Джеймс Дьюи Уотсон: ДНК құрылысын ашқан ғалымның өмірбаяны

Кіріспе

Американдық молекулалық биолог, генетик және зоолог (1928 жылы туған)

Джеймс Дьюи Уотсон (1928 жылғы 6 сәуірде туған) – американдық молекулалық биолог, генетик және зоолог. 1953 жылы ол Фрэнсис Крикпен бірлесіп ДНҚ молекуласының қос спиральды құрылымын ұсынған ғылыми мақаланың авторы болды. Уотсон, Крик және Морис Уилкинс 1962 жылы «нуклеин қышқылдарының молекулалық құрылысын және оның тірі организмдердегі ақпарат алмасудағы маңыздылығын ашқандары үшін» физиология және медицина саласындағы Нобель сыйлығымен марапатталды. Уотсон Чикаго университетінде (BS, 1947) және Индиана университетінде (PhD, 1950) білім алды. Копенгаген университетінде Герман Калкар және Оле Маалоемен докторантурадан кейін Уотсон Кембридж университетінің Англиядағы Кавендиш зертханасында жұмыс істеді, онда ол болашақ әріптесі Фрэнсис Крикпен танысты. 1956 жылдан 1976 жылға дейін Уотсон Гарвард университетінің биология факультетінде молекулалық биология саласындағы зерттеулерді дамытуға үлес қосты. 1968 жылдан бастап Уотсон Cold Spring Harbor Laboratory (CSHL) директоры болып қызмет етті, оның қаржыландыру және зерттеу деңгейін едәуір арттырды. CSHL-де ол зерттеу бағытын қатерлі ісіктерді зерттеуге аударды, сонымен қатар оны молекулалық биология саласындағы әлемдік деңгейдегі жетекші ғылыми орталыққа айналдырды. 1994 жылы президент болып тағайындалды және 10 жыл қызмет етті. 2007 жылы интеллект пен нәсіл арасында генетикалық байланыс бар деген мәлімдеме жасағаннан кейін отставкаға кеткенге дейін қызметін атқарды. 2019 жылы Уотсонның нәсіл және генетика туралы бұл көзқарастарын қайтадан білдірген деректі фильм көрсетілгеннен кейін CSHL оның құрметті атақтарын жойып, онымен барлық байланысын үзіп жіберді. Уотсон көптеген ғылыми кітаптардың авторы, оның ішінде «Геннің молекулалық биологиясы» (1965) оқулығы және оның ең көп сатылған «Қос спираль» (1968) кітабы бар. 1988-1992 жылдар аралығында Уотсон Ұлттық денсаулық институтында Адам геномы жобасын құруға көмектесті, ол 2003 жылы адам геномын карталау жұмысын аяқтады.

Ерте өмір және білім

Уотсон 1928 жылғы 6 сәуірде Чикаго қаласында Жан (Митчелл) мен Джеймс Д. Уотсонның жалғыз ұлы ретінде дүниеге келді. Оның анасының әкесі, тігінші Лохлин Митчелл, Шотландияның Глазго қаласынан, ал анасы Лиззи Глисон, Ирландияның Типперри графтығынан шыққан. Католик дінінде тәрбиеленген ол кейін өзін "католик дінінен қашқан адам" деп сипаттады. Уотсон: "Менің өмірімдегі ең бақытты нәрсе – әкемнің Құдайға сенбегені болды", – деді. Уотсон Чикагоның оңтүстік бөлігінде өсті және Хорас Манн бастауыш мектебі мен Оңтүстік жағалау орта мектебі сияқты мемлекеттік мектептерге қатысты. Ол әкесімен бірге құстарды бақылаумен қызығушылық танытты, сондықтан орнитология мамандығын алуды ойлады. Уотсон "Quiz Kids" радио бағдарламасына қатысты, бұл бағдарлама ақылды жастарды сұрақтарға жауап беруге шақыратын танымал шоу еді. Университет президенті Роберт Хатчинстің либералды саясатының арқасында ол 15 жасында Чикаго университетіне түсті, онда оқу ақысы бойынша стипендия алды. Оның профессорларының арасында Луис Леон Турстон болды, ол Уотсонға факторлық талдау туралы білім берді, кейін ол нәсіл туралы көзқарастарында осы талдауға сілтеме жасады. 1946 жылы Эрвин Шредингердің "Өмір деген не?" атты кітабын оқығаннан кейін Уотсон орнитологияны зерттеуден генетикаға көшті. Уотсон 1947 жылы Чикаго университетінен зоология ғылымдары бойынша бакалавр дәрежесін алды. 1950 жылы Индиана университетінен докторлық диссертациясын қорғады, оның ғылыми жетекшісі Сальвадор Лурия болды.

