Кіріспе

Массачусетс тарихына шолу

Қазіргі Массачусетс аймағы 17 ғасырдың басында ағылшын қоныс жайлаушыларымен отарланды, ал 18 ғасырда Массачусетс штаты болды. Оған дейін, бұл жерде әртүрлі американдық тайпалар тұрған. Массачусетс штатының аты қазіргі Бостон аймағын мекендеген Массачусетт тайпасының құрметіне берілген. 1620 жылы «Мейфлауэр» кемесімен келген паломниктер Плимут колониясында алғашқы тұрақты елді мекенді құрды, бұл үрдіс болғанымен, іріктемеуге жетпеді. 1630 жылы Массачусетс шығанағының колониясын құрумен пуритандықтардың кең көлемдегі қоныс аударуы басталды, бұл Жаңа Англияның басқа колонияларының құрылуына әкелді. Колония өскен сайын, кәсіпкерлер Батыс Үндістан мен Еуропаға кемелерін жіберіп, кең ауқымды сауда-саттық жүргізді. Ұлыбритания Жаңа Англия колонияларына салықтарды арттыра бастады, ал Навигациялық актілерді енгізу кезінде шиеленіс күшейді. Осы саяси және саудалық мәселелер 1684 жылы Массачусетс хартасының күшін жоюға әкелді. Король 1686 жылы Жаңа Англияның барлық аймағын басқару және корольдік бақылауды орталықтандыру, жергілікті басқаруды әлсірету мақсатымен Жаңа Англия доминионын құрды. Сэр Эдмунд Андростың өте жағымсыз билігі 1689 жылы Англиядағы Даңқты революциядан туған көтеріліспен күрт аяқталды. Жаңа король Уильям III 1691 жылы қазіргі Массачусетс және Мэн штаттарына шамамен тең аумақты басқару үшін Массачусетс шығанағының провинциясын құрды. Оның губернаторлары патша тағайындады, бұрынғы колониялар өз губернаторларын сайлағаннан өзгеше. Бұл отаршылар мен патшалық арасындағы қарым-қатынасты ширетті, ол 1760 және 1770 жылдары Американдық революцияға дейін салықты кім төлей алады деген мәселеде ең жоғары нүктесіне жетті. Американдық революциялық соғыс 1775 жылы Массачусетс штатында басталды, осы кезде Лондон американдық өзін-өзі басқаруды тоқтатуға тырысты. Штат 1780 жылы мемлекеттік конституцияны ресми қабылдады және Джон Хэнкокты алғашқы губернатор етіп сайлады. 19 ғасырда Жаңа Англия Спрингфилд және Хартфордтағы (Коннектикут штаты) дәлдік өндірісі мен қару-жарақтардың дамуымен, сондай-ақ Вустер, Хаверхилл, Лоуэлл және Жаңа Англияның басқа да қалаларындағы өзендерін қуат көзі ретінде пайдаланатын ірі тоқыма фабрикаларының құрылуымен Американың өндіріс орталығына айналды. Жаңа Англия сонымен қатар интеллектуалдық орталық және аболиционизм орталығы болды. Спрингфилд қару-жарақ зауыты Американдық Азамат соғысында Одақ үшін қару-жарақтардың көп бөлігін жасады. Соғыстан кейін Еуропа, Таяу Шығыс және Азиядан Массачусетске иммигранттар көптеп келді, 1950 жылға дейін өнеркәсіптік базаны кеңейтуді жалғастырды, осы кезде тоқыма және басқа да өнеркәсіптер құлдырап, бос диірмендер мен фабрикалар қалдырды, «тотық белдеуіне» айналды. 1860 жылдардан кейін еңбек одақтары маңызды рөл атқарды, сондай-ақ ірі қала саясаты да маңызды болды. Білім беру орталығы ретінде штаттың күші 20 ғасырдың соңында ақпараттық технологиялар мен биотехнологияға негізделген экономиканың дамуына ықпал етті, бұл 1980 жылдардың соңындағы «Массачусетс кереметіне» әкелді.

Еуропалық қоныстанғанға дейін

Массачусетс штатында бастапқыда алгонкиан тілдері тобына жататын тайпалар мекендеген, мысалы, Уампаногтар, Наррагансеттер, Нипмуктар, Покомтуктар, Махикандар және Массачусетс тайпалары. Вермонт және Нью-Гэмпшир шекарасы мен Мерримак өзені аңғары Пеннакук тайпасының дәстүрлі мекені болды. Кейп-Код, Нантакет, Мартаның жүзімдігі және Массачусетс штатының оңтүстік-шығысы Уампаногтардың мекені болды, олар Паломник Әкелерімен тығыз байланыс орнатқан. Кейптің шеткі бөлігінде олармен жақын туысқан Наусет тайпасы тұрды. Орталық бөлігінің көп бөлігі мен Коннектикут өзені аңғарының көбі еркін ұйымдастырылған Нипмуктардың мекені болды. Беркширлер Покомтук және Махикан тайпаларының мекені болды. Род-Айлендтен келген Наррагансеттер мен Коннектикут колониясынан келген Махикандар да болды. Бұл тайпалар көбінесе аң аулау және балық аулау арқылы тамақтанды. Еуропалықтар 16 ғасырда жағалауды зерттей бастады, бірақ олар тұрақты қоныстар құруға көп әрекет етпеді. Жаңа Англия жағалауын алғаш зерттеген еуропалықтардың қатарында 1602 жылы Кейп-Код деп атаған Бартоломей Госнольд, 1605 және 1606 жылдары солтүстік жағалауды Кейп-Кодқа дейін картаға түсірген Сэмюэл де Шамплен, Джон Смит және Генри Гудзон болды. Еуропалық балық аулау кемелері де жағалаудағы бай суларда жұмыс істеді және кейбір тайпалармен сауда жасаған болуы мүмкін. Жер бетіндегі жұқпалы аурулар, мысалы, шешек, қызылша, тұмау немесе лептоспироз салдарынан көптеген үндістер қырылды. 1617–1619 жылдары аймақтағы үндістердің 90 пайызы аурудан көз жұмды.

Қажылар мен пуритандар: 16201629

Массачусетс штатына алғашқы қоныс аударғандар – 1620 жылы Плимут колониясын құрған және Вампаноаг халқымен достық қарым-қатынас орнатқан пилигримдер болды. Бұл, Джеймстаун колониясынан кейін Америкадағы екінші тұрақты ағылшын колониясы еді. Пилигримдер Англияның ресми шіркеуін қабылдамағандықтан, діни қуғын-сүргіннен қашу үшін Англиядан Голландияға көшіп келген. Голландияда олар діни бостандыққа ие болды, бірақ келесі ұрпақ өзінің ерекше ағылшын мұрасын жоғалтып алуы мүмкін деген алаңдаушылыққа түсті. Олар Виргиния компаниясына жүгініп, Америкада «өздерінің ерекше тобы ретінде» қоныстануға рұқсат сұрады. 1620 жылдың күзінде олар «Мейфлауэр» кемесімен Америкаға аттанып, алдымен Кейп-Кодтың ұшындағы Провинстаунға жетті. Бұл аймақ олардың жарғысына кірмегендіктен, пилигримдер құрлыққа түсу алдында Американың өзін-өзі басқару туралы алғашқы құжаттарының бірі – «Мейфлауэр келісімін» жасады. Бірінші жыл өте қиын болды, жеткіліксіз жабдықтар мен қатал ауа-райы болды, бірақ Вампаноаг басшысы Массасойт және оның халқы оларға көмектесті. 1621 жылы пилигримдер алғашқы Алғыс айту күнін бірге атап өтті, жақсы егін мен амандық үшін Құдайға алғыс айтты. Бұл Алғыс айту күні Вампаноагтар мен пилигримдер арасындағы сол кездегі бейбітшіліктің символы болды, бірақ «Мейфлауэр» кемесімен келгендердің жартысы ғана бірінші жылды өткерді. Колония келесі он жылда баяу өсті және 1630 жылы 300 тұрғыны болды деп есептелді. 1622 жылы Веймут қаласының жанындағы Плимут колониясының маңында тері аулаушылар мен саудагерлер тобы Вессагусет колониясын құрды. Олар 1623 жылы оны тастап кетті, оның орнына Роберт Горджес басқарған тағы бір шағын колония құрылды. Бұл да сәтсіз аяқталды, ал осы колониялардың адамдары Англияға оралды, Плимут колонистеріне қосылды немесе Массачусетс шығанағының жағалауында жеке бекеттер құрды. 1624 жылы Дорчестер компаниясы Кейп-Энн шығанағында қоныс құрды. Бұл колония 1626 жылға дейін ғана сақталды, бірақ бірнеше қоныс аударушылар қалды.

