Кіріспе
АҚШ-та тас жол белгілері үшін қолданылатын қаріп – Highway Gothic (ресми түрде FHWA Series қаріптері немесе Тас жол белгілері үшін стандартты әліпбилер деп аталады) – Америка Құрама Штаттарының Федералдық тас жол басқармасы (FHWA) әзірлеген және Америка Құрама Штаттарында, Канадада, Латын Америкасында, сондай-ақ кейбір Кариб елдерінде, американдық белгілер жасау тәжірибесіне ықпал еткен Азия елдерінде – Филиппин, Қытай, Тайвань, Малайзия, Индонезия және Таиландта қолданылады. Түркия, Мексика, Австралия (AS1744 қаріптері), Испания, Нидерланды, Бразилия, Жаңа Зеландия, Макао (португал тілінде жазылған) сияқты елдерде де, сондай-ақ Үндістан және Сауд Арабиясындағы кейбір белгілерде (ағылшын тілінде жазылғанда) осы қаріптердің өзгертілген, бірақ дәл АҚШ қаріпі емес нұсқалары қолданылады. Бұл қаріптер алыстан және жоғары жылдамдықпен оқылуын қамтамасыз ету үшін жасалған. Highway Gothic немесе Interstate деп аталатын компьютерлік қаріптер нұсқалары (жеке қаріптер) жалпы қолдануға сатылады және тікбұрышты пішіндегі тыныш белгілерді қамтиды. Ал белгілердегі ресми FHWA Series тыныш белгілері дөңгелек пішінде болады. Қаріптер жинағы алты қаріптен тұрады: "A" (ең тар), "B", "C", "D", "E", "E(M)" ("E" әрпінің ені кеңейтілген модификациясы) және "F" (ең кең). Алғашқыда қаріптер жинағы тек үлкен әріптерден тұрған, бірақ "E(M)" әрпі ірі магистральдық және автожолдардағы бағыттау белгілерінде қолданылған.
Highway Gothic (formally known as the FHWA Series fonts or the Standard Alphabets for Highway Signs) is a sans serif typeface developed by the United States Federal Highway Administration (FHWA) and used for road signage in the Americas, including the U. S., Canada, Latin America and some Caribbean countries, as well as in Asian countries influenced by American signage practices, including the Philippines, China, Taiwan, Malaysia, Indonesia and Thailand. Variants, major and minor, but not the exact U. S. typeface, are used in countries like Turkey, Mexico, Australia (AS1744 fonts), Spain, the Netherlands, Brazil, New Zealand, Macau (written in Portuguese), and some signs in countries like India and Saudi Arabia, when written in English. The typefaces were developed to maximize legibility at a distance and at high speed. Computer typeface versions, known as Highway Gothic or Interstate, a separate typeface, which are for sale to the general public, include punctuation marks based on a rectangular shape. On signage, the official FHWA Series punctuation is based on a circular shape. The typeface consists of six fonts: "A" (the narrowest), "B", "C", "D", "E", "E(M)" (a modified version of "E" with wider strokes), and "F" (the widest). The typeface originally included only uppercase letters, with the exception of "E(M)", which was used on large expressway and freeway guide signs.
