Канчанпур аудандарының тұрғындары әртүрлі тілдерде сөйлейді. Рана тару және Дангаура тару өз тілінде сөйлейді. Рана тарулар мен Дангаура тарулар әртүрлі тару тілдерінде сөйлейді. Салттық билер мен әндер – Чхолия, Бхада, Жора Чхапели, рунг халқының (Саука) рунг мәдениеті, Байра әндері, Деуда, Чайт және Джагар – мәдениеттің бір бөлігі болып табылады. Джагар мен Чайт батырлық әңгімелері Катюри кезеңінен бері Дотидегі ең маңызды мәдениеттің бір бөлігі болып табылады. Чайт әңгімелері Сенапати Пири Бохараның (Доти) батырлығы туралы айтады және "Гаура парва" кезінде орындалады. Байтеди ауданының Баскот ауылынан шыққан Джусия Дамай белгілі Джагар әншісі болған. Дотидің негізгі мерекелері – Гора (Гамра), Холи, Бишпати, Харела, Ракша Бандан, Дасаин, Макар Санкранти және тағы да басқалар.
The major local languages are Dotiyali and Nepali each spoken respectively by and people according to the 2011 census. Inhabitants of two terai districts Kailali District and Kanchanpur District speak different languages. Rana tharu and Dangaura tharu speaks their own language. Language spoken by Rana tharus and Dangaura tharu speak variousTharu Languages. Traditional dance and songs Chholiya, Bhada, Jhora Chhapeli, Rung Culture of Rung people (Sauka), Baira song, Deuda, Chait and Jagar are part of the culture. Jagar and Chait tales of bravery is most important culture in Doti since Katyuri period. Chait tales about bravery of Senapati Piri Bohara (Doti) is singing in Gaura Parva Jhusia Damai of Baskot of Baitadi District was famous Jagar singer. The major festivals of Doti are mainly Gora (Gamra), Holi, Bishpati, Harela, Raksha Bandhan, Dasain, Makar Sankranti, and others.