Кіріспе

Теодор Р. Когсвелл мен Чарльз А. Спано, Младшийдың 1976 жылғы романы "Спок, Мессия!" (Қыркүйек 1976) – Теодор Р. Когсвелл мен Чарльз А. Спано, Jr. жазған, ересек оқырмандарға арналған "Жұлдыздар жолы" телесериалы негізіндегі екінші түпнұсқа роман. Одан бұрын "Спок өлуге тиіс!" (1970) және "Хорацийге миссия" (1968) жарық көрген. Дегенмен, "Миссия" кітабы жас оқырмандарға арналған еді. "Спок, Мессия!" романына алғашқы реакция жағымсыз болды, ал сатылымы "Спок өлуге тиіс!" романының жарық көрген кездегі үміттерді ақтамады. Романды пайдаланушылыққа және телесериалға қатысты дәл емес деп сынға түсті.

Сюжет

"Энтерпрайз" Кирос планетасына халықты бақылау және жаңа телепатиялық имплантты сынау үшін келеді. Планетада тұратын адамдар дәстүр бойынша беттерін жабады, ал құрылғылар оны кигенге тұрғындардың біреуімен ойша байланысуға, олардың естеліктері мен инстинкттерін пайдалануға мүмкіндік береді, бұл экипажға планетада еркін жүруге мүмкіндік жасайды. Планетаға жасалған сапардан кейін Спок өзін планетаның мессиясы деп жариялап, кемеге оралудан бас тартады. Ол миссияның сәттілігі үшін өте маңызды кристаллдарды жоюмен қорқытады. Экипаж Споктың Чаг Гара есімді фанатикпен байланыста болғанын біледі. Бірақ радиацияның күшеюіне байланысты "Энтерпрайз" планета орбитасын күтілгеннен бұрын тастауға мәжбүр болады, алайда Спок қолындағы кристаллдарсыз кете алмайды. Экипаж сондай-ақ, прапорщик Джорджтың Гараның ықпалында Споктың имплантына қасақана зақым келтіргенін анықтайды. Ол Кирк, командир Скотт және прапорщик Чековпен бірге планетаға қайта оралады. Сапар тобы Спокты іздейді, ол Джорджды көргенде қашып кетеді. Оны бағындыруға жасалған бірінші әрекет сәтсіз аяқталады. Екінші рет Кирк цыған кейпінде келеді, осылайша Спокты байқаусыз қадағалай алады. Бірақ сапар тобы Споктың шәкірттерімен тұтқынға алынады. Жұлдыздық Флоттың жетілген технологиясын көрсеткеннен кейін оларға өмір сүруге рұқсат беріледі. Джордж олардың тұтқындаушыларына би билейді және Мессияны азғырады. Ол Мессияның шын мәнінде Спок емес, Чаг Гара екенін анықтайды. Гара ұсталғаннан кейін Спок табылып, қайта жаңғыртылады. Сапар тобы "Энтерпрайзға" оралады.

Өндіріс

Spock, Messiah! романынан бұрын, ересек оқырмандарына арналған «Жұлдыз жолы» туындысының тек бір ғана романы – Джеймс Блиш жазған «Spock Must Die!» жарық көрген. Блиштің романы жақсы сатылып, одан әрі кітаптар жоспарланды, соның ішінде Гарри Мадд кейіпкері туралы роман да бар еді. Бірақ Блиштің күтпеген өлімі осы жұмысты тоқтатты. Гарри Мадд идеясы кейін Дж. А. Лоуренс, яғни Блиштің әйелі жазған «Mudd's Angels» (1978 мамыр) романына айналды. «Bantam Books» редакторы Фредерик Поль жаңа «Жұлдыз жолы» туындыларын жасауды тапсырды. Когсвелл жас жазушы Спаноға хабарласып, Польдің атынан «Жұлдыз жолы» романын бірлесіп жазуға қызығушылық танытса екен деп сұрады. Спано келісіп, 1975 жылдың соңында алғашқы нұсқаның көп бөлігін жазды, оған 1973 жылғы мұнай дағдарысы шабыт берді. Спано «Қиял саяхаттары» кітабында, роман исламизмнің өрлеуіне қатысты болғанымен, оның негізгі идеясы бұрыннан таныс екенін айтты: «Фанатикалық шөл басшысы өркениетке қауіп төндіретін идея тарих бойы жиі кездеседі».

Қабылдау

Science Fiction and Fantasy Book Review (1976) журналында жарияланған шолуда оқиғаның ықпалсыз екені айтылып, сюжеті "Споктың пайдалануы" деп сипатталды. Роман 1977 жылдың ақпан айында BSFA-ның Paperback Parlour журналының тұңғыш санында талданды, ол журнал ұйым мүшелеріне таратылды. 2011 жылы Daily Kos веб-сайтының бір авторы Spock, Messiah! туындысын "көрген ең нашар "Жұлдыз жолы" әңгімесі, жанкүйерлік немесе кәсіби туындының өзі" деп атады. Көтерілген мәселелердің ішінде расизм (Ухура "қара", Сулу "шығыстық" деп аталады), кейіпкерлердің сыртқы келбетін өзгерту (Скоттидің қызыл шашты екені айтылады) және "Энтерпрайз" телесериалында бар технологияны назарға алмау (сонда дыбыстық душ болмаған) жатты. Шолу "кітап жаман ғана емес, ұятты жаман" деген қорытындыға келді. Спано "Қиял саяхаттары" еңбегінде Spock, Messiah! романының жарық көргені және сәтті сатылуы Польдің "түпнұсқа "Жұлдыз жолы" романдарына зәрулік бар" деген теориясын растады. Ол "Жұлдыз жолы" әлемінің кеңеюіне үлес қосып, мақтанатынын" айтты.