Массачусетс шығанағы колониясы: 16281686

Саусаттылар Салемде (1629) және Бостонда (1630) Массачусетс шығанағының колониясын құрған пуритандықтармен бірге болды. Пуритандар Англия шіркеуінің діни нанымдары мен шіркеу басқаруынан күшті түрде бас тартты және діни бостандық іздеп Массачусетске келді. Плимут колониясынан өзгеше, Массачусетс шығанағы колониясы патшалық жарғымен құрылды. Пуритандық көші-қон негізінен Шығыс Англиядан және Англияның оңтүстік-батыс аймақтарынан болды, 1628 мен 1642 жылдар аралығында шамамен 20 000 иммигрант келді. Массачусетс шығанағы колониясы халық саны және экономика жағынан Плимуттан тез өсті, мұның басты себептері халықтың көптеп келуі, сауда үшін қолайлы порты болуы және өркендеген саудагерлер тобының пайда болуы болды. Діни келіспеушіліктер мен кеңеюшілік саясат Плимут пен Массачусетс шығанағынан кейін жаңа колониялардың құрылуына әкелді. Роджер Уильямс және Энн Хатчинсон сияқты наразылар Массачусетс шығанағы билігімен діни келіспеушіліктерге байланысты елден қуылды. Уильямс 1636 жылы Провиденс плантациясын құрды. Келесі бірнеше жылда Хатчинсонды қамтитын тағы бір топ Ньюпорт пен Портсмутты құрды; бұл елді мекендер ақырында Род-Айленд пен Провиденс плантациялары колониясын құру үшін бірікті. Басқалары Массачусетс шығанағынан шығып, Коннектикут өзеніндегі Коннектикут колониясы және жағалаудағы Нью-Хейвен колониясы сияқты жаңа елді мекендер құрды. 1636 жылы Уильям Пинчон басқаратын қоныс аударушылар тобы сауда және егіншілік үшін ең қолайлы жерді іздегеннен кейін Спрингфилд, Массачусетс (алғашқыда Агавам деп аталған) қаласын құрды. Спрингфилд Коннектикут өзенінің алғашқы кедергісіз шарлауының солтүстігінде орналасқан және Жаңа Англияның ең жақсы ауыл шаруашылығы жерлерін қамтитын құнарлы аңғардың ортасында жатыр. Спрингфилдтің төңірегіндегі үнді тайпалары достықпен қарады, бірақ бұл Коннектикуттың жаңадан құрылған колонияларында әрдайым болған жоқ. Пинчон 1640 жылы Пеквот соғысынан кейін Коннектикутпен туындаған шиеленістен кейін Спрингфилдті Коннектикут колониясының орнына Массачусетс шығанағы колониясына қосты. Осылайша 1640 жылы Массачусетс шығанағы колониясының оңтүстік және батыс шекаралары белгіленді. Король Филипп соғысы (1675–76) отаршылдық кезеңдегі ең қанды үнді соғысы болды. Бір жылдан астам уақыт ішінде үндістер аймақтың жартысына жуық қалаларына шабуыл жасап, Провиденс пен Спрингфилд қалаларындағы маңызды елді мекендерді толығымен өртеп жіберді. Жаңа Англияның экономикасы қирады және халықтың көп бөлігі қаза тапты. Бұл соғыс Солтүстік Америка тарихындағы ең қанды және қымбат соғыстардың бірі болды. 1645 жылы Бас сот ауылдық қалаларға қой өсіруді арттыруды бұйырды. Қойлар жергілікті мата өндірісі үшін ет пен, әсіресе жүнмен қамтамасыз етілді, бұл британдық маталарды импорттаудың шығындарын азайтты. 1652 жылы Бас сот Бостон күміс шебері Джон Халлға колониядағы монета тапшылығын шешу үшін шиллинг, алты пенс және үш пенс номиналындағы жергілікті монеталар шығаруға рұқсат берді. Осы уақытқа дейін колонияның экономикасы бартер және шетел валютасына, соның ішінде ағылшын, испан, голланд, португал және жалған монеталарға толығымен тәуелді болды. 1660 жылы король Чарльз таққа қайта оралды және колониялардағы үкіметтік бақылауды күшейтуді бастады, ал Парламент Англияның мүддесі үшін сауданы реттеу үшін Навигациялық актілерді қабылдады. Массачусетс пен Род-Айленд штаттарында дамыған сауда флоты болды және олар көбінесе сауда ережелерін бұзатын. Англия үкіметі Бостон монетасын да мемлекетке қарсы қылмыс деп санады. Алайда колония 1682 жылға дейін монета жасауды тоқтату туралы ағылшын талаптарына құлақ аспады. Король Чарльз 1684 жылы Массачусетс жарғысын ресми түрде жойды.

Жаңа Англия доминионы: 16861692

1660 жылы король Карл II таққа қайта оралды. Оған жеткізілген колониялық мәселелер оны Жаңа Англияның барлық колонияларын бір әкімшілік бірлікке біріктіруді ұсынуға әкелді. 1685 жылы оның орнын ашық католик Джеймс II басты. 1684 жылдың маусым айында Массачусетс шығанағы колониясының жарғысы жойылды, бірақ оның үкіметі 1686 жылы Джеймс Джозеф Дадлиді Жаңа Англия президенті лауазымына тағайындағанға дейін билік етуді жалғастырды. Дадли кейін Нью-Гэмпшир және Король провинциясында (қазіргі Род-Айлендтің бір бөлігі) өкіметін орнатты, бұл лауазымды сэр Эдмунд Андрос Жаңа Англия доминионының корольдік губернаторы болғанға дейін сақтап қалды. Андростың билігі халыққа ұнамады. Ол өкілдік жиналыссыз билік жүргізді, жер иеліктеріне талас тудырды, қалалық кеңестерді шектеді, Навигациялық актілерді күштендірді және Англия шіркеуін қолдады, бұл Массачусетс колониялық қоғамының барлық топтарын ашуландырды. Андрос колонистерге жерге құқықтарын күдік тудыру арқылы ауыр соққы берді; Англиядан өзгеше, Жаңа Англияның көп бөлігі жер иелерінен тұрды. Тейлордың айтуынша, олар "өздерінің бостандықтары, мәртебесі және өркендеуі үшін қауіпсіз жерді маңызды санағандықтан, жер иеліктеріне қатысты кең ауқымды және қымбат таласқа қорқынышпен қарады". 1688 жылдың соңында Джеймс II Уильям III және Мэри II тарапынан құлатылғаннан кейін, Бостон колонистері 1689 жылы Андрос пен оның шенеуніктерін құлатты. Массачусетс және Плимут 1692 жылға дейін бұрынғы үкіметтеріне оралды. Король Уильям соғысы (1689–1697) кезінде колония 1690 жылы сэр Уильям Фипстің басшылығымен Квебекке қарсы сәтсіз жорыққа шықты, ол қаланы басып алудан күтілетін пайдаға негізделген қағаз облигациялар шығару арқылы қаржыландырылды. Колония соғыстың алдыңғы қатарында болды және солтүстік және батыс шекараларында француз және үнді шабуылдарына ұшырады.

Массачусетс шығанағының корольдік провинциясы: 16921774

1691 жылы Уильям мен Мэри Массачусетс шығанағы провинциясын құрды, оған Массачусетс шығанағы, Плимут, Мэн, Новая Шотландия (сол кезде Нью-Брансуик кіретін) және Кейп-Кодтан оңтүстікке қарайғы аралдар кірді. Алғашқы губернатор ретінде олар сэр Уильям Фипсті таңдады. Фипс 1692 жылы Бостонға билігін бастау үшін келді және бірден Салемдегі колдовство истериясының ортасында болды. Ол Салемдегі әйгілі колдовшылар сот процесін құрды және 1694 жылы қайта шақырылғанға дейін соғысқа қатысты әрекеттерді бақылады.

Экономика

Провинция Жаңа Англиядағы ең ірі және экономикалық жағынан маңызды болды, сонымен қатар көптеген американдық институттар мен дәстүрлер осында қалыптасты. Оңтүстік колонияларынан өзгешелігі, ол шашыраңқы фермалар емес, шағын қалалар негізінде құрылды. Массачусетс штатының ең батыс бөлігі – Беркширлер, француз және үнді соғысы аяқталғаннан кейінгі үш онжылдық ішінде, көбінесе шотландтармен қоныстанды. Корольдік губернаторы сэр Фрэнсис Бернард осы жаңа аймақты Англиядағы туған округінің құрметіне «Беркшир» деп атады. Беркшир окруғының ең ірі елді мекені – 1761 жылы құрылған Массачусетс штатының Питтсфилд қаласы болды. Гарвард колледжі басқарған білім беру жүйесі 13 колонияның ішінде ең жақсысы саналды. 18 ғасырда газеттер маңызды коммуникация құралына айналды, Бостон британдық колонияларда жетекші рөл атқарды. Жас Бенджамин Франклин (1706 жылдың 17 қаңтарында Милк-стритте туған) 1723 жылы Филадельфияға қашып кеткенге дейін ағасының меншігіндегі ең алғашқы газеттердің бірі – «The New England Courant» газетінде жұмыс істеді. Америка революциясының алдынан бес Бостон газеті түрлі пікірлерді ұсынды. Вурчестерде баспагер Исайя Томас «Массачусетс шпионы» газетін батыс қоныс аударушыларының ықпалды дауысына айналдырды. Шаруашылық – ең ірі экономикалық қызмет болып табылды. Көптеген шаруашылық қалалар өзін-өзі қамтамасыз ететін, отбасылар өндірмейтін заттарды бір-бірімен алмасатын, ал артық өнімдер қалаларға сатылатын. Марблхед сияқты жағалаудағы қалаларда балық аулау маңызды рөл атқарды. Үлкен мөлшердегі треска балығы Батыс Индиядағы құлдар колонияларына экспортталды. Сауда Салем және Бостон қалаларында шоғырланған, көптеген бай саудагерлер халықаралық саудамен айналысты. Олар әдетте ұлдары мен туғандарынан империяның портында агенттер ретінде қызмет етуін талап ететін. 1783 жылдан кейін олардың бизнесі күрт өсті, себебі енді олар Британ империясымен шектелмеді. Кеме жасау өте қарқынды дамыған сала еді. Өндірілген өнімдердің көп бөлігі Ұлыбританиядан (немесе Нидерландыдан контрабандалық жолмен) әкелінетін.

Банктік қызмет

1690 жылы Массачусетс шығанағындағы колония болашақта АҚШ болар елде алғаш рет қағаз ақша шығарды, бірақ көп ұзамай басқалары да өз ақшаларын басып шығара бастады. Колониялардағы валютаға деген сұраныс сауданың негізгі құралы болған монеталардың тапшылығына байланысты туындады. Алайда, кейбір валюталар алтынмен немесе күміспен айырбастауға болмайтындықтан, құны төмендеді. 1751 жылғы Валюта заңымен британдық парламент Жаңа Англия колонияларының фиат қағаз ақша шығару мүмкіндігін шектеді. 1751 жылғы заңға сәйкес, Жаңа Англия колониялық үкіметтері қағаз ақшаны мемлекеттік қарыздарды (мысалы, салықтарды) төлеу үшін заңды төлем құралы ретінде пайдалана алатын болды, сондай-ақ мемлекеттік қаржы құралы ретінде несие кассаларын шығара алатын, бірақ жеке қарыздар үшін заңды төлем құралы ретінде қағаз ақшаны қолдануға тыйым салды. Британ саудагерлерінің несие берушілері, құнсызданған қағаз ақшамен төленгенді ұнатпай, үнемі қысым көрсеткендіктен, 1764 жылғы Валюта заңы бүкіл колонияларда несие кассаларын (қағаз ақша) шығаруды тоқтатты. Колониялық үкіметтер салықтарды қағаз ақшамен қабылдаудың жолдарын тапты және Парламентке мемлекеттік қарыздар үшін заңды төлем құралы ретінде қағаз ақшаға қойылған тыйымды алып тастауға қысым жасады, нәтижесінде Парламент 1773 жылы осы тыйымды жойды.

