Кіріспе

Рассел Генри Читтенден (18 ақпан 1856 – 26 желтоқсан 1943) – американдық физиологиялық химия ғалымы. Ол ас қорыту және тамақтану биохимиясы саласында жаңағы зерттеулер жүргізді.

Ерте өмір және білім

Ол 1856 жылы Коннектикут штатының Нью-Хейвен қаласында дүниеге келді, 1875 жылы Йельдегі Шеффилд ғылыми мектебін бітірді, 1878-1879 жылдары Хайдельбергте оқыды және 1880 жылы Йельде физиологиялық химиядан докторлық диссертациясын қорғады. Ол ағылшын тегінен шыққан, оның Америкадағы алғашқы атасы – ағылшын армиясының офицері, майор Уильям Читтенден. Ол қызметтен кетіп, 1639 жылы әйелі Джоанна Шеаффпен бірге Кент графтығының Кранбрук қаласынан Америкаға келіп, Коннектикут штатының Гилфорд қаласына қоныстанды. Профессордың әкесі мен анасы тарапынан келген ата-бабалары Революциялық соғыста шайқасты.

Мансап

Ол 1882-1922 жылдары Йель университетінде физиологиялық химия профессоры болды. Ол 1898 жылдан 1922 жылға дейін Шеффилд ғылыми мектебінің директоры қызметін атқарды. 1900 жылдан бастап Йель медицина мектебінде физиология профессоры болды. 1898-1903 жылдары Нью-Йорктегі Колумбия университетінде физиологиялық химиядан лекция оқыды. Ол 1887 жылы Америка физиологиялық қоғамын құруға қатысты және 1895 жылдан 1904 жылға дейін оның президенті болды. Ол Коннектикут өнер және ғылым академиясының мүшесі болды. 1904 жылы Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды. Ол "Дигестивтік протеолиз және тамақтанудағы физиологиялық экономика" (Нью-Йорк, 1905) кітабының авторы. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде профессор Читтенден Азық-түлік пайдалану жөніндегі кеңес комитетінің және Ұлттық зерттеулер кеңесінің атқару комитетінің мүшесі болды. Ол көбінесе "американдық биохимияның әкесі" деп аталады. Оның Нью-Хейвендегі үйі Ұлттық тарихи ескерткіш санатында. Читтенден аз белокты диета ұстануды жақтады.

Рассел Генри Читтенден сыйлығы

Йель колледжінің Сынып күніндегі жыл сайынғы дәстүр бойынша Рассел Генри Читтенден сыйлығы "табиғат ғылымдары немесе математика саласындағы үздік білімімен ерекшеленген тәмамдаушы түлекке беріледі". Бұл сыйлық бастапқыда ғылым бакалавры дәрежесін алған үздік түлектерге тағайындалған. Торнтон Ли Пейдж, Эндрю М. Глисон, Мюррей Герстенхабер, Говард Циммерман, Гидо Калабрези, Джонатан Валь, Эдвард Хундерт және Николас Кристакис бұл сыйлықтың иегерлері болды.