Кіріспе

Түйме мен киімнің арасын ұстап тұруға арналған құрылғы

Бұранда – киім мен түйме арасында шамалы кеңістік қалдыруға арналған құрылғы. Киім түймеленген кезде матаның түйме мен киім арасында жайғасуы үшін бұрандалар қажет. Бұрандалар киімге жақсы түсуіне де мүмкіндік береді.

Шеңберлердің түрлері

Батырмаларда екі түрлі саяқтар қолданылады.

Батырманың тұмсығы

Штангалық түймелердің артқы жағында ішкі ойыс шығыңқылық болады, осы ойыс арқылы тігіс жіппен түйме тігіледі. Түйме штангасы – түймеге қосылған жеке бөлік немесе түймеге тікелей қалыпталған немесе ойылған болуы мүмкін. Егер штанга түймеге біріктірілген болса, коллекционерлер мұны "өздігінен штангалы" түйме деп атайды; өздігінен штангалар көне қабық және шыны түймелерде жиі кездеседі. Штангалы түймелердің түйме бетінде (түйменің негізгі бөлігінде) тесіктер болмайды, себебі тігу үшін олар қажет емес. Штангалы түймелерді штангасыз түймелерге қарағанда жасау қымбатқа түседі.

Жіптің тұмсығы

Жіптің тірегі жіптен жасалады және ол тірегі жоқ түймемен (әдетте екі немесе төрт тесігі бар түймемен) қолдануға арналған. Ол түйме киімге тігіліп жатқанда жасалады; алдымен, түйме мен мата арасында кеңістік қалдырылып, түйме матаға тігіледі. Бұл әдетте түйме мен матаның арасына кішкене зат, мысалы, тісқабық қойылып тігіледі. Түйме бірнеше рет тігіп болғаннан кейін, тісқабық алынып, ине түйме тесігінің бірі арқылы төмен жылжытылып, ине мен жібі түйме мен мата арасына орналастырылады. Тігуші жіпті тым қысқа қылмай сақтайды. Түймені киімнен ұстап тұрып, жіп түймеге (түйме мен мата арасына) бірнеше рет берік оралып, басқа жіптер үшін мықты орама жасалады. Содан кейін ине матаның астыңғы жағына өткізіліп, жақсы бекітіледі. Жіптің тірегінің ұзындығы түймеленетін матаның қалыңдығына байланысты. Идеал тірегі киімді тым қысып жаппай, жабылуына жеткілікті ұзын болуы керек, сонымен қатар түймеленген кезде түйме салбырап кетпеуі үшін қысқа болуы тиіс.

Арнайы бұрандалар

Кәдімгі жіп жеңіл киімге, мысалы, аз тозуға ұшырайтын жейдеге жіптің ілмегін жасау үшін қолданылады, бірақ көбірек тозуға ұшырайтын бұйымдарға, мысалы, пальто мен шалбарға түйме тесігі бұрылысы деп аталатын арнайы жіп қолданылады. Егер тігуші кәдімгі жіп қолданса, тігу сапасын арттыру үшін әдетте екі жіпті пайдаланады. Сапалы ұзын пальтолардың ең төменгі батырмасында арнайы ілмек болады. Пальтоның ең төменгі түймесі көп қысымға ұшырайтындықтан, оның ілмегі әдеттегіден ұзақ болады және кейде серіппелі жіптен жасалады. Арнайы ілмекке қоса, түйме тігу кезінде матаның астыңғы жағында жіпсіз қосымша түйме жиі қолданылады. Нәтижесінде, түймеге, ілмекке және жіпке түсетін күш мата емес, осы екінші түймеге түседі. Бұл жіптің матаны зақымдауына және жыртуына жол бермейді, және "түйме үзілуінің" алдын алудың екі жолының бірі (екінші жолы – түйме тесігі бұрылысы сияқты берік жіпті пайдалану). Әдеттегі ілмекті және ілмексіз түймелерден басқа, жабық түймелер – артқы жағын толығымен матамен жабатын ілмекті түймелер. Олар әдеттегі ілмекті түймелер сияқты тігіледі, бірақ тігуші түйме тігілген кезде ілмектің орнын сезіп білуі керек. Жабық түймелер қолмен жасалады (біраз деңгейде), қымбатқа түседі және жоғары сапалы және арнайы киімдерде қолданылады.