Лурия, Дельбрюк және Фаге тобы

Бастапқыда Уотсонды молекулалық биологияға Сальвадор Лурияның еңбегі баулады. Лурья кейіннен генетикалық мутациялардың табиғатына қатысты Лурья-Дельбрюк эксперименті бойынша жұмысы үшін 1969 жылы физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығын бөлісті. Ол бактерияларды жұқтыратын вирустарды, бактериофагтарды, пайдаланған зерттеушілер тобының бірі еді. Ол және Макс Дельбрюк осы жаңа "Фаг тобының" жетекшілерінің қатарында болды, бұл генетиктердің Drosophila сияқты тәжірибелік жүйелерден микробтық генетикаға қарай маңызды бетбұрысы болды. 1948 жылдың басында Уотсон Индиана университетіндегі Лурияның зертханасында докторлық диссертациясын бастады. Фаг тобы Уотсонның жұмыс істейтін ғалымға айналған зиялық ортасы болды. Ең бастысы, Фаг тобының мүшелері геннің физикалық табиғатын ашу жолында екендіктерін сезінді. 1949 жылы Уотсон Феликс Хауровицпен бірге сол кездегі қалыпты көзқарас: гендер ақуыздар болып, өздерін көбейтуге қабілетті деген курсты тыңдады. Хромосомалардың басқа негізгі молекулалық құрауы – ДНК – протеиндерді қолдау үшін ғана құрылымдық рөл атқаратын "надан тетрануклеотид" деп кеңінен саналды. Тіпті осы ерте кезеңде Уотсон Фаг тобының ықпалымен, ДНК-ның генетикалық молекула екенін көрсеткен Эйвери-МакЛеод-Маккарти эксперименті туралы білген. Уотсонның зерттеу жобасында рентген сәулелерін бактериялық вирустарды жою үшін пайдалану көзделген. Уотсон кейін 1950 жылдың қыркүйегінде Копенгаген университетінде бір жылдық докторантурадан кейінгі зерттеулер жүргізді, алдымен биохимик Герман Калкардың зертханасына барды. Уотсон өткен жазғы "Солтүстік Спринг Харбор" фаг конференциясында білген тәжірибелер, вирустық инфекция кезінде мақсатты бактерияларды қандай фаг бөлшектерінің молекулалық құрауы жұқтыратындығын анықтау үшін радиоактивті фосфатты іздеуші ретінде пайдалануды қамтыды. Мақсат – ақуыз немесе ДНК-ның генетикалық материал екенін анықтау еді, бірақ Макс Дельбрюкпен кеңескеннен кейін Уотсон Калкармен тиімді қарым-қатынас жасамады, бірақ ол Калкарды Италиядағы кездесуге ертіп барды, онда Уотсон Морис Уилкинстің ДНК үшін рентгендік дифракция деректері туралы сөйлегенін көрді. 1951 жылы Калифорниядағы химик Лайнус Паулинг өзінің альфа-спираль амин қышқылының моделін жариялады, бұл Паулингтің рентген кристаллографиясы және молекулалық модельдер құрудағы еңбегінің нәтижесі болды. Индиана университетінде, Statens Serum Institut (Дания), CSHL және Калифорния технология институтында жүргізілген фаг және басқа да тәжірибелік зерттеулерден кейбір нәтижелер алғаннан кейін, Уотсон енді ДНК құрылымын анықтау үшін рентген сәулелерінің дифракциялық тәжірибелерін жүргізуді үйренгісі келді. Сол жазда Лурия Джон Кендрюмен танысып, Уотсонға Англияда докторантурадан кейінгі жаңа зерттеу жобасын ұйымдастырды.

