Кіріспе

Sims класының эсминшісі

USS Russell (DD 414) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңінде АҚШ Әскери-теңіз күштерінде қызмет еткен, контр-адмирал Джон Генри Расселлдің құрметіне аталған кеме. Ол Екінші дүниежүзілік соғыстағы ең көп награда алған АҚШ Әскери-теңіз кемелерінің бірі болды. "Рассел" кемесі 1937 жылдың 20 желтоқсанында Ньюпорт Ньюс кеме құрылысы және құрғақ док компаниясында, Вирджиния штатының Ньюпорт Ньюс қаласында салынды; 1938 жылдың 8 желтоқсанында суға түсірілді; контр-адмирал Расселдің немересі, Чарльз Маршаллдың демеушілігімен және 1939 жылдың 3 қарашасында қолданысқа енгізілді.

Қызмет тарихы

Еуропада Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін екі ай өткен соң, "Расселл" Атлантика мұхитының батысында және Кариб теңізінде бейтараптық күзетуін жүзеге асырды, Пёрл-Харборға шабуыл жасалғанға дейін.

1942 жыл

Расселлге Тынық мұхитына баруді бұйырды, ол Панама каналы арқылы Сан-Диегоға барды. 1942 жылғы 6 қаңтарда ол батысқа қарай кетіп, Самоаға күштерді жеткізіп, күзеттеді. 20 қаңтарда жапондықтар Британдық Малайяға, Борнеоға, Селебес аралдарына, Гилберт аралдарына және Бисмарк архипелагына енді. Бір апта ішінде Рабаул түсті, ал жапондықтар Жаңа Ирландия мен Соломон аралдарына жылжыды, батысқа қарай Голландтың Шығыс Индиясын басып алды. 25 қаңтарда Расселл 17-ші жедел топпен бірге солтүстікке қарай жүзіп, 1 ақпанда оның ұшақтары Макин, Мили және Джалуитке шабуыл жасағанда, Йорктаунды күзетті, содан кейін Перл-Харборға бағыт алды. Айдың ортасында топ қайтадан жүзіп кетті. Бастапқы мақсатынан, Уэйк аралынан ауытқып, Катон аралында әуе базасын құрған күштерді қамтамасыз етті, ол Гавайи, Самоа, Фиджи және Австралияға дейінгі маршрутта маңызды және Макиннен 1600 шақырымнан кем емес қашықтықта орналасқан. Содан кейін Рабаул мен Гасматаға шабуылдар жасалып, Жаңа Каледонияға әскерлерді жеткізуді қамтамасыз етуге бұйрық берілді, бірақ 8 наурызда жапондықтар Жаңа Гвинеядағы Саламауа мен Лэйге қонды және Порт-Морсбиге қауіп төнді. Лексингтон күштерімен бірге олар Папуа шығанағына қарай ұшып барды. 10 наурызда Оуэн Стэнли тау жотасы арқылы ұшақтар Хун шығанағындағы жақында құрылған жапондық базаларды бомбалау үшін жіберілді. Сәуір айында Расселл Йорктаун күштерін күзетуді жалғастырды, негізінен АНЗАК аймағында жұмыс істеді. 3 мамырда TF 11-мен жанармай құю операциялары кезінде Neosho-ны күзету үшін бөлінген ол 5 мамырда TF 17-ге қосылды және күштің ауыр бөлімшелерін күзету міндеттерін қайтадан бастады. 7 мамырда Коралл теңізінде ол жау ұшақтарымен соғысып, Йорктаун мен Лексингтонды қорқытып, Порт-Морсбиге шабуыл жасауда жапондық күштерді қолдады. Лексингтон ауыр зақымдар алды, бірақ әрекеттерін жалғастырып, ұшақтарды ұшыра берді. Алайда үш сағаттан кейін ол қатты жарылыс болғаны туралы хабарлады. Екіншісі соңынан ерді. Оның өрттері бақылаудан шықты. Көп ұзамай ол кемені тастап кетуді бастады. Расселл оның күзетіне қосылып, құтқару кемелері экипажды эвакуациялаған кезде зақымдалған кемені айналдырды және бұл жұмысты аяқтағаннан кейін Коралл теңізі шайқасынан кетіп қалды. Тонгаға қайтып, Лексингтоннан 170 аман қалғандарды алып, Перл-Харборға қарай жүзіп кетті. 27 мамырда келген ол 30 мамырда тағы да Мидуэй аралына қарай жолға шықты. 4 маусымда 16 және 17-ші жедел топтар жаумен әуе шайқасында кездесті, ол арқылы Расселл Йорктаунды күзетті. Түстен кейін жаудың торпедалық ұшақтары күзетті бұзып, кемеге сәтті соққы берді. Коралл теңізі шайқасынан аман қалғандар тасталып кетті. Расселл кеме экипажының және авиациялық қызметкерлердің 492 адамын алды. Келесі күні ол 27 адамын Асторияға тасымалдады, кемедегі құтқару жұмыстарына көмектесу үшін, бірақ жапон торпедалары (жапондық I 168 суасты қайығынан) күш-жігерді жойды және Йорктаун мен Хамман батып кетті. 10 маусымда Расселл Саратогадан "Хорнет" және "Энтерпрайз" кемелеріне ауыстыруды жүзеге асырды, ал 13 маусымда Перл-Харборға оралды. Келесі екі ай бойы жаттығуларға қатысып, Расселл 17 тамызда TF 17 жедел тобымен қайтадан сортқа шықты, "Хорнет"ті күзетуге орналасып, оңтүстік-батысқа қарай бет алды. 29-ы күні TF 17 TF 61-ге қосылды, бұл 61.2 жедел тобына (TG 61.2) айналды. 31-ші күні "Саратога" торпедаға ұшырады, ал Расселл сәтсіз суасты кемелерін іздестірді, Гуадалканал үшін ұзақ және қымбат кампанияның алғашқысы. 6 қыркүйекте "Хорнет" ұшақтарының бірі "Расселл" кемесінің оң жағында жарылғыш затты тастап, торпеданы жарылдырды. Тағы бір суасты кемесін іздеу басталды. 1452-де ол байланыс орнатып, 600 фунттық тереңдік зарядынан 6-ын тастады. 1513-те ол 1,5 шақырымға 0,8 шақырым мұнайлы жерді байқады, бірақ 700 метрде байланыс үзіліп, қайта қалпына келмеді. Жылдың қалған бөлігінде және келесі жылға дейін Расселл Гуадалканал кампаниясын қолдау жұмысын жалғастырды. 25-26 қазанда Санта-Крус аралдары шайқасына қатысып, батып бара жатқан кемені құтқару операцияларына қатысты, осы жолы "Хорнет" кемесінен TF 17 командирі, контр-адмирал Джордж Д. Мюррейді және оның штабын Пенсаколаға, ауыр жарақат алғандарды Нортгемптонға, ал басқа аман қалғандарды Нумеаға жеткізді, онда "Расселл" кемесінің құрылысы, құтқару жұмыстары кезінде зақымдалған, жөнделді.

