Кіріспе

Канадалық телеарналардың желілік жүйе ретінде анықталмаған телеарналар тобының канадалық термині – тележүйе. Канадада тележүйе дегеніміз – ортақ меншікке, брендке және бағдарламалауға ие, бірақ канадалық заң бойынша тележелі ретінде жіктелуге қажетті критерийлерді қанағаттандырмайтын телеарналар тобы. «Тележүйе» терминінің заңдық анықтамасы жоқ болғандықтан және көптеген көрермендер мен телехабар таратушылар ортақ брендке және бағдарламалауға ие станциялар тобын құрылымына қарамастан «желілер» деп атайды, сондықтан екі ұғым арасындағы шекара көбінесе толыққанды болмайды. Шын мәнінде, бұл термин канадалық телехабар таратуды ұнататын адамдардың қауымдастығынан тыс жерде сирек талқыланады. Дегенмен, қазіргі уақытта канадалық станциялар тобы төмендегі талаптардың кем дегенде біреуін орындаса «желі» деп есептеледі:

Ол Канадалық радио, теледидар және телекоммуникациялар комиссиясы (CRTC) берген желілік лицензияға (ұлттық немесе Квебек провинциясы үшін, онда Канаданың көптеген франкофоны тұрады) ие. Қазіргі уақытта төрт мұндай желі жұмыс істейді: CBC Television, Ici Radio Canada Télé, TVA және Квебек провинциялық желісі Noovo. (Аборигендер телеарнасы, APTN, 2013 жылы CRTC-мен арнайы арна ретінде қайта жіктелді, бірақ ол кейбір ауылдық жерлерде хабар таратушыларын жалғастыруда.) Канаданың ірі қалалық орталықтарында әуе арқылы (немесе міндетті кабельдік тасымалдау арқылы) ұлттық деңгейде толық қамтуды қамтамасыз етеді. Бұл талапқа тағы үш станция тобы жауап береді: CTV, Global Television Network және Citytv. Егер станциялар тобы осы критерийлердің кем дегенде біреуіне сәйкес келмесе, онда ол «жүйе» ретінде жіктеледі. Қазіргі уақытта тележүйе мынадай болуы мүмкін:

CTV 2 немесе Omni Television сияқты ортақ брендке ие станциялар тобы, немесе CTV Atlantic, CTV Northern Ontario немесе CBC North сияқты үлкен желідегі аймақтық станциялар тобы, олар заңды түрде бірнеше станция ретінде лицензияланған, бірақ бағдарламалау, брендтеу және жарнама сату мақсатында бір станция ретінде әрекет етеді. Жүйелер желілерден ең алдымен олардың қызмет көрсету аймағының ауқымымен ерекшеленеді. Желі Канаданың көптеген телерадиоарналық нарықтарына қызмет көрсететін болса, жүйе әдетте бірнеше нарыққа ғана қызмет көрсетеді. Сонымен қатар, жүйе бағдарламалаудың кейбір түрлерін ұсына бермейді, мысалы, ұлттық жаңалықтарды, олар әдетте желімен қамтамасыз етіледі. «Бастапқы» жүйелерге қатысты, қатысушы станциялардағы ортақ бағдарламалардың көлемі өзгеруі мүмкін. CTV Two (және бұрын City, Baton Broadcast System (BBS) және Global) әдетте желілерге ұқсас бағдарламалау және жоспарлау саясатын сақтайды (білім беру немесе этникалық форматтар бойынша лицензияланған нақты станциялар үшін қажетті өзгерістермен), бірақ Omni және Crossroads Television System станцияларының бағдарламалау және жоспарлауы станциялар арасында жиі ерекшеленеді, жүйе кейде жалпы формат пен бренд позициясын ұсынады, бірақ шектеулі ортақ бағдарламалауды қамтамасыз етеді. Тележүйелерді егіз желілермен шатастыруға болмайды, дегенмен кейбір жеке станциялар бір уақытта екі операцияның бөлігі болуы мүмкін. Сонымен қатар, бір провинция немесе аймақтағы бірнеше нарықтарға қызмет көрсететін бір бастапқы станция желі де, жүйе де емес; ол жай ғана станция (дегенмен оны иесі жүйе деп сипаттауы мүмкін, мысалы, 1990 жылдары Omni Television құрылғанға дейін Торонтодағы көпмәдениетті CFMT станциясы). Мысалы, Гамильтондағы тәуелсіз станция CHCH DT Онтарионың әртүрлі бөліктерінде қайта хабар таратушылары бар, бірақ Гамильтонға және Алтын Атқыштар аймағындағы айналадағы аймақтарға бағытталған жаңалықтар, ойын-сауық бағдарламалары мен жарнамаларды барлық таратушылар провинция бойынша таратады. Италияда ұқсас тұжырым бар – теледидар схемасы жүйесі, онда әртүрлі жергілікті телерадиокомпаниялар бағдарламаны бір көзден алады. Белгілі мысалдарға Euro TV, SuperSix, Junior TV және Odeon жатады.