Originally, Watson was drawn into molecular biology by the work of Salvador Luria. Luria eventually shared the 1969 Nobel Prize in Physiology or Medicine for his work on the Luria–Delbrück experiment, which concerned the nature of genetic mutations. He was part of a distributed group of researchers who were making use of the viruses that infect bacteria, called bacteriophages. He and Max Delbrück were among the leaders of this new "Phage Group", an important movement of geneticists from experimental systems such as Drosophila towards microbial genetics. Early in 1948, Watson began his PhD research in Luria's laboratory at Indiana University. The Phage Group was the intellectual medium where Watson became a working scientist. Importantly, the members of the Phage Group sensed that they were on the path to discovering the physical nature of the gene. In 1949, Watson took a course with Felix Haurowitz that included the conventional view of that time: that genes were proteins and able to replicate themselves. The other major molecular component of chromosomes, DNA, was widely considered to be a "stupid tetranucleotide", serving only a structural role to support the proteins. Even at this early time, Watson, under the influence of the Phage Group, was aware of the Avery–MacLeod–McCarty experiment, which suggested that DNA was the genetic molecule. Watson's research project involved using X rays to inactivate bacterial viruses. Watson then went to Copenhagen University in September 1950 for a year of postdoctoral research, first heading to the laboratory of biochemist Herman Kalckar. The experiments, which Watson had learned of during the previous summer's Cold Spring Harbor phage conference, included the use of radioactive phosphate as a tracer to determine which molecular components of phage particles actually infect the target bacteria during viral infection. The intention was to determine whether protein or DNA was the genetic material, but upon consultation with Max Delbrück, Watson never developed a constructive interaction with Kalckar, but he did accompany Kalckar to a meeting in Italy, where Watson saw Maurice Wilkins talk about X ray diffraction data for DNA. In 1951, the chemist Linus Pauling in California published his model of the amino acid alpha helix, a result that grew out of Pauling's efforts in X ray crystallography and molecular model building. After obtaining some results from his phage and other experimental research conducted at Indiana University, Statens Serum Institut (Denmark), CSHL, and the California Institute of Technology, Watson now had the desire to learn to perform X ray diffraction experiments so he could work to determine the structure of DNA. That summer, Luria met John Kendrew, and he arranged for a new postdoctoral research project for Watson in England.

Қосарланған спиральді анықтау

1953 жылдың наурыз айының ортасында Уотсон мен Крик ДНК-ның қос спиральді құрылымын анықтады. Кавендиш лабораториясының (Уотсон мен Крик жұмыс істеген) директоры сэр Лоуренс Брэгг 1953 жылғы 8 сәуірде Бельгиядағы белоктар туралы Сольвей конференциясында осы жаңалықты жариялады; алайда, бұл туралы баспасөзде хабарланбады. Уотсон мен Крик «Нуклеин қышқылдарының молекулалық құрылысы: дезоксирибонуклеин қышқылының құрылысы» деген тақырыптағы мақаласын 1953 жылғы 25 сәуірде Nature ғылыми журналына ұсынды. 1953 жылғы 14 мамырда Брэгг Лондонның Гайс госпиталь медициналық мектебінде баяндама жасады, нәтижесінде 1953 жылғы 15 мамырда Лондонның News Chronicle газетінде Ричи Кальдердің «Неліктен сіз – сіз? Өмір сырына жақындау» деген мақаласы жарияланды. Сидней Бреннер, Джек Дюниц, Дороти Ходжкин, Лесли Оргел және Берил М. Оутон 1953 жылғы сәуірде Крик пен Уотсон құрастырған ДНК құрылымының моделін алғаш көргендердің қатарында болды; сол кезде олар Оксфорд университетінің химия кафедрасында жұмыс істеді. Барлығы жаңа ДНК моделіне, әсіресе Бреннерге әсерленді, ол кейін Крикпен Кембридждегі Кавендиш зертханасында және жаңа Молекулалық биология зертханасында бірге жұмыс істеді. Марқұм Берил Оугтонның, кейін Риммердің айтуынша, Дороти Ходжкин олардың ДНК құрылымының моделін көру үшін Кембриджге бара жатқанын хабарлағанда, олар екі көлікпен бірге саяхаттады. Кембридж университетінің студенттік газеті Varsity 1953 жылғы 30 мамырда, сенбі күні осы жаңалық туралы қысқа мақала жариялады. Уотсон кейін 1953 жылдың маусым айының басында, Уотсон мен Криктің Nature журналында жарияланғаннан кейін алты апта өткен соң 18-ші Cold Spring Harbor вирустар симпозиумында ДНК-ның қос спиральді құрылысы туралы баяндама жасады. Кездесуге келген көптеген адамдар бұл жаңалықты әлі естімеген еді. 1953 жылғы Cold Spring Harbor симпозиумы көптеген адамдар үшін ДНК-ның қос спиральді моделін көрудің алғашқы мүмкіндігі болды. Уотсон, Крик және Уилкинс нуклеин қышқылдарының құрылысы бойынша жүргізген зерттеулері үшін 1962 жылы физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығына ие болды. Розалинд Франклин 1958 жылы қайтыс болды, сондықтан ол номинацияға үміткер бола алмады.

