Кіріспе

Америкалық пастор және жазушы (1950–2023)

Тимоти Джеймс Келлер (23 қыркүйек 1950 – 19 мамыр 2023) – американдық кальвинист пастор, уағыздаушы, теолог және христиан апологеті. Ол бүкіл әлемде пасторларды қызметке даярлайтын Redeemer City to City ұйымының төрағасы және негізін қалаушы болды. Сондай-ақ ол Нью-Йорк қаласындағы Redeemer Presbyterian Church шіркеуінің негізін қалаушы пасторы және The New York Times бестселлерлерінің авторы: "Жұмбақ Құдай: Христиандық сенімнің мәнін қайта табу" (2008), "Дұға: Құдаймен рухани байланыс және жақындыққа қол жеткізу" (2014) және "Құдайға сенудің себебі: күмәндік дәуіріндегі иман" (2008). Соңғы кітапқа арналған алғышарт – "Құдайды түсіну: күмәнданушыларға шақыру" (2016).

Ерте өмір және білім

Тимоти Джеймс Келлер 1950 жылдың 23 қыркүйегінде Пенсильвания штатының Аллентаун қаласында Луиза А. Келлер (Клементе) мен Уильям Б. Келлер отбасында дүниеге келді. Уильям Б. Келлер телеарнадағы жарнама менеджері болған. Келлер Бакнелл университетін (BA, 1972), Гордон Конвелл діни семинариясын (M. Div., 1975) бітірді, ал Вестминстер діни семинариясында 1981 жылы Харви М. Конннің жетекшілігімен D. Min. дәрежесін алды. Ол өсіп келе жатып Америкадағы лютеран шіркеуіне қатысқан. Бакнеллде ол InterVarsity Christian Fellowship ұйымының қызметкері болды.

Мансап

Келлер Америка Пресвитериан шіркеуінің (ПСА) пасторы ретінде тағайындалды. Келлер тоғыз жыл бойы Вирджиния штатының Хопвелл қаласындағы Батыс Хопвелл Пресвитериан шіркеуінде пасторлық қызмет атқарды, сонымен қатар ПСА-ның жаңа шіркеулер ашу жөніндегі директоры болып жұмыс істеді. Ол сондай-ақ Филадельфиядағы Вестминстер діни семинариясының профессоры болды, онда ол әйелі Кэти Келлермен бірге қалалық миссионерлік қызметпен айналысты.

Құтқарушы пресвитериан шіркеуі

Келлер 1989 жылы Манхэттенде Redeemer Presbyterian Church шіркеуін құру үшін өз діни ұйымының шақыруымен жұмысқа қабылданды, себебі бұл қызметтен бұрын екі адам бас тарған еді. 2004 жылы Christianity Today журналы Redeemer қауымын «Манхэттендегі ең маңызды қауымдардың бірі» деп бағалады. Шіркеудің мәдениет пен оның идеяларына үлкен ықпал ететініне сенген жас қалалық мамандарға басымдық беруі, АҚШ-тағы мегашіркеулер үшін ерекше құрамға ие болуына себеп болды. Қауымның көп бөлігі үйленбеген ересектерден тұрады; оның қырық пайызынан астамы азиялық американдықтар, ал көптеген қауым мүшелері өнер және қаржы салаларында қызмет етеді. Оның уағыздарында «ол қиын христиандық шындықтардан қашпайды, бірақ көптеген евангелистік дауыстардан өзгеше естіледі». Redeemer Presbyterian Church сонымен қатар Hope for New York атты коммерциялық емес ұйымды құрды, ол Нью-Йорк қаласындағы әлеуметтік қажеттіліктерге қызмет ететін 40-тан астам діни ұйымдарға еріктілер мен гранттар жібереді; христиандық теология бойынша мамандарды даярлайтын Сенім және жұмыс орталығын; және Нью-Йорк пен басқа қалаларда пасторларды оқыту және қаржыландыру үшін Redeemer City to City ұйымын құрды. Келлер АҚШ-тың түкпір-түкпірінен келген реформаторлардың тобымен бірге The Gospel Coalition ұйымын құрды. Оның Нэшвиллдегі Скотт Соулз және Сиднейдегі Стив Чонг сияқты жас шіркеу басшыларына жасаған жетекшілігі оның әлемдік беделін арттырды. 2017 жылдың 1 шілдесінде Келлер Redeemer Presbyterian Church-тің аға пасторы лауазымынан қанағаттанды. Бұл шешім оның уағыздаудан кейінгі ұрпақ шіркеу басшыларын оқытуға және Redeemer City to City арқылы әлемдік қалаларда жаңа шіркеулер ашуға бағытталған үлкен жоспарының бір бөлігі болды.

