Кіріспе

USS Southerland (DD 743) – Америка Құрама Штаттары Әскери-теңіз күштерінің Вильям Генри Хадсон Саузерленд адмиралының құрметіне аталған жалғыз эсминеці. "Саузерленд" эсминеці 1944 жылдың 27 мамырында Мэн штатындағы Баф темір жұмыс зауытында салынды және 1944 жылдың 5 қазанында суға түсірілді, демеушісі – адмирал Саузерлендтің қызы, Эдмунд Ричардсонның әйелі. Эсминец 1944 жылдың 22 желтоқсанында қолданысқа берілді.

Екінші дүниежүзілік соғыс, 1945 жыл

1945 жылдың ақпан айында «Саузерленд» Бермуда аймағында сынақ жүргізіп аяқтады және сәуір айына дейін жаттығуларын жалғастырды. 24 сәуірде ол Нью-Джерси жағалауында ТУ 23.16.1 тобымен кездесіп, Тынық мұхитына бағыт алды. 15 мамырда Перл-Харборға жетіп, 28 мамырда Улитиге аттанды. Маусым айында Лейтеге көшті; содан кейін 1 шілдеде ТФ 38 – Жылдам әрекетті әскери-теңіз күштері тобымен бірге жапондық аралдарға соңғы шабуылға қатысты. 10 шілдеден бастап соғыс аяқталғанға дейін, ол ұшақ тасымалдаушыларды Токио жазығындағы, Хоншюдың басқа аймақтарындағы, Хоккайдодағы және Ішкі теңіздегі әскери және өнеркәсіптік нысандарға қарсы ұшқанда күзетті. Түнгі шабуылдарға екі рет ТУ 34.8.1 тобымен жіберілді, 29 және 30 шілде күндері Оңтүстік Хоншюдегі Хамаматсу аймағына, ал 9 және 10 тамызда Солтүстік Хоншюдегі Камаишиге оқ атты. 15 тамызға жоспарланған Токио жазығындағы шабуылдар жау тыйым салынғаннан кейін тоқтатылды, бірақ кемелер жапон жағалауында шарлауын жалғастырды. 27 тамызда «Саузерленд» Сагами Ванға жетіп, 28 тамызда Токиоға жол тартты – бұл портқа кірген алғашқы американдық кеме болды. 30 тамызда ол Хутту-Саки мен Йокосукаға әскерлерді тасымалдауды қамтамасыз етті. Бір аптадан кейін ол Рюкю аралдарына пошта тасымалын аяқтады; содан кейін TG 35.1 тобына қосылып, оккупациялық міндеттерді атқаруды жалғастырды. Ол капитуляция құжаттарына қол қойылған кезде Токио шығанағына кірген алғашқы әскери кеме болды.

Батыс Тынық мұхиты, 1946-1949

1946 жылдың қаңтар айында «Саузерленд» кемесі АҚШ-қа бағытталды. Сан-Диегода біраз уақыт тоқтағаннан кейін, қараша айында Калифорния жағалауынан Орталық Тынық мұхитына, ал 1947 жылдың ақпан айында Батыс Тынық мұхитына қарай жол тартты. 8 ақпанда Шанхайға жетіп, көктем бойы Қытай жағалауында, негізінен Циньдао портынан операциялар жүргізді. Маусым айында ол Жапония суларында болды және 21 маусымда Отанына қайтып кетті. 1948 жылдың маусымынан 1949 жылдың ақпанына дейін ол Қытай және Жапония суларында қайтадан жұмыс істеді. «Саузерленд» Екінші дүниежүзілік соғыстан бері радарлық күзеттік эсминец ретінде жабдықталған және 1949 жылдың 18 наурызында DDR 743 болып қайта классификацияланды.