In mid March 1953, Watson and Crick deduced the double helix structure of DNA. Sir Lawrence Bragg, the director of the Cavendish Laboratory (where Watson and Crick worked), made the original announcement of the discovery at a Solvay conference on proteins in Belgium on April 8, 1953; it went unreported by the press. Watson and Crick submitted a paper entitled "Molecular Structure of Nucleic Acids: A Structure for Deoxyribose Nucleic Acid" to the scientific journal Nature, which was published on April 25, 1953. Bragg gave a talk at the Guy's Hospital Medical School in London on Thursday, May 14, 1953, which resulted in a May 15, 1953, article by Ritchie Calder in the London newspaper News Chronicle, entitled "Why You Are You. Nearer Secret of Life". Sydney Brenner, Jack Dunitz, Dorothy Hodgkin, Leslie Orgel, and Beryl M. Oughton were some of the first people in April 1953 to see the model of the structure of DNA, constructed by Crick and Watson; at the time, they were working at Oxford University's chemistry department. All were impressed by the new DNA model, especially Brenner, who subsequently worked with Crick at Cambridge in the Cavendish Laboratory and the new Laboratory of Molecular Biology. According to the late Beryl Oughton, later Rimmer, they all travelled together in two cars once Dorothy Hodgkin announced to them that they were off to Cambridge to see the model of the structure of DNA. The Cambridge University student newspaper Varsity ran its own short article on the discovery on Saturday, May 30, 1953. Watson subsequently presented a paper on the double helical structure of DNA at the 18th Cold Spring Harbor Symposium on Viruses in early June 1953, six weeks after the publication of the Watson and Crick paper in Nature. Many at the meeting had not yet heard of the discovery. The 1953 Cold Spring Harbor Symposium was the first opportunity for many to see the model of the DNA double helix. Watson, Crick, and Wilkins were awarded the Nobel Prize in Physiology or Medicine in 1962 for their research on the structure of nucleic acids. Rosalind Franklin had died in 1958 and was therefore ineligible for nomination.

Гарвард университеті

1956 жылы Уотсон Гарвард университетінің биология кафедрасында қызметке қабылданды. Гарвардтағы жұмысы РНК және оның генетикалық ақпаратты берудегі рөліне бағытталған. Уотсон мектептің классикалық биологиядан молекулалық биологияға көшуін қолдады, экология, даму биологиясы, таксономия, физиология сияқты салалар тоқырап қалғанын және молекулалық биология мен биохимияның негізгі принциптері анықталғаннан кейін ғана олар дами алатынын, тіпті студенттердің оларды оқуын ұсынбады. Уотсон 1968 жылы Cold Spring Harbor Laboratory директоры болса да, 1976 жылға дейін Гарвард факультетінің мүшесі болып қалды. 1975 жылы Хиросима бомбалануының отызыншы жылдығында Уотсон 2000-нан астам ғалым мен инженердің қатарында президент Джеральд Фордқа ядролық қару таратуға қарсы пікір білдірді, радиоактивті қалдықтарды қауіпсіз жоюдың дәлелденген әдісі жоқ екенін және ядролық станциялардың террористердің плутоний ұрлау мүмкіндігіне байланысты қауіпсіздікке қатер төндіретінін айтты. Уотсонның алғашқы оқулығы "Геннің молекулалық биологиясы" тақырыптарды қысқаша мәлімдеме түрінде берді. Оның келесі оқулығы "Жасушаның молекулалық биологиясы" болды, онда ол бірнеше ғалымдардың жұмысын үйлестірді. Үшіншісі – "Рекомбинантты ДНҚ", ол генетикалық инженерияның организмдердің жұмыс істеу механизмі туралы жаңа мәліметтер әкелгенін сипаттайды.

"Қосар спиральді" басып шығару

1968 жылы Уотсон "Қос спираль" атты кітап жазды, оны Modern Library кеңесі 100 үздік ғылыми-танымдық кітаптар тізіміне жетінші орынға қосты. Кітап ДНҚ құрылымын ашу тарихын, сондай-ақ олардың жұмысын қоршаған тұлғаларды, қақтығыстарды және дауларды егжей-тегжейлі сипаттайды, сонымен қатар сол кездегі оның көптеген жеке эмоциялық әсерлерін қамтиды. Уотсонның бастапқы атауы "Шыншыл Джим" болуы тиіс еді. Кітаптың жарық көруіне байланысты пікір таластары туды. Уотсонның кітабын бастапқыда Гарвард университетінің баспасы шығаруға жоспарлаған, бірақ Фрэнсис Крик және Морис Уилкинс сияқтылар қарсылық білдірді. Уотсонның туған университеті жобадан бас тарды және кітап коммерциялық жолмен жарық көрді. Энн Сейрдің "Розалинд Франклин және ДНК" (1975 жылы жарық көрген, 2000 жылы қайта басылған) кітабына берген сұхбатында Фрэнсис Крик Уотсонның кітабын "нашар, мағынасыз сөздер жинағы" деп бағалады.

