Кіріспе

Рейдар Согннес (6 қараша 1911 – 21 қыркүйек 1984) – Гарвард стоматология мектебінің деканы, UCLA стоматология мектебінің негізін қалаушы және ауыз патологиясы саласындағы ғалым.

Өмірбаян

Рейдар Фауске Согннес Норвегияның Берген қаласында дүниеге келген. Согннес Бергенде өсіп, 1931 жылы «Танкс» гимназиясында соңғы емтихан тапсырды. Ол Лейпцигте стоматологиялық білімнің алғашқы бөлігін алып, 1936 жылы Норвегия стоматологиялық мектебінде (Norges Tannlegehøyskole) емтихан тапсырды. 1937-1938 жылдары Тристан-да-Куньяға норвегиялық ғылыми экспедицияға қатысты. Согннес 1938 жылы Бостондағы балаларға арналған Форсайт стоматологиялық клиникасында интерн ретінде Америкаға келді. Ол Нью-Йорктегі Рочестер университетінің медицина және стоматология мектебінде Карнеги стоматологиялық стипендияты ретінде жалғастырды, онда физиология ғылымдарының магистрі және 1941 жылы патология ғылымдарының докторы дәрежесін алды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, онда Норвегия Корольдік әуе күшінде қызмет еткен, Согннес Гарвард университетінде оқытушылық лауазымға қабылданды. Ол онда Чарльз А. Бракетт ауыз патологиясының атымен аталатын профессорлық қызметке ие болды және 1956-1960 жылдар аралығында Гарвард стоматология мектебінде докторантурадан кейінгі білім беру директоры қызметін атқарды, содан кейін UCLA-ға келді. Согннес 1960 жылы құрылған UCLA стоматология мектебінің негізін қалауға жетекшілік етті. Согннес сонымен қатар ғылыми жарияланымдарға, негізінен тіс эмалі мен фторид бойынша зерттеулерге ат салды. Кейін білім беру және зерттеулер тақырыбында бірнеше мақала жариялады. 1968 жылы декандық қызметтен қалып, профессорлық қызметін жалғастырды. Согннес, бәлкім, талантты сот-медициналық ғалым ретіндегі еңбегімен ең жақсы есте қалады. Ол американдық және советтік құжаттарды зерттеу арқылы Адольф Гитлер мен Мартин Борманның қалдықтарын анықтағандығымен ерекшеленеді. Согннес сондай-ақ президент Джордж Вашингтонның ағаш тістері болған деген теорияны жоққа шығарды. 1981 жылы Смитсондар институтынан түпнұсқа тіс протездері ұрланғанда, ол оның дәл көшірмесін жасап шығарды. Рейдар Согннес Халықаралық стоматологиялық зерттеулер қауымдастығының президенті, Америка ғылымын дамыту қауымдастығының мүшесі және Осло университетінің құрметті докторы болды. Американдық сот медицинасы академиясы жыл сайын доктор Рейдар Ф. Согннестің құрметіне «Рейдар Согннес үздік сыйлығын» табыс етеді.

Жеке өмір

Рейдар Согннес 1939 жылғы 29 маусымда Норвегияның Кристиания (қазір Осло) қаласында Йорген Кристиан Холланд пен Аннет Мартеа Фолдвиктің қызы Эдель Мари Йоханна Холандқа (1916–2010) үйленді. Олардың төрт баласы болды: Солвейг, Рейдун, Тор және Аннелизе.

Басқа дереккөздер

In memoriam, Рейдар Согннес (1911-1984) IADR-дің 34-ші президенті, 1957-58 (Тіс зерттеулер журналы. 1984 ж. қараша; 63. 11) Рейдар Фауске Согннес, магистр, доктор, медицина және стоматология факультеттері Калифорния университеті, Лос-Анджелес. (Scanodont. 1975 мамыр;3(2):20.) PMID: 801292.