Кіріспе
Апамеа крената, бұлтты шекаралы брандел деп аталатын, Noctuidae тұқымдасына жататын көбелек. Ол Палеарктика аймағында кеңінен таралған. Солтүстікте Арктикалық шеңберден өтеді, ал Жерорта теңізі аймағында тек салқын жерлерде және тауларда кездеседі, ыстық аумақтардан қашып жүреді. Альпі тауларында шамамен 2000 метр биіктікке дейін көтеріледі.
Apamea crenata, known as the clouded bordered brindle, is a moth in the family Noctuidae. It is distributed throughout the Palearctic realm. In the North it crosses the Arctic Circle, in the Mediterranean it is found only in cool locations and mountains avoiding very hot areas. In the Alps, it rises to an altitude of about 2000 metres.
Сипаттама
Бұл түрдің қанат еңістігі 36-44 мм аралығында. Алдыңғы қанаттары ақшыл қоңыр, шеттерінде қараңғырақ дақтар болады, көбінесе негізінде және қанат ұшында айқын белгілері бар. Артқы қанаттары сұрғылт, қараңғы тамырларымен ерекшеленеді. Меланистік формалары да жиі кездеседі.
Техникалық сипаттама және өзгеруі
Алдыңғы қанаты ашық лилак сұр, көбінесе ашық қоңыр түсті өңмен жуылған; тамырлары ашығырақ: жамбас аймағы лилак сұр түстің сезімімен; ішкі шеті ақ, ал негізіне жақын жерде күңгірт қара жолақпен: ішкі және сыртқы сызықтар қос, қоңыр, сыртқы сызықтан кейін қара қоңыр тамыр нүктелерінің қос қатары және арасында ақ нүкте; клавиформалы стигма қоңыр, қараңғы контурмен; орбикуляр әдетте сопақтау және тар, кейде қысқарып, дөңгелектеу болады, ортасы қоңыр, рениформа сияқты, және ақ контурмен, рениформаның сыртқы жартысы ішкі жартысынан ашық, ал төменгі бөлігі қара; жасуша және орталық көлеңке қоңыр, соңғысы жасушаның астына жетпейді; субмаргиналдық сызықтан тыс шеттік аймақ қара қоңыр, екі бүктемеде ірі тістерді ішке қарай шығарады; артқы қанаты күңгірт, негізіне қарай ақшыл сұр. Аберрация (ab.) argentea Tutt – Шотландиядан шыққан түр, алдыңғы қанаттарының негізгі түсі жылтыр күміс ақшыл, жіңішке қоңыр жағалау жолақтарымен; терминалды аймақ және базалық жолақтар ашық қоңыр; барлық басқа белгілер жойылған, тек рениформа стигмасының іздері қалған: артқы қанаты ашық сұр; Forma ochrea Tutt және intermedia Tutt тек типтік түрдің ақшыл сары немесе қызғылт сары түспен жуылған нұсқаларын білдіреді, соңғысы Ұлыбританияда ең көп таралған түр; forma flavorufa Tutt – Солтүстік Англия мен Шотландиядан ғана табылған сирек түр, негізгі түсі бозғылт сары-қызыл, әдеттегі белгілер жойылған, бірақ стигмалар анық және сары контурмен шеңберленген; қысқа сары жолақтар, жамбас түбінде сары дақ және қара тамырларда сары ұсақ қабыршақтар; putris Hbn. пішінінде алдыңғы қанаттың бүкіл беті күңгірт сұр қоңыр түспен боялған, ішкі және сыртқы сызықтар арасындағы орталық аймақ жамбастан ішкі шетке дейін қараңғы қоңыр; ішкі шеттің ақ қабыршақтары анық көрінеді; кейбір үлгілер біркелкі қара және жасырын белгілермен, ал басқалары ашық қоңыр және белгілерді анық көрсетеді: combusta Haw. пішіні – оның қараңғы күңгірт түрі, онда базальды аймақ және екі түс ақ қабыршақтармен араластырылған, рениформаның сыртқы жиегі де ақшыл; ab. alopecurus Esp. – қызыл қоңыр, тамырлары қараңғы, жамбас жағы мен ішкі шеті, кейде тамырлары ақшыл ұнтақтанған, ал стигмалары сары жиекті; екі бүктеме қалғандарына қарағанда қызғылт; кейбір жағдайларда бұл қызыл түс басым болып, бүкіл қанатты қызылға бояйды; басқаларында қара түсті реңктер қызылға басым келеді, соңғылары nigrorubida Tutt; ab. subrurea Petersen – сұр қоңыр түсті, анық белгіленген алдыңғы қанаты бар және сары түспен ерекшеленбеген рениформа пішіні; extincta Stgr. – Ысықкөл мен Кукунордан шыққан, алдыңғы қанаты біркелкі лилак сұр; терминалды аймақ және жасуша күңгірт қызыл қоңыр; түстер өте анық емес; стигмалары ашық сұр, рениформаның сыртқы жиегі ақшыл; осыған сәйкес келетін қараңғы пішін (әдеттегі rurea үшін alopecurus сияқты); ab. uniformis ab. nov.[Warren] – толығымен күңгірт қара бауыр түсі, тек ақшыл ішкі және сыртқы сызықтар мен рениформа стигмасының ақшыл сыртқы жиегінен басқа белгілері жоқ; артқы қанаты, extincta-дағыдай, тегіс ақшыл сұр.
Биология
Апамея крената әртүрлі ортада тіршілік етеді. Ол шөптегі бай, кесілмеген және ылғалды, мезофильді жерлерді қоныстандырады, мысалы, ылғалды шалғындықтар, орман шеттері немесе аралықтар, тау және аңғар шалғындары, бұталы далалар мен сортаң жерлер, сондай-ақ бақтар мен саябақтар. Ұлыбританияда бұл көбелек мамырдан шілдеге дейін түнде ұшады. Ол жарық пен қантқа, әсіресе нектарға бай гүлдерге тартылады. Ересек күйіндегі гусеницаның түсі қоңыр-сұр немесе топырақ сұр. Олардың жонында сары және ақ түсті жолақ бар. Денесінің әр сегментінде қара дақтар мен қара нүктелі түйнектер орналасқан. Бүйірлік жолақ сары және ақ. Басы, мойын қалқаны және анус қалқаны қара қоңыр түсті. Мойын қалқанынан үш жарқын бойлық жолақ көрінеді. Қызыл қоңыр түсті қуыршақ кремастерде екі тікен мен төрт қысқа ілгекпен жабдықталған. Гусеница әртүрлі шөптермен қоректенеді, оның ішінде жеміс ағаштарының шөптері, тораңғы шөптер, бетеге шөптері және канари шөптері бар. Бұл түр гусеница күйінде қыстайды және маусым бойы жылы ауа райында тамақтанады.