Колд Спринг Харбор зертханасы

1968 жылы Уотсон Cold Spring Harbor Laboratory (CSHL) лабораториясының директоры болды. 1970-1972 жылдар аралығында Уотсонның екі ұлы дүниеге келді, ал 1974 жылы жас отбасы Колд-Спринг-Харборды тұрақты мекен етті. Уотсон шамамен 35 жыл бойы лабораторияның директоры және президенті қызметін атқарды, содан кейін канцлер, ал кейіннен – канцлер-эмиритус болды. Директор, президент және канцлер ретінде Уотсон CSHL-дің қазіргі миссиясын қалыптастыруға жетекшілік етті: "молекулалық биология мен генетиканы зерттеуге берілгендік, осы арқылы рак, неврологиялық аурулар және адамзаттың басқа да азаптарын диагностикалау және емдеу мүмкіндігін арттыру". Уотсон басшылығымен CSHL ғылыми-зерттеу және ғылыми білім беру бағдарламаларын едәуір кеңейтті. Ол "бір кішкентай мекемені әлемдегі маңызды білім беру және зерттеу орталықтарының біріне айналдырғаны үшін" мақталады. Адам қатерлі ісігінің себебін зерттеу бағдарламасын бастаған оның жетекшілігіменгі ғалымдар қатерлі ісіктің генетикалық негізін түсінуге маңызды үлес қосты.

Адамның геном жобасы

1990 жылы Уотсон Ұлттық денсаулық сақтау институттарында Адам геномдық жобасының жетекшісі болып тағайындалды және 1992 жылдың 10 сәуіріне дейін осы қызметті атқарды. Уотсон жаңа ҰДСС директоры Бернадин Хилимен туындаған келіспеушіліктерден кейін Геномдық жобадан кетті. Уотсон Хилидің ген тізбектеріне патент алу әрекеттеріне және «табиғат заңдарына» меншік құқығын белгілеуге қарсы болды. Геномдық жобадан кетуге екі жыл қалғанда ол бұл ұзаққа созылған даудың зерттеулерге логикалық емес кедергі келтіретінін айтты; ол: «Әлем елдері адам геномы әлем халқына тиесілі екенін түсінуі керек, өз елдеріне емес» деді. 1992 жылы ҰДСС миға тән цДНК-ларға патент алуға өтініш беретіні туралы хабарланғаннан кейін ол бірнеше апта ішінде қызметтен кетті. (Гендерді патенттеу мәселесі АҚШ-та АҚШ Жоғарғы Сотымен шешілді; «Молекулалық патология қауымдастығы АҚШ патент және сауда белгілері кеңсесіне қарсы» ісін қараңыз.) 1994 жылы Уотсон CSHL президенті болды. Фрэнсис Коллинз Адам геномдық жобасының директоры қызметін атқарды. 1997 жылы «Санди телеграф» газетінде Уотсонның: «Егер сіз жыныстық белгіні анықтайтын генді тапсаңыз және әйел гомосексуалды баланы қаламайтынына шешім қабылдаса, оған рұқсат ету керек» деген сөзі келтірілді. Биолог Ричард Докинс «The Independent» газетіне жазған хатында Уотсонның ұстанымы «Санди телеграф» мақаласында дұрыс емес көрсетілгенін, Уотсон гетеросексуалды баланың болу мүмкіндігін де аборт жасаудың кез келген себебімен бірдей дұрыс деп есептейтінін, осылайша Уотсонның таңдау құқығын қолдайтынын көрсетуге тырысты. 2000 жылы семіздік туралы пікір білдіргенде Уотсон: «Семіз адамдармен сұхбаттасқанда жаман сезінесіз, себебі сіз оларды жұмысқа алмастайтыныңызды білесіз» деді. Уотсон көптеген лекцияларында және сұхбаттарында генетикалық скринингті және гендік инженерияны қолдап, ақымақтықты ауру деп сақтап, адамдардың «өте ақымақ» санатын құрайтын 10 пайызын емдеу керек деді. Ол сондай-ақ сұлулықты гендік инженерия арқылы жасауға болатынын айтты, 2003 жылы: «Егер барлық қыздарды сұлу етіп жасасақ, бұл қорқынышты болар еді дейді адамдар. Менің ойымша, бұл керемет болар еді» деді. 2007 жылы Уотсон геномын толық реттелген күйде онлайн жариялаған екінші адам болды, оны 2007 жылдың 31 мамырында 454 Life Sciences Corporation компаниясы Бейлор медицина колледжінің Адам геномын реттеу орталығының ғалымдарымен бірлесіп тапсырды. Уотсон: «Мен геномдық тізбекті жеке медицинаның дамуын ынталандыру үшін желіге шығарамын, онда геномдарымыздағы ақпарат ауруларды анықтау және алдын алу үшін, сондай-ақ жеке медициналық емдерді жасау үшін пайдаланылуы мүмкін» деді.

