Екінші дүниежүзілік соғысындағы 1-Украин майданы

Кіріспе

1-ші Украина майданы (Пéрвый Украи́нский фронт), бұрын Воронеж майданы (Воронежский Фронт) деп аталған, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Қызыл Армияның ірі құрамы болды, ол Батыс әскер тобына тең келді.

Соғыс уақыты

Воронеж майданы 1942 жылдың маусым айының соңында, неміс Вермахтының 6-армиясының танктері Операция Блаудың алғашқы кезеңінде Воронежге жеткен кезде құрылды. Воронеж облысын жақсы қорғау үшін Брянск майданынан бөлінді. Атауы майдан алғашқы рет соғысқан негізгі географиялық аймақты көрсетті, ол Дон өзенінің бойындағы Воронеж қаласына негізделген. Воронеж майданы Воронеж шайқасына, Сталинградқа жақындаудағы қорғаныс операцияларына және 1942 жылдың желтоқсанындағы Сатурн операциясына қатысты, онда неміс 6-армиясы Сталинградты қоршауға алып, Венгрияның 2-армиясын жойды. Сатурн операциясынан кейін майдан "Жұлдыз" операциясына қатысты, оның ішінде Харьковтың үшінші шайқасы болды. Нәтижесінде 1943 жылдың 2 ақпанынан 23 наурызына дейін созылған ұзақ шайқас болды, ал немістер кеңестік әскерлердің көп бөлігін кері қайтарып алды. "Жұлдыз" операциясы кезінде майданға 38-ші, 40-шы, 60-шы және 69-шы армиялар, сондай-ақ 3-ші танк армиясы кірді. 3-ші танк армиясы жойылғандықтан 57-ші армия ретінде қайта ұйымдастырылды. 1943 жылдың тамызында Курск шайқасында майдан оңтүстік жақтағы бағытта әрекет етті, және Кеңес жағынан Прохоровка шайқасына басшылық етті. 1943 жылдың 3 тамызында басталған Румянцев операциясы кезінде майданға 38-ші, 40-шы, 27-ші армиялар, 6-шы және 5-ші гвардиялық армиялар, 1-ші және 5-ші гвардиялық танк армиялары кірді. Бұл шайқаста 1-ші және 5-ші гвардиялық танк армиялары 5-ші гвардиялық армия секторында күшін жұмсады, нәтижесінде Белгород пен Харьков азат етілді. 5-ші гвардиялық армия құрамындағы дивизиялардың бірі – 13-ші гвардиялық атқыштар дивизиясы болды. Майдан Украинаның шығысын азат етуге де қатысты. 1943 жылдың 20 қазанында Воронеж майданы 1-ші Украина майданы болып қайта аталды. Бұл атау өзгеруі Қызыл Армияның неміс Вермахтына қарсы жорықта батысқа қарай жылжуын көрсетті, Ресейдің Совет Федеративтік Социалистік Республикасын артта қалдырып, Украинаның Совет Социалистік Республикасына енді. 1944 жылы майдан басқа майдандармен бірге Корсунь-Шевченковскі шайқасына және Украинадағы Хубе қапшығының шайқасына қатысты. Львов-Сандомир шабуылын жүргізді, оның барысында майдан Совет Одағының 1-ші гвардиялық танк армиясын, 3-ші гвардиялық танк армиясын, 4-ші танк армиясын, 3-ші және 5-ші гвардиялық армияларды, 13-ші, 38-ші және 60-шы армияларды, сондай-ақ 1-ші гвардиялық кавалерия корпусын бақылады. Содан кейін Тернополь үшін шайқасқа қатысты. 1944 және 1945 жылдары майдан Украина, Польша, Германия және Чехословакияда шайқастарға қатысты немесе оларды жүргізді. 1-ші Украина майданы Шығыс майданының алдыңғы қатарында болды. 1-ші Украина және 1-ші Белоруссия майдандары Берлинге жету және соғысты аяқтау міндеті алғандықтан, барлық кеңестік майдандардың ішінде ең ірі және күшті майдандар болып есептелді. 1945 жылы майдан Висла-Одер шабуылына қатысып, Силезия және Прага операцияларын жүргізді, сондай-ақ Бреслауды қоршауға алды. Германия мен Польшадағы Берлин операциясына да қатысты. Майдан Хальбе қоршауын жүргізді, нәтижесінде неміс 9-армиясының көп бөлігі Берлиннің оңтүстігінде жойылды. Осы кезде Польшаның 2-армиясы майдан құрамында әрекет етті. Соңында 1-ші Украина майданы Берлинге көмек көрсетуге тырысқан Венк армиясының қарсы шабуылдарына қарсы қорғаныс ұйымдастырды, кейін Эльба өзенінде американдықтармен кездесті. Одан кейін майдан екінші дүниежүзілік соғыстың Еуропадағы соңғы шайқасы болған Прага шабуылын аяқтады, осылайша соғыс аяқталды. Соғыстан кейін майдан штабы 1955 жылға дейін Австрия мен Венгриядағы Қызыл Армияның Орталық күштері тобын құрды, ал 1968 жылы Чехословакияда Прага көктемінің салдарынан қайта құрылды.

