Кіріспе

"The Survivor" – американдық анимациялық ғылыми-фантастикалық телесериал "Жұлдыздар жолы: Анимациялық серия" бірінші маусымның алтыншы бөлімі. Ол алғаш рет NBC телеарнасында 1973 жылдың 13 қазанында көрсетілді, сценарийін Джеймс Шмерр жазды, режиссері – Хэл Сазерленд. Шмерр продюсер Д.С. Фонтанаға "Камелеон" атты эпизод идеясын ұсынды, ал сериал авторы Джин Родденберримен бірге оны соңғы сценарийге дейін жетілдірді. 23-ші ғасырда өтетін оқиғада капитан Джеймс Т. Кирк (дауыстық ролінде Вильям Шатнер) және "Энтерпрайз" жұлдыз кемесінің экипажының шытырман оқиғалары баяндалады. Бұл эпизодта экипаж зақымдалған ғарыш кемесінен Вендориян деп аталатын пішін өзгерте алатын шетелдік құтқарады, ол жоғалған меценаттың кейпінде жасырынып жүрген. Кемеге отырғаннан кейін ол өзін капитан Киркке айналдырып, кемені ромулдық тұзаққа бағыттауға тырысады, ал нағыз капитан Кирк байланып тасталған күйде қалады. Бірақ лейтенант Анн Норедке (дауыстық ролінде Нишель Николс) ғашық болғаннан кейін Вендориян "Энтерпрайзді" құтқарады, ал Кирк оның іс-әрекеттерін ескеретініне келіседі. Шмерр мен Родденберри сценарийдегі кейбір өзгерістер бойынша келіспеді, себебі автор бұрын "Жұлдыздар жолы: Бастапқы серия" фильмінде көрінген жайттарды қайталаудан сақтануды қалады. Сыншылар бұл эпизодты "Бастапқы серияға" ұқсас деп бағаласа да, Topless Robot веб-сайтының Крис Камминс оны "Анимациялық сериядағы" ең жақсы эпизодтардың бірі деп атады. "The Survivor" романы Алан Дин Фостердің романы негізінде жазылып, бірнеше түрлі үй медиа форматтарында жарық көрді.

Сюжет

Ромулдық бейтарап аймаққа жақын маңайда күзетте жүргенде, Федерацияның «Энтерпрайз» ғарыш кемесі пішінін қалауынша өзгерте алатын Вендориандықтардың бір ұшқышымен басқарылатын шағын жеке кемені табады. Вендориан бес жылдан бері із-түссіз жоғалған Федерация азаматы және қайырымдылық жасаушы Картер Уинстонның кейпіне кіріп, «Энтерпрайз» экипажын алдап, сондай түрге айналады. Уинстонның никесіндегі әйелі, лейтенант Энн Норед, «Энтерпрайз» кемесінде қауіпсіздік офицері болып қызмет етеді; олардың қайта табысқанда, ол түсіндірместен олардың келісімін бұзады. Вендориан капитан Джеймс Т. Киркті есінен айнытып, оның кейпін қабылдап, рульші лейтенант Хикару Сулуға Ромулдық соғыс кемелері күтіп тұрған Бейтарап аймаққа «Энтерпрайзды» бағыттап беруге бұйрық береді. Нағыз Кирк есіне оралып, кемені Бейтарап аймаққа кіргізуге бұйрық бергенін есіне түсірмейді, сондықтан Споктың доктор МакКой оны тексерсін деген ұсынысына келіседі. Осы уақытта Вендориан доктор МакКойдың кейпіне кіріп, «Доктор МакКой» қате жібергенім мүмкін десе, Кирк пен Спок күдікке түседі – нағыз МакКой ешқашан мұндайды мойындамас еді – және медициналық бөлімде жаңа тексеру төсегі пайда болады. Олар Вендорианды нағыз бейнесін көрсетуге мәжбүр етеді, содан кейін дабыл беріледі. Вендориан ізденуден қашып, «Энтерпрайздің» дефлекторлық қалқандарын бұзып, оны Ромулдықтардың шабуылына осал қалдырады, ал оның Бейтарап аймақта болуы Ромулдықтарға «Энтерпрайзді» жоюға себеп табады. Содан кейін капитан Кирк Вендорианның басынан бастап Ромулдықтармен біріккенін түсіндіреді. Вендориан «Энтерпрайз» айналасында дефлекторлық қалқанға айналып, Ромулдықтар шегінеді. Вендориан өзін «Энтерпрайз» экипажына көрсетеді және олардың табиғатының олар ұқсайтын адамдардың естеліктері мен жеке ерекшеліктерін біртіндеп қабылдауынан тұратынын түсіндіреді. Ол Картер Уинстонның кейпінде тым көп уақыт өткізгендіктен, «Энтерпрайз» экипажының қаза болуына жол беруге келмейді. Ол тұтқындалып, сотқа тартылады, бірақ Кирк оған «Энтерпрайзді» қорғау үшін жасаған ісі ескерілетінін айтады. Норед Вендорианды күзетуге ерікті болып, оның Уинстонға ұқсас болғанын, сондықтан оған деген сезімі оянғанын айтады.

