Кіріспе
Замбия провинциясы Солтүстік-Батыс провинциясы – Замбияның он провинциясының бірі. Оның ауданы 74 800 шаршы километрді құрайды, 2021 жылғы мәлімет бойынша халық саны 1 278 357 адам, ал халық тығыздығы – шаршы километрге 20 адам. Бұл елдегі ең сирек қоныстанған провинция. Облыстың орталығы – Сольвези қаласы. 2010 жылы сауаттылық деңгейі 63 пайызды құрады, ал ұлттық орташа көрсеткіш 70,2 пайызды құрады. Ауылдық халқы 77,45 пайызды, ал қалалық халқы 22,55 пайызды құрады. Солтүстік-Батыс провинциясы батысында Анголамен, солтүстігінде Демократиялық Конго Республикасымен (ДР Конго), шығысында Коппербелт провинциясымен, оңтүстік-шығысында Орталық провинциямен және оңтүстік-батысында Батыс провинциясымен шектеседі. Ауыл шаруашылығы – негізгі кәсіп, ал провинцияның басты өнімі – сорго, оның көлемі 1038 метрикалық тоннаны құрайды, бұл ұлттық өнімнің 8,98 пайызын білдіреді. 2008 жылғы мәліметтерге сәйкес, жұмыссыздық деңгейі 14 пайызды, ал жастар арасындағы жұмыссыздық деңгейі 31 пайызды құрады. Провинцияда үш әуежай бар: Замбези әуежайы, Сольвези әуежайы және Калумбила әуежайы. Сонымен қатар, провинция бойынша көптеген шағын аэродромдар бар, мысалы, Касемпадағы Мукинге аэродромы, Муфумбвадағы Кабанда аэродромы, Замбезидегі Читоколоки аэродромы, Мвинилунгадағы Кавику аэродромы, Икеленгедегі Калене аэродромы, Мушидамодағы Луамфула аэродромы және Калумбиладағы Кьяника аэродромы. Тамыз айында Замбези ауданында Лувале тайпасы тойлайтын Ликумби-ля-Мизе фестивалі – ЮНЕСКО-ның әлемдік мұра тізіміне енген мереке. Кабомпо ауданының Лучази халқы шілде айында Чикенгедегі Аға бас Калунганың сарайында Чиввека рәсімін өткізеді. Чиввека сөзі «от жағу» дегенді білдіреді. Облыстың маңызды фестивальдары: мамыр айында Сольвези ауданында Каонде тайпасы өткізетін Куфукуила фестивалі, мамыр айында Сольвези ауданында Каонде тайпасы өткізетін Инсаква яба Каонде фестивалі, маусым айында Касемпа ауданында Каонде тайпасы өткізетін Нсомо фестивалі және маусым айында Мушиндамода Ламба тайпасы өткізетін Укупупа фестивалі.
North Western Province is one of ten Provinces of Zambia. It covers an area of , has a population of 1,278,357 and a population density of 20 per square kilometre as of 2021. It is the most sparsely populated province in the country. The provincial capital is Solwezi. The literacy rate stood at 63 per cent in 2010 against a national average of 70.2 per cent. The rural population constituted 77.45%, while the urban population was 22.55%. North Western Province is bordered along Angola in the west, the Democratic Republic of Congo (DR Congo) in the north, Copperbelt Province in the east, Central in the south east, and Western Province in the south west. Agriculture was the major profession and Sorghum was the major crop in the province with 1,038 metric tonnes, constituting 8.98% of the national output. The unemployment rate was 14 per cent and the general unemployment rate for youth stood at 31 per cent as of 2008. Zambezi Airport, Solwezi Airport and Kalumbila Airport are the only three airports in the province and there are other small airstrips across the province, such as Mukinge Airstrip in Kasempa, Kabanda Airstrip in Mufumbwe, Chitokoloki Airstrip in Zambezi, Kawiku Airstrip in Mwinilunga, Kalene Airstrip in Ikelenge, Luamfula Airstrip in Mushidamo and Kyanika Airstrip in Kalumbila. The Likumbi lya Mize festival is a UNESCO world heritage ceremony celebrated in Zambezi District by the Luvale tribe, popularly known as vakaChinyama during August. The Chivweka ceremony is celebrated by the Lluchazi people of the Kabompo district and it is held every July at Senior Chief Kalunga's palace in Chikenge, the capital of the Luchazi people. Chivweka means making fire. The Kufukwila festival celebrated in Solwezi District by Kaonde tribe during May, the Insakwa yaba Kaonde festival celebrated in Solwezi District by Kaonde tribe during May, the Nsomo festival celebrated in Kasempa District by Kaonde tribe during June and the Ukupupa festival celebrated by lamba tribe in Mushindamo during June are the major festivals of the province.