Франциямен соғыстар

Колония британдық тұрақты әскерлермен бірге Франция мен үндістер соғыстарында шайқасты, бұл соғыстар Францияның ұйымдастырған және жабдықтап берген үндістердің қатыгез шекаралық шабуылдарымен және шабуылдарымен ерекшеленді. Атап айтқанда, Король Уильям соғысында (1689–97) және Королева Анна соғысында (1702–13) колонияның ауылдық қауымдастықтары француз және үндістердің шабуылдарына тікелей ұшырады, 1704 жылы Дирфилдке және 1708 жылы Хаверхиллге шабуылдар жасалды. Бостон екі соғыста да Акадия мен Квебекке қарсы теңіз экспедицияларын ұйымдастырды. Королева Анна соғысы кезінде Массачусетс ерлері Акадияны басып алуға (1710) қатысты, ол Жаңа Шотландия провинциясы болды. Провинция сонымен қатар Даммер соғысына қатысты, ол Солтүстік Жаңа Англиядан үнді тайпаларын қуды. 1745 жылы Король Георгий соғысы кезінде Массачусетс провинциялық күштері Луисбург бекінісін сәтті қоршады. Соғыс аяқталғаннан кейін бекініс Францияға қайтарылды, бұл көптеген отарлаушылардың наразылығын тудырды, олар оны өздерінің қауіпсіздігіне қауіп деп қарады. Франция мен үндістер соғысы кезінде губернатор Уильям Ширли акадиялықтарды Жаңа Шотландиядан қууға және оларды Жаңа Англияға қоныстандыруға белсенділік танытты. Қуылғаннан кейін Ширли Жаңа Англия плантаторларын бұрынғы акадиялық фермаларға қоныстандырып, Жаңа Шотландияға көшіруге де қатысты. 1762 жылы Гавананы сәтті қоршауға Массачусетс штатынан көптеген әскерлер қатысты. Ұлыбританияның соғыстағы жеңісі оның Жаңа Францияны иемденуіне әкелді, бұл Массачусетс үшін француздық солтүстік қауіпті жойды.

Апат

Бостон 1721 жылы ірі шешек ауруының эпидемиясына ұшырады. Кейбір отаршыл басшылары жаңа әдісті – егілуді қолдануды талап етті, онда науқасқа аурудың әлсіз түрі егіліп, ол толыққанды иммунитетке ие болар еді. Пуритандық пастор Коттон Мэзер және дәрігер Забдиел Бойлстон егілуді қолдау үшін күш салды, ал дәрігер Уильям Дуглас және газет редакторы Джеймс Франклин оған қарсылық көрсетті. 1755 жылы 18 қарашада, сейсенбі күні таңғы сағат 4:15 шамасында, Жаңа Англияда күшті жер сілкінісі болды. Жердің алғашқы тербелісі шамамен бір минутқа созылған дірілдеуге ұласты. Одан кейін жылдам дірілдеу және алғашқысынан әлдеқайда күшті бірнеше сілкіністер болды. Үйлер шайқалып, жарықтар пайда болды, жиһаз құлап түсті. Салем қаласындағы доктор Эдвард Холиок өзінің күнделігіне «үйдің қираған жерінде бірден көмілуге дайын екендігін» жазды. Сілкініс тағы екі-үш минутқа созылып, солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай жылжығандай болды. Жағалаудағы мұхит сезілді, кемелер қатты шайқалып, ұйықтап жатқан теңізшілер суға батып қалдық деп ойлап оянды. Бостон қаласында жер сілкінісі ыдыстарды жерге лақтырып, сағаттарды тоқтатты және шіркеулер мен Фанюил залындағы желкенді таяқшаларды бүктірді. Тас қабырғалар құлады. Жаңа бұлақтар пайда болды, ал ескі бұлақтар құрғап қалды. Жер асты ағындары өз бағыттарын өзгертіп, көптеген құдықтарды босатты. Ең көп зақым түтіндіктерге тиді. Бостон қаласында ғана жүзге жуық түтін қирады, шамамен 1500-і зақымдалып, кейбір көшелер құлаған кірпіштермен жабылды. Құлаған түтіндіктер кейбір үйлердің шатырларын бұзды. Бостон қаласындағы көптеген ағаш үйлер қирады, ал кейбір кірпіш үйлер зардап шекті; он екі немесе он бес үйдің қабаттары қабырғаларынан түсіп қалды. Қауіп-қатерге және көптеген қашып құтылуға қарамастан, ешкім өлмеді немесе ауыр жарақат алған жоқ. Жер сілкінісінен кейінгі сілкіністер төрт күнге созылды.

Саясат

Облыстық үкімет пен патша тағайындаған губернатор арасындағы қарым-қатынас көбінесе қиын және келіспеушілікке толы болды. Губернаторлар провинциялық жарғыда берілген патшалық құқықтарды бекітуге тырысты, ал облыстық үкімет губернатордың билігін шектеуге немесе азайтуға ұмтылды. Мысалы, әрбір губернатор патшаның шенеуніктеріне тұрақты жалақы тағайындау туралы заң қабылдауға міндеттелді, бірақ заң шығарушы орган мұрадан бас тартты, губернаторды бақылау құралы ретінде жыл сайын жәрдемақы беру мүмкіндігін пайдаланды. Облыстың мерзімді түрде қағаз валюта шығаруы инфляциялық салдарынан провинциядағы топтар арасындағы шиеленістің себебіне айналды. Осы кезеңдегі танымал патшалық губернаторлар – Джозеф Дадли, Томас Хатчинсон, Джонатан Белчер, Фрэнсис Бернард және генерал Томас Гейдж. Гейдж Массачусетс штатының соңғы британдық губернаторы болды, оның тиімді билігі Бостон қаласымен шектелді.

Революциялық Массачусетс: 1760-шы жылдар 1780-шы жылдар

Массачусетс Ұлыбританиядан тәуелсіздік алу қозғалысының орталығы болды, осылайша ол "Азаттықтың алқабы" деген лақап атын алды. Отарлаушылардың британ монархиясымен қарым-қатынасы ұзақ жылдар бойы шиеленіскен, оның ішінде 1680 жылдары Жаңа Англия үстемдігі кезінде ашық көтеріліс болған. Бостон шай кеші 1770-жылдардың басындағы наразылық рухының бір мысалы, ал Бостон қырғыны қақтығысты одан әрі шиедірді. Сэм Адамс және Джон Хэнкок сияқты адамдардың британдықтарға қарсы іс-әрекеттері, одан кейін британ үкіметінің жазалау шаралары, Он үш колонияның бірігуіне және Америка революциясының басталуына негізгі себеп болды. Лексингтон және Конкорд шайқастары Америка төңкерісін бастады және Массачусетс штатының Лексингтон және Конкорд қалаларында болды. Болашақ президент Джордж Вашингтон шайқасқаннан кейін Континенттік армияның басшылығын өз қолына алды. Оның алғашқы жеңісі 1775-76 жылдардың қысында Бостонды қоршаумен аяқталды, одан кейін британдықтар қаланы эвакуациялауға мәжбүр болды. Бұл оқиға Саффолк округінде әлі күнге дейін Эвакуация күні ретінде тойланады. 1777 жылы Джордж Вашингтон мен Генри Нокс Спрингфилдте Арсеналды құрды, бұл Массачусетс штатының Коннектикут өзені аңғарында көптеген инновацияларға жол ашты.

Бостон қазағы

Бостон 1775 жылға дейінгі он жылдық аралықта революциялық қозғалыстың орталығы болды, ал Массачусетс штатының туған жерлестері Сэмюэл Адамс, Джон Адамс және Джон Хэнкок революцияда маңызды рөл атқаратын көшбасшыларға айналды. Бостон 1768 жылдан бері әскери оккупацияда болды. Кеден қызметкерлеріне көше жұрты шабуыл жасағанда, британ армиясының екі полкі келді. Олар қаладағы наразылықтың күшеюіне байланысты орналастырылды. 1770 жылдың 5 наурызында Бостонда бірнеше британдық сарбазға тас лақтыған оқиға бес адамды британдық сарбаздардың атып өлтіруімен аяқталды, бұл оқиға Бостон қырғыны деп танылды. Бұл жағдай штаттың салық саясатына және британдық сарбаздардың қатысуына наразылықты күшейтті.

Бостон шай ішуі

Колонистер наразылық білдірген көптеген салықтардың бірі – шайға салынған салық, ол Парламент Тауншенд актілерін қабылдағанда енгізілді және осы актілердің көптеген ережелері күштен шығарылғаннан кейін де сақталды. 1773 жылы «Шая туралы» заң қабылданған соң, Британдық Шығыс Үндістан компаниясы сатқан шай, контрабандалық шайдан арзанға түсуі керек еді, ал Массачусетс штатының шай саудагерлері үшін пайда табу мүмкіндігі төмендеді. Бұл компанияның Бостонға шай жеткізуіне қарсы наразылықтарға алып келді. 1773 жылдың 16 желтоқсанында, Шығыс Үндістан компаниясының шай кемесі Бостонға салық салынып түсірілген шайды түсіруді жоспарлағанда, «Бостандық ұлдары» деп белгілі болған жергілікті ер адамдар тобы кемеге жасырын кіріп, түсіруге бір күн бұрын барлық шайды портына тастады. Бұл оқиға «Бостон шай кеші» деп танылды.