Корея соғысы, 1950-1953 жылдар

1950 жылдың маусым айының соңында Корея соғысы басталғанда, "Саузерленд" Гавайи суларында орналасқан болатын. Шілдеде ол батысқа қарай Окинаваға, содан кейін Жапонияға бет бұрды. 19 шілдеде Корея жағалауында бомбалау және патрульдеу міндеттерін атқара бастады. Қыркүйекте TF 90-ға қосылып, Инчхон жарты аралының батыс жағалауына шабуылға дайындалды. 3-ші өртке қарсы қолдау тобына бекітілген "Саузерленд" 15 қыркүйекте таңертең Инчхонға жетіп, Вулмидо аралы мен Инчхон қаласындағы нысаналарды бомбалауды бастады. Құрлыққа түскеннен кейін, ол кедергі жасау, жарық беру және қолдау атысын жүзеге асырды. 16 қыркүйекте қарсы батареядан келген оққа сәл зақымданды, ал 17 қыркүйекте аймақтан шықты. Жыл соңына дейін эсминец TF 77 авианосецтерімен бірге жұмыс істеді және Корея жағалауын Пусаннан Вонсанға және Чхончжинге дейін аралады. 1951 жылдың қаңтарында оңтүстіске қарай жүзіп кетті. Ақпан айында Тайвань бұғазында патрульдеуге қатысты, содан кейін Жапонияға оралды және үйіне қайтып кетті. Бір жыл өткен соң, 1952 жылдың 10 ақпанында "Саузерленд" қайтадан Жапония жағалауына келді. 14 ақпанда ол Кореяның батыс жағалауындағы Біріккен Ұлттар Ұйымының блокадалық және эскорттық күштеріне қосылды. Авианосецтерді сүйемелдеу және жағалауда патрульдеу міндеттерін орындады, соның ішінде жаудың көлік құралдарына, әскерлер жиынтығына және артиллериялық позицияларына қарсы түнгі бомбалау операцияларына қатысты. Наурыз айында Окинава жағалауында су астына қарсы жаттығулар өткізді, ал сәуірде Панмунджомдағы қару тоқтату келіссөздері тоқтап тұрғанда, ол қайтадан соғыс аймағына оралды. TF 77-ге қосылып, авианосецтерді күзетті, ұшақтарды қадағалады және Чхончжинге жасалған әуе-теңіз шабуылына қатысты, соның ішінде Құтылу күніне арналған шабуыл да болды. 18 сәуірде "Саузерленд" Йокосукаға оралды, содан кейін Окинаваға су астына қарсы операциялар үшін жүзіп кетті. 11 мамырда ол TF 77-ге қайта қосылды және 28 күн бойы Чхончжин, Вонсан және басқа да аймақтардағы нысаналарды шабуылдаған авианосецтерге қолдау көрсетті. Маусым айында оның авианосецтер тобы ішкі аймақтарға көшті. Айдың соңында, коммунистердің қуат көздеріне жасалған әскери әуе шабуылдары кезінде "Саузерленд" Тайвань бұғазында патрульдеуге қайта оңтүстікке бет бұрды. 10 шілдеде ол TF 95-ке қосылды, ал 14-ші күні 23 минут бойы жағалаудағы жеті артиллериялық батареямен шайқасты. Төрт тікелей оққа түсіп, сегіз адам жеңіл жарақат алды, ол теңізде уақытша жөндеу жұмыстарын жүргізіп, патрульді жалғастырды. 22-ші күні Сасебоға кірді, ал 10 тамызда өзінің үй портына, Сан-Диегоға жетті. 1953 жылдың сәуір айының ортасында кеме үшінші рет Кореяға соғысқа аттанды. Мамырдың ортасына дейін және маусым айында ол Корея жағалауында патрульдеді. 27-ші күні Жапонияға оралды, ал бір айдан кейін қару тоқтату сызығы бойында патрульдеуге тағайындалды. 2 қазан күні ол үйіне қайтып келді.

Тынық мұхит флоты, 1954-1962

Кореядан кейін Саузерленд 7-ші флотпен бірге батыс Тынық мұхитында (WestPac) қызметін, оқу тапсырмаларын, 1-ші флот операцияларын және күтім мен жөндеу кезеңдерін кезектестірді. Оның Қиыр Шығыстағы міндеттеріне SEATO жаттығулары, Тайвань бұғазындағы патрульдеу, 7-ші флот жаттығулары және 1957 және 1958 жылдары WestPac аймалындағы туры кезінде көмек көрсету жұмыстары кірді. 1958 жылдың желтоқсан айының соңында ол «Принстон» әуе кемесі және «Хендерсон» эсминесімен бірге Цейлондағы қатты су тасқынынан зардап шеккендерге азық-түлік, дәрі-дәрмек және білікті медициналық қызметкерлермен шұғыл көмек көрсетті, және ол бұл жұмысты 1959 жылдың қаңтарына дейін жалғастырды. Шығыс Тынық мұхитында оқу жаттығуларын өткізді, 1-ші флот жаттығуларына қатысты, ал 1962 жылы Рождество аралындағы жоғары атмосферадағы ядролық сынақтар сериясы – «Доминик» операциясы үшін 8-ші Бірлескен топқа қосылды.

