Кіріспе

Каушени ауданы (Raionul Căușeni) – Молдованың орталық бөлігінде орналасқан, әкімшілік орталығы Каушени қаласы болатын аудан. Ауданның тағы бір ірі қаласы – Каинари. 2014 жылғы Молдова халық санағы мәліметтері бойынша аудан халқы 81 185 адамды құрайды.

Тарих

Каушен ауданы 1455 жылы Молдованың алғашқы тіркелген ауданы болды. Аймақтың келесі тіркелген елді мекендері: Заим, Цырнацени, Фирладени, бірақ бұл 1535–1573 жылдар аралығында ғана болды. 16-18 ғасырларда қарқынды егіншілік және шарап жасау өнеркәсібі дамыды, нәтижесінде халық саны артты. 1761 жылы Каушень қаласында ішкі қабырғалары әдемі суреттермен безенілген Успение шіркеуі салынды. 1812 жылы, орыс-түрік соғысынан (1806–1812) кейін, Бессарабия 1917 жылға дейін Ресей империясының билігіне өтті. Осы кезеңде жергілікті тұрғындардың қарқынды орыстандырылуы жүрді. 1918 жылы Ресей империясы құлағаннан кейін Бессарабия Румыниямен бірікті. 1918–1940 жылдары және 1941–1944 жылдары неміс оккупациясы кезінде аудан Тигина уезінің құрамына кірді. 1939 жылғы Молотов-Риббентроп пактісінен кейін Бессарабия 1940 жылдың маусымында КСРО тарапынан басып алынды. 1991 жылы Молдованың тәуелсіздігі жарияланғаннан кейін Каушен ауданының бір бөлігі Тигина уезімен бірікті (1991–2003). 2003 жылы аудан Молдованың әкімшілік бірлігіне айналды.

География

Каушен ауданы Молдованың оңтүстік бөлігінде орналасқан. Ол солтүстікте Яловени және Анеи Ной аудандарымен, шығыста Слобозия ауданымен, оңтүстік-шығыста Штефан Вода ауданымен, оңтүстікте Украинамен және батыста Чимишлия ауданымен шектеседі. Жер бедері көбінесе тегіс, ең жоғары биіктігі 220–230 метрді құрайды. Төменгі Днестр жазығында ең төменгі биіктік 20–30 метрге жетеді. Жердің эрозияға ұшырау деңгейі төмен.

Климат

Ауданның климаты континенттік, жылдық орташа температурасы. Шілде айының орташа температурасы , ал қаңтар айында . Жылдық жауын-шашын мөлшері 450–550 мм. Желдің орташа жылдамдығы секундына 2–5 метр.

Фауна

Еуропалық фаунаның ерекшеліктері, түлкі, кірпі, елік, жабайы шошқа, қарсақ, жабайы мысық, құдақ және тағы да басқа сүтқоректілердің болуымен сипатталады. Құстардан: бөдене, қарға, бүркіт, сүрегі, лақтар және басқалары кездеседі.

Флора

Ауданның орманды алқаптары емен, шаған, қайың, липа, жапырақ, жаңғақ және басқа да ағаш түрлерінен құралған. Басқа да көп кездесетін өсімдіктер: бетеге, қызыл жусан, дала шүбісі және қырыққабық.

Өзендер

Каушен ауданы Днестр өзенінің алабында орналасқан, оның ең ірі саласы Ботна өзені (152 км). Көбінесе көлдер жасанды түрде пайда болған.

Демография

2012 жылдың 1 қаңтарына қарай аудан халқы 92 000 адамды құрады, оның 26,5% қалалық, ал 73,5% ауылдық тұрғындарды білдірді.

Туғандар саны (2010): 1088 (1000 адамға шаққанда 11,8)
Өлгендер саны (2010): 1199 (1000 адамға шаққанда 13,0)
Халық өсімі (2010): 111 (1000 адамға шаққанда 1,2)

Этностық топтар

Этникалық топ Молдовалықтардың жалпы санының %-ы * 87,0 румындар * 5,4 орыстар 3,5 украиндер 2,0 болгарлар 1,2 гагауздар 0,7 басқалар 0,2 жарияланбаған 3,5
Ескерту: * Молдовалықтар мен румындардың этникалық идентификациясына қатысты пікір қақтығыстары әлі де жалғасуда.

Дін

Христиандар 98,5%
Православ христиандар 97,1%
Протестанттар 1,4%
Баптистер 0,7%
Пентекостшілер 0,5%
Жетінші күн адвентистері 0,1%
Евангелистер 0,1%
Басқалары 0,9%
Дінсіздер 0,6%

Экономика

Ауданның негізгі экономикалық қызметтері – ауыл шаруашылығы және өндіріс. Қазіргі уақытта ауданда 15 721 тіркелген компания бар. Басым өндіріс түрлері: шарап жасау, сүт өңдеу, нан өнімдері және жергілікті шикізатқа негізделген басқа да салалар. Жалпы ауыл шаруашылығы жері 93 700 гектарды құрайды, бұл жалпы жер ауданының (80,5%) бөлігін құрайды. Осы ауыл шаруашылығы жерінің 70 600 гектары (60,7%) егістік жерлерді алып жатыр, оның ішінде 4 300 гектары жеміс бақтары (3,7%) және 5 200 гектары жүзімдіктерді (4,5%) құрайды.

Білім

Аудан 69 білім беру мекемесін қамтиды, оның ішінде 37 орта білім беру мекемесі (14 960 оқушы), 31 балабақша (3014 бала) және балалар шығармашылық орталығы бар.

Саясат

Каушен ауданы тарихи тұрғыдан негізінен оңшыл партияларға дауыс беріп келген. Молдовада бұл ауданды Еуропалық интеграция альянсы (AEI) өкілдік етеді. Молдова Республикасы Коммунистер партиясының (ПКРМ) соңғы үш сайлауда дауыс беру көрсеткіші үздіксіз төмендеп келеді. Соңғы үш сайлауда АЕИ-ге берілген дауыс 11 179-дан 20 140-қа дейін өсті, яғни 80% артты. + Парламент сайлауының қорытындылары Жыл АЕИ PCRM2010 51.58% 20,140 41.19% 16,082 Шілде 2009 50.27% 19,629 44.26% 17,281 Сәуір 2009 30.03% 11,179 53.01% 19,733

Мәдениет

Каушен ауданында: 37 мәдениет үйі, 31 үлгісіндегі бірнеше халықтық ансамбльдер және барлығы 1200 қатысушысы бар 74 әуесқой суретшілер тобы бар. Каушен қаласында Өнер мектебі, Кайнари және Копанцада Музыка мектебі, Каушеннің тарих және этнография мұражайы, Заимдегі "Алексей Матеевичи үй-мұражайы", Кайнариде Копанцадағы тарих және этнография мұражайы, сондай-ақ 45 мемлекеттік кітапхана, оның ішінде 9 балалар бөлімі бар.

Денсаулық

Каушен ауданында денсаулық сақтау қызметтері 292 төсектік жалпы аурухана, 19 магниттік-резонанстық томография (МРТ) аппараты, 13 денсаулық сақтау орталығы, 5 фельдшерлік-акушерлік пункт және 13 клиникалық-диагностикалық зертхана арқылы ұсынылады.