Америка революциясы

Бостон шай партиясы 1774 жылы британ үкіметін Массачусетс штатына қатаң жазалар салған «Төзбес заңдарды» қабылдауға итермеледі. Олар Бостон портын – одақтың экономикалық өмірінің қан тамырларын – жауып, өзін-өзі басқаруды шектеді. Жергілікті басқару жойылды және колония әскери басқаруға көшті. Губернатор Гейдж провинциялық заң шығарушы жиналысты таратып жібергеннен кейін патриоттар Массачусетс провинциялық конгресін құрды. Бостонның қиын жағдайы мен оның билігінің зұлымдығы Он Үш Колонияда үлкен қайғы мен наразылық тудырды. 1775 жылдың 9 ақпанында британ Парламенті Массачусетсті көтерілісші деп жариялады және тәртіпті қалпына келтіру үшін қосымша әскер жіберді. Жергілікті халық көбінесе британдық билікке қарсы болғандықтан, 1775 жылдың 18 сәуірінде әскерлер Бостоннан Конкордқа, жергілікті қарсыластардың әскери жабдықтарын жою үшін аттанды. Пауль Ревир осы маршқа жауап ретінде жергілікті халықты ескерту үшін танымал сапарына шықты. 19-сы күні Лексингтон және Конкорд шайқастарында, «дүние жүзіне естілген оқ» атылғанда, британдық әскерлер Лексингтон ополченнясын жеңгеннен кейін жергілікті қарсыластармен қалаға кері шегінді. Қала тез қоршауға алынды. Британдықтар Чарльзтаун түбегін Бункер-Хилл шайқасында басып алғаннан кейін маусым айында шайқас қайта басталды. Британдықтар шайқаста жеңіске жетті, бірақ үлкен шығынға ұшырады және қоршауды бұза алмады. Британдықтар американдықтарға қарсы биологиялық қару қолдануға тырысып, жұқпалы ауруға шалдыққан азаматтарды американдықтардың қатарына жіберді, бірақ бұл тез арада Континенталдық генерал Джордж Вашингтонның бақылауына түсті. Ол өз әскерлері мен азаматтардың денсаулығын сақтау үшін вакцинация бағдарламасын іске қосты, биологиялық соғыстың салдарынан келген зиянды жоюға тырысты. Бункер-Хилл шайқасынан кейін көп ұзамай генерал Джордж Вашингтон көтерілісшілер армиясын басқарды. 1776 жылдың наурыз айында ауыр артиллерияны алғаннан кейін британдықтар кетуге мәжбүр болды, бұл соғыстағы отаршылардың алғашқы маңызды жеңісі болды. Содан бері «Эвакуация күні» мемлекеттік мереке ретінде тойланады. Массачусетс қайтадан басып алынбады, бірақ 1779 жылы Мэн округінде, сол кезде Комонвеллдің бөлігі болған, апатты Пенобскот экспедициясы болды. Британдық флотқа түскен американдық теңізшілер Массачусетс штатының теңіз флотының кемелерін британдықтар басып алу алдында батырып жіберді. 1778 жылдың мамыр айында британдықтар Фритаундағы, кейіннен Фолл-Ривер аталған ауданға шабуыл жасады, ал 1778 жылдың қыркүйегінде Мартаның Вайньярд және Нью-Бедфорд қалалары да британдық шабуылға ұшырады. Джон Адамс тәуелсіздік қозғалысының жетекшісі болды және тәуелсіздікке бірауыздан дауыс беруге көмектесті. 1776 жылдың 4 шілдесінде Филадельфияда Америка Құрама Штаттарының Тәуелсіздік декларациясы қабылданды. Оған алғашқы қол қойған адам – Массачусетс штатының тұрғыны, Континенттік конгресс президенті Джон Хэнкок болды. Көп ұзамай Бостон халқына Тәуелсіздік декларациясы Бостон штатының Мемлекеттік үйінің балконынан оқылды. Массачусетс енді колония емес, штат болды және жаңа ұлттың – Америка Құрама Штаттарының – бөлігіне айналды.

Федералистік дәуір: 17801815

Конституциялық конвент штат конституциясын жасады, оны негізінен Джон Адамс дайындады және 1780 жылдың 15 маусымында халық бекітті. Адамс, Сэмюэл Адамс және Джеймс Боудоинмен бірге, Комонвелл Конституциясының кіріспесінде былай деп жазды:

Сондықтан біз, Массачусетс халқы, Ғаламның Ұлы Заң шығарушысының мейірімін шүкіршілікпен мойындаймыз, Ол Өзінің қамқорлығымен бізге, бір-бірімізбен түбіртек, ашық және салтанатты келісімге әдейі және бейбіт түрде, алдаусыз, зорлық-зомбылықсыз немесе күтпеген жағдайсыз кірісу мүмкіндігін берді; және өзіміз үшін және ұрпақ үшін азаматтық үкіметтің жаңа Конституциясын құруға, сондай-ақ осындай маңызды жобада Оның басшылығын қалаймыз. Осыған байланысты, Массачусетс Комонвеллінің Конституциясы ретінде Құқықтар туралы Декларацияны және Үкіметтің негізін келісіп қабылдаймыз, бекітеміз және орнатамыз. Бостондық Джон Адамс, "Тәуелсіздіктің Атласы" деп танылған, тәуелсіздік үшін күресте де, жаңа Америка Құрама Штаттарының құрылуында да маңызды рөл атқарды. Адамс Ұлыбританиядан бөлінуді және 1780 жылғы Массачусетс Конституциясын жазуды ынталандырды (ол Элизабет Фримен және Куок Уокер істерінде барлық құқықтарды жариялаған конституциясы бар алғашқы штат болды және Жоғарғы Соттың Бас судьясы Уильям Кушинг түсіндіргендей, құлдықты жойды). Адамс 1780 жылдары Ұлыбританияға елші, 1789 жылы вице-президент, ал 1797 жылы Вашингтоннан кейін президент болды. Оның ұлы Джон Куинси Адамс АҚШ-тың алтыншы президенті болды.

Жаңа конституция

Массачусетс АҚШ-та құлдықты жойған алғашқы штат болды. (Вермонт штаты, 1791 жылы АҚШ құрамына кірген, 1777 жылы Массачусетстен бұрын ересектер құлдығын жойды.) Жаңа конституция сондай-ақ саяси лауазымдарға үміткерлерге діни талаптар қоймады, бірақ жергілікті шіркеулерді қаржыландыру үшін жергілікті салықтар төленуі тиіс болды. Конгрегациялық емес шіркеулерге мүше адамдар салықтарын өз шіркеулеріне төледі, ал шіркеуі жоқтар – конгрегациялықтарға. Баптист көшбасшысы Айзек Бэкус бұл ережелерге қарсы күресіп, дінге қаржылық қолдау көрсетуде адамдардың таңдау құқығы болуы керек деп талап етті. Адамс осы құжаттың көп бөлігін жазды және көптеген түзетулерге қарамастан, ол оның ой-пікіріне сәйкес келеді. Ол утопиялық идеялар мен таза демократияға сенімсіздікпен қарады және тексерулер мен тепе-теңдік жүйесіне сене білді; ол британдық жазба конституцияның принциптерін бағалады. Ол екі палаталы заң шығарушы орган құруды қалады, ол әуелі ақсүйектерді, содан кейін қарапайым азаматтарды ұсынуы керек еді. Бірінші кезекте ол заңдардың үстемдігін, адамдардың билігін емес, қадағалауды қалады. Конституция Массачусетс шығанағы штатының атын Массачусетс Республикасы деп өзгертті. Қазірге дейін қолданыстағы әлемдегі ең көне конституция болып табылады.

Шейлердің көтерілісі

Соғыс аяқталғаннан кейін Массачусетс ауылдарының экономикасы экономикалық депрессияға ұшырады. Шетелдік серіктестердің қатты валюта талаптарына байланысты қысымға ұшыраған саудагерлер жергілікті борышкерлерге де ұқсас талаптар қойды, ал штат өзінің соғыс қарыздарын өтеу үшін салықтарды көтерді. Ақшасы аз шаруалардан мемлекеттік және жеке қарыздарды жинауға жасалған әрекеттер 1786 жылдың тамызында тікелей әрекетке ұласқан наразылықтарға әкелді. Өздерін Регуляторлар деп атаған көтерілісшілер (1760 жылдардағы Солтүстік Каролинадағы Регулятор қозғалысының үлгісімен) қарыз және салық істерін қарау үшін жиналған соттарды жапты. 1786 жылдың соңына қарай батыс Массачусетстегі фермер Дэниел Шейс көтерілістің басшыларының бірі ретінде көзге түсті, ал үкіметтің наразылықты басуға жасаған тырысыстары наразылардың радикалдылануына себеп болды. 1787 жылдың қаңтарында Шейс пен Люк Дей федералды Спрингфилд қару-жарақ қоймасын басып алуға әрекеттенді, бірақ қару-жарақ қоймасын қорғаған штаттық милиция олардың әрекетін артиллериялық оқтармен тоқтатты. Бай Бостон саудагерлері құрған және генерал Бенджамин Линкольн басқарған жеке милиция ақпан айының басында Питершемде көтерілістің күшін басып тастады, бірақ штаттың батыс бөлігінде ұсақ қарсылықтар біраз уақытқа созылды. Штат көтерілісті басаңдатты, бірақ егер ол мұны істей алмайтын болса, тиімсіз федералды үкіметтен көмек сұраудың ешқандай мәні болмас еді. Осы оқиға Джордж Вашингтон сияқты ұлтшылдарды қауіпті әлемде өмір сүру үшін әлсіз ұлттық үкіметті нығайтуға күш-жігерін екі есе арттыруға итермеледі. Massachusetts штаты, көтеріліспен поляризацияланған және сыныптық айырмашылықтарға бөлінген, 1788 жылы АҚШ Конституциясын шамалы көп дауыспен ратификациялады.

Джонни Appleseed

Джон Чапман, көбінесе Джонни "Appleseed" деп аталады (1774 жылдың 26 қыркүйегінде Массачусетс штатының Леоминстер қаласында туған) – американдық халық батыры және пионер-егінші, ол алма ағаштарын таныстырып, елдің Орталық-Батыс аймағындағы, оның ішінде Пенсильвания, Огайо және Индиана штаттарында көптеген жеміс бақтарын құрды. Бүгінде Appleseed – Массачусетс штатының ресми халық қаһарманы, ал оның беделі Азамат соғысы аяқталғаннан бері көптеген балалар кітаптарында, фильмдерде және халық ертегілерінде басты орынға ие.

Алғашқы өнеркәсіптік кезең: 18151860

1836 жылы Мэри Лион Америкадағы алғашқы әйелдер колледжі – Маунт Холиок колледжін ашты. Лион, өте белсенді конгрегационалист, колледжді жаңғырушы Джонатан Эдвардстың өзін-өзі шектеу, өзіне құмарлықтан бас тарту және мүсіркеместік қайырымдылыққа қатысты идеяларының ішкі мәнін көрсететін орын ретінде таныстырды. Алғашқы студенттерінің бірі – тартымдылығымен көзге түспейтін ақын Эмили Дикинсон болды. 19-шы ғасырда Массачусетс Американың өнеркәсіптік революциясында жетекші роль атқарды, Бостон маңында тоқыма және аяқ киім, ал Спрингфилд маңында жоғары дәлдікті құралдар мен қағаз шығаратын фабрикалар құрылды. Экономика негізінен ауыл шаруашылығына негізделгеннен өнеркәсіптік экономикаға өтті, бастапқыда су энергиясын, кейіннен бу машиналарын фабрикаларды іске қосу үшін, ал тауарлар мен материалдарды тасымалдау үшін каналдарды және кейіннен теміржолдарды пайдаланды. Алғашқыда жаңа өнеркәсіптер жақын маңдағы шаруа қожалықтарындағы янкилерден жұмыс күшін алды, ал кейіннен Ирландия мен Канададан келген католик иммигранттарына сүйенді.