Тарих
Шрифттер ресми түрде FHWA-ның 1948 жылы жарияланған, 1952 жылы қайта басылған Жол қозғалысын басқару құрылғылары үшін стандартты әліпбилерімен анықталады. Нұсқаулыққа өзгерістер 1966, 1977 және 2000 жылдары жарияланды. 2000 жылғы ерекшеліктер бұрынғы нұсқалардан бірнеше әріптің пішінімен және барлық әліпби сериялары үшін кіші әріптерді қосумен ерекшеленеді. FHWA A-дан F-ге дейінгі сериялары Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Қоғамдық жолдар әкімшілігі (кейін FHWA аталды) тарапынан әзірленген. Бұл шрифттердің жобалық нұсқалары 1942 жылы Пентагонның жол желісіндегі белгілер үшін қолданылды. 1949 және 1950 жылдар аралығында Калифорниялық көлік департаменті (Caltrans) жүргізген автокөлік жолдарындағы белгілерді зерттеу бағдарламасы аясында E сериясы өңделді. Бұл серия E сериясынан жерге орнатылған белгілерге арналған түймелі рефлекторларды орналастыру үшін штрихтың қалыңдығын арттыру арқылы жасалды, ал кіші әріптерді әліпби аралас регистрдегі мәтінді (алғашқыда D сериясы мен кіші әріптерден тұратын) сыртқы жарықтандырылған жоғары орналасқан белгілерде пайдалануға мүмкіндік беру үшін жасалды. Кіші әріптер, E сериясының өңделген нұсқасымен жұптасқан, кейіннен 1958 жылы Американдық мемлекеттік жолдар және көлік шенеушілері қауымдастығының (AASHTO) автокөлік жолдары үшін белгілер мен таңбалар нұсқаулығы жарық көрген кезде автокөлік жолдарындағы бағыт белгілерінде аралас регистрдегі мәтін үшін ұлттық стандарттың негізіне айналды. "А" сериясы АҚШ-та жоғары жылдамдықтарда нашар оқылғандықтан ресми түрде тоқтатылды, бірақ Жаңа Зеландиядағы белгілі бір белгілер үшін қолданыла береді. 2004 жылы FHWA барлық шрифттер үшін кіші әріптерді жариялады және оларды пайдалануға рұқсат беретін Бірыңғай жол қозғалысын басқару құрылғылары жөніндегі нұсқаулыққа өзгерістер енгізді. Келесі онжылдықтарда жаңа Clearview шрифті, сондай-ақ жол белгілерінде пайдалануға арнайы әзірленген, FHWA сериясын кейбір жаңа белгілерде алмастырады деп күтілді. 2016 жылы FHWA АҚШ-та Clearview шрифтіне 2004 жылғы уақытша рұқсатын кері алып отырғанын мәлімдеді. Clearview шрифтімен жасалған белгілер өз орнында қала берсе, жаңа белгілер Highway Gothic шрифтін пайдалануға қайта оралуға тиіс болды. 2016 жылдың маусым айында АҚШ Өкілдер палатасына осы шешімге наразылық білдіретін заң жобасы енгізілді, ол FHWA-ны Clearview шрифтіне уақытша рұқсатты қайта қалпына келтіруге міндеттер еді. Бұл заң жобасы 2018 жылғы Біріктірілген қаржыландыру заңының бөлігі ретінде қабылданды. Федералдық автомобиль жолдары басқармасы 2004 жылғы уақытша рұқсатты қайта қалпына келтіре отырып, Clearview шрифтін ұсынып немесе қолдамайды. Тобиас Фрере Джонс 1990 жылдары FHWA сериясына негізделген Interstate шрифтін жасады. PBS американдық телеарнасы 2009 және 2019 жылдар аралығында "PBS Explorer" деп аталатын арнайы туындысын пайдаланды. Parachute Type Foundry OpenType мүмкіндіктерімен бірге FHWA сериясының шрифтіне негізделген PF Grand Gothik Variable шрифтін жасады. Parachute Type Foundry сонымен қатар FHWA сериясының шрифтіне негізделген PF Highway Sans шрифтін жасады. Том Оеткен коммерциялық және жеке пайдалану үшін тегін жүктеуге болатын Traffic шрифтін жасады, ол да FHWA сериясының шрифтіне негізделген. Барри Сток FHWA сериясының B-ден F-ге дейінгі шрифттерін OpenType форматына тікелей аударды, сонымен қатар аралық интерполяциялар мен пайыздық негіздегі әріптер арасының жинағын жасады және оны қоғамдық доменде қалдырды. Стандартты автокөлік белгілері нұсқаулығында белгілерді жобалау ережелері үстелдік басылымдық бағдарламалық жасақтаманың кернингі/аралықтарынан ерекшеленетін пайыздық жүйені пайдаланады. Әрбір шрифт үшін 0% аралықтан (дизайн үшін әдепкі параметр) минус/плюс 50% дейін 13 нұсқа бар, сонымен қатар кез келген қажетті пайызды араластыруға мүмкіндік беретін қосымша минус/плюс 100% шрифт бар. Elsewhere Collective FHWA сериясының шрифтіне негізделген Highway VAR түрлендіргіш шрифтін жасады. Рей Лараби сонымен қатар FHWA сериясының шрифтіне негізделген Expressway шрифтін жасады.
