Кіріспе

Израильдік ғарыш телескопы массиві

Тель-Авив университетінің ультракүлгін зерттеушісі, немесе TAUVEX – Тель-Авив университетінің профессоры Ноа Бросш ұсынған және Израильде Тель-Авив университеті үшін El Op, Electro Optical Industries, Ltd. (Elbit жүйелерінің бөлімшесі) бас мердігер ретінде әрекет ете отырып, ультракүлгін (УК) аспанды зерттеу мақсатында жобаланған және құрастырылған ғарыш телескопы массиві. TAUVEX 1988 жылы Израиль ғарыш агенттігі (ISA) тарапынан бірінші кезектегі ғылыми жүк ретінде таңдалды. Алғашқы жоспар бойынша TAUVEX Ofeq сериясының ұлттық израильдік спутнигімен ұшуға дайындалған болатын, бірақ 1991 жылы ол көптеген елдердің қатысуымен, КСРО (Ғарыш зерттеулер институты) басшылығымен жүзеге асырылатын Spektr RG халықаралық обсерваториясының құрамына енгізілді. «Спектр» жобасының экономикалық себептермен, посткеңестік Ресейдегі жағдайға байланысты кешіктірілуіне байланысты ISA TAUVEX-ті басқа спутникке ауыстыру туралы шешім қабылдады. 2004 жылдың басында ISA Үндістанның Ғарыш зерттеулер ұйымымен (ISRO) TAUVEX-ті үндік технологиялық демонстрациялық спутнигі GSAT 4-те ұшуға жіберу туралы келісімге келді. Ұшыруға жаңа, криогендік үстіңгі сатысы бар GSLV пайдаланылуы жоспарланған. TAUVEX Тель-Авив университеті мен Бангалор қаласындағы Үндістан астрофизика институты арасындағы ғылыми ынтымақтастық нәтижесі болды. Жобаның жетекші зерттеушілері Тель-Авив университетінен Ноа Бросш және Үндістан астрофизика институтынан Джаянт Мурти болды. TAUVEX-тің 2008 жылы ұшуы күтілген, бірақ түрлі кешігулер GSAT 4-ке интеграциялауды 2009 жылдың қараша айында ғана мүмкін етті, ал ұшыру келесі жылға жоспарланған. 2010 жылдың қаңтарында ISRO GSLV үшін үнділік криогендік үстіңгі сатының GSAT 4-ті геосинхронды орбитаға шығаруға жеткіліксіз қуатты екендігіне байланысты TAUVEX-ті спутниктен алып тастау туралы шешім қабылдады. Нәтижесінде GSAT 4 2010 жылдың 15 сәуірінде GSLV ұшыруының сәтсіз аяқталуына байланысты жоғалды. 2011 жылдың 13 наурызында TAUVEX Израильге қайтарылды және ISA-ның болашағы туралы шешімін күтіп, бас мердігердің ғимаратында сақталды. 2012 жылы ISA TAUVEX жобасын тоқтату туралы шешім қабылдады, бұл оның болашағын қарастыру үшін құрылған комиссияның ұсынысына қайшы болды, комиссия оны жоғары биіктіктегі ауа шарларымен ұшуға жіберуді ұсынған.

TAUVEX- ті қолданудың ғылыми мәні

TAUVEX ғылымының негізі оның ерекше қасиеттеріне құрылған: әр түрлі сүзгілермен, бірақ бірдей объектілерді өлшейтін, дербес жұмыс істей алатын үш оптикалық телескоп және әрбір анықталған фотон уақыт бойынша тіркелгендіктен, жеткілікті жоғары уақыт шешімі. Бұл 217,4 нм толқын ұзындығындағы жұлдызаралық шаң жолағын зерттеуге ерекше мүмкіндік береді; екі TAUVEX сүзгісі – SF2 және NBF3 осы толқын ұзындығына центрленген, бірақ ені әртүрлі. Сүзгілер әртүрлі телескоптарда орналасқандықтан, бірдей аспан аймағын екі сүзгімен бір уақытта өлшеуге болады, соның нәтижесінде көру өрісіндегі әрбір жұлдыз үшін жолақтың эквивалентті енін анықтауға болады. TAUVEX-ті ғылыми құрал ретінде пайдалану – Жерде жүргізілген калибрлеудің нәтижесі. Бұл калибрлеу өте қиын болды және сенімсіз нәтижелер берді, бұл құралдың тиімділігінің айтарлықтай төмендеуіне нұсқау береді. Нәтижелердің сенімсіздігін ескере отырып, Жоба жетекшілері ұшырылғаннан кейінгі айларда калибрлеуді қайта жасау және жақсартуды жоспарлады.