1943 жыл

1942 жылдың желтоқсаны мен 1943 жылдың қаңтарында Гуадалканал мен Тулагиге, содан кейін Реннеллге конвойлерді сүйемелдеді. Ақпан айында ол "Энтерпрайз" кемесін сүйемелдеді, ал наурыз айында конвойлерді сүйемелдеу жұмысын қайта бастады, сәуірдің ортасына қарай Австралияға бір рет барып қайтты. 1 мамырда эсминец батыс жағалауға бағыт алды. Шілде айының соңында Маре аралында күрделі жөндеуден өткен соң, ол солтүстікке қарай Киска аралына "үрліс" жасауға дайындалып жатқан күштерге қосылды. Алеут аралдарындағы патрульдік міндеттерді орындағаннан кейін, күз келгенде ол оңтүстікке бұрылып, Гавайиге десанттық кемелерді сүйемелдеді. Қазан айында ол Веллингтонға, Жаңа Зеландияға бет алды; қарашаның басында Жаңа Гебрид аралдарына көліктерді сүйемелдеді, онда ол TF 53-ке қосылды, содан кейін Гилберт аралдарына енуге дайындалды. 13 қарашада арнайы топпен бірге, 20 қарашада Бетио, Тараваға әскер тасымалдау кемелерімен жетті, содан кейін жағалауды атқылаған ауыр күштерді сүйемелдеді. 25 қарашаға дейін ол аймақта болып, атыс қолдау көрсетті және теңізшілердің жараланғандарын тасыған көліктерді сүйемелдеді. 27 қарашада ол TG 50.3-ке қосылып, TG 50.1-мен бірге Маршалл аралдарына сапарлады. 4 желтоқсанда авианосецтер Кваджалейн мен Вотжеге шабуыл жасады, ал 9 желтоқсанда күш Перл-Харборға оралды, одан кейін Рассел батыс жағалауға жол тартты.