In 1990, Watson was appointed as the head of the Human Genome Project at the National Institutes of Health, a position he held until April 10, 1992. Watson left the Genome Project after conflicts with the new NIH Director, Bernadine Healy. Watson was opposed to Healy's attempts to acquire patents on gene sequences, and any ownership of the "laws of nature". Two years before stepping down from the Genome Project, he had stated his own opinion on this long and ongoing controversy which he saw as an illogical barrier to research; he said, "The nations of the world must see that the human genome belongs to the world's people, as opposed to its nations." He left within weeks of the 1992 announcement that the NIH would be applying for patents on brain specific cDNAs. (The issue of the patentability of genes has since been resolved in the US by the US Supreme Court; see Association for Molecular Pathology v. U. S. Patent and Trademark Office.) In 1994, Watson became president of CSHL. Francis Collins took over the role as director of the Human Genome Project. Watson was quoted in The Sunday Telegraph in 1997 as stating: "If you could find the gene which determines sexuality and a woman decides she doesn't want a homosexual child, well, let her." The biologist Richard Dawkins wrote a letter to The Independent claiming that Watson's position was misrepresented by The Sunday Telegraph article, and that Watson would equally consider the possibility of having a heterosexual child to be just as valid as any other reason for abortion, to emphasise that Watson is in favor of allowing choice. On the issue of obesity, Watson was quoted in 2000, saying: "Whenever you interview fat people, you feel bad, because you know you're not going to hire them." Watson has repeatedly supported genetic screening and genetic engineering in public lectures and interviews, arguing that stupidity is a disease and the "really stupid" bottom 10% of people should be cured. He has also suggested that beauty could be genetically engineered, saying in 2003, "People say it would be terrible if we made all girls pretty. I think it would be great." In 2007, Watson became the second person to publish his fully sequenced genome online, after it was presented to him on May 31, 2007, by 454 Life Sciences Corporation in collaboration with scientists at the Human Genome Sequencing Center, Baylor College of Medicine. Watson was quoted as saying, "I am putting my genome sequence on line to encourage the development of an era of personalized medicine, in which information contained in our genomes can be used to identify and prevent disease and to create individualized medical therapies".

Кейінгі өмірі

2014 жылы Уотсон The Lancet журналында биологиялық тотықтырғыштардың диабет, деменция, жүрек аурулары және қатерлі ісіктер сияқты ауруларда қабылданатын рөлден өзгеше болуы мүмкін екенін көрсететін мақала жариялады. Мысалы, 2-ші типтегі диабет әдетте организмдегі тотығу салдарынан туындайды деп есептеледі, бұл қабынуға және бүйрек безіндегі жасушалардың жойылуына әкеледі. Уотсон бұл қабынудың түп себебін басқаша қарастырады: "биологиялық тотықтырғыштардың жетіспеуі, олардың артық болуы емес" және бұл мәселенің мән-жайларын егжей-тегжейлі талқылайды. Бір сыншының пікірінше, бұл идея жаңа да емес, құнды да емес, және The Lancet Уотсонның мақаласын оның танымал атының арқасында ғана жариялаған. Басқа ғалымдар оның гипотезасын қолдап, тотықтырғыштардың жетіспеуі қатерлі ісіктің пайда болуына және оның дамуына қалай әкелуі мүмкін екенін түсіндіруге болатынын ұсынды. 2014 жылы Уотсон әртүрлі мәлімдемелер жасағаннан кейін өзін "қанағаттандырылмаған адам" деп сезінгендіктен ақша жинау үшін Нобель сыйлығының медалін сатты. Сатудан түскен қаражаттың бір бөлігі ғылыми зерттеулерді қолдауға бағытталды. Медаль 2014 жылдың желтоқсан айында Christie's аукционында 4,1 миллион долларға сатылды. Уотсон осы қаражатты Лонг-Айлендте табиғатты қорғау жұмыстарына және Дублиндегі Тринити колледжіндегі зерттеулерді қаржыландыруға жұмсауды жоспарлады. Ол медалін аукционға сатқан алғашқы Нобель жүлдесінің иегері болды. Медальді кейіннен сатып алушы, Алишер Усманов Ватсонға қайтарды.