FRAM I күрделі жөндеу, 1963-1964

1963 жылдың қарашасында Батыс Тынық мұхитында (WestPac) болып, амфибиялық қолдау оқуларына қатысуға жоспарланған «Саузерленд» кемесіне Вьетнамға американдық мүдделерге қауіп төндіретін жағдайларға байланысты қысқа мерзімді міндеттер орындауға бару бұйрығы берілді. Кеме көп ұзамай Калифорнияға 10 айлық FRAM Mark I күрделі жөндеуі мен қайта жабдықталуына оралды. Осы кезеңде басты палубаның үстіндегі құрылыстар алынып тасталды, кемедегі тұру және тамақтану орындары жаңартылды, ал инженерлік бөлімдері жаңартылды. Электрондық жабдықтары жаңартылып, ASROC суастына қарсы зымыран жүйесі қосылғаннан кейін, кеменің суастына қарсы күрес қабілеті күшейтілді.

Вьетнам, 1964-1971 жылдар

Жұмыс 1964 жылдың қазан айында аяқталды. 1964 жылдың 1 сәуірінде "Саузерленд" DD 743 болып қайта тағайындалды, содан кейін жаңа жабдықты сынап, 1965 жылдың наурызына дейін оқу жаттығуларын жүргізді. Ол батысқа қарай Вьетнамға және Батыс Тынық мұхитындағы үшінші соғысына оралды. 6 наурызда аттанып, ол Оңтүстік Қытай теңізіндегі TF 77 тобына қосылды. Кореядағыдай, ол авианосецтерді эскорттап, коммунистік нысаналарға қарсы ұшақтар ұшырылғанда ұшақтарды күзетті. TF 77 тобымен қызметтен кейін ол "Базар уақыты" операциясына, траулерлерді бақылауға ауысты. Маусымның соңында екі рет уақытша бөлініп, I корпус аймағында атыспен қолдау көрсетті және бірнеше Вьетконг ғимараттары мен байланыс орталықтарын жойды. 11 қыркүйекте "Саузерленд" Сан-Диегоға қайта оралды. Тоғыз айдан кейін ол Вьетнамға тағы бір әскери сапарға шықты. 1966 жылдың 8 шілдесінде ол жаудың жағалауына жетіп, он бір күн бойы Меконг дельтасы маңында "Intrepid" авианосецімен бірге жұмыс істеді. 19 шілдеде өрт сөндіру міндетіне жіберілді, 28 шілдеде авианосецке қайта оралды. Айдың соңында Субик шығанағына кетіп қалды. 7 тамызда ол тағы да Вьетнам жағалауында болды. Айдың соңына дейін "Franklin D. Roosevelt" авианосецімен Тонкин шығанағында жұмыс істеді. Содан кейін, ASW жаттығуларынан кейін, қыркүйектің ортасында Жапонияға аттанды. Қазанның соңында ол Тонкин шығанағына іздеу-құтқару жұмыстары үшін оралды. 23 қарашада "Саузерленд" Вьетнамдағы сапарын аяқтап, үйіне қайтты. 1967 жылдың ақпанында ASW мектеп кемесі, ал наурыз айында инженерлік мектеп кемесі болып қызмет етті. Сәуірден тамызға дейін кеме күрделі жөндеуден өтті. Күзде қайта даярлау оқуынан өтті. 28 желтоқсанда ол Батыс Тынық мұхитына және Вьетнамға тағы бір сапарға аттанды. Сол кезден бастап 1968 жылдың 28 маусымына дейін және 1969 жылдың 18 наурызынан 3 шілдесіне дейін "Саузерленд" 7-ші флотпен 1965 және 1966 жылдардағыдай тапсырмаларды орындады. 1970 жылы маусымның ортасында батысқа қарай жүзіп, шілде айының соңына дейін Жапония суларында жұмыс істеді. Содан кейін 6 тамызда оңтүстікке, Вьетнамға қарай жүзіп кетті. Ол жерде ол Тонкин шығанағында авианосецтерді эскорттап, ұшақтарды күзету және елдің бөлінген оңтүстік жағалауында өртке қарсы қолдау көрсету міндеттерін қарашаның ортасына дейін алмастырды. 1 желтоқсанда ол Сан-Диегоға оралды. 1971 жылдың бірінші жартысында "Саузерленд" екі рет теңізге шықты, бірі қаңтарда, екіншісі сәуірде. Екеуі де Оңтүстік Калифорнияда (SOCAL) өткізілген құрама бөлімшелердің оқу-жаттығуларымен байланысты болды. 29 маусымда ол Сан-Диегодан Батыс Тынық мұхитына қарай жолға шықты. Ол 5 желтоқсанға дейін Қиыр Шығыста болды, "Enterprise" авианосецінің ұшақтарын күзетіп, Гонконг, Сингапур және Субик шығанағы сияқты Шығыс порттарына сапарлады. 17 күндік сапардан кейін "Саузерленд" 22 желтоқсанда Сан-Диегоға оралды.

