Кіріспе

Жеткізу тізбегінің қауіпсіздігі трояндық бағдарламалардан, қол сұғушылықтан, жеке өмірге қатысты мәліметтердің қорғалуынан, ұрлықтан және терроризмнен қорғау.

Жеткізу тізбегінің қауіпсіздігі (сондай-ақ "жеткізу тізбегінің қауіпсіздігі") әрекеттері жеткізу тізбегінің немесе құндылық тізбегінің, әлемдік жүктердің көлік және логистикалық жүйелерінің қауіпсіздігін арттыруға және "заңды сауданы жеңілдетуге" бағытталған. Олардың мақсаты – жеткізу тізбегін басқарудың дәстүрлі тәсілдерін терроризм, пираттық және ұрлық сияқты қауіп-қатерлерге байланысты қауіпсіздік талаптарымен үйлестіру. Қауіпсіздікке қауіп төндірмейтін, сау және берік жеткізу тізбегіне барлық деңгейдегі, мысалы, нысандар, ақпарат ағыны, тауарлар тасымалы және т.б. бұзылулардың алдын алу қажет. Ұйымның тиімді жұмыс істеуі үшін қауіпсіз жеткізу тізбегі маңызды. Жеткізу тізбегінің қауіпсіздігін қамтамасыз етуге қатысты әдеттегі шаралар:

Жеткізу тізбегіне қатысушылардың құзыреттілігін растау
Жіберілетін жүктің мазмұнын тексеру және жарамдылығын анықтау
Мақсаттағы елге жүктің мазмұны туралы алдын ала хабарлау
Тасымалдау кезінде жүктің қауіпсіздігін қамтамасыз ету, мысалы, құлыптар мен бұзылмауға қарсы пломбаларды пайдалану арқылы
Жүкті кірген кезде тексеру.

Шолу

АҚШ Ұлттық барлау директорының кеңсесі мәлімдегендей, "жаулар Американың зихиеттік меншігін ұрлау, бағдарламалық қамтамасыздауды бұзу, маңызды инфрақұрылымымызды бақылау және басқа да қастандық әрекеттер жасау үшін жеткізу тізбегіндегі осал тұстарды пайдаланады. Олар үкімет, бизнес және жеке тұлғалар күнделікті қолданатын жабдықтар, жүйелер мен ақпаратты нысанаға алу үшін сенімді жеткізушілер мен сатушыларға еніп кіреді". Жергілікті полиция бөлімдері көбінесе жеткізу тізбегінің қауіпсіздігін тиісінше қамтамасыз етуге қажетті ресурстардан мүресіз.

Транзит кезінде ұрлық

Ұрлық пен жоғалу логистика тізбегінің кез келген бөлігінде орын алуы мүмкін: жөнелтушіден, тасымалдаушыдан немесе жүк алушыдан. Ол жекелеген жұмалар, паллеттермен жүктелген тауарлар, тіпті толық жүк көліктері болуы мүмкін. Бұл жүкті ұрлауға мүмкіндігі бар жеке адамдардың немесе ұйымдасқан қылмыстың іс-әрекеттері болуы мүмкін. Материалдық заттардың ұрлануын азайту үшін бақылау жүйелері, таңбалау жүйелері және жалпы корпоративтік қауіпсіздік шаралары қажет.

Тарих

9/11-нің террористік шабуылдары қазіргі заманғы жеткізу тізбегінің қауіпсіздігін анықтаған маңызды оқиға болды. 9/11-ге дейін жеткізу тізбегінің қауіпсіздігі негізінен сақтандыру және тәуекелді басқару салаларының назарында болды; шабуылдардан кейін құрылымды жақсартылған тәсілдер енгізілді. Бастапқы күш-жігердің басым бөлігі жаппай қырып-жоятын қаруды теңіз арқылы тасымалдау мүмкіндігіне байланысты болды. 2001-2006 жылдар аралығында тауарлар мен жүктердің физикалық қауіпсіздігіне баса назар аударылды, бірақ 2012 жылдан бастап кибер қауіпсіздікке көңіл аударылды, себебі кибер қауіптер туралы хабардарлық артты. Еуропалық Одақ 2010 жылы Йеменнен АҚШ-қа жіберілген парцельдерге қатысты Атлантикалық мұхит арқылы ұшаққа бомба қою жоспарын жеткізу тізбегінің қауіпсіздігіне қатысты маңызды фактор деп қарастырды. Еуропалық Одақтың 2008 жылғы Қоғамдық кеден кодексі регламенті ЕО кеден органдарының міндеттеріне қатысты жеткізу тізбегінің қауіпсіздігіне сілтеме жасайды: «Кеден органдары қоғамның халықаралық саудасын бақылауға жауапты болып табылады, соның арқылы жалпы жеткізу тізбегінің қауіпсіздігіне үлес қосады».

Халықаралық келісімдер

Халықаралық теңіз ұйымының (ХМО) мүше елдері болып табылатын 148 елдің келісімі – Халықаралық кеме және порттық нысандардың қауіпсіздігі кодексін (ISPS кодексі) іске асыру және күшіне енгізу үшін әлем елдерінің атқарып жатқан жұмыстары. Еуропалық Одақ пен Канада үкіметі 2013 жылдың наурыз айында жеткізу тізбегінің қауіпсіздігіне қатысты мәселелер бойынша кедендік ынтымақтастық туралы келісім жасасты.

Жеткізу тізбегінің кибер қауіпсіздігі

Жеткізу тізбегінің кибер қауіпсіздігі – дәстүрлі жеткізу тізбегінің цифрлық жақтарына, сондай-ақ электрондық және цифрлық тауарлардың жеткізу тізбегіне қатысты жеткізу тізбегі қауіпсіздігінің бір бөлігі.