Санвуд шығанағы: тарих, аңыздар және табиғат кереметі

Кіріспе

Сэндвуд шығанағы (шотланд гаэл. Bàgh Seannabhad) – Шотландияның солтүстік-батыс жағалауындағы Сазерленд аймағындағы табиғи шығанақ. Ол ең әйгілісі – 2 километрлік алып жағажайы және Ам-Буахайл теңіз үймесімен танымал. Шығанақтың үлкен құм төбелерінің артында Sandwood Loch тұщы су көлі жатыр. Қашық болғанымен, және жолмен бару мүмкін болмаса да, Блэрмор ауылындағы қиыршық тасты тұрақтан басталатын 6 километрлік жолмен шығанаққа жетуге болады. Сэндвуд шығанағы Джон Мьюр қоры басқаратын Сэндвуд иелігінің бір бөлігі. Бұл жағажай бүкіл Ұлыбританиядағы ең таза және табиғаты бұзылмаған жағажайлардың бірі деп есептеледі.

Тарих

Sandwood Bay атауы, шамасы, викингтердің «Sandvatn» («құмды су») деген есімінен шыққан. Аймақта пиктілердің қоныстарының іздері де бар. 1941 жылдың 30 қыркүйегінде RAF Castletown-дағы 124 эскадрилья сержанты Майкл Килберн Кейп Враттың оңтүстік-батысында Спитфайр ұшағымен ұшып келе жатып, қозғалтқышы бұзылып қалды. Ол ұшақты Sandwood жағажайына апаттық қондырып, ешқандай жарақатсыз құтылды. Ұшақтың қиындылары жағажайда қалды, уақыт өте келе теңіз оның барлық корпусын тоздырып жіберді, бірақ Rolls Royce Merlin қозғалтқышы көбінесе сақталып, жағдайға қарай толық көрініске шығады. Шиеттен шамамен 2 км қашықтықтағы Strathchailleach шаруашылығы 19 ғасырдың ортасында салынған. 1962 жылдан 1994 жылға дейін бұл жерде Сэнди есімімен танылған Джеймс Макрори Смит тұрған.

Аңыздар

Оқшаулануына байланысты, шығанақ ерекше романтикаландырылған және оған бірнеше аңыздар байланыстырылған. Бір аңыз жүз жыл бұрын екі тік жардың бірінде су қызының көрінгенін айтады. Жергілікті фермер Александр Ганн жағажайда қойын іздеп жүргенде, оның иті ерекше бір нәрсе тапты. Макдональд Робертсон 1939 жылы Ганн мырзамен кездескенін жиі еске алады. Ол былай деп баяндады: “1900 жылдың 5 қаңтарында Ганнның коллисі кенеттен ұлып, қорқынышпен аяқтарына тығылды. Жартастың үстінде, толқынның жоғары тұсында бір бейне жатқан еді. Алғашында ол оны итке ұқсатып ойлады, содан кейін шашы қызғылт сары, көзі көкшіл жасыл, денесі сарғыш және шамамен 7 фут (2 метр) ұзын екенін көрді. Александр Ганн 1944 жылы қайтыс болғанға дейін оның әңгімесі өзгерген жоқ және ол керемет сұлулықтағы теңіз қызын көргенін айтты”. Тағы бір аңыз дауылды түндері ескі коттедждің (қазіргі боти) терезелерін қағып тұратын теңізшінің көші туралы айтады – бұл, әдетте, сол жерде болған кеме апаттарының құрбаны. Шындығында, 1828 жылы Кейп-Врат маяғы салынар алдында, шығанақта көптеген кеме апаттары болған – олардың барлығы әлі де құмның астында жатыр. 1920 жылдары жазушы Сетон Гордон осы жерде серуендеп жүргенде құмға батып кеткен көптеген апаттарды көрді. Ол 1935 жылы жазған «Батыс таулы аймақтағы жолдар мен жол бойы» атты кітабында былай дейді: «Мен осы шығанақтың құмында жатқан апаттардың санына таң қалдым. Олардың барлығы ескі трагедиялар: жүз жылдан астам уақыт бұрын Кейп-Вратқа маяк орнатылғаннан бері, мұнда ешбір кеме жоғалған жоқ. Кейбір кемелер құмға көміліп, ең жоғары толқынның биіктігінен де артық жерде жатыр». Ол сондай-ақ, онда викингтердің соғыс кемелерінің көмілген болуы мүмкін екенін айтты, өйткені Сэндвуд шығанағын викингтер мың жыл бұрын тоқтау орны ретінде пайдаланған. 2017 жылы Сэндвуд шығанағының мистикалық байланыстары шотланд актері Брайан Кокс ұсынған «Түсіндіруден тыс» STV телесериалының алты бөліміндегі эпизодта көрсетілді.

Because of its isolation, the bay has become distinctly romanticised with several legends accorded to it. One legend tells of a mermaid spotted on one of the two jutting rocks there a hundred years ago. Alexander Gunn, a local farmer, was on the beach, searching for one of his sheep, when his dog made a startling discovery. One man, MacDonald Robertson, often spoke of the time he met Mr Gunn in 1939. This is what he reported: "On 5th January 1900 Gunn's collie suddenly let out a howl and cringed in terror at his feet. On a ledge, above the tide, a figure was reclining on the rock face. At first he thought it was a seal, then he saw the hair was reddish yellow, the eyes greenish blue and the body yellowish and about 7 feet (2 m) long. To the day Alexander Gunn died in 1944, his story never changed and he maintained that he had seen a mermaid of ravishing beauty." Another legend tells of the ghost of a sailor that would often knock on the windows of the old cottage (now a bothy) on stormy nights – apparently the victim of a shipwreck there. Indeed, before the Cape Wrath lighthouse was built in 1828, the bay is said to have played host to many a shipwreck – all of which still lie buried under the sand. In the 1920s, author Seton Gordon witnessed many submerged wrecks in the sand while walking here. In a book he wrote in 1935, "Highways & Byways in the West Highlands", he says: "I was astonished at the number of wrecks which lie on the fine sand of this bay. All of them are old tragedies: since the placing of a lighthouse on Cape Wrath just over a hundred years ago, no vessel has been lost here. Some of the vessels lie almost buried in the sand far above the reach of the highest tide". He also commented on the possibility of there being Viking longboats buried there, since Sandwood Bay had been used by the Vikings as a stopover point a thousand years previous. In 2017, the supernatural associations of Sandwood Bay were featured in an episode of the six part STV series "Beyond Explanation" presented by Scottish actor Brian Cox.

Танымал мәдениетте

2018 жылдың қаңтар айында шотландтық скрипкашы Дункан Чисхолм Sandwood Bay шығанағынан шабыттанған, «Sandwood» деп аталған өзінің алтыншы жеке альбомын шығарды. Сол жылдың желтоқсан айында Scots Trad Music Awards жүлдесінде бұл альбом «Жыл альбомы» атанды. Дункан Чисхолм Мэтью Баннистер жүргізген «Folk on Foot» бағдарламасы аясындағы подкастқа қатысты, онда халық музыкасының орындаушылары өзінің шығармашылығына әсер еткен географиялық орындарға қайта оралады. Чисхолм Баннистерді Sandwood Bay шығанағына алып барып, оның 2018 жылғы альбомын жасау кезінде бұл орынның оған қалай әсер еткенін талқылады.