Кіріспе
Эри көліндегі Пенсильвания штатының паркі, Мичиган паркі. Преск аралы мемлекеттік паркі (/p/r/ɛ/s/k/ PRESK) – Эри көлінің батысына қарай 6 шақырым жерде, Пенсильвания штатының Эри округіне қарасты Миллкрик қаласында орналасқан Пенсильвания штатының паркі. Жарты аралы солтүстік-шығысқа қарай созылып, парктің оңтүстік жағалауындағы Преск арал шығанағын қоршап жатыр. Паркте 21 шақырым жол, 34 шақырым демалыс жолдары, жүзуге арналған 13 жағажай және кемежай бар. Парктегі танымал әрекеттер: жүзу, қайықпен жүзу, жаяу серуендеу, велосипед тебу және құстарды қадағалау. Преск аралының тарихы Эриэльхонан тайпасынан басталады, олар Эри көліне өздерінің атын берген американдық тайпа. Тарихқа француз, британ және американдық бекіністері, сондай-ақ 1812 жылғы соғыста коммодор Оливер Хазард Перридің флоты үшін база ретінде пайдаланылғандығы кіреді. 19 ғасырда Эри көліндегі кеме қатынасының маңыздылығы артқан сайын, Преск аралы бірнеше маяктар мен кейіннен АҚШ жағалау күзеті станциясына айналды. 1921 жылы ол мемлекеттік парк мәртебесін алды және 2007 жылғы мәліметтер бойынша жылына 4 миллионнан астам келушіні қабылдайды, бұл Пенсильвания штатының барлық мемлекеттік парктерінен ең көп көрсеткіш.
the Michigan park
Presque Isle State Park (/p//r//ɛ//s//k/ PRESK) is a Pennsylvania State Park on an arching, sandy peninsula that juts into Lake Erie, 4 mile (6 km) west of the city of Erie, in Millcreek Township, Erie County, Pennsylvania, in the United States. The peninsula sweeps northeastward, surrounding Presque Isle Bay along the park's southern coast. It has 13 mile (21 km) of roads, 21 mile (34 km) of recreational trails, 13 beaches for swimming, and a marina. Popular activities at the park include swimming, boating, hiking, biking, and birdwatching. The recorded history of Presque Isle begins with the Erielhonan, a Native American tribe who gave their name to Lake Erie, and includes French, British, and American forts, as well as serving as a base for Commodore Oliver Hazard Perry's fleet in the War of 1812. With the growing importance of shipping on Lake Erie in the 19th century, Presque Isle became home to several lighthouses and what later became a United States Coast Guard station. In 1921, it became a state park, and as of 2007 it hosts over 4 million visitors per year, the most of any Pennsylvania state park.
Ертедегі тұрғындары
Преск аралы Висконсин мұз басу кезеңінің соңында, шамамен 11 000 жыл бұрын қалыптасқан. Эри көлінің оңтүстік жағалауында алғашқы қоныстанғандар – ирокез тілінде сөйлейтін Эриэльхонан тайпасы, олар "Эриэз" деп те белгілі болған. Эриэльхонан тайпасының аты "мысық" немесе "ракун" деген мағынаны білдірген. "Эриэльхонан" аталымының өзгеруінен пайда болған "Эри" атауы Преск Айл паркі орналасқан көл мен округтің, сондай-ақ парктің жанындағы қаланың атына айналды. Аңыз бойынша, Ұлы Рух оларды Преск аралына мол аңшылыққа, таза суға және "қар мен мұз елінен" (яғни Канададан) соққан салқын желге ие болу үшін жетелеген. Тағы бір аңыз Эриэльхонан тайпасының күн батқан жерді іздеу үшін Эри көліне қалай барып, бірақ көл рухы оларды табуға кедергі келтіргенін айтады. Преск аралы Америка революциялық соғысынан кейін британдықтардан американдықтардың басқаруына өтті. 1784 жылы Форт-Стенвикстің екінші шартында ирокездер жарым аралды қамтитын жерлерге құқықтарын АҚШ-қа сатты. Пенсильвания 1792 жылдың 3 сәуірінде федералды үкіметтен Эри үшбұрышын сатып алғанға дейін жерге талассыз құқыққа ие болмады. 