1944 жыл

1944 жылғы 13 қаңтарда Расселл TG 53.5 тобын Калифорния жағалауынан шығарып жіберді. Одан кейін Гавай аралдарында оқу-жаттығулар өтті. 22-сі күні күш батысқа бет бұрды. 30 қаңтарда Расселл басқа эсминецтермен және ірі кемелермен бірге Вотжеге оқ жаудырды. 31 қаңтарда ол Кваджалейн маңындағы негізгі күшке қосылды және алғашқы күзету міндеттерін орындағаннан кейін, теңіз артиллериялық қолдау желісіне өз қаруларын қосты. 2 ақпанда ол 22-ші авиадивизияны (CarDiv 22) күзетті, ал 3-і күні Кваджалейн лагунасына кірді. 5 күннен кейін шығып, 15 ақпанда Перл-Харборға жетіп, жөндеуге Пьюджет-Саундқа бағытталды. Наурыз айында жөндеу жұмыстары аяқталып, Расселл сәуірдің басында Гавайиге оралды, содан кейін Виллард Холбрукты Жаңа Гвинеяға сүйемелдеді, онда ол DesRon 2-ге қосылды. 4 мамырда Финшхафенге келді, 6 мамырда Судестегі TF 76 командиріне хабарлап, Жаңа Гвинея жағалауында 5 ай бойы қарқынды және навигациялық қиындықтарға толы эскорттық жұмысты бастады. Бастапқыда ол Холландия мен Айтапеге жабдық жеткізетін LST кемелерін сүйемелдеуге тағайындалды, 16 мамырда TF 77 тобына қосылып, Вакде-Сарми аймағына LCI және AT кемелерін сүйемелдеді. 17-20 мамыр аралығында ол Вакдеден шығып, сол жердегі науқанның бірінші күні жақындау арнасын белгіледі, ал қалған күндері оттық қолдау мен күзету қызметтерін көрсетті. 20 мамырда ол Гумбольдт шығанағына оралды және 5 күннен кейін "Хорлик" операциясын бастау үшін LST кемелерімен Биакқа бет бұрды. 27 мамырда Падайдо аралдарын бомбалады, Пай және Падайдори аралдары арасында патрульдеді, Биактағы нысаналарды жарылқады, содан кейін Гумбольдт шығанағына оралу үшін жолға шықты. Маусым айында ол Биак пен Вакдедегі операцияларды жүргізу үшін конвойларды сүйемелдеуді жалғастырды. Маусымның ортасында Тоем аймағын бомбалауға қатысып, содан кейін жағалау бойында эскорттық рейстерді қайта бастады. Шілде айының басында екі жапондық әуежайы бар Ноемфур нысанаға алынды. Айдың ортасында Расселл Манус аралында қысқа уақытқа демалды, ал айдың соңында "Глобетроттер" операциясын бастады, Сансапорды басып алды. Тамыз айында ол науқанға қолдау көрсету жұмыстарын жалғастырды және қыркүйек айының ортасында Молукка аралдарына Моротайды басып алуды қамтамасыз етуге көшті. Бұл Филиппинге дейінгі оңтүстік және Борнео мен Голландияның Шығыс Үнді аралдарына дейінгі шығыс бағыттың соңғы тоқталысы болды. 13 қазан күні Расселл 78-ші TF тобымен бірге Филиппинге жол тартты және 20 қазанда Солтүстік шабуыл күштері Таклобанның оңтүстігіне қонған кезде Алабат мүйісін күзетті. 21 қазанда ол түсірілетін аймақтың солтүстігінде оттық қолдау міндеттерін атқарды. 24 қазанға дейін Сан-Педро шығанағында болды, 25 қазанда Лейте шығанағында патрульді қайта бастады, ал 26 қазанда Жаңа Гвинеяға жолға шықты, онда қараша-желтоқсан айларында Лейтеге күш-жабдықты сүйемелдеді. 28 желтоқсанда Расселл Аитапеден Лузонға шабуылға аттанды және 1945 жылғы 5 қаңтарда Миндоро бұғазына кірді. Екі күннен кейін ол тағы үш эсминецке қосылып, Сан-Фабиан шабуыл күшінің оң жағында 5 миль қашықтықта қарсыластар күшін құрды, олар Манила шығанағынан конвойға қарсы шабуыл жасауға тырысқан кез келген кемені жою үшін. 22:30-да жапондық "Хиноки" эсминшісі байқалды және оқ жаудырылды. "Хиноки" 20 минут ішінде жарылып, суға батып кетті. Расселлге "Хинокиден" аман қалғандарды жинап алу бұйрығы берілді. Суда бірнеше жүзушілер көрінсе де, олар құтқаруға келіспеді.