Адамдарды шаршатудан аулақ болыңдар

Уотсон Крейг Вентермен оның ЭСТ фрагменттерін пайдалануына қатысты келіспеушіліктер болды, ал Вентер NIH-де жұмыс істеген кезде. Вентер «Celera Genomics» компаниясын құрып, Уотсонмен арадағы жанжалды жалғастырды. Уотсон Вентерді «Гитлер» деп атаған. 2007 жылы «Жалықтырмайтын адамдардан аулақ болыңыз: Ғылымдағы өмірден алынған сабақтар» атты естеліктерінде Уотсон өзінің академиялық әріптестерін «динозаврлар», «бос жүргіншілер», «көне бұйымдар», «өткен шақтағылар», «орташа» және «бос сөздер» деп сипаттады. Стив Шапин «Harvard Magazine» журналында Уотсонның ғалымның мансабының әртүрлі кезеңдерінде қажетті дағдылар туралы айта отырып, «әдеп кітабын» жазғанын атап өтті; ол Уотсонның университетке өз мақсаттарына агрессивті ұмтылуымен танымал екенін жазды. Э.О.Уилсон Уотсонды «мен кездестірген ең жағымсыз адам» деп сипаттаған, бірақ кейінірек телеинтервьюда оларды достары деп санайтынын және Гарвардтағы бәсекелестік «ескі тарихқа» (олар өз салаларында қаржыландыру үшін бәсекелескен кезде) айналғанын айтты. «Жалықтырмайтын адамдардан аулақ болыңыз» естеліктерінің эпилогында Уотсон 2006 жылы әйелдер мен ғылым туралы жасаған мәлімдемелері үшін қызметтен кеткен Гарвард университетінің бұрынғы президенті Лоуренс Саммерсті кезекпен сынап, қорғады. Эпилогта Уотсон: «Ил-адам мен әйелдердің ғылымдағы теңгерімсіздігін түсінуге шын ниетті қызығушылық танытқан кез келген адам, тәрбиенің айқын роліне қарамастан, табиғаттың рөлін қарастыруға дайын болуы керек» деді. Оның лекциясында терінің түсіне жауапты болатын меланиннің экстракттары адамның жыныстық құмарлығын арттыратыны айтылды. «Сол себепті латын сүйіктейтіндер бар», - деді ол, лекцияға қатысқандардың айтуынша. «Ағылшын сүйіктейтіндерді естіген емессіз. Тек «Ағылшын науқасы» ғана бар». Ол сондай-ақ, нәсілдік және этникалық топтармен байланысты стереотиптердің генетикалық негізі бар екенін айтты: еврейлердің зиялылығы, қытайлардың зиялылығы, бірақ конформдыққа бағыну арқасында шығармашылықтың жоқтығы, ал үндістердің касталық эндогамиядағы іріктеу салдарынан құлшынбауы. Ақ және қара нәсілдердің зиялылық деңгейінің айырмашылығына қатысты Уотсон «Біздің барлық әлеуметтік саясатымыз олардың (қаралардың) зиялылығы біздің (ақтардың) зиялылығымен бірдей екендігіне негізделген, бірақ барлық сынақтар мұны растамайды. Қара қызметкерлермен жұмыс істеуге мәжбүр болған адамдар мұны дұрыс деп таппайды» деді. Уотсон ақ және қара нәсілдердің орташа IQ деңгейінің айырмашылығы генетикаға байланысты екенін бірнеше рет мәлімдеді. 2007 жылдың қазан айының басында ол Шарлотта Хант Груббпен Cold Spring Harbor Laboratory (CSHL) зертханасында сұхбаттасты. Ол африкалықтардың батыстықтарға қарағанда ақылдылығы төмен деген пікірін білдірді. Уотсон өзінің мақсаты расизмді қолдау емес, ғылымды насихаттау екенін айтты, бірақ Ұлыбританиядағы кейбір шаралар оның қатысуын тоқтатты, ал ол өзінің қалған турларын да тоқтатты. «Nature» журналының редакциондық мақаласында оның пікірлері «шектен шыққан» деп айтылды, бірақ тур тоқтатылмағанда Ватсон сыншыларымен бетпе-бет кездесіп, мәселе бойынша ғылыми талқылауға мүмкіндік берілгеніне өкініш білдірді. Осы дауға байланысты Cold Spring Harbor Laboratory зертханасының басқарушы кеңесі Уотсонның әкімшілік міндеттерін тоқтатты. Уотсон кешірім сұрап, 79 жасында CSHL-ден зейнеткерлікке шықты, зертхана бұл қызметін «шамамен 40 жылдық еңбегі» деп атады. Уотсон зейнеткерлікке шығуына жасын және ол ешқашан күтпеген немесе қаламайтын жағдайларды себеп етті. 2008 жылы Уотсон CSHL-дің құрметті канцлері болып тағайындалды, бірақ зертханадағы жобалық жұмыстарға кеңес беруді және басшылық етуді жалғастырды. 2019 жылдың қаңтар айында өткен жылы түсірілген теледокументальды фильмде ол нәсіл және генетика туралы көзқарастарын қайталады, нәтижесінде CSHL Уотсонға берілген құрметті атақтарын алып тастап, онымен барлық байланысты үзіп тастады. Уотсон оқиғаға жауап бермеді.