Өнеркәсіптік даму

Массачусетс 19 ғасырда өнеркәсіптік инновациялар мен дамудың алдыңғы қатарында болды. Колониялық дәуірден бері Жаңа Англияда темір өндіру саласы сәтті дамыды. Америкадағы алғашқы сәтті темір зауыты 1646 жылы Согуста салынды, ол батпақтың темірін пайдаланып, орақ, шеге, атыс қаруы, шарап шелектеріне арналған айна және колонияның дамуына қажетті басқа да бұйымдар өндірді. Осы кезеңде кеме жасау, ағаш өңдеу, қағаз және жиһаз жасау сияқты басқа да салалар құрылды. Бұл шағын шеберханалар мен фабрикалар өз машиналарын іске қосу үшін штаттағы көптеген өзендер мен ағыстарды пайдаланды. Сэмюэл Слейтер 1793 жылы Род-Айленд штатының Потукет қаласында алғашқы сәтті тоқыма фабрикасын салғанмен, ертедегі фабрикалар өндірген жіптен матаны тиімді өндірудің жолы табылмай қалды. Жіптер кішкентай тоқу шеберханаларына тапсырылып, қолмен тоқылатын матаға айналдырылды. Блэкстоун аңғарындағы алғашқы жүн және екінші тоқыма фабрикасы 1810 жылы Дэниел Дейдің Уксбридж, Массачусетс қаласындағы Уэст-Ривер және Блэкстоун өзендерінің жанында салған «жүн иру фабрикасы» болды. 1813 жылы Бостонның бай саудагерлері, Франсис Кабот Лоуэлл басқаруымен, «Бостондық серіктестер» деп аталған топ, Солтүстік Америкадағы алғашқы сәтті тоқыма фабрикасын Уолтемде құрды. Лоуэлл 1810 жылы Англияға сапар шегіп, Ланкаширдің тоқыма өнеркәсібін зерттеді. Британ үкіметі бұл жаңа технологияны экспорттауға тыйым салғандықтан, Лоуэлл Бостонға қайтып келе жатқанда тоқыма станоктарының жоспарларын жаттап алды. Шебер механик Пол Мудидің қабілетімен алғашқы тоқыма станоктары жасалды, олар Чарльз өзенінің күшін пайдаланды. Алғаш рет тоқыма өндірісінің барлық кезеңдері бір шатыр астында жүзеге асырылып, өндіріс пен пайда артты. Бұл Америкадағы өнеркәсіптік революцияның нағыз бастауы болды. Уолтемдегі «Бостондық өндіріс компаниясының» ерте табысымен «Бостондық серіктестер» кейіннен бірнеше басқа тоқыма қалаларын да құрды, оның ішінде 1823 жылы Лоуэлл, 1845 жылы Лоуренс, 1848 жылы Чикопи және 1850 жылы Холиок. 1850 жылға қарай Лоуэлл 33 000 тұрғыны бар қалаға айналды. Оның фабрикалары жоғары деңгейде интеграцияланған және орталықтандырылған басқарумен жұмыс істеді. Машиналарды қозғалтатын су энергиясын керемет каналдар жүйесі қамтамасыз етті. 1850 жылдардың басынан бастап бумен жұмыс істеу енгізілді. Фабрика иелері бастапқыда жергілікті шаруа әйелдерін жұмысқа алды, олар көбінесе Жаңа Англияның кедей, шалғай аймақтарынан тартылды және ағылшын әріптестерінен айырмашылығы, жұмысшылары үшін тұрғын үй, шіркеулер, мектептер мен саябақтарды ұсынып, утопиялық индустриялық қоғам құруға тырысты. Ақырында, фабрикалар кеңейе келе, иелері жаңадан келген ирланд иммигранттарына жүгінді. Өнеркәсіптік қалалар, әсіресе Вустер және Спрингфилд, тоқыма машиналарын (Вустерде) және дәлдікті құралдар өндірісі мен инновацияларын (Спрингфилдте) маңызды орталықтарына айналды. Бостонның көптеген ірі фабрикалары болмаса да, ол Жаңа Англияның барлық бизнес және көлік орталығы ретінде, сондай-ақ қаржы, құқық, медицина, білім беру, өнер және баспа саласындағы ұлттық көшбасшы ретінде маңызды рөл атқарды.

Темір жолдар

1826 жылы Гранит темір жолы елдегі алғашқы коммерциялық темір жол болды. 1830 жылы заң шығарушы орган үш жаңа темір жолды бекітті – Бостон және Лоуэлл, Бостон және Провиденс және ең маңыздысы, Бостон және Вустер. 1833 жылы Вустерді Олбани және Эри каналымен байланыстыратын Батыс темір жолы бекітілді. Жүйе дамыды, батыстан келген астық Еуропаға экспорттау үшін Бостон портына жеткізіле бастады, осылайша Эри каналы жүйесі арқылы саудадағы Нью-Йорк қаласының дерлік монополиясы бұзылды. Құрылыс жұмыстарының көп бөлігін ирландтық жұмысшылар бригадалары атқарды. Олар уақытша лагерьлерде тұрды, бірақ көптегендері осы жол бойындағы жаңа өнеркәсіптік қалаларда қоныс тапты, онда бригада жетекшілері Демократиялық партияда көшбасшыларға айналды. Олардың салғандарының бір бөлігі әлі де қолданылуда. Мысалы, 1835 жылы Массачусетс штатының Кантон қаласында салынған тас Кантон виадугі қазір де Амтрактың жоғары жылдамдықты Ацела Экспресімен Бостон–Вашингтон Солтүстік-шығыс дәлізінде пайдаланылуда. Виадукты 20 ғасырдың соңындағы стандарттарға сәйкес келтіру үшін шамалы өзгерістер енгізілді.

Киттер аулау

Колониялық кезеңнің соңында Массачусетс өзінің күшті теңізшілдік дәстүрін, дамыған кеме жасау өнеркәсібін және мұхиттарға қолжетімділігін пайдаланып, 1830 жылдары АҚШ-ты әлемдегі кит аулаудағы ең беделді елге айналдырды. Кит майына сұраныс көбінесе шамдарға болды. 1750 жылдары Нантакет теңізінде кит аулау өте табысты, терең теңіз өнеркәсібіне айналды, сапарлар жылдарға созылып, кемелер Оңтүстік Тынық мұхиты суларына дейін жетті. Британдық Әскери-теңіз күштері революция кезінде көптеген кит аулаушыларды қолға түсірді, бірақ сонымен бірге көптеген кит аулаушылар британдықтарға қарсы жекешелерге айналдырылды. Соғыстан кейін кит аулау жаңадан өркендеді, Нью-Бедфорд орталыққа айналды. Кит аулаушылар үлкен пайда табу үшін үлкен экономикалық тәуекелге барды: олар аңшылық алқаптарын кеңейтіп, Тынық мұхиты үшін шетелдік және жергілікті жұмыс күшін қамтамасыз етті. Инвестициялық шешімдер мен қаржыландыру шарттары кит аулау кәсіпорындарының басшылары тәуекелдерін бөлісу үшін, кейбір үлестік құқықтарды сату арқылы жасалды, бірақ моральдық тәуекелді ескере отырып, маңызды үлесін сақтап қалды. Осының салдарынан, олар саяхаттарын жоспарлау кезінде өздерінің және басқалардың табысы арасындағы байланысты қарастыруға аз ынталанды. Бұл кит аулау сапарларының әртүрлілігін шектеді және салалық тәуекелді арттырды. 1860 жылдан кейін керосин кит майының орнына келді, бұл Конфедерацияның теңіз шабуылдарынан кит аулау флотының қирауымен бірге болды, ал кәсіпкерлер өндіріске көшті.

Саяси және әлеуметтік қозғалыстар

1820 жылдың 15 наурызында Мэн штаты Массачусетс штатынан бөлініп, Миссури келісімінің нәтижесінде 23-ші штат ретінде Одаққа қосылды. Хорас Манн мемлекеттік мектептер жүйесін ұлттық үлгіге келтірді. Ортақ мүдделі штат Вашингтонда Дэниел Вебстер және Чарльз Самнер сияқты саяси лидерлер арқылы танылды. Көптеген белсенді конгрегациялық шіркеулердің арқасында аболиционизм гүлденді. Уильям Ллойд Гаррисон көрнекті өкілі болды, бірақ көптеген "мақта вигтері" зауыт иелері бұл қозғалыс оңтүстік мақта плантаторларымен тығыз бизнес байланыстарына зиян келтіреді деп шағымданатын. Ауылдық жерлерде конгрегациялықтар басымдылық сақтады, бірақ қалаларда олардың қатаң кальвинизмін жаңа діни сезім алмастырды. 1826 жылы Харриет Бичер Стоу былай деп хабарлады:

Массачусетстің барлық әдебиетшілері унитарийлер болды. Гарвард колледжінің барлық қамқоршылары мен профессорлары унитарийлер еді. Байлық пен әсемдіктің элитасы унитарий шіркеулеріне жиналды. Сот судьялары унитарийлер болды, олар паломниктер мұқият орнатып берген шіркеу ұйымының ерекшеліктерін жоққа шығаратын шешімдер қабылдады. Осы кезеңдегі ең маңызды жазушылар мен ойшылдардың кейбіреулері Массачусетстен шықты. Генри Дэвид Торо және Ральф Уолдо Эмерсон бүгінде американдық ой-пікірге қосқан үлесімен жақсы танымал. Трансцендентализм деп аталатын интеллектуалдық қозғалыстың бір бөлігі болған олар, адамзат үшін табиғат әлемінің маңыздылығын баса көрсетті және аболиционистердің шақыруына да қатысты.