The Voronezh front was established at the end of June 1942 when tanks of the German Wehrmacht's 6th Army reached Voronezh during the early stages of Operation Blau. It was split off the earlier Bryansk Front in order to better defend the Voronezh region. The name indicated the primary geographical region in which the front first fought, based on the town of Voronezh on the Don River. The Voronezh Front participated in the Battle of Voronezh, the defensive operations on the approaches to Stalingrad, and in the December 1942 Operation Saturn, the follow on to the encirclement of the German 6th Army at Stalingrad where it destroyed the Hungarian Second Army. Following Operation Saturn, the front was involved in Operation Star, which included the Third Battle of Kharkov, which resulted in a long battle from 2 February to 23 March 1943, and the reversal of much of the Soviet gains by the Germans. During Zvezda the front included the 38th, 40th, 60th, and 69th Armies plus the 3rd Tank Army, resulting in the reorganisation of the 3rd Tank Army as the 57th Army due to its destruction. In the Battle of Kursk in August 1943, the front operated on the southern shoulder, during which it commanded the Battle of Prokhorovka on the Soviet side. During Operation Polkovodets Rumyantsev, which began on August 3, 1943, the front included 38th, 40th, 27th Armies; the 6th and 5th Guards; and the 1st and 5th Guards Tank Armies. During this battle both the 1st and 5th Guards Tank Armies made their main effort in the 5th Guards Army sector, and succeeded eventually in liberating both Belgorod and Kharkov. One of the divisions in the 5th Guards Army was the 13th Guards Rifle Division. The front also fought in the subsequent liberation of eastern Ukraine. On October 20, 1943, the Voronezh Front was renamed to the 1st Ukrainian Front. This name change reflected the westward advance of the Red Army in its campaign against the German Wehrmacht, leaving Russian Soviet Federative Socialist Republic behind and moving into Ukrainian Soviet Socialist Republic. During 1944, the front participated with other fronts in the battles of Korsun Shevchenkivskyy, and the battle of Hube's Pocket in Ukraine. It conducted the Lviv Sandomierz Offensive, during which the Front was controlling the Soviet 1st Guards Tank Army, 3rd Guards Tank Army, 4th Tank Army, 3rd Guards, 5th Guards Army, 13th, 38th, and 60th Armies and 1st Guards Cavalry Corps. It then took part in the battle for Ternopil'. The front participated or conducted battles in Ukraine, Poland, Germany, and Czechoslovakia during 1944 and 1945. The 1st Ukrainian often spearheaded the whole Eastern front. The 1st Ukrainian and the 1st Belorussian fronts were the largest and most powerful of all Soviet fronts as they had the objective of reaching Berlin and ending the war. In 1945, the front participated in the Vistula Oder offensive, and conducted the Silesian and Prague Operations, and the siege of Breslau. It also participated in the Berlin operations in Germany and Poland. The front also conducted the major part of the Halbe Encirclement, in which most of the German 9th Army was destroyed south of Berlin. By this time the Polish Second Army was operating as part of the Front. Finally 1st Ukrainian Front provided the defence against the counter attacks by Armee Wenck which aimed to relieve Berlin and the 9th Army, later uniting with the Americans on the Elbe River. The front then completed the Prague Offensive which became the final battle of World War II in Europe ,therefore ending the war. Following the war, the Front headquarters formed the Central Group of Forces of the Red Army in Austria and Hungary till 1955, and re instituted in 1968 in Czechoslovakia as a legacy of the Prague Spring events.