Дамаск өнері: металдарды қабаттау тарихы мен шеберлігі
Damascening
Дамасктеу – әртүрлі металдарды (алтын, күміс) қара металлға енгізу өнері. Дамаск, Жапония шеберлерінің ежелгі техникасы, қару-жарақ безендеуінде қолданылады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Дамасктеу – әртүрлі металдарды біріне бірі ендіру өнері, әдетте алтын немесе күміс қараңғы тотыққан болат фонға ниеллоға ұқсас күрделі өрнектер жасау үшін қолданылады. Ағылшын тіліндегі атау дамаск жібегінің бай мата өрнектерімен ұқсас болғандықтан пайда болған. Бұл термин интегралдық тізбектерде орнатылған мыс байланыстарын сипаттау үшін де қолданылады. Аты айтқандай, дамасктеу Сирияның Дамаск қаласынан және осы қолөнерді жасап, экспорттаған ежелгі шеберлерден бастау алады.
Damascening is the art of inlaying different metals into one another—typically, gold or silver into a darkly oxidized steel background—to produce intricate patterns similar to niello. The English term comes from a perceived resemblance to the rich tapestry patterns of damask silk. The term is also used to describe the use of inlaid copper interconnects in integrated circuits. As its name suggests, damascene gets its name from Damascus, Syria and the ancient artisans that created and exported this craft.
Өмірбаян
Бұл техника атыс қаруларында да қолданылады, бірақ Жапонияда оның тарихы тереңде жатыр. Жапон тілінде «зуган» (象嵌) деп аталады, және нақты үлгілерді сипаттау үшін арнайы терминдер жиынтығы қалыптасқан. Алайда, «шиппу зуган» эмальдеу техникасы болып табылады, оны көптеген батыс елдері шампельвеге жақын деп санайды. Дамаскиленген инкрустациялы әшекей бұйымдары, әсіресе жапондықтар, көбінесе шакудо деп аталады, себебі осы қорытпа қара фон ретінде қолданылады. Ниелло техникасы да ежелгі Грецияда кеңінен таралған. Эгей теңізіндегі дамаскилеудің ең ерте мысалы Микен қабірлеріндегі қазбалардан табылды, ол соңғы Орта қола дәуірі/Орта Элладалық IIIB кезеңіне (қанжар №304) жатады. Бұл техниканың бастауы Таяу Шығыста, ал Эгей өңіріндегі стиль мен талғамға бейімделіп дамыды. Дамаскилеуде бай тарихы бар және осы техника әлі де қолданылып келе жатқан қалалар: Малайзия, Индонезия, Испанияның Толедо қаласы, Баск еліндегі Эйбар, Жапонияның Киото қаласы және Сирияның Дамаск қаласы.
The technique, while also being used on firearms, has a long history in Japan, where it was used to decorate katana fittings, particularly tsuba. Known as zougan (象嵌) in Japanese, it has developed its own subset of terms to describe the particular patterns, although "shippou zougan" is an enamelling technique which most Westerners would consider closer to champlevé. Damascened inlay jewelry, especially of Japanese origin, is sometimes referred to as shakudo from the use of that alloy as the dark background. The technique of niello is also famously attested in prehistoric Greece. The earliest occurrence of damascening in the Aegean, from the Shaft Graves of Mycenae, dates to the latest Middle Bronze Age/Middle Helladic IIIB period (dagger Nu 304). Ultimately of Near Eastern provenance, the technique of inlaying silver/gold was adapted to suit Aegean taste and style. Cities that are known for a rich history in Damascening where the technique is still practised are Malaysia; Indonesia; Toledo, Spain; Eibar in the Basque Country; and Kyoto, Japan; and Damascus, Syria.