Америка Құрама Штаттары
Әдетте, бір немесе екі таңбалы Interstate, U.S. Highway және U.S. штатының тас жолдарының белгілері сандар үшін D сериялы қаріпті пайдаланады, ал үш немесе одан көп таңбалы белгілер тар қаріпті (B немесе C сериялары) пайдаланады немесе D сериялы қаріпте кішірек сандар қолданылады. E және F сериялары көбінесе АҚШ жылдамдық шектеу белгілерінде қолданылады, бірақ ескі белгілерде көбінесе тар қаріптер қолданылады. Көше атауының белгілерінде әдетте жасыл түстегі, көк немесе қоңыр сияқты басқа түстерге алмастырылатын ақ Series B, C немесе D әріптері болады. Олар толыққанды үлкен әріптермен немесе үлкен және кіші әріптердің комбинациясымен жазылуы мүмкін. Тас жолдардағы бағыт белгілерінде осы фондарда E(M) сериясы қолданылады. Ақ (ережелік), қызғылт (құрылыс) және сары (ескерту) белгілерде қара әріптер мен сандар қолданылады. 2012 жылға дейін Джорджия штаты Interstate тас жолдарының белгілері үшін C және D сериялы қаріптерді пайдаланды. 2016 жылдан бастап, Clearview үшін берілген уақытша келісім күшін жойғаннан кейін, Аризона Көлік департаменті енді тас жолдардағы бағыт белгілері үшін аралас регистрдегі (өзгертілмеген) E сериясын, тас жол емес жолдардағы бағыт белгілері үшін аралас регистрдегі D сериясын және көше атауы белгілері үшін аралас регистрдегі C сериясын пайдаланады. 1990 жылдардың ортасына қарай FHWA қаріптер сериясы Font Bureau-дан Тобиас Фрере Джонс жасаған көп салмақты баспа қаріпіне шабыт көзі болды. Фрере Джонс кішірек баспаға бейімделіп, Font Bureau Interstate деген атпен қаріпті шығарды. Оны көптеген компаниялар бренд үшін қабылдады; мысалы, NBC оны 1997 жылдан 2006 жылға дейін NBC Sports графикалық пакеттері үшін пайдаланды, ал TV Guide қаріпті мұқабасында қолданады. The Weather Channel осы қаріпті ауа райы карталарында да, жергілікті болжамдарда да кеңінен пайдаланды. Epix кабельдік арнасының логотипі де осы қаріптің кіші нұсқасын пайдаланады. NESN осы қаріпті экрандық графика үшін пайдаланады. New York Mets командасының стадионы осы қаріппен жабдықталған. InTouch әйелдер журналы 2012 жылдан бері осы қаріпті пайдаланады. 8 Mile сияқты фильмдер де осы қаріпті пайдаланады. Entertainment Tonight 34-ші маусымынан бері осы қаріпті пайдаланады. Sierra Mist сусындары 2010-2014 жылдар аралығында осы қаріпті логотипінде пайдаланды. Ол сондай-ақ көптеген Hannaford дүкендерінде қолданылды. Gridlock! американдық The Price Is Right ойын шоуындағы баға белгілеу ойыны, онда қатысушы автомобиль жеңе алады, сонымен қатар логотипінде және баға көрсетулерінде қаріпті пайдаланады.