Білмейтін қозғалысы

1854 жылы «Білімі жоқтар» қозғалысы жаңа партия құрып, заң шығарушы органның, мемлекеттік үкіметтің және көптеген қалалардың орындарын басып алды. Тарихшы Джон Малкерн жаңа партияның халықшыл және жоғары демократиялық, байлыққа, элитаға және сараптамаға қарсы екенін, сондай-ақ сырттан келгендерге, әсіресе католиктерге күдікпен қарағанын айтады. Жаңа партияның сайлаушылары қарқынды дамып келе жатқан өнеркәсіптік қалаларда шоғырланды, онда янки жұмысшылары жаңа ирланд иммигранттарымен тікелей бәсекелестікке тап болды. Виг партиясы жоғары табысты аудандарда күшті болса, «Білімі жоқтар» партиясының сайлаушылары кедей аудандарда күшті болды. Олар дәстүрлі жоғары санаттағы жабық саяси элита – әсіресе заңгерлер мен саудагерлерді – биліктен ығыстырды. Олардың орнына жұмысшылар, фермерлер, көптеген мұғалімдер мен дін қызметкерлерін сайлады. Байлардың орнына 10 000 доллардан аспайтын мүліктің иесі болған адамдар келді. Ұлттық деңгейде ең агрессивті және инновациялық заңнама Массачусетс штатынан шықты, ол тумастық және реформалар тұрғысынан да ерекшеленді. Тарихшы Стивен Тейлордың айтуынша, нативистік заңнамадан басқа: партия құлдыққа қарсы шығуымен, әйелдердің құқықтарын кеңейтуді қолдауымен, өнеркәсіпті реттеумен және жұмысшылардың жағдайын жақсартуға бағытталған шараларды қолдауымен де ерекшеленді. Ол теміржолдарды, сақтандыру компанияларын және коммуналдық қызметтерді реттеу туралы заңдарды қабылдады. Мемлекеттік мектептерге тегін оқулықтар берді, жергілікті кітапханалар мен соқырларға арналған мектептерге қаржы жұмсады. Массачусетс штатын әлеуметтік зияндылықтардан тазарту – басты міндет болды. Заң шығарушы орган Еуропадан мемлекеттік құжаттар мен оқулықтардың тасымалдануына тыйым салуға тырысып, жасөспірім қылмыскерлерге арналған штаттағы алғашқы түзету мектебін құрды. Ол әйелдердің құқықтық жағдайын жақсартты, оларға мүліктік құқықтарды және ажырасу соттарында көбірек құқықтар берді. Спикизилерге, құмар ойындар үйлеріне және бордельдерге қатаң жазалар тағайындады. Арақтың сатылуына тыйым салатын заңдар қатты жазаларды көзделді: бір стақан сыра ішкені үшін алты ай түрме жазасы берілді. Көптеген қазылар сот үкімін шығарудан бас тартты. Көптеген реформалар өте қымбатқа түсті; штаттық шығындар 45%-ға өсті, ал қалалар мен қалаларға салынатын жылдық салықтар 50%-ға артты. Бұл ысырапшылдық салық төлеушілерді ашуландырды, сондықтан «Білімі жоқтардың» көптеген өкілдері қайта сайланбады, нәтижесінде екі жылдық тәжірибе аяқталды. Басты міндеттердің бірі – ирландтық католик иммигранттарының азаматтық құқықтарына жасалған шабуылдар болды. Штат соттары азаматтыққа өтініш беруді қарау құқығынан айырылды, мемлекеттік мектептерде протестанттық Киелі кітапты күнделікті оқу міндетті болды (ұлтшылдар католик балаларын өзгерте алады деп сенді). Губернатор ирландтық милицияларын таратып, мемлекеттік лауазымдардағы католиктерді протестанттармен алмастырды. Штаттың конституциялық түзетулерін қабылдау үшін қажетті үштен екі дауыс жинау мүмкін болмады, бұл Массачусетс штатында кемінде 21 жыл тұрған ер адамдарға ғана сайлауға қатысу және лауазымға ие болу құқығын шектеуге бағытталған шара еді. Заң шығарушы орган Конгресстен натурализация талаптарын 5 жылдан 21 жылға дейін ұзартуды сұрады, бірақ Конгресс ешқандай әрекет етпеді. «Білімі жоқтар» партиясының заң шығарушы органының ең сенсациялық әрекеті – католик монастырьларындағы кең таралған жарамсыздықтарды дәлелдеу үшін тергеу комиссиясын құру болды. Баспасөз бұл оқиғаны қызығушылықпен жариялады, әсіресе комиссия қаражатын жезөкшеге төлеу үшін пайдаланғаны анықталған негізгі реформатор туралы мәлімдемелер тараған кезде. Заң шығарушы орган комиссияның жұмысын тоқтатты, реформаторды жұмыстан шығарды, ал тергеу күлкіге айналды.

Азамат соғысы және алтын ғасыр: 1860-1900 жылдар

Азамат соғысына дейінгі жылдары Массачусетс әлеуметтік прогрессивизм, трансцендентализм және аболиционистік қозғалыстың орталығы болды. Хорас Манн штаттық мектеп жүйесін ұлттық үлгіге айналдырды. Комонвелттен шыққан екі көрнекті аболиционист – Уильям Ллойд Гаррисон мен Венделл Филлипс. Гаррисон 1832 жылы Жаңа Англияның құлдыққа қарсы қоғамын құрды және құлдыққа деген көзқарасты өзгертуге көмектесті. Бұл қозғалыс құлдық мәселесіне наразылықты күшейте түсті, нәтижесінде 1835-1837 жылдары Массачусетс штатында аболиционистерге қарсы көтерілістер болды. Аболиционистердің еңбектері Азамат соғысы кезінде штаттың іс-қимылдарына ықпал етті. Генри Дэвид Торо мен Ральф Уолдо Эмерсон американдық ой-санатына зор үлес қосты. Трансцендентализм қозғалысының мүшелері адамзат үшін табиғат пен сезімнің маңыздылығын баса көрсетті. Келесі онжылдықтарда құлдыққа қарсылық біртіндеп артты. 1846 жылы белгілі аболиционист Джон Браун идеологиялық жағынан прогрессивті Спрингфилд қаласына көшіп келді. Браун құлдыққа қарсы белсенді күрескерге айналған дақ осы жерде болды. Спрингфилд пен Бостонда Браунға әсер еткен және кейіннен оның күш-жігерін қаржылаған адамдармен (Спрингфилдте Фредерик Дуглас және Соджорнер Трут, Бостонда Саймон Санборн мен Амос Адамс Лоуренс) танысты. Олар «Қанды Канзас» және Джон Браунның Харперс-Ферриге шабуылында маңызды рөл атқарды. 1850 жылы Браун өзінің алғашқы құлдыққа қарсы ұйымын – «Гилеадтықтар лигасы» – Спрингфилдте құрды, оның мақсаты 1850 жылдарғы қашқын құлдар заңынан қашқан құлдарды қорғау болды. Массачусетс аболиционизмнің ошағы болды, әсіресе Бостон мен Спрингфилд сияқты прогрессивті қалалары, және Азамат соғысы кезінде штаттың келесі қадамдарына ықпал етті. Массачусетс президент Линкольннің әскер шақыруына ең бірінші жауап берген штаттардың бірі болды. Массачусетс ақ офицерлермен бірге қара түсті полкті – 54-ші Массачусетс ерікті жаяу әскерін жұмыға алған, оқытқан және қаруланған алғашқы штат болды. Бостон орталық саябағындағы Роберт Гулд Шоу ескерткіші 54-ші полкті бейнелейтін рельефті қамтиды. Азамат соғысы үшін Одақтың көптеген қару-жарақтары Спрингфилдте, Спрингфилд қару-жарақ фабрикасында өндірілді. Азамат соғысынан кейін мыңдаған иммигранттар Канада мен Еуропадан Массачусетс штатының ірі қалаларына көшіп келді, штаттың дамып келе жатқан фабрикаларында жұмыс табуға тартылды. Осы кезеңде штат білім беру және инновация саласында да көшбасшы болды, әсіресе Бостон аймағында.

Баскетбол мен волейбол ойналған

1891 және 1895 жылдары баскетбол және волейбол спорт түрлері – бүгінде әлемдік аренада танымал олимпиадалық спорт түрлері – Батыс Массачусетс штатының Спрингфилд және Холиоке қалаларында ойлап табылды. Екі ойыншыны да, Джеймс Найсмит пен Уильям Г. Морган YMCA ұйымында топтар үшін ойын құруға тырысты. Найсмит Нью-Англияның суық қыстарында көбінесе үй ішінде қалып қоятын жастарға арналған қарқынды ойын іздеді. Морганның «минтонет» деп атаған ойыны, әріптесі профессор Альфред Т. Халстедтің ұсынысымен кейіннен волейбол деп өзгертілді. Бұл жаңа спорт – баскетболға тікелей жауап болды, себебі ол осыған ұқсас мақсаттармен жылдам ойын жасауды көздеді, оны жас-кәрі, спортшы және спортпен айналыспайтын адамдардың барлығы да ойнай алатын болсын. Бүгінде Спрингфилд қаласында Халықаралық Баскетбол Даңқы залы орналасқан, ал Холиокеде – Халықаралық Волейбол Даңқы залы.

Өнеркәсіптік алға жылжу

1890 жылдары, көбінесе көптеген білікті механикалық жұмысшыларды жұмысқа алған Спрингфилд қару-жарақ зауытының арқасында, Үлкен Спрингфилд автомобиль және мотоцикл өнертабыстарының алғашқы ірі орталығына айналды. Америка Құрама Штаттарының алғашқы бензинмен жұмыс істейтін автомобиль компаниясы – Duryea Motor Wagon Company 1893 жылы Чикопиде құрылды. Алғашқы американдық мотоцикл компаниясы, Indian Motorcycle Company, 1901 жылы Спрингфилдте құрылды. Knox Automobile 1906 жылы Спрингфилдте әлемдегі алғашқы моторлы өрт сөндіру машиналарын өндірді. Файл:Термит қышқысы бар көше теміржол жұмысшылары, Холиок, Мейн-стрит, 1904.png Негізгі теміржол жүйесі 1860 жылы іске қосылса да, теміржолдар жолдарды, сигналдарды, көпірлерді және инфрақұрылымды жақсартуды жалғастырды. Болаттың пайда болуымен бірге ауыр пойыздар мен қуатты локомотивтер пайда болды. 1880 жылдары Бостон және Олбани темір жолы өзінің материалдық базасына, соның ішінде 30-дан астам жаңа жолаушылар станцияларын салуға көп инвестиция жасады. Белгілі бостондық сәулетші Х.Х. Ричардсон жобалау жұмысының көп бөлігін орындады. Электрлік трамвай жолаушылар тасымалын революцияландырды. Томас Давенпорт, DC электр қозғалтқышын жасаған алғашқы америкалық, 1835 жылдың соңында Спрингфилдте кішкентай айналма теміржол арқылы электр теміржолының мүмкіндігін көрсетті, ол кейін сол қыста Бостонда көрсетілді. Он жылдар өткен соң, 1890 жылы Спрингфилдтің алғашқы электр желісі Спрингфилд көше теміржол компаниясымен салынды, ал 1905 жылға қарай қалада Нью-Йорк қаласынан да көп рельс болды. Бұл желілер шаруашылық өнімдерін және жұмысшыларды жылдам әрі арзан тасымалдауды қамтамасыз етті, қала маңындағы жерлерге сұранысты арттырды және демалыс күндері елде серуендеуге мүмкіндік берді. Олар өте табысты болды және көптеген байлықтардың бастауы болды. Массачусетс штаты басқа штаттар «прогрессивтік дәуір» деп атаған 1900-1917 жылдары ерекше рөл атқарды. XX ғасырдың басында ол прогрессивтік қозғалысы нашар болғандықтан салыстырмалы түрде консервативті болды. Алайда, XIX ғасырдың соңында ескі жоғары топтағы янки элитасы басқа штаттар прогрессивтік реформалар ретінде қабылдаған көптеген реформаларды жүзеге асырды. Штат тыйым салуға немесе әйелдердің сайлау құқығына қолдау көрсетпеді.