География
Солтүстік-Батыс провинциясы батыста Анголамен, солтүстікте Конго Демократиялық Республикасымен, шығыста Коппербельт провинциясымен, оңтүстік-шығыста Орталық провинциясымен және оңтүстік-батыста Батыс провинциясымен шектеседі. Провинцияның жалпы топографиясы көтерілген жазықтықтармен сипатталады. Елдің жалпы биіктігі Калахари алабынан батысқа қарай шығысқа қарай көтеріледі. Жер беті жоғарғы Конгодан оңтүстіктегі Замбези ойысына қарай төмендеп, үстірт құрайды. Провинция Конго және Замбези өзендері жүйелері арасындағы суайырымда орналасқан. Провинция, елдегі басқа да провинциялармен бірге, Атлант мұхиты мен Үнді мұхитын бөліп тұратын континенттік бөлініс шекарасында жатыр, ол Конго Демократиялық Республикасынан Танзанияның оңтүстігіне дейін созылады. Жылдың үш негізгі мезгілі бар: сәуірден тамызға дейін салқын құрғақ мезгіл, тамыздан қарашаға дейін ыстық құрғақ мезгіл және қарашадан сәуірге дейін жылы жаңбырлы мезгіл. Ең жоғары температура қазан айында, ал ең көп жауын-шашын желтоқсан айында байқалады. Жылдық жауын-шашын мөлшері аймақтағыдан артық. Аймақта көбінесе саванна өсімдіктері және құрғақ мәңгі жасыл орманның шағын алқаптары кездеседі.
Ұлттық парктер мен мәдениет
Бусанга батпақтары мен жазықтары, Кафуэ ұлттық паркі, Батыс Лунга ұлттық паркі және штаттың қашықтағы батысындағы Замбези далалары провинцияның маңызды ұлттық парктері болып табылады. Мамыр айында Солвези ауданында Каонде тайпасы тойлайтын Куфуквила фестивалі, мамыр айында Солвези ауданында Каонде тайпасы тойлайтын Инсаква яба Каонде фестивалі, маусым айында Касемпа ауданында Каонде тайпасы тойлайтын Нсомо фестивалі, маусым айында Муфумбва ауданында Каонде тайпасы тойлайтын Нтонго фестивалі, шілде айында Мушиндамо ауданында Ламба тайпасы тойлайтын Укупупа фестивалі, шілде айында Кабомпо ауданында Лучази тайпасы тойлайтын Чиввека фестивалі, шілде айында Солвези ауданында Каонде тайпасы тойлайтын Кунята Нтанде фестивалі, тамыз айында Замбези ауданында Лувале тайпасы тойлайтын Ликумби Ля Мизе фестивалі, тамыз айында Замбези ауданында Лунда тайпасы тойлайтын Лунда Лубанза фестивалі, тамыз айында Солвези ауданында Каонде тайпасы тойлайтын Лубинда Нтонго фестивалі, қыркүйек айында Мвинилунга ауданында Лунда тайпасы тойлайтын Чисемва Ча Лунда фестивалі, қыркүйек айында Муфумбва ауданында Каонде тайпасы тойлайтын Макунду фестивалі, қыркүйек айында Кабомпо ауданында Мбунда тайпасы тойлайтын Мбунда Лийоело фестивалі, қыркүйек айында Солвези ауданында Каонде тайпасы тойлайтын Кувулука Кишакулу фестивалі, қазан айында Кабомпо ауданында Мбунда тайпасы тойлайтын Лукваква фестивалі, қазан айында Мвинилунга ауданында Лунда тайпасы тойлайтын Чидика Ча Мвула фестивалі және қазан айында Касемпа ауданында Каонде тайпасы тойлайтын Лвендела фестивалі провинцияның маңызды фестивальдері болып табылады.
Insakwa yaba Kaonde festival celebrated in Solwezi District by Kaonde tribe during May, Nsomo festival celebrated in Kasempa District by Kaonde tribe during June, Ntongo festival celebrated in Mufumbwe District by Kaonde tribe during June, Ukupupa festival celebrated in mushindamo District by Lamba tribe during July, Chivweka festival celebrated in Kabompo District by Luchazi tribe during July, Kunyata Ntanda festival celebrated in Solwezi District by Kaonde tribe during July, Likumbi Lya Mize festival celebrated in Zambezi District by Luvale tribe during August, Lunda Lubanza festival celebrated in Zambezi District by Lunda tribe during August, Lubinda Ntongo festival celebrated in Solwezi District by Kaonde tribe during August, Chisemwa Cha Lunda festival celebrated in Mwinilunga District by Lunda tribe during September, Makundu festival celebrated in Mufumbwe District by Kaonde tribe during September, Mbunda Liyoyelo festival celebrated in Kabompo District by Mbunda tribe during September, Kuvuluka Kishakulu festival celebrated in Solwezi District by Kaonde tribe during September, Lukwakwa festival celebrated in Kabompo District by Mbunda tribe during October, Chidika Cha Mvula festival celebrated in Mwinilunga District by Lunda tribe during October and Lwendela festival celebrated in Kasempa District by Kaonde tribe during October are the major festivals in the Province.