Дүниежүзі бойынша
FHWA қаріптері Канададағы жол белгілерінде де негізінен қолданылады. Онтарио провинциясы 1980-ші жылдардың аяғына дейін ішкі қолданысқа арналған өзгертілген нұсқасын қолданды, онда сәл өзгеше ерекшеліктері болды, мысалы, жалпақ үстіңгі жағы бар 3 және серифсіз 1 сандары. Виндзор қаласы 2018 жылы Helvetica белгілерін шоссе готикасымен алмастыра бастады. Перу (әртүрлі сериялық белгілермен), Австралия (Австралия стандарты AS1744 1975 қаріпі бойынша), Жаңа Зеландия, Индонезия, Малайзия, Мексика және басқа елдер шоссе готикасын қолданады. Тағы басқалары FHWA сериясынан тікелей алынған немесе сыртқы түрі ұқсас қаріптерді пайдаланады. Олардың кейбіреулері Оңтүстік Африка, Лесото, Колумбия, Филиппин және Таиландта қолданылады. Португалияда 1970 жылдардан бастап 1994–1998 жылдары жаңа белгілер үлгісі енгізілгенге дейін жол белгілерінде шоссе готикасының түрі – Родовиария қаріпі қолданылды. Ол Макаоның жол белгілерінде әлі де қолданылады. Аргентинада Manual de Señalamiento Vertical – Edición 2017 негізіндегі жаңа жол белгілері жақында FHWA қаріпін қолданды. Үндістанда FHWA қаріпі тек магистральдық қалқандарда, ал Transport жол белгілерінде қолданылады. Қытайдағы жаңа жол белгілері FHWA қаріпін және Helvetica Bold әріптік-сандық мәтінді бірге қолданады. Тайваньда Arial Bold ағылшын мәтіні үшін FHWA E сериясымен бірге қолданылады. Индонезия 1993 жылдан 2014 жылға дейін Көлік министрлігінің 1993 жылғы 62-ші қаулысымен реттелген қаріпті пайдаланды. Алайда, 2014 жылы Көлік министрлігі жаңа жол белгілерін енгізу туралы қаулы қабылдады, олар жаңа Clearview қаріпімен ауыстырылды. Испанияда E сериясы испандық автожолдар мен жылдам бағыттарда (Autopistas/Autovias) қолданылатын Autopista қаріпінің негізі болып табылады. Нидерланды ANWB және Нидерланд автожолдары мен су жолдары басқармасы жасаған FHWA Alphabet Series қаріпінің туындысын қолданады. Бастапқы жиынтыққа бастапқы қаріптегі алты серияның екеуі кірді – RWS Ee (кең, E (M) сериясына негізделген) және RWS Cc (тар, C сериясына негізделген) немесе ANWB Ee (стандартты) және ANWB Cc (жинақы). 1997 жылдан бастап ANWB белгілері ANWB Uu деп аталатын жаңа қаріпті пайдаланды. Басқа өндірушілердің белгілері ескі қаріптерді қолдануды жалғастырды. 2015 жылдан бастап ANWB Uu қаріпі жаңа белгілерде қолданылмайды; оның орнына RWS Ee және жаңадан жасалған RWS Dd (FHWA D сериясына негізделген) қолданылады. Тобиас Фрере Джонс жасаған және Highway Gothic-тен шабыт алған Interstate қаріпін түрлі компаниялар белгілер мен басқа графикалық дизайн элементтерінде пайдаланған. Мысалы, Ұлыбританияда Sainsbury's супермаркеті мен c2c теміржол компаниясы сияқты компаниялар осы қаріпті қолданды. Ресейде Бірінші арна 1996–2000 жылдары осы қаріпті өзінің сағат идентификаторы ретінде пайдаланды.