Кіріспе

Экологиялық және географиялық тұрғыдан биоаймақтан кішірек аймақ. Экоаймақ (экологиялық аймақ) – биоаймақтан кіші, экологиялық және географиялық тұрғыдан анықталған аймақ, ал ол өз кезегінде биогеографиялық аймақтан кіші. Экоаймақтар салыстырмалы түрде кең аумақты жерлерді немесе су алаптарын қамтиды және табиғи қоғамдастықтар мен түрлердің географиялық жағынан ерекше жиынтығын құрайды. Экоаймақты сипаттайтын флора, фауна және экожүйелердің биологиялық әртүрлілігі басқа экоаймақтардан ерекше болады. Теориялық тұрғыдан алғанда, биологиялық әртүрлілік немесе қорғау экоаймақтары – кез келген нүктеде әртүрлі түрлер мен қоғамдастықтарымен кездесу ықтималдығы қалыпты ауытқу шегінде салыстырмалы түрде тұрақты болатын, үлкен жер немесе су кеңістігі. Экоаймақтар "экозоналар" ("экологиялық аймақтар") деп те аталады, бірақ бұл термин биогеографиялық аймақтарға да қатысты болуы мүмкін. Барлық биогеографиялық карталау тәсілдеріне үш ескерту жасау қажет. Біріншіден, барлық таксондар үшін оңтайлы бір ғана биогеографиялық жүйе жоқ. Экоаймақтар мүмкіндігінше көп таксондар үшін ең жақсы компромисс ұсынады. Екіншіден, экоаймақтардың шекаралары көбінесе түйінсіз болады, оларды экоттар және мозаикалық орталар шектейді. Үшіншіден, көптеген экоаймақтарға оларға тағайындалған биомнан өзгеше мекен ету орындары кіреді. Биогеографиялық провинциялар физикалық (пластиналық тектоника, топографиялық биіктіктер), климаттық (ендік бойынша өзгеру, маусымдық ауқым) және мұхиттың химиялық факторларына (тұздылық, оттегі деңгейі) байланысты әртүрлі кедергілердің нәтижесінде пайда болуы мүмкін.

Маңыздылық

Экорегион термині экожүйелер мен олардың қызмет етуіне қызығушылықтың күшеюінен туындаған. Атап айтқанда, ландшафттарды зерттеу және басқарудағы кеңістіктік өлшемге қатысты мәселелерге назар аударылып отыр. Бір-бірімен байланысты экожүйелердің бірігіп, "бөліктерінің қосындысынан артық" тұтас бірлік құрайтыны кеңінен мойындалған. Экожүйелерге интеграцияланған тәсілде жауап беру арқылы "көп функциялы" ландшафттарға қол жеткізуге көптеген тыраштандырулар жасалып жатыр, және ауыл шаруашылығы зерттеушілерінен бастап табиғатты қорғаушыларға дейін әртүрлі мүдделі топтар "экорегионды" талдау бірлігі ретінде пайдаланады. "Global 200" – WWF ұйымының сақтауға артықшылық берілген экорегиондардың тізімі.

Жер бетіндегі

Құрлықтық экорегиондар – тұщы су және теңіз экорегиондарынан өзгешеленетін құрлықтағы экорегиондар. Осы контексте, "құрлықтық" термині "жер" (топырақ және тау жыныстары) деген мағынада қолданылады, жалпы "Жер" (жер және мұхиттарды қамтиды) деген мағынасынан ерекшеленеді. WWF (Дүниежүзілік жабайы табиғат қоры) экологтары қазіргі уақытта Жердің құрлық бетін 867 кіші құрлықтық экорегионды қамтитын сегіз биогеографиялық аймаққа бөледі (тізімді қараңыз). WWF-тің бұл жұмысы – экорегиондарды анықтау және жіктеу бойынша жасалған көптеген бұрынғы жұмыстардың синтезі. Сегіз аймақ негізінен ботаниктер мен зоологтар анықтаған, әлемнің негізгі өсімдік және жануарлар қауымдастықтарын бөліп тұратын гүл және жануарлар шекараларын ұстанады. Аймақ шекаралары көбінесе континенттік шекараларға немесе Гималай және Сахара сияқты өсімдіктер мен жануарлардың таралуына кедергі келтіретін үлкен тосқауларға сәйкес келеді. Экорегиондардың шекаралары көбінесе нақты немесе жақсы танылмаған және пікір таласына түседі. Экорегиондар биома түрі бойынша жіктеледі, ол жауын-шашын мен климатқа байланысты анықталатын негізгі жаһандық өсімдік қауымдастығы. Орман, дала (саванна және бұталы жерлерді қоса алғанда) және шөлдер (ксерикалық бұталы жерлерді қоса алғанда) климатқа (тропикалық және субтропикалық, қоңыржай және бореалдық климатқа) және орман үшін ағаштардың негізінен қылқан жапырақты (гимносперма) немесе кең жапырақты (ангиосперма) және аралас (кең жапырақты және қылқан жапырақты) болуына қарай ажыратылады. Жерорта теңізінің орманды жерлері, тоғайлары, бұталары, тундра және мангр тоғайлары сияқты биома түрлері өте ерекше экологиялық қауымдастықтарды қамтиды және олар да биома түрлері ретінде танылады.