1795 жылы генерал Энтони Уэйн жаңа американдық "Преск-Айл фортын" салды, ал сол жылдың 18 сәуірінде оның жанында "Преск-Айл" қаласы (кейіннен Эри деп аталды) салынды. Уэйн 1796 жылдың 15 желтоқсанында фортта қайтыс болды және бастапқыда сол жерге жерленді. Эри округі 1800 жылдың 12 наурызында Аллегейни округінен бөлініп құрылды. Бастапқыда Преск Айл түбегі мен Эри ауылын қамтыған Миллкрик қалашығы алғашқы қалашықтардың бірі болды. Эри 1803 жылы округ орталығы болып тағайындалды, 1805 жылы борон ретінде құрылды және 1851 жылы қала мәртебесін алды. 1812 жылғы соғыс кезінде Преск аралы Эри көлі шайқасында британдықтарды жеңуге үлкен үлес қосты. Америкалық флоттың қолбасшысы Оливер Хазард Перри өз флотының тоғыз кемесінің алтауын салу үшін шығанақты стратегиялық түрде пайдаланды. Бұл орынды пайдалану адамдарды қорғады, себебі шабуылдаушылар түбекке айналып өтуге мәжбүр болды. 1906 жылы Эри су шаруашылығы Преск Айл шығанағының жанында үшінші, кішірек маяк салды. Бүгінде ол Преск Айл су такси қызметінің паромдық қонуында орналасқан, бұрынғы су шаруашылығының оңтүстігінде, мемлекеттік парктің көп мақсатты жолының оңтүстік-шығыс жағында тұр. АҚШ-тың өмірді құтқару қызметінің 9-ауданы 1876 жылы Преск аралында өмірді құтқару станциясын ашты. Уильям Кларк 1877 жылдан 1891 жылы суға батып қайтыс болғанға дейін күзетші болып жұмыс істеді. Оның орнын 1914 жылға дейін қақпашы болған Эндрю Янсен басты. 1915 жылы Өмірді құтқару қызметі мен Кірістерді кесу қызметі бірігіп, АҚШ-тың жағалау күзетшісіне айналғанда, LSS Преск Айл (сондай-ақ Эри өмірді құтқару станциясы деп те аталады) жағалау күзетшісінің No 236 станциясы болды. Әлі де жұмыс істеп тұрған станция АҚШ-тың жағалау күзетшісінің Тоғызыншы ауданына қарасты.
Қазіргі заман және мемлекеттік саябақ
1908 жылы Эри қаласына таза су жеткізу үшін Преск аралында су құбырының құрылысын бастады. Эри көлінен су екі резервуарға сорғыланды, онда судағы тұнбалар төменге шөгіп, көл суынан бөлінді. Тазартылғаннан кейін су қаланың су желілеріне жіберілді. 1917 жылы бу машинасымен жұмыс істейтін сорғы станциясы салынды: ол суды бір бассейннен екіншісіне, содан кейін Преск-Айл шығанағы арқылы Эри қаласына сорғылады. Эри қаласын ауыз сумен қамтамасыз ету жүйесі 1949 жылға дейін қолданылды. Қазіргі кезде сорғы станциясы зебра мидиясын бақылау және мемлекеттік саябақта велосипедтер мен квадроциклдерді жалға беру стенді ретінде пайдаланылады. Преск аралы «Жарым арал мемлекеттік паркі» деп аталады. Парктегі Перри ескерткіші 1926 жылы Мизери Бэй маңында және қабірлер орналасқан жерге жақын салынды. 1950 жылдары жарым арал жаңа жолдар мен тұрақтар салу үшін кеңейтілді, ол үшін жарым аралдың ішкі бөлігінен құм қазылып алынды. Нәтижесінде пайда болған бассейн қазіргі маринаға айналды. 1957 жылы салынған үш заманауи жуыну үйі де жаңа нысандардың қатарына қосылды. Преск аралы 1967 жылы Ұлттық парксервисімен Ұлттық табиғи ескерткіш деп жарияланды. Тәуелсіз кеңесті тарату туралы ұсыныс 1930 жылы жасалған, бірақ ол 1971 жылдың 19 қаңтарында ғана іске асырылды, мемлекеттік қоршаған орта ресурстары департаменті (кейін DCNR) құрылғаннан кейін. 1989 жылдан 1992 жылға дейін жарым аралдың батыс және солтүстік жағалауларында эрозияны тоқтату үшін 50-ден астам толқынқырғыш салынды. Пенсильванияның Табиғи ресурстар және табиғатты қорғау департаментінің (DCNR) «Мемлекеттік парктері 2000» стратегиялық жоспары аясында Гулл Пойнт «Сирек және көшіп-қонушы жағалау құстарының демалуы, тамақтануы және мүмкін ұя салуы үшін мемлекеттік парк табиғи аймағы» деп белгіленді. Парктің кіреберісіндегі Том Ридж экологиялық орталығы 2006 жылдың мамыр айында ашылды. 