Эйбар, Испания
Зулоага отбасылық шеберханасы Эйбарда 19 ғасырдан бастап Испания Азамат соғысына дейін испан дәмәскелеуінің орталығы болды. Еусебио Зулоага қару жасаушы және Испан Корольдік қару-жарақ қоймасының директоры болған. Ол осы процесте дәмәскелеу техникасын меңгеріп, жетілдіріп, екі жүзден астам суретшіні тәрбиеледі. Оның туындылары көптеген ұлттық және халықаралық көрмелерде көрсетіліп, көптеген алтын және күміс медальдарға ие болды, сондай-ақ сыншылардан жоғары баға алды. Британдық-ирандық ғалым және коллекционер Насер Д. Халили осы кезеңдегі испан дәмәскелеу металл бұйымдарының жүзден астам данасын жинап, жариялап, көрмеге қойды, осылайша Испан дәмәскелеу металл бұйымдарының Халили коллекциясын құрды.
The Zuloaga family workshop at Eibar was the centre of Spanish damascening from the 19th century to the Spanish Civil War. Eusebio Zuloaga was a gunsmith and director of the Spanish Royal Armoury. In the process, he mastered and improved the techniques of damascening and trained more than two hundred artists. His works were exhibited at many national and international fairs, winning multiple gold and silver medals and extremely positive reviews from critics. The British Iranian scholar and collector Nasser D. Khalili has assembled, published, and exhibited more than a hundred items of Spanish damascened metalwork from this period, forming the Khalili Collection of Spanish Damascene Metalwork.
Толедо, Испания
Толедо ұзақ жылдар бойы Еуропаның маңызды орталығы болып келді, бірақ қазіргі заманғы өндірістің көп бөлігі машинамен жасалады, кейде болаттың орнына қалайыдан дайындалады. Дегенмен, бұл өнер Парсы, Жапония және Қытайда дамыған. Осы көшірмелердің кейбіреуі "өте шебер жасалған, тіпті білгір толедолықтар да оларды нақты көшірме деп анықтау қиын екенін мойындайды". Дамаск өнері жылдар бойында өзгеріске ұшырамаған дәстүрлі үлгілерін сақтап келді, бірақ жаңашыл әшекейлер жасайтын бірнеше суретшілер де бар. Осы себептерге байланысты осы техника Испанияда ең көп таралған.
Toledo has long been the major European centre, although most modern production is machine made, sometimes on tin rather than steel. Nevertheless, the art has long been practised in Persia, Japan and China. Some of these reproductions are "so expertly produced that even knowledgeable Toledeans admit the difficulty of recognizing them as such." Damascene work has kept to traditional designs with few changes over the years, but there are a few artists who design innovative pieces of jewellery. Because of these reasons the use of this technique has been most popular in Spain.
Фудзи, Жапония
Дамаск өнерінің ең маңызды шеберлерінің бірі – Киото қаласынан шыққан Фудзи Ёситоё. Ол 1868 жылы дүниеге келген және дамаскин өнерінде жаңа техникаларды ойлап тапқан. Оның эскиздерін Токио Көркемсурет мектебінің суретшісі Бисей Унно салған. Фудзи шамамен 1925 жылдан 20 ғасырдың ортасына дейін «Фудзи Дамаск» компаниясын басқарды. Осы сияқты көптеген көрмелерде Фудзи өзінің жұмыстары үшін бірінші дәрежелі медальдармен марапатталды, ал оның туындыларын Императорлық сарай сатып алды. Фудзидің жұмыстары өте мұқият жасалған және, мысалы, Комайдың жұмыстарына ұқсас болғанымен, олар Зоган емес, гравировка (эфирлеу) техникасында орындалған. Фудзидің компаниясы «Фудзи Дамаск» немесе «Фудзи Зоган» деп аталғандықтан, оның Зоган техникасында жасаған туындылары болуы мүмкін, бірақ бүгінгі күнге дейін олардың ешқайсысы табылған жоқ.
One of the most important Damascene creators was Fujii Yoshitoyo from Kyoto. He was born in 1868 and invented new techniques for the art of damascening. His designs were drawn by Bisei Unno of the Tokyo Fine Art School. He operated the Fujii Damascene Company from about 1925 through the mid 20th Century. In many exhibitions of this kind, Fujii was awarded first class medals for his exhibits, and his works have been purchased by the Imperial Household. Although Fujii's works are extremely detailed and very similar to the, for example, Komai's works, they are done in the etching technique and not in Zogan. Because Fujii's company was called "Fujii Damascene Co" or "Fujii Zogan Co" there should be arts he made in a Zogan technique, but until now, none of these were discovered.