Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Ұялылық – экологиялық жүйедегі құрылымның өлшемі, көбінесе түрлердің орналасқан жерлеріне (орналасу орындарында түрлердің таралуын сипаттайтын) немесе түрлердің өзара әрекеттесу желілеріне (түрлер арасындағы өзара әрекеттесуді сипаттайтын, әдетте хост-паразит, өсімдік-тозаңдаушы сияқты екі бөлімді желілер ретінде) қолданылады. Жүйе (көбінесе матрица түрінде бейнеленеді) ұялы деп есептеледі, егер аздаған элементтері бар элементтердің (аздаған түрлері бар орналасқан жерлер, аздаған өзара әрекеттесулері бар түрлер) элементтері, көп элементтері бар элементтердің кіші жиынын құраса. Құрлықтан қашықтығы бойынша реттелген аралдар тізбегін елестетіп көрейік. Егер құрлықта барлық түрлер болса, ал бірінші аралда құрлықтағы түрлердің бір бөлігі, екінші аралда бірінші аралдағы түрлердің бір бөлігі және т.с.с. болса, онда бұл жүйе толыққанды ұялы болып саналады.
Nestedness is a measure of structure in an ecological system, usually applied to species sites systems (describing the distribution of species across locations), or species species interaction networks (describing the interactions between species, usually as bipartite networks such as hosts parasites, plants pollinators, etc.). A system (usually represented as a matrix) is said to be nested when the elements that have a few items in them (locations with few species, species with few interactions) have a subset of the items of elements with more items. Imagine a series of islands that are ordered by their distance from the mainland. If the mainland has all species, the first island has a subset of mainland's species, the second island has a subset of the first island's species, and so forth, then this system is perfectly nested.
Ұялылық өлшемдері
Ұялылықты өлшеу бірлігі – 1993 жылы Атмар мен Паттерсон ұсынған жүйенің «температурасы». Бұл жүйеде түрлердің жойылу ретін (немесе керісінше, жүйеге қоныстану ретін) өлшейді. Жүйе неғұрлым «суық» болса, жойылу реті соғұрлым белгілі болады. Ал жүйе жылы болса, жойылулар көбінесе кездейсоқ болады. Температура 0°-тан (ең суық, толыққанды белгілі) 100°-қа дейін (толыққанды кездейсоқ) өзгереді. Әртүрлі себептерге байланысты, Ұялы температура калькуляторы математикалық тұрғыдан толыққанды емес (бірегей шешімі жоқ, жеткілікті консервативті емес). Бұл кемшіліктерді жою үшін авторлардан және «Biogeography» журналынан сұраныс бойынша BINMATNEST бағдарламалық қамтамасыз етуі қолжетімді. Сонымен қатар, ANINHADO үлкен матрицалармен жұмыс істеу және көптеген кездейсоқ матрицаларды өңдеу мәселелерін шешеді; одан әрі, ұялылықтың маңыздылығын бағалау үшін бірнеше нөлдік модельдерді іске қосады. Бастолла және авторлар әрбір түйін жұбының ортақ көршілерінің санына негізделген ұялылықтың қарапайым өлшемін ұсынды. Олардың пікірінше, бұл кейбір жағдайларда түйіндер арасындағы бәсекелестікті азайтуға көмектеседі. Мысалы, екі жәндік түрі бір-біріне бірдей өсімдіктерді тозаңдандыру арқылы «көмектесе» алады, осылайша бір-біріне зиян келтіру деңгейін төмендетеді. Авторлар бұл эффектінің өсімдік тозаңданушы экожүйелеріндегі ұялылық пен түрлердің әртүрлілігі арасындағы байланыстың себебі екенін болжайды. Алайда, Джонсон және авторлар бұл өлшемнің күтілген эффектті толыққанды ескере алмайтынын көрсетті. Олар өлшемнің жетілдірілген нұсқасын ұсынады және желінің белгілі бір қасиеттерінің ұялылыққа қалай әсер ететінін көрсетеді.
One measurement unit for nestedness is a system's 'temperature' offered by Atmar and Patterson in 1993. This measures the order in which species' extinctions would occur in the system (or from the other side the order of colonizing a system). The 'colder' the system is, the more fixed the order of extinction would be. In a warmer system, extinctions will take a more random order. Temperatures go from 0°, coldest and absolutely fixed, to 100° absolutely random. For various reasons, the Nestedness Temperature Calculator is not mathematically satisfying (no unique solution, not conservative enough). A software (BINMATNEST) is available from the authors on request and from the Journal of Biogeography to correct these deficits In addition, ANINHADO solves problems of large matrix size and processing of a large number of randomized matrices; in addition it implements several null models to estimate the significance of nestedness. Bastolla et al. introduced a simple measure of nestedness based on the number of common neighbours for each pair of nodes. They argue that this can help reduce the effective competition between nodes in certain situations. For instance, two insect species might "help" each other by pollinating the same subset of plants, thereby reducing the extent to which they are harmful to each other. The authors suggest that this effect is behind a correlation between nestedness and diversity in plant pollinator ecosystems. However, Johnson et al. have shown that this measure does not, in fact, properly account for the desired effect. These authors propose a refined version of the measure, and go on to show how certain network properties affect nestedness.