Теологиялық көзқарастар

Келлер "евангелистік" деген атаудан қашып, оның саяси және фундаменталистік мағыналары болғандықтан оны пайдаланудан бас тартты. Оның орнына өзін "православ" деп атауды ұнатты, себебі "ол жеке түрленудің немесе 'қайта туудың' және Киелі кітаптың толық құқықтылығының маңыздылығына сенеді". Дегенмен, оның осы ілімдерді түсіндіруіне байланысты кейбір дәстүр өкілдері оны сынға алды. Ол "доктринаға құштар, жаңа буынның пасторы" деп сипатталды.

Евангелие мен дін

Келлердің қызметінің басты ортасы және негізі – оның жақсы хабар ілімін үйретуі болды, ол толық бұзылу, тегін рақым және орнына құрбандық арқылы кешірім туралы ұғымдарды баса көрсетті. Бұл ілім оның жиі пайдаланатын түсіндірмесінде жинақталған: «Жақсы хабар мынадай: біз өзіміздің күнәлі және кемшіктігімізді ең батыл ойлағаннан да артық сезінеміз, бірақ сонымен бірге Иса Мәсіхте біз үміттенгеннен де артық сүйіліп, қабылдаймыз». Осы жақсы хабар туралы түсінік Келлер «дәстүрлі дін» деп атаған нәрсеге (ол оны құтқарылуға немесе Құдайдың ықыласына қол жеткізуге мүмкіндік беретін ережелер, рәсімдер немесе амалдар жиынтығы ретінде анықтайды) және «дінсіздікке» (ол оны Құдай жоқ немесе Оның ықыласына мұқтаж емес деген сенім ретінде анықтайды) қарсы қойылады. Бұл «жақсы хабардың үшінші жолы» немесе «жақсы хабарға бағытталған» көзқарас деп аталады. Осы ілімнің ерекшелігі – Келлердің ұстаздарының бірі Эдмунд Клоунидің іліміне негізделген, оның ысырапшыл ұл туралы теңеуін түсіндіруі (Құдайды ысырапшыл деп қараңыз).

Аполлогетика

Келлердің уағыздауы мен апологетикалық жазбалары діннен тыс, білімді және күмәндануға бейім аудиторияға құрметпен қараумен ерекшеленеді. Оның осы тақырыптағы ең нақты еңбегі – "Құдайға неліктен сену керек" кітабы, Келлер бұл мәселеде BioLogos Foundation үшін жазған. Келлердің апологетикадағы басты әсеріне С.С. Льюис, Корнелиус Ван Тил, Джон Стотт, Альвин Плантинга, Н.Т. Райт және Мирослав Вольф кірді.

Бөрі табынушылық

Келлердің тағы бір маңызды ұстанымы – Мартин Лютер мен Жан Кальвиннің, Он Буйрықтың және Киелі Кітаптың басқа да бөлімдеріне негізделген жалған құдайларға табыну. Келлер заманауи табынушылықтың ақшаға, мансапқа, секске, билікке және адамдар Құдайдан өзге өмірде мағына мен қанағат іздейтін кез келген нәрсеге құмарлық немесе берілгендік түрінде жалғасып жатқанын айтты (бұл туралы оның "Жалған құдайлар" кітабында толыққанды жазылған).

Саясат

Келлер евангелистік одақтың республикашылдармен бірігуін сынады және христиандық – бұл либералдық және консервативтік кейбір мәселелермен келісетін, әлдеқайда кең ауқымды жаһандық қозғалыс екенін айтты, сондай-ақ екеуін де сынады. Ол Тора мен Жақсы самариялықтың мысалы сияқты библейлік мәтіндерге сүйене отырып, қайырымдылыққа садақа беруді және кедейлердің қажеттіліктеріне көңіл бөлуді жақтады.