Watson has had disagreements with Craig Venter regarding his use of EST fragments while Venter worked at NIH. Venter went on to found Celera genomics and continued his feud with Watson. Watson was quoted as calling Venter "Hitler". In his 2007 memoir, Avoid Boring People: Lessons from a Life in Science, Watson describes his academic colleagues as "dinosaurs", "deadbeats", "fossils", "has beens", "mediocre", and "vapid". Steve Shapin in Harvard Magazine noted that Watson had written an unlikely "Book of Manners", telling about the skills needed at different times in a scientist's career; he wrote Watson was known for aggressively pursuing his own goals at the university. E. O. Wilson once described Watson as "the most unpleasant human being I had ever met", but in a later TV interview said that he considered them friends and their rivalry at Harvard "old history" (when they had competed for funding in their respective fields). In the epilogue to the memoir Avoid Boring People, Watson alternately attacks and defends former Harvard University president Lawrence Summers, who stepped down in 2006 due in part to his remarks about women and science. Watson also states in the epilogue, "Anyone sincerely interested in understanding the imbalance in the representation of men and women in science must reasonably be prepared at least to consider the extent to which nature may figure, even with the clear evidence that nurture is strongly implicated." His lecture argued that extracts of melanin—which gives skin its color—had been found to boost subjects' sex drive. "That's why you have Latin lovers", he said, according to people who attended the lecture. "You've never heard of an English lover. Only an English Patient." He has also said that stereotypes associated with racial and ethnic groups have a genetic basis: Jews being intelligent, Chinese being intelligent but not creative because of selection for conformity, and Indians being servile because of selection under caste endogamy. Regarding intelligence differences between blacks and whites, Watson has asserted that "all our social policies are based on the fact that their (blacks) intelligence is the same as ours (whites) – whereas all the testing says not really people who have to deal with black employees find this not true." Watson has repeatedly asserted that differences in average measured IQ between blacks and whites are due to genetics. In early October 2007, he was interviewed by Charlotte Hunt Grubbe at Cold Spring Harbor Laboratory (CSHL). He discussed his view that Africans are less intelligent than Westerners. Watson said his intention was to promote science, not racism, but some UK venues canceled his appearances, and he canceled the rest of his tour. An editorial in Nature said that his remarks were "beyond the pale" but expressed a wish that the tour had not been canceled so that Watson would have had to face his critics in person, encouraging scientific discussion on the matter. Because of the controversy, the board of trustees at Cold Spring Harbor Laboratory suspended Watson's administrative responsibilities. Watson issued an apology, then retired at the age of 79 from CSHL from what the lab called "nearly 40 years of distinguished service". Watson attributed his retirement to his age and to circumstances that he could never have anticipated or desired. In 2008, Watson was appointed chancellor emeritus of CSHL but continued to advise and guide project work at the laboratory. In January 2019, following the broadcast of a television documentary made the previous year in which he repeated his views about race and genetics, CSHL revoked honorary titles that it had awarded to Watson and cut all remaining ties with him. Watson did not respond to the developments.

Жеке өмір

Уотсон атеист. 2003 жылы ол Гуманистік манифестке қол қойған 22 Нобель сыйлығының лауреаттарының қатарында болды.

Неке және отбасы

Уотсон 1968 жылы Элизабет Льюиске үйленді.

Шығарылған кітаптар

Джеймс Д. Уотсон, Александр Ганн мен Ян Витковский өңдеген «Анотацияланған және суреттелген қос спираль» (2012) Simon & Schuster, (Norton Critical Editions, 1981).