Кіріспе

Глицеридтер класы

Моноглицеридтер (сонымен қатар: ацилглицеролдар немесе моноацилглицеролдар) – глицеридтер класы, олар эфирлік байланыс арқылы май қышқылымен байланысқан глицерол молекуласынан тұрады. Глицерол бастапқы және екіншілік спирт топтарын қамтитындықтан, моноглицеридтердің екі түрі болуы мүмкін: май қышқылы бастапқы спиртке қосылған 1-моноацилглицерол немесе май қышқылы екіншілік спиртке қосылған 2-моноацилглицерол.

Синтез

Моноглицеридтер биологиялық және өнеркәсіптік жолмен өндіріледі. Олар зәйтүн майы, рапс майы және мақта майы сияқты кейбір тұқымдық майларда өте төмен деңгейде (0,1-0,2%) табиғи түрде кездеседі. Олар липопротеин липазасының ферменттік әрекеті арқылы триглицеридтердің гидролизі және диацилглицерол липазасының ферменттік әрекеті арқылы диглицеридтердің гидролизі, сондай-ақ глицеролдың майларға айналу процесінде аралық зат ретінде биосинтезделеді. Көптеген моноглицеридтер фармакологиялық белсенділікке ие (мысалы, 2-олеоилглицерол, 2-арахидоноилглицерол). Өнеркәсіптік өндіріс негізінен триглицеридтер мен глицерин арасындағы глицеролиз реакциясы арқылы жүзеге асырылады. Моноацилглицеридтерді өндіру үшін қолданылатын коммерциялық шикізаттар өсімдік майлары немесе жануар майлары болуы мүмкін.

Қолданылуы

Моноглицеридтер негізінен эмульгаторлар ретінде, көбінесе беттік белсенді заттар түрінде қолданылады. Диглицеридтермен бірге моноглицеридтер коммерциялық тағам өнімдеріне шағын мөлшерде "E471" (яғни май қышқылдарының моно- және диглицеридтері) ретінде қосылады, бұл май мен су қоспаларының қабаттасуына кедергі келтіреді. Тағамдық құралымда көрсетілген жалпы май, қаныққан май және транс-май мөлшерлері моно- және диглицеридтердегі майды қамтымайды, себебі майлар триглицеридтер ретінде қарастырылады. Олар жиі нан-нан өнімдерінде, сусындарда, мұзжұмсақтарда, шайнамалы жемдерде, қысқартылған майларда, қосылған кремдерде, маргаринде, майлы кремдерде, арахис майында және тәттілерде кездеседі. Нан өнімдерінде моноглицеридтер нанның көлемін және құрылымын жақсартуға, сондай-ақ өнімнің сақталу мерзімін ұзартуға көмектеседі. Моноглицеридтер сүт сусындарында кремдеу кезіндегі физикалық тұрақтылықты арттыру үшін қолданылады.