Даму онжылдықтары: 190029

Массачусетс 20-ғасырға күшті өнеркәсіптік экономикамен кірді. Ауыл шаруашылығында үлкен прогресс болмаса да, экономика 1900-1919 жылдар аралығында гүлденді. Штаттың зауыттары қағаз бен металл сияқты алуан түрлі тауарлар өндірді. 1900 жылы Бостон АҚШ-тағы екінші маңызды порт болып қана қоймай, балық нарығы бойынша ең құнды порт еді. Бірақ 1908 жылға қарай бәсекелестік салдарынан портың құны айтарлықтай төмендеді. Осы кезеңде, шетелден келген иммигранттардың көмегімен халық санының өсуі урбанизацияға ықпал етті және штаттың этникалық құрамын өзгертуге себеп болды. Дегенмен, Массачусетстің өнеркәсіптік экономикасы бір немесе екі тауар өндіруге тәуелді болғандықтан, әлсіреуге бастады. Сыртқы елдердегі төмен жалақылы бәсекелестік, сондай-ақ кейінгі жылдардағы Ұлы депрессияның басқа да факторлары мемлекеттің екі негізгі саласының – аяқ киім және тоқыма өнеркәсібінің құлдырауына әкелді. 1921-1949 жылдар аралығында осы салалардың құлдырауы жұмыссыздықтың өрбуіне және бір кездері гүлденген өнеркәсіптік орталықтардың деградациясына алып келді, бұл бірнеше ондаған жылдар бойы сақталды. Өнеркәсіптік экономика 20-ғасырдың басында көптеген өндіріс компанияларының штаттан кетуімен төмендеуді бастады. 1920-жылдары Оңтүстік пен Орта Батыстан келген бәсекелестік, одан кейін Ұлы депрессия Массачусетстегі үш негізгі өнеркәсіптің – тоқыма, аяқ киім және механикаландырылған көліктерді құлдыратты. Бұл құлдырау ғасырдың екінші жартысында да жалғасты; 1950-1979 жылдар аралығында тоқыма өндірісімен айналысатын штат тұрғындарының саны 264 000-нан 63 000-ға дейін азайды. 1777 жылдан бері АҚШ армиясының қару-жарақ өндірушісі болған Спрингфилд қару-жарақ фабрикасы 1968 жылы Пентагонның даулы шешімімен жабылды. Бұл Батыс Массачусетстен жоғары жалақылы жұмыс орындарының кетуіне әкелді, ол 20-ғасырдың соңғы 40 жылында индустрияландыру салдарынан ауыр зардап шекті. Шығыс Массачусетсте Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін экономика ауыр өнеркәсіпке негізделгеннен қызмет көрсету және жоғары технологияға негізделген экономикаға айналды. Мемлекеттік келісімшарттар, жеке инвестициялар және зерттеу орталықтары жұмыссыздықты азайтып, жан басына шаққандағы табысты арттырған жаңа және жақсартылған өнеркәсіптік ахуызға әкелді. Пригородтар гүлденді, ал 1970-жылдары 128-тар жолы бойында аймақтың көптеген элиталық жоғары оқу орындарының түлектерін жұмысқа алған жоғары технологиялық компаниялар орналасты. 1903 жылдың 1 қазанында Бостон қаласы Ханттингтон-авеню стадионында өткен бірінші Әлемдік серияны қабылдап, тарихқа енді. Бостон Ред Сокс тоғыз ойынның ең жақсысын жеңіп, келесі жылдары бейсбол династиясын құрды, бес чемпионатты жеңіп алды және Бейб Руттың арқасында атаққа ие болды. Осы кезеңде Массачусетс штаты да таптық қақтығыстарға ұшырады. 1912 жылғы Лоуренстегі жалпы ереуілде қаланың барлық дерлік фабрикалары жалақы таласы салдарынан жабылуға мәжбүр болды, бұл жалақы тек кедейлік деңгейінде ғана қамтамасыз етті. Штат жұмысшылардың жағдайлары мен жалақысы мәселесімен бетпе-бет келді. Мысалы, заң шығарушы орган әйелдер мен балалардың аптасына 50 сағаттан артық жұмыс істеуіне тыйым салғанда, жұмыс берушілер жалақыны пропорционалды түрде қысқартты. Ақырында, Лоуренс ереуілшілерінің талаптары ескеріліп, жалақы көтерілді.

Депрессия және соғыс: 1929-1945

Ұлы депрессия басталғанға дейін Массачусетс штаты экономикалық қиындықтарды бастан өткерді. Штаттың ірі өнеркәсіптерінің құлдырауы фабрикалық қалаларда халық санының азаюына әкелді. 1920 мен 1950 жылдар аралығында Бостон қалалық аймағы АҚШ-тағы ең жайпақ өсіп келе жатқан аймақтардың біріне айналды. Алайда, Ұлы депрессия кезінде штат ішіндегі көші-қон өзгерді. Экономикалық қиындықтарға байланысты адамдар Бостон қалалық аймағына жұмыс іздеп келді, бірақ жоғары жұмыссыздық пен жағдайдың нашарлығына тап болды. Бостонның сол дәуірдегі қиын жағдайында нәсілдік шиеленістер кейде бандиттік соғыстарға, әсіресе ирландтар мен итальяндықтар арасындағы қақтығыстарға ұласты. 1930 жылдардың басындағы Ұлы депрессияға жауап ретінде бағалы қағаздар туралы заңнама мәселесінде Бостон маңызды рөл атқарды. Массачусетс штатының губернаторы Франк Г. Аллен 1930 жылдың қаңтар айында Джон С. Халлды Массачусетс штатының алғашқы Бағалы қағаздар директоры етіп тағайындады. 1932 жылдың 4 мамырында Халл Массачусетс штаты Өкілдер палатасының Банктер және банк ісі жөніндегі комитетіне бағалы қағаздарды сату туралы заңды қайта қарау және жеңілдету жөніндегі заң жобасын (110А тарау) ұсынды. Заң 1932 жылдың 6 маусымында мақұлданды. Гарвард университетінің үш профессоры – Феликс Франкфуртер, Бенджамин В. Коэн және Джеймс М. Лэндис 1933 жылғы Бағалы қағаздар туралы заң мен 1934 жылғы Бағалы қағаздар биржасы туралы заңның жобасын жасады. АҚШ Бағалы қағаздар және биржалар комиссиясының алғашқы төрағасы Джозеф П. Кеннеди аға Бостон қаласынан шыққан. Кеннеди аға 1934 жылдың 15 қарашасында Бостон сауда палатасы алдында былай деді: «Қажетті, заңды, пайдалы және табысты кәсіпорындар қолдауға ие болады. Тек ақылсыз, зұлым және адал әрекеттер ғана тоқтатылады және олар тоқтатылуға тиіс және тоқтатылады. SEC әріптері «Securities Ex Crookedness» дегенді білдірсін деп үміттенеміз. Сенім – мінез-құлықтың нәтижесі. Біз қаржы әлемінде мінез-құлықтың мықты екеніне сенеміз, сондықтан жақсылыққа мәжбүрлеудің қажеті жоқ; біз жамандықтың алдын алуға тырысамыз». 1934 жылдың 6 маусымында FDR Пекорамен бірге Бағалы қағаздар биржасы туралы заңға қол қойды. Бірде Рузвельт Пекорадан: «Ферд, енді мен бұл заңға қол қойдым және ол заңға айналды, ол қандай заң болады?» деп сұрады. «Бұл заң жақсы немесе жаман болады, мырза Президент, - деп жауап берді Пекора, - оны басқаратын адамдарға байланысты». (Ритчи, 59) Массачусетс штатындағы экономикалық және әлеуметтік дүрбелең штаттың жұмыс істеу тәсіліндегі өзгерістердің бастауын білдірді. Саясат әртүрлі әлеуметтік топтардың мүшелерін, сондай-ақ этникалық топтарды ықпалды лауазымдарға көтеру арқылы әлеуметтік топтар арасындағы тұрақтылықты нығайтуға көмектесті. Массачусетс штатының екі маңызды саласы – аяқ киім және тоқыма өндірісі – тіпті Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі экономикалық өркендеу де кері қайтара алмаған деңгейде құлдырады. Осылайша, штаттың экономикасы соғыстан кейінгі жылдардың басында өзгеріске дайын болды.

Экономикалық өзгерістер: өңдеу өнеркәсібінің құлдырауы, 1945-1985

Екінші дүниежүзілік соғыс Массачусетс штатының экономикасында зор өзгерістер тудырды, осы өзгерістер қоғамда да өзгерістерге алып келді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін әлемдік экономика құрылды, ол әскери және бизнес салаларында АҚШ мүдделеріне бағытталған болатын. АҚШ-тың ішкі экономикасы қорғанысқа бағытталған мемлекеттік сатып алу саясатының нәтижесінде өзгерді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі жылдары Массачусетс зауыттарға негізделген экономикадан қызмет көрсету және технологияға негізделген экономикаға айналды. Соғыс кезінде АҚШ үкіметі қорғаныс мердігерлеріне жалға берген және кейіннен сатқан нысандар салды. Мұндай нысандар арнайы қорғаныс тауарларын өндіруге бағытталған экономиканың дамуына үлкен үлес қосты. Осындай экономика Суық соғыс, Вьетнам соғысы және Корея соғысының нәтижесінде гүлденді. Келесі жылдары мемлекеттік келісімшарттар, жеке инвестициялар және ғылыми-зерттеу орталықтары жұмыссыздықты азайтып, жан басына шаққандағы табысты арттыратын қазіргі заманғы өнеркәсіпті құруға көмектесті. Осы экономикалық өзгерістерлер қала маңындағы жерлерге қоныстануға және жақсы бейімделген, білімді орта тап жұмысшыларының жаңа буынын қалыптастыруға ықпал етті. Сонымен қатар, қала маңындағы жерлерге қоныстану және қалалардың құлдырауы әртүрлі әлеуметтік топтар арасындағы айырмашылықты күшейтті, нәсілдік шиеленісті жаңартты. Массачусетс қалаларындағы мәселелердің көрнекті мысалы болған Бостон қаласы көптеген қиындықтарға тап болды, олар нәсілдік проблемаларға әкеп соқты. Қалалық орталықтардағы проблемалардың қатарында халықтың азаюы, орта таптың көшіп кетуі, өнеркәсіптің шығуы, жоғары жұмыссыздық, салықтардың өсуі, жылжымайтын мүліктің құнының төмендеуі және этникалық топтар арасындағы бәсекелестік болды.

