Кіріспе

Қытай дипломаты және саясаткері Ян Хуэйцин (t=顏惠慶, сондай-ақ Вейчин Уильямс Йен немесе жай ғана В. В. Йен; 2 сәуір 1877 - 24 мамыр 1950) – Цинь әулеті, Қытай Республикасы және Қытай Халық Республикасы кезеңдерінде қызмет еткен қытай дипломаты және саясаткері. Ол императорлық бюрократияда цзиньши дәрежесіне ие болды. Ерекше айта кетерлігі, ол 1920 жылдары қысқа мерзімге Қытай Республикасының премьер-министрі, содан кейін президенті қызметін атқарды. 2016 жылы Вирджиния университеті Йеннің есімін арқау етіп, «В. В. Йен Қытай қоры» құрды. В. В. Йен – Вирджиния университетінен білім алған Қытайдан шыққан тұңғыш студент. Бұрынғы Льюис үйі қазір Йеннің құрметіне Йен үйі деп аталады.

Өмірбаян

Шанхай қаласында туып, Вирджиния университетін бітірген (онда саяси ғылымды оқыды, дебаттарда жүлделер мен медальдар алды және Phi Beta Kappa-ға сайланды), ол АҚШ-тан қайтқаннан кейін қысқа уақытқа Шанхай қаласындағы Сент-Джон университетінде ағылшын тілінен сабақ берді, масондыққа қабылданды, содан кейін саяси мансабын бастау үшін Пекинге кетті. 1906 жылы ол Коммерциялық Баспасөзde редактор болып жұмыс істеді, Пейян университетінен (қазіргі Тяньцзинь университеті) D. Litt. дәрежесін алды және императорлық мемлекеттік қызметте джинси атағын иеленді, содан кейін Императорлық Білім министрлігіне тағайындалды. Ол бес рет Сыртқы істер министрі және премьер-министр (соның ішінде премьер-министр міндетін атқарушы) болды, ал 1926 жылы соңғы премьерлік кезеңінде президент міндетін атқарушы болды. У Пейфу оны Цзао Кунның қайта орналасуына жол ашу үшін президенттік міндетін атқаруға таңдады және ол үміткерлік кабинет құрды, бірақ Чжан Цуолиннің қарсылығына байланысты лауазымға кіре алмады. Ян лауазымына келгеннен кейін дереу отставкаға келіп, әскери-теңіз министрі Ду Сигуиді өзінің орнына тағайындады. Кәсіби дипломат болған ол Қытайдың Кеңес Одағындағы алғашқы елшісі, Вашингтондық Теңіздік Конференциясына және Ұлттар Лигасына делегат болды; сонымен қатар Германия, Швеция, Дания және, ақырында, АҚШ-та дипломат болып жұмыс істеді, онда ол Жапонияның Маньчжурияға жасаған шапқыншылығын айыптады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 1942 жылы жапондықтардың үй қамауында болған кезде Гонконгта «Ескі Қытай туралы әңгімелерді» аударды және жинақтады. 1949 жылдың басында ол Мәскеуге сапар шегіп, Қытай Азамат соғысына бейбіт шешім табу мақсатымен Иосиф Сталинмен кездесті. 1949 жылы Қытай Халық Республикасы құрылғаннан кейін ол Мао Цзэдунды жеңісімен құттықтады, Қытай Халық Саяси Кеңестік Конференциясының Ұлттық Комитетінің мүшесі болды және Шығыс Қытай Әскери және Саяси Комитетінің төрағасының орынбасары болып тағайындалды. 1950 жылдың 24 мамырында 73 жасында Шанхай қаласында жүрек ауруынан қайтыс болды. Мао Цзэдун мен Чжоу Энлай көңіл айтуларын білдірді. Оның артында әйелі мен алты баласы қалды.