Тарих

Термин 1990 жылдардың басында пайда болды, сол кезде CanWest Global Communications, ортақ бағдарламаларды эфирге шығаратын тәуелсіз стансалардың жаңа иесі, әртүрлі стансалары үшін "CanWest Global System" (CGS) екінші бренд ретінде қолдана бастады. Ұзақ өтпей, Baton Broadcast System тағы бір "серіктестік" ретінде іске қосылды. Осы тұрғыда, "жүйе" термині CRTC берген желілік лицензиямен байланысты қосымша реттеу жауапкершіліктерінен қашқақтау үшін, толыққанды желілік қызметтің әсерін беру мақсатында қолданылды, мысалы, канадалық контент талаптарын күшейту сияқты. Алайда, бүгінгі жүйелер сияқты, CGS және BBS CBC немесе CTV сияқты толыққанды "желілермен" салыстырғанда салыстырмалы түрде аз нарықта жұмыс істеді. Кейіннен CGS Global Television Network деп қайта аталды (1974 жылы Парижде іске қосылған CIII қолданған брендті қабылдап, жаңалықтар бағдарламаларынан басқа біркелкі бағдарлама кестесін және сатып алынған бағдарламалардың кейбір ауыстыруларын сақтап қалды), бірақ CRTC-ден желілік лицензия алуға үміттенбеді. BBS операциялары ақырында CTV-ге біріктірілді, ол 2001 жылы өзінің желілік лицензиясынан бас тартты. Шындығында, Канаданың Радио және Телевизия Заңында "желі" дегені – бір станцияның бағдарламасын басқа компания басқаруы. Қазір CTV және Global дерлік барлық канадалық нарықтарға қызмет ететін станцияларға ие болғандықтан, ұлттық желілік лицензия қажетсіз болар еді. Дегенмен, мұндай "станциялар тобы" бұрынғы желілерді реттегендей реттеледі. Ұлттық ауқымы мен станциялар арасындағы бағдарламалаудағы шектеулі айырмашылықтарға байланысты CTV және Global бұқаралық ақпарат құралдары мен көпшілік тарапынан заңдық анықтамасына қарамастан "желілер" деп есептеледі. Бір кезде CTV-нің өз станциялары жоқ болған аз ғана нарықтарда бағдарламалар тек сол нарықтарға қолданылатын желілік лицензия арқылы ұсынылды. Ал Global өзінің хабар тарату құқықтарын жергілікті станцияларға қосымша лицензиялайды (осылайша станциялар бағдарламалар үшін төлейді, бұл бұрынғы Солтүстік Америкадағы желілер станцияларға төлейтін дәстүрлі модельге қайшы). Бұл термин сонымен қатар бағдарлама өндіріп, ортақ бренд немесе имиджге ие болған, бірақ желілер емес, американдық станцияларға да қолданылуы мүмкін, мысалы Group W (өз станцияларында көптеген бағдарламаларды өндірген және көбінесе өз станцияларының желілерінен бағдарламаларды алдын ала тоқтатып тастаған) және Metromedia (олардың станциялары көбінесе тәуелсіз болды және 1970 жылдары "MetroNet" деп аталатын төртінші желі құруға тырысты, бірақ ол жоспар іске аспады); бұрынғы топ 1995 жылы CBS құрамына кірді, ал соңғысы 1986 жылы Fox Broadcasting Company негізін қалады.