Өндіріс

"Қотырушы" - жазушы Джеймс Шмерердің "Жұлдыздар жолы" франшизасындағы жалғыз жұмысы; оның басқа жанрлық туындылары Wonder Woman телесериалының екі эпизоды және Buck Rodgers телесериалының бір эпизодынан тұрады. Ол "Жалпы аурухана" және "Басқа әлем" сияқты опералық сериалдардағы жұмысымен көбірек танымал болды. Ол "Жұлдыздар жолы: Анимациялық серия" сериалы үшін сюжеттерді ұсынғанда, оның "Жұлдыздар жолы: Бастапқы серия" сериалы сияқты ересек көрермендерге бағытталғанын, балаларға емес, атап өткен. Ол көрсетілімнің сенбі күні таңертең эфирге берілетінін білгенімен, тікелей эфирдегі теледидарға қойылатын шектеулерге ұшырамайды деп ойлады. Кейін ол: "Мен оны қабылдауымның бір себебі - мен анимациялық жазушы емеспін. Мен жылдар бойы бірнеше анимациялық шоу жаздым, және ол тістерімді жұлып алу сияқты болды" деді. Ол "Қотырушы" сценарийін тікелей эфирдегі оқиға сияқты жазғанын түсіндірді; бастапқыда ол "Камелеон" деп аталған. Ақырында, сюжеттік бұрылысты көрерменге күтпеген жайт ретінде сақтау үшін атауы өзгертілді.

Қабылдау және үйдегі медиаға шығару

"Қотырушы" алғаш рет 1973 жылдың 13 қазанында NBC телеарнасында көрсетілді. Cinescape Magazine журналының бас редакторы Эдвард Гросс "Қотырушы" эпизодын "орташадан жоғары" деп бағалап, "әлбетте, [Жұлдызды жолдар] сериалының тікелей түсірілімдегі сезімі бар" деді. Марк Альтман оны формасын өзгертетін шетелдік және өткен махаббат туралы "Адам тұзағы" сияқты басқа да ұқсас тақырыпты эпизодтармен салыстырды. Ол "формасын өзгертетін шетелдік – таныс жанр (және Треккиан тропы), ал вендориялық тыңшының ромулалық әміршілеріне махаббат үшін сатуы – жақсы тосынсый" деді. Мишель Эрика Грин TrekNation үшін жазған шолуында Уильям Шатнер мен Тед Найттың дауыстарының ұқсастығынан дауыс жұмысының көңілді болмағанын айтты, сондай-ақ Нишель Николстың басқа кейіпкерді сомдағанын атап өтті. Ол сондай-ақ шетелдіктің ақымақ көрінгенін ойлады және сюжеттің "Адам тұзағынан" қайта қолданылғанына сенді. 2012 жылы Крис Камминс Topless Robot сайты үшін "Анимациялық серияның" ең жақсы сегіз эпизодын тізімдеді. Ол Шмерердің жазуын жоғары бағалап, эпизодты "The Original Series" эпизоды сияқты сезіндіргенін айтып, оны серияның үшінші ең жақсы эпизоды деп атады. SciFiNow журналының "Жұлдызды жол: толық нұсқаулық" кітабында эпизодқа бес жұлдыздың төртеуі берілді. Алан Дин Фостер Рождестволық кеш сияқты жаңа көріністер қосып, эпизодты романға айналдырды. Роман 1974 жылдың қыркүйегінде жарық көрген Star Trek Log Two жинағының бір бөлігі ретінде шықты. Осы жинақта "Лорелей сигналы" және "Бейкілгісіз Вулкан" эпизодтары да жарық көрді. "Қотырушы" эпизоды LaserDisc форматында серияның бір бөлігі ретінде шығарылды. "Жұлдызды жол: Анимациялық серия" DVD форматында алғаш рет жанкүйерлер жасаған нұсқаларда пайда болды. Ресми DVD нұсқасы 2006 жылдың 21 қарашасында АҚШ-та жарық көрді, ол телешоудың екі маусымындағы барлық эпизодтарды қамтыды.