Оқу кемесі, 1972-1980

1972 жылғы 2 маусымда кеме Лонг-Бич теңіз кемежайына кіріп, 9 қарашаға дейін жалғасқан күрделі жөндеу жұмыстарын бастады. Кемежайдағы жұмыс барысында оның негізгі қозғалтқыш құрылғысы теңіз дистиллятымен жұмыс істеуге ауыстырылды. Эсминец 1973 жылғы маусымның ортасына дейін Сан-Диегодан Калифорнияның оңтүстік жағалауындағы операцияларын жалғастырды. 11-і күні ол Сан-Диегодан шығып, Вашингтон штатының Сиэтл қаласына қарай солтүстікке бет бұрды. Мұнда ол теңіз резервінің әскерлерін қабылдап, Аляскадағы Адак арқылы Батыс Тынық мұхитына бағыт алды. Жаздың қалған бөлігінде ол "Charger SurfPac 1 73" операциясына қатысты, оның аясында резервтегілердің кезекті топтары 7-ші флот операцияларында оқытылып, достық шетелдік флоттардың бөлімдерімен бірлесіп оқу мүмкіндігіне ие болды. Теңіз резервінің флотты қысқа мерзімде күшейтуге қабілеті әуе көлігі арқылы көрсетілді, ол орналасу басталғаннан кейін резервтегілердің жаңа топтарын үнемі әкеліп отырды. "Саузерленд" 1973 жылғы 30 тамызда Сан-Диегоға қайта оралып, "Charger SurfPac 1 73" операциясын сәтті аяқтады. Қыркүйектен желтоқсанға дейін ол Сан-Диегодан шығып, батыс жағалауда теңіз резервінің әскерлерімен бірге оқу мақсатында круиз жасады. 1974 жылғы қыркүйекке дейін "Саузерленд" Сан-Диегодан шығып, батыс жағалаудағы операцияларын жалғастырды, аймақты тек ақпан айының соңы мен наурыз айының басында Гавайидегі Перл-Харборға сапар үшін бір рет тастап кетті. Гавайиге жолда ол британдық фрегатымен бірге жүріп, экипаж мүшелерін жоғары сым арқылы алмастыру және тікұшақпен қайтару сияқты бірлескен жаттығулар өткізді. 1980 жылдың соңында және қызметтен шығаруға дейінгі кезеңде кеме резервтегілердің жыл сайынғы екі апталық міндетті активті қызметін орындауға арналған оқу кемесі ретіндегі қызметін жалғастырды. 1980 жылдың жазында тұрақты штаттық экипаж әдеттегі толық құрамның шамамен үштен екісіне дейін азайтылды. Оқу резерві қалған экипажды толықтырды. 1980 жылдың тамызында "Саузерленд" Мексикадағы Акапулькоға соңғы шетелдік сапарын жасады. Мазатлан қаласында отын құю үшін қысқа тоқтағаннан кейін, "Саузерленд" Акапулькоға қарай жалғасты және портқа оралудан бұрын портың аузына жақын жерде үш күндік тікелей тұрды. 1980 жылдың күзінде ол Сан-Клементе аралының оңтүстігінде бірнеше теңіз артиллериялық және оқу жаттығуларына қатысты.

1981 жылы қызметтен шығарылды, тағдыры

Саузерленд 1981 жылғы 26 ақпанда сағат 10:00-да PST бойынша қызметтен шығарылды. Кеме 1981 жылғы 26 ақпанда Әскери-теңіз кемелерінің тізілімінен алынып тасталды. Саузерлендті Эквадор Әскери-теңіз күштеріне беру жоспары балық аулау құқықтарына байланысты даудың салдарынан орындалмады. Содан кейін кеме зымырандарды сынау үшін нысана ретінде пайдаланылып, 1997 жылғы 2 тамызда сағат 13:49:30-да PST бойынша Калифорния жағалауындағы Тынық мұхитында батты. Куәгерлер кеменің бату алдындағы 53 жылдан астам уақытқа дейін өте берік болғанын айтты. Мұның себебі – бүкіл машина бөлімі суға көмектесетін көбік материалмен толтырылған. Автор 1990 жылдың күзінде "Саузерленд" кемесі "Мэре Айленд" кеме құрылыс орнында тұрғанда осыны өз көзімен көрген.

Марапаттар

Саузерленд Екінші дүниежүзілік соғыста бір, Корея соғысында сегіз және Вьетнам соғысы кезінде он ұрыс жұлдызын алды.