Үлкен қазба

1987 жылы мемлекет Орталық артерия / туннель жобасына федералдық қаржыландыру алды. "Үлкен қазба" деп белгілі болған бұл жоба сол кезде мақұлданған ең ірі федералды тас жол жобасы еді. Жобаға Бостон қаласының орталығындағы Орталық артерияны туннельге айналдыру, сондай-ақ бірнеше ірі тас жолдарды қайта бағыттау кірді. Көптеген дау-дамайларға, сыбайлас жемқорлық және басқарудағы кемшіліктер туралы көптеген шағымдарға толы, бастапқы құны 2,5 миллиард доллар болған жобаның соңғы құны 15 миллиард доллардан асып кетті. Дегенмен, "Үлкен қазба" Бостон қаласының орталық бөлігін түбегейлі өзгертті. Массачусетс шығанағы провинциясы 1691-92 жылдары британ монархтары Уильям III және Мэри II құрған. Оған Массачусетс шығанағы колониясы, Плимут колониясы, Мэн провинциясы (Нью-Йорк провинциясының құрамына кірген шығыс аумақтарын қоса алғанда) және Нова-Скотия (қазіргі Нью-Брансуик және Принс-Эдвард аралын қамтиды) кірді. Дьюкс округі, Массачусетс (Мартаның жүзімдігі және Элизабет аралдары) және Нантакет те Нью-Йорк провинциясынан берілді. 1696 жылы Нова-Скотия Францияға қайтарылды (ол оны Акадия деп атады), бірақ Мэннің солтүстік және шығыс шекаралары 1840 жылдарға дейін нақтыланбады.

Мэн штаты

1658 жылдан 1820 жылға дейін Мэн штаты Массачусетс штатының бір бөлігі болды. 1820 жылы Мэн штаты Массачусетстен (оның келісімімен) бөлініп, Миссури келісімінің құрамында тәуелсіз штат ретінде Ұлттық Одаққа қабылданды. (Оның шекаралары, соның ішінде Нью-Гэмпшир және Канада провинцияларымен болған даулар туралы мәліметтер үшін Мэн штатының тарихына қараңыз.)

Сауалнамалар

Браун, Ричард Д. және Джек Тейджер. Массачусетс: Ғылыми тарихтың қысқаша шолуы (2002), жақында жарық көрген ғылыми еңбек.
Кларк, Уилл Л., редактор. Батыс Массачусетс: Тарих, 1636–1925 (1926), қалалар мен мекемелер тарихы.
Камблер, Джон Т. онлайн. «Ақылға қонымды пайдалану: Адамдар, қоршаған орта және мемлекет», Жаңа Англия, 1790–1930 (2001), экологиялық тарих.
Формисано, Рональд П. және Констанс К. Бернс, редакторлар. Бостон, 1700–1980: Қалалық саясаттың эволюциясы (1984).
Флагг, Чарльз Олкотт. Массачусетс жергілікті тарихына нұсқаулық, Салем: Салем Пресс Компаниясы, 1907.
Грин, Джеймс Р., Уильям Ф. Хартфорд және Том Джуравич. «Еңбек ошағы»: Массачусетс жұмысшылары мен олардың кәсіби одақтары тарихынан тараулар (1996).
Холл, Дональд, редактор. Жаңа Англия энциклопедиясы (2005).
Харт, Альберт Бушнелл, редактор. Массачусетс штатының, отарларының, провинцияларының және штатының тарихы (1927–30), саяси, экономикалық және әлеуметтік мәселелерді қамтитын бес томдық терең зерттеу, онлайн қолжетімді.
Лэнгтри, Альберт П., редактор. «Метрополиялық Бостон: Заманауи тарих» 4 томдық (1929).
Уилки, Ричард У. және Джек Тейджер. Массачусетс тарихи атласы (1991).
Уинсор, Джастин, редактор. Бостонның естелік тарихы, Саффолк округі, Массачусетс, 1630–1880 4 томдық.
WPA. Массачусетс: Оның жерлері мен халқына нұсқаулық (1937), әрбір қала мен ауылға арналған нұсқаулық.

1780 жылға дейін

Адамс, Джеймс Траслоу. Жаңа Англияның құрылуы (1921) онлайн
Адамс, Джеймс Траслоу. Революциялық Жаңа Англия, 1691–1776 (1923) онлайн
Андерсон, Фред. Халық армиясы: Массачусетс әскері мен жеті жылдық соғыстағы қоғам (UNC Press Books, 2012).
Эндрюс, Чарльз М. Жаңа Англияның әкелері: Пуритандық одақтастықтардың тарихы (1919), жетекші ғалымның қысқаша шолуы онлайн
Апостолов, Стивен. "Түпкілікті американдықтар, пуритандар және «брахмандар»: Массачусетс штатындағы архаикалық және заманауи футболдың пайда болуы, дамуы және эволюциясы". Спорт қоғамында 20.9 (2017): 1259–1270.
Акстелл, Джеймс, ред. Америкалық халық колониялық Жаңа Англияда (1973), жаңа әлеуметтік тарих онлайн
Бейлин, Бернард. Томас Хатчинсонның сынағы (1975) онлайн
Бейлин, Бернард. Он жетінші ғасырдағы Жаңа Англия саудагерлері (1955) онлайн
Бланк, Эмили. Тирандық: Революциялық Оңтүстік Каролина мен Массачусетс штатындағы құлдыққа қатысты американдық заңның қалыптасуы (U of Georgia Press, 2014).
Бремер, Фрэнсис Дж. Джон Уинтроп: Американың ұмытылған негізін қалаушы әкесі (2003) онлайн
Бремер, Фрэнсис Дж. «Джон Уинтроп және Жаңа Англия тарихының қалыптасуы». Массачусетс тарихи шолуы 18 (2016): 1–17.
Браун, Роберт Э. Массачусетс штатындағы орта таптық демократия, 1691–1789 (1955) онлайн
Кронон, Уильям. Жердегі өзгерістер: үндістер, отарлаушылар және Жаңа Англияның экологиясы (1983), қоршаған орта тарихы онлайн
Дэйл, Элизабет. Пікірталас және билік құру: Массачусетс шығанағындағы конституциялық идеалдың сәтсіздігі, 1629–1649 (Routledge, 2018).
Фишер, Дэвид Хакетт. Пол Ревирдің саяхаты (1994), 1775 жылды тереңінен түсіндіреді онлайн
Фишер, Дэвид Хакетт. Альбионның тұқымы: Америкадағы төрт британдық халықтық салты (Oxford University Press, 1989), пуритандық құндылықтар мен өмір салтын егжей-тегжейлі қамтиды.
Харт, Альберт Бушнелл, ред. Массачусетс штатының тарихы, отар, провинция және штат, 1 және 2 томдар (1927), 1776 жылға дейін
Хосмер, Джеймс Кендалл, ред. Винтроптың күнделігі, «Жаңа Англия тарихы», 1630–1649
Карлсен, Кэрол Ф. Әйел бейнесіндегі шайтан: Колониялық Жаңа Англиядағы сиқыршылық (1998), жаңа әлеуметтік тарих
Лабари, Бенджамин Вудс. Колониялық Массачусетс: Тарих (1979), ғылыми шолу онлайн
Лабари, Бенджамин В. Бостон шай кеші (1964) онлайн
Локридж, Кеннет А. Жаңа Англия қаласы: Бірінші жүз жыл: Дедхэм, Массачусетс, 1636–1736 (1970), жаңа әлеуметтік тарих онлайн
Миллер, Джон С. Сэм Адамс: Ұғымдаманың алға басушысы (1936)
Нагл, Доминик. Ана елдің бөлігі емес, ерекше биліктер: Англия, Массачусетс және Оңтүстік Каролинадағы заң, мемлекет құру және басқару, 1630–1769 (LIT, 2013) онлайн
Риордан, Лиам. «Отанын тым жақсы көрген одақтас: Томас Хатчинсон, колониялық Массачусетс тарихшысы». New England Quarterly 90.3 (2017): 344–384.
Ратман, Дарретт Б. Уинтроптың Бостоны: Пуритан қаласының портреті, 1630–1649 (1965)
Тейлор, Роберт Дж. Революциядағы Батыс Массачусетс (1954)
Тайлер, Джон В. «Томас Хатчинсон: Американың «Ағартушылық» тарихшысы». Массачусетс тарихи шолуы 18 (2016): 64–87.
Воган, Алден Т. Жаңа Англия шекарасы: Пуритандар мен үндістер, 1620–1675 (1995)
Варден, Г. Б. Бостон, 1689–1776 (1970) онлайн
Уотерс, Джон Дж. Отис отбасы провинциялық және революциялық Массачусетсте (UNC Press Books, 2015)
Уиден, Уильям. Жаңа Англияның экономикалық және әлеуметтік тарихы, 1620–1789 (1890) онлайн
Уайтинг, Глория МакКахон. «Соттар мен конституциясыз бостандық: Революциялық Массачусетс жағдайы». Құлдық және оны жою (2019): 1–21 онлайн
Зобел, Хиллер Б. Бостон қырқыны (1978)

Негізгі дереккөздер

Онлайн-көздер, digitalbookindex.com арқылы.
Брэдфорд Уильям. Плимут плантациясының тарихы, Уортингтон С. Форд редакциялаған. 2 томдық. Бостон, 1912 ж. Онлайн үзінділер.
Дуайт, Тимоти. Жаңа Англия мен Нью-Йорк арқылы саяхат (1800 жыл шамасында). 4 томдық. (1969) Онлайн: 1-том; 2-том; 3-том; 4-том.
1837 жылғы Массачусетс қалалары, кенттері, таулары, көлдері және өзендерінің сипаттамалары, Хейвордтың «Жаңа Англия Газеттерінен».
МакПетрес, С. А. Жаңа Англия штаттарында пайдалану үшін 1868 жылғы сайлау науқанына арналған саяси нұсқаулық, әрбір кенттің халқы мен соңғы сайлау қорытындыларын қамтиды (1868).
Тейлор, Роберт Дж. (ред.). Массачусетс: Колониядан Комонвелтке. Конституцияның қалыптасуына қатысты құжаттар, 1775–1780 (1961).
Вуд, Уильям (редакторы – Алден Т. Вон). «Жаңа Англияның перспективасы» (1634), табиғи тарихтың ең толық және ерте сипаттамасы.