Теңізші

Теңіз экожүйелері: "Экологиялық тұрғыдан алғанда, бұл салыстырмалы түрде біртекті түрлер жиынтығының аймақтары болып табылады, және олармен жапсарлас жүйелерден анық ерекшеленеді. Экологиялық жағынан алғанда, бұл өте байланысты бірліктер, көптеген қозғалмайтын түрлер үшін экологиялық немесе тіршілік циклы процестерін қамтуға жеткілікті үлкен." Олар Табиғатты қорғау қоры (TNC) және Дүниежүзілік жабайы табиғат қоры (WWF) ұйымдарымен теңіз экожүйелерін сақтау шараларын қолдау мақсатында анықталған. WWF-тің "Global 200" бағдарламасы аясында 43 басымды теңіз экожүйесі белгіленді. Теңіз экожүйелерін анықтау және жіктеу схемасы құрлықтағы экожүйелерге қолданылатын схемаға ұқсас. Басты мекендеу типтері анықталды: полярлық, қоңыржай белдеудегі таяздар мен теңіздер, қоңыржай белдеудегі үстін көтеру, тропикалық үстін көтеру, тропикалық маржанды рифтер, пелагикалық (сауда және батыс желдері), аббиссальдық және гадалдық (океан шұңқыры). Бұл жер бетіндегі биомдарға сәйкес келеді. Global 200 теңіз экожүйелерінің жіктелуі құрлықтағы экожүйелерге қарағанда толыққанды және егжей-тегжейлі деңгейде әзірленбеген; тек басымды сақтау аймақтары тізімделген. Теңіз экожүйелерінің толық тізімі үшін Global 200 Marine ecoregions-қа қараңыз. 2007 жылы TNC және WWF бұл схеманы жақсартып, кеңейтіп, 200 метрге дейінгі тереңдіктегі жағалауға жақын Дүниежүзілік теңіз экожүйелерінің (MEOW) кешенді жүйесін жасады. 2008 жылы жарық көрген Дүниежүзілік тұщы су экожүйелерінің картасында 426 экожүйе бар, олар Жердің теңізге жатпайтын дерлік барлық бетін қамтиды. Дүниежүзілік жабайы табиғат қоры (WWF) тұщы су экожүйелерінің он екі басты мекендеу типін анықтайды: ірі көлдер, ірі өзендердің дельталары, полярлық тұщы сулар, таулы тұщы сулар, қоңыржай белдеудегі жағалау өзендері, қоңыржай белдеудегі су тасқыны бар өзендер мен батпақтар, қоңыржай белдеудегі жота өзендері, тропикалық және субтропикалық жағалау өзендері, тропикалық және субтропикалық су тасқыны бар өзендер мен батпақтар, тропикалық және субтропикалық жота өзендері, ксерикалық тұщы сулар және эндорейлік алаптар, мұхиттық аралдар. Тұщы судың басты мекендеу типтері ұқсас биологиялық, химиялық және физикалық сипаттамалары бар экожүйелердің топтасуын көрсетеді және жердегі жүйелер үшін биомдарға шамамен тең. Global 200 – WWF анықтаған экожүйелер жиынтығы, оларды сақтау Жердің экожүйелерінің әртүрлілігін сақтау мақсатына қол жеткізуге мүмкіндік береді. Global 200 Дүниежүзілік тұщы су экожүйелерінен бұрын жасалған және сол кезде аяқталған аймақтық тұщы су экожүйелік бағалаулардан алынған ақпаратты қамтыды.