Кіріспе
Карталық Израильдік вист – төрт ойыншыға арналған карта ойыны. Бұл классикалық висттің бір түрі, ол 1980-ші жылдары Израиль әскери қызметкерлері арасында пайда болды және әлі күнге дейін сарбаздар мен саяхатшылар арасында танымал. Израильде оны жай ғана "вист" деп атайды.
Israeli Whist is a four player card game. It is a variation of the classical Whist, that evolved among Israeli IDF soldiers in the nineteen eighties, and is still popular among soldiers and travelers. In Israel, it is simply known as "whist".
Карталардың вист бойынша орналасуы
Карталар саны мен түрі бойынша бағаланады. Сан бойынша бағалау, күштіден әлсізге қарай: А, К, Q, Ж, 10, 9, 8, 7, 6, 5, 4, 3, 2. Түрі бойынша бағалау, күштіден әлсізге қарай: НТ (Трамп жоқ), ♠, ♥, ♦, ♣.
The ranking by suit, from strong to weak: NT (No Trump), ♠, ♥, ♦, ♣.
Карталарды бөлу
Ойын төрт ойыншыға барлық карталар (жокерлерсіз) таратылып басталады. Әр раунд сайын дилер сағат тілі бойынша ауыстырылады, яғни қазіргі дилердің сол жағында отырған ойыншы келесі дилер болады. Әр ойыншы 13 карта алады, және олар басқа ойыншылардан жасырылады.
Сауда-саттық
Израиль вистісінде екі кезеңдік бәсекелестік болады: біреуі – козды анықтау үшін, екіншісі – келісімді анықтау үшін.
Келісімшартты анықтайтын сауда-саттық
Тромп костюмі анықталғаннан кейін, "келісімдер" анықталатын тағы бір ұсыныс раунды болады, яғни ойыншы қанша қосымша ұтып алатынын жариялайды. Бірінші ұсыныс жасаушы – бұрынғы ұсыныстың жеңімпазы (тромп костюмін анықтаған). Ол ұсынысында қанша қосымша ұтып алатынын айтады; қосымша ұтып алу саны бұрынғы ұсыныс раундында жариялаған санынан кем болмауы керек. Содан кейін оның сол жағындағы ойыншы ұсыныс жасайды, ол 0 мен 13 аралығында кез келген санды атап көрсетуі мүмкін, содан кейін қалған екеуі де кезекпен ұсыныс жасайды. Соңғы ойыншыға барлық төрт ұсыныстың қосындысы 13-ке тең болатын ұсыныс жасауға рұқсат етілмейді, себебі онда барлық төрт ойыншы да раундты сәтті аяқтауы мүмкін. Сондықтан соңғы ойыншы сома 13-тен артық па, әлде кем бе екенін анықтайды ("артық" ойын немесе "кем" ойын). Мағынасы мынада: "артық" ойында кем дегенде бір ойыншы жеткілікті қосымша ұтып алмайды, ал "кем" ойында тым көп ұтып алады.
Ойынның кезеңі
Барлық карталар таралғаннан және козырь мен келісімдер белгіленгеннен кейін, 13 ойын раунды өтеді, онда әр ойыншы бір карта салады және ең күшті карта салған ойыншы жеңіске жетеді.
Карталарды тастау
Бірінші ойын айналымында, ең бірінші карта салған ойыншы бірінші ұсыныстың жеңімпазы болады, одан кейін оның сол жағындағы ойыншы, және т.с.с. Келесі айналымдарда, алдыңғы айналымның жеңімпазы бірінші ойнайды. Айналымның бірінші ойыншысына кез келген картасын салуға рұқсат етіледі, ал қалған барлық ойыншылар сол түстің картасын салуға міндетті. Егер ойыншыда сол түстің картасы болмаса, ол кез келген басқа картаны сала алады. Егер ойыншыда сол түстің карталары болса, бірақ басқа түстің картасын салса, және кейін байқалып қалса (сонда оған барлық карталарын салуға тура келеді), оған 100 ұпай айыппұл салынады. Егер ойыншыда сол түстің карталары болмаса, ол козырь емес картаны сала алады, онда ол сөзсіз айласын жоғалтады, немесе ол "кесе алады" (козырь картасын салады).
Кімнің қолынан келеді ?
Төрт картаны да тастағаннан кейін, трюк жеңімпазы анықталады, раундты бастаған түстің ең жоғары картасы жеңіп шығады, егер козырь карталары тасталмаса, ал козырь карталары тасталған жағдайда, ең күшті козырь жеңіп шығады. Трюкті жеңген ойыншы келесі раундты бастайды. Козырьсыз (NT) ойнағанда, ережелер осылай, бірақ кесу мүмкіндігі жоқ, сондықтан бастаған түс жоқ ойыншы трюкті сөзсіз ұтылып қалады.
Ойынның үлгісі
Мысал раунд (алмаз козы): ойыншы А 9♣ бастайды, ойыншы B Q♣, ойыншы C 7♦, ойыншы D 8♣ салады. Ойыншы C-де жоқ екенін көріңіз, әйтпесе ол міндетті түрде таяқша салуы керек еді, сондықтан оның екі мүмкіндігі бар: козыр емес картадан құтылу немесе козырмен бұл раундты жеңуге тырысу. Ойыншы D-де таяқшалары болғандықтан, ол таяқша салуға міндетті болды және козырды сала алмады, сондықтан ойыншы C бұл раундты жеңіп алды.
Нәрселеу
Ойынның мақсаты – келісімшартта көрсетілген нақты трюк санын жеңу, артық не кем емес. Егер ойыншы келісімшартты орындаса (нөлдік келісімшарттан басқа), ол жеңген трюктер санын квадраттап, соған он қосады. Мысалы, егер ойыншы үш трюкке келісімшарт жасап, үш трюк жеңсе, 19 ұпай алады (3*3+10=19). Егер ойыншы келісімшартты орындамаса (нөлдік келісімшарттан басқа), келісімшарттан кез келген ауытқу үшін (артық не кем) минус он ұпай алады. Демек, егер ойыншы 4 трюкке баға беріп, 6 трюк жеңсе, 20 ұпайдан айырылады. Егер ойыншы нөлге баға беріп, оны орындаса, "төмен" ойынында (бағалардың қосындысы 13-тен аз болса) 50 ұпай, ал "жоғары" ойынында (бағалардың қосындысы 13-тен көп болса) 25 ұпай алады. Егер ойыншы нөлге баға беріп, орындамаса, бір трюк жеңген жағдайда 50 ұпайдан айырылады. Егер ол бір трюктен көп жеңсе, әрбір қосымша трюк үшін 10 ұпай алады. Сондықтан, нөлге баға беріп, бір трюк жеңген ойыншы –50 ұпай алады, ал егер ол екі трюк жеңсе, –40 ұпай алады. Осылайша, нөлге баға беріп, бір трюк жеңген ойыншы мүмкіндігінше көп қосымша трюк жеңуге тырысады.