Мәдениетпен айналысу

Кейбіреулер оның манхэттендіктер қауымының, әсіресе өркендеп келе жатқандарының ықпалынан деп санайды. Келлер христиандық теологияны бизнес, өнер және кәсіпкерлік сияқты діни емес салаларға қолдануда жетекші болды. Redeemer-дегі Сенім және Жұмыс орталығы жұмыс істейтін мамандар үшін бизнес-байқаулар мен теологиялық білім беруді ұйымдастырды. Оның христиандық және мәдениетке қатысты пікірлері "Жақсылықтың әрбір ісі" және "Орталық шіркеу" кітаптарында жазылған. Келлер белгілі христиан авторлары К. С. Льюис пен Дж. Р. Р. Толкиннің туындыларының жанкүйері болды, сондай-ақ кейбір консервативті христиандардың пұтқа табынушылық деп санайтын "Гарри Поттер" романдарына қолдау көрсетті.

Жынысы және жынысы

Келлер екі жыныстың да Киелі кітапта белгілі рөлдері бар екенін, бірақ әр рөлге байланысты нақты міндеттер анықталмағанын білдіретін, жыныстық қатынасқа қатысты толықтырушы көзқарас ұстанды. Ол "Неке мағынасы" атты кітабында жыныстық қатынас және неке туралы Киелі кітаптың көзқарасын кеңінен түсіндірді және гомосексуалистік қатынастың Киелі кітапқа қайшы келетініне сенді. Келлер Манхэттен декларациясына қол қойды, абортқа қарсы болды, бірақ контрацепцияға қарсы емес еді. Redeemer City to City арқылы Келлер бүкіл әлемде ұқсас миссиялық құндылықтарды ұстанатын орталық қалалардағы шіркеулер желісіне жетекшілік етті және төрағалық етті. Ол қалалардың маңыздылығы туралы көп жазды және "Орталық шіркеу" атты кітабында қалалардағы миссиялық қызмет үшін библиялық-теологиялық негіздерді ұсынды.

Жеке өмір

1975 жылы Кэлер Кэти Кристиге үйленді, және олардың үш баласы болды. Кэлер рак ауруы мен өлім мүмкіндігін өзінің дұға өміріндегі маңызды өзгеріс деп санайды, бұл оны қарбалас өмір салтынан тыс тыныш болуға және терең ойға келуге итермеледі.

Өлім

2020 жылдың маусым айында Келлерге асқазан безінің қатерлі ісігі диагнозы қойылғанын мәлімдеді. Ол 2023 жылдың 19 мамырында 72 жасында Манхэттендегі үйінде, паллиативтік күтімде қайтыс болды. Келлердің естелік жиыны 2023 жылдың тамызында Манхэттендегі Сент-Патрик соборында өтті; оның әйелі Кэти жиын барысында Келлердің Куинс аймағындағы ЛаГуардия әуежайына жақын Сент-Майкл зиратына жерленгенін хабарлады.

Редакцияланған жинақтардағы үлестер

Since the English text consists only of punctuation marks and empty lines, the translation will mirror that:

. . . . .

Сұхбаттар

Аманпур, Кристиан (2011). Пастор Тим Келлермен сұхбат, ABC News This Week, 24 сәуір. Баркхорн, Элеонор (2011), "Тимоти Келлер Нью-Йорк қаласында және одан тыс жерлерде Ізгі хабарды қалай таратуда" The Atlantic, 21 ақпан, 2011. Бехелдер, Кейт (2014), "Готамда Құдай өлмеген" Wall Street Journal, 20–21 желтоқсан, 2014. Кристоф, Николас (2016). "Пастор, мен христиан бамын?" New York Times, 25 желтоқсан, SR19 бет. Вехнер, Питер (2019). "Тимоти Келлердің рухани-ахлақтық әлемі" The Atlantic, 5 желтоқсан, 2019. Ли, София (2021). "Қалалық пасторлық қызмет" World Magazine, 9 желтоқсан, 2021. Боброу, Эмили (2022). "Пастор Тимоти Келлер сана мен сезімге үндеу жасады" Wall Street Journal, 2 қыркүйек, 2022.