2007 жылы Пенсильванияның барлық 120 мемлекеттік саябағын басқаратын Пенсильвания DCNR Парктер бюросы Преск аралын «Пенсильваниядағы жалғыз серфингке арналған жағажай», «Ұлттық табиғи ескерткіш» мәртебесі және «геологиялық және биологиялық әртүрлілігі мен тарихи маңызы» үшін «Көруге тиіс 25 Пенсильвания мемлекеттік паркі» тізіміне енгізді. «Жол» фильміне түсірілімдер 2008 жылдың сәуір айында Преск аралында жүргізілді, 10-шы жағажай теңіз жағалауы ретінде пайдаланылды. 2010 жылдың 27 маусымында мемлекеттік саябақта әлсіз торнадо болды. Өңделген Фуджита шкаласы бойынша EF0 дәрежесінде бағаланған бұл құбылыс Сталл аймақтық орталығының жанындағы электр сымдарын және ағаштарды құлатты, сондай-ақ жақын жердегі бақылау платформасына зақым келтірді. Қалдықтарды тазалау үшін Преск аралы 28 маусымда жабылды және келесі күні таңертең қайта ашылды. 2012 жылдың қазан айында «Сэнди» даулы кезінде дауылдың бөліктері мен қалдықтары Преск аралына жетті. Дауылға дайындық үшін парк жабылды және желдің күшті соғуымен бірге 14-18 футқа дейін толқындар күтілді. Дауылдың қатты болатыны күтілді, бірақ, әйбарына қарай, олай болмады. Тек 8 футтық толқындар және одан да жоғары емес желдер тіркелді. Парк тек шағын су тасқыны, бірнеше құлаған ағаштар және парктің маринасындағы электр қуатының үзілуімен аман қалды.
Экологиялық аймақтар мен сабақтастық
DCNR мәліметінше, "Преск-Айлдың көптеген ерекше орталары болғандықтан, Пенсильвания штатындағы басқа да ұқсас аумақтарға қарағанда, жойылу қаупі төніп тұрған, қауіпті және сирек кездесетін түрлердің саны артық". Қалған экологиялық аймақтар, жағалаудан дамыған орманға дейінгі өрбуі, экологиялық ізділік концепциясының классикалық мысалы болып табылады. Бұл процестің көп бөлігі Преск-Айлдың өзгеретін табиғатымен, оның жағалауы мен құм төбелерінің жылжуымен байланысты. Жағалау, екінші аймақ, толқындардың әсерінен қалыптасады және эрозия мен шөгінді арасындағы тепе-теңдікте болады, ал алғашқы өсімдіктер жаңа жағалаудың құмын бекітеді. Жаңадан пайда болған құмды жазық және оның ішіндегі көлдер үшінші аймақ болып табылады. Көлдер көл суының тұтқындалған бөліктері ретінде пайда болады және эрозияға ұшырауы немесе желмен келген құммен немесе жылжымалы құм төбелермен толуы мүмкін. Жаңа көлдер өсімдіктер мен жануарларға орта береді: мысалы, мемлекеттік саябақта 89 түрі Одоната (ағашықтар мен қызшақындар) және Лепидоптералар, оның ішінде 35 түрлі көбелек, сондай-ақ 84 түрлі кенелер мекендейді. Мұражайдағы орталардың алуан түрлілігі оны 320-дан астам құс түрінің тамаша мекеніне айналдырады. (Салыстыру үшін, АҚШ-та шамамен 925 құс түрі бар.) Саябақта табылған құстардың 45 түрі "жойылу қаупі бар" немесе "қауіпті" деп тізілген, оларға түтікші, көкқұс, қызылқұс және тұзды батпақты ұшты құйрықты торғайлар кіреді. Преск-Айл мемлекеттік саябағында экологиялық аймақтардың кең ауқымына байланысты көптеген өсімдіктер мен жануарлар түрлерін табуға болады. Осындай орталықты Преск-Айлде құру идеясы 50 жыл бұрын туған болса да, құрылыс жұмыстары 2002 жылы басталды. Оның 32 мүше ұйымына мектептер, мектеп округтері, колледждер, университеттер, мұражайлар, мемлекеттік органдар, табиғатты қорғау топтары және Пенсильвания, Огайо және Онтариодан жеке корпорациялар кіреді.