Әкімшілік
Кәсіптер Жұмыс істейтін халықтың %-ы Ауыл шаруашылығы, орман шаруашылығы және балық аулау (сала бойынша) 7.30 Қоғамдық, әлеуметтік және жеке құрам 3.30 Құрылыс 3.30 Электр энергиясы, газ және су 1.30 Қаржы және сақтандыру қызметі 0.60 Қонақүйлер мен мейрамханалар 4.00 Өндіріс 2.60 Кен өндіру және карьерлер 3.80 Көлік және қоймалау 3.00 Көтерме және бөлшек сауда 2.40 Облыстық әкімшілік тек әкімшілік мақсаттар үшін құрылған. Провинцияны Президент тағайындайтын министр басқарады және әр провинция үшін орталық үкіметтің министрліктері бар. Облыстың әкімшілік басшысы – Президент тағайындайтын Тұрақты хатшы. Тұрақты хатшының орынбасарлары, мемлекеттік департаменттердің басшылары және провинциялық деңгейдегі мемлекеттік қызметкерлер бар. Солтүстік-Батыс провинциясы он бір ауданға бөлінеді: Чавума ауданы, Икеленге ауданы, Кабомпо ауданы, Калумбила ауданы, Касемпа ауданы, Манинга ауданы, Муфумве ауданы, Мушиндамо ауданы, Мвинилунга ауданы, Сольвези ауданы және Замбези ауданы. Барлық аудан орталықтары аудан атауларымен сәйкес келеді. Облыста он бір кеңес бар, олардың әрқайсысын сайланған өкіл – кеңесші басқарады. Әр кеңесші үш жылға сайланады. Кеңестің әкімшілік қызметкерлері жергілікті мемлекеттік қызмет комиссиясы арқылы аудан ішінде немесе сыртында іріктеледі. Облыстық үкімет кеңсесі әр аудан орталығында орналасқан және провинциялық жергілікті мемлекеттік органдарының қызметкерлері мен аудиторлары бар. Әр кеңес жергілікті салықтарды жинауға және бюджетін жыл сайынғы бюджеттен кейін аудиттен өткізуге жауапты. Кеңес мүшелері жалақы алмайды, бірақ кеңестен жәрдемақы алады. Солтүстік-Батыс провинциясы көбінесе ауылдық аймақ болғандықтан, қалалық немесе муниципалдық кеңестер жоқ. Үкімет кеңестерге 63 түрлі функцияны бекітеді, олардың көпшілігі инфрақұрылымды басқару және жергілікті әкімшілікпен байланысты. Кеңестер өздерінің қоғамдық орталықтарын, жануарлар бағын, жергілікті саябақтарды, дренаж жүйесін, ойын алаңдарын, зираттарды, тұрақтарды, кітапханаларды, мұражайларды және галереяларды күтіп ұстауға міндетті. Олар сондай-ақ ауыл шаруашылығына, табиғи ресурстарды сақтауға, пошта қызметіне, ауруханалар, мектептер мен колледждерді құруға және ұстауға көмектесу үшін белгілі бір мемлекеттік департаменттермен бірлесе жұмыс істейді. Кеңестер қоғамдық қатысуды ынталандыратын жобаларды дайындайды.
Provincial administration is set up purely for administrative purposes. The province is headed by a minister appointed by the President and there are ministries of central government for each province. The administrative head of the province is the Permanent Secretary, appointed by the President. There are Deputy Permanent Secretary, heads of government departments and civil servants at the provincial level. North Western Province is divided into eleven districts, namely, Chavuma District, Ikelenge District, Kabompo District, Kalumbila District, Kasempa District, Manyinga District, Mufumbwe District, Mushindamo District, Mwinilunga District, Solwezi District and Zambezi District. All the district headquarters are the same as the district names. There are eleven councils in the province, each of which is headed by an elected representative, called councilor. Each councilor holds office for three years. The administrative staff of the council is selected based on Local Government Service Commission from within or outside the district. The office of the provincial government is located in each of the district headquarters and has provincial local government officers and auditors. Each council is responsible for raising and collecting local taxes and the budgets of the council are audited and submitted every year after the annual budget. The elected members of the council do not draw salaries, but are paid allowances from the council. North Western is a predominantly rural province and hence there are no city or municipal councils. The government stipulates 63 different functions for the councils with the majority of them being infrastructure management and local administration. Councils are mandated to maintain each of their community centres, zoos, local parks, drainage system, playgrounds, cemeteries, caravan sites, libraries, museums and art galleries. They also work along with specific government departments for helping in agriculture, conservation of natural resources, postal service, establishing and maintaining hospitals, schools and colleges. The councils prepare schemes that encourage community participation.