Кіріспе
Никарагуадағы ғимарат. Ұлттық мәдениет сарайы (Национален дворец на културата, Natsionalen dvorets na kulturata; НДК, NDK деп қысқартылады), Болгарияның астанасы Софияда орналасқан, әлемдегі ең ірі көпфункционалды конференциялық және мәдени орталықтардың бірі. Ол 1981 жылы Болгарияның 1300 жылдығын мерекелеуге арналып ашылды. Орталықтың құрылысын бұрынғы Болгария Халық Республикасының коммунистік басшысы Тодор Живковтың қызы Людмила Живкова ұсынған. Жобаны болгар және шетелдік сәулетшілер тобы Александр Георгиев Баров (1931–1999) және Иван Каназирев басқарды. Ұлттық мәдениет сарайының алдындағы Болгария алаңының ландшафтық дизайнын Атанас Агура басқарған сәулетшілер мен ландшафт инженерлерінің тағы бір тобы жасады. Ішкі кеңістікте ғимарат біртұтас стильде шешілген, сегізбұрышты мотивтер мен күңгірт, қара түстер басым. Көптеген кіші залдардың қабырғаларын тарихи тұлғалар мен оқиғаларды бейнелейтін ірі, жарқын суреттер жабады. 1990 жылдары, елдегі саяси жүйенің өзгеруінен кейін, NDK өзінің маңызды мүліктік бөлігінен – инфрақұрылым, коммерциялық аймақтар мен тұрақтардан айырылды. 2011 жылдан бастап NDK коммерциялық компания ретінде қайта құрылды, бірақ ол мемлекеттік меншікте қалды. Ол өз өзін қамтамасыз етеді, ешқандай субсидия алмайды. Сарайдың алғашқы қаржылық есебі 2012 жылы жарияланды. Табыстың көп бөлігі жыл сайын жаңа жобалар мен мәдени шараларға инвестицияланады. Варнадағы Фестиваль және Конгресс орталығы (ФКО) – NDK-нің филиалы. Ол 1986 жылы құрылды және өнер мен мәдениет саласындағы ең беделді шаралардың орталығына айналуда. ФКО көркемдік шаралар мен фестивальдерге, ғылыми жиналыстарға, семинарларға және тағы басқаларға қызмет көрсетеді. ФКО – ICCA, EFCT, AIPC сияқты беделді халықаралық конгресс ұйымдарымен байланыста Болгарияның имиджін көрсетеді және ол Еуропалық Одақтағы (ЕО) кинотеатрлардың жалғыз пан-еуропалық желісі Europe Cinema құрамына кіреді. 2005 жылдың шілдесінде Ұлттық мәдениет сарайы Халықаралық Конгресс орталықтары ұйымы тарапынан жылдың ең үздік конгресс орталығы деп танылды. Конференция орталығы концерттер, көптілді конференциялар, көрмелер және қойылымдар сияқты әртүрлі шараларды өткізуге жабдықталған. Оның жалпы ауданы 123 000 шаршы метр, он сегіз қабаттан (үш жер асты деңгейімен қоса) тұрады. Ұлттық мәдениет сарайында 13 зал, 15 000 шаршы метрлік көрме алаңы, сауда орталығы және тұрақ бар. Негізгі залға 3000-нан астам адам сыяды. София халықаралық кинофестивалі NDK-да өтеді.
The National Palace of Culture (Национален дворец на културата, Natsionalen dvorets na kulturata; abbreviated as НДК, NDK), located in Sofia, the capital of Bulgaria, is one of the largest multifunctional conference and cultural centers in the world. It was opened in 1981 in celebration of Bulgaria's 1300th anniversary. The centre was initiated at the suggestion of Lyudmila Zhivkova, daughter of the communist leader of the former People's Republic of Bulgaria Todor Zhivkov. The project was designed by a team of Bulgarian and foreign architects led by Alexander Georgiev Barov (1931–1999) along with Ivan Kanazirev. The landscaping of Bulgaria Square in front of the National Palace of Culture was designed by another team of architects and landscape engineers, led by Atanas Agura. Internally, the building exhibits a unified style, employing an octagonal motif and heavy, dark colours. Large bright murals depicting historical figures and events cover the main wall of many of the smaller halls. During the 1990s, immediately following the change of the political model in the country, the NDK lost a significant portion of its property, including infrastructure, commercial areas, and car parks. Since 2011, the NDK has been restructured into a commercial company, but it remains a state property. It is self sustaining, receiving no subsidies. The first public financial report of the Palace was released in 2012. A substantial part of the revenues are invested annually in new projects and its own cultural events. The Festival and Congress Centre (FCC) is the Varna branch of the NDK. It was founded in 1986 and it is gradually becoming the center of some of the most prestigious events in the field of art and culture. FCC is host to artistic events and festivals, scientific meetings, seminars, and more. FCC is the face of Bulgaria when it comes to prestigious international congress organizations such as ICCA, EFCT, AIPC and it is included in the only pan European network of cinemas, Europe Cinema, in the European Union (EU). In July 2005, the National Palace of Culture was proclaimed the best congress centre in the world for the year by the International Organization of Congress Centres. The conference centre is equipped to host a variety of events, including concerts, multilingual conferences, exhibitions, and shows. It has an area of 123,000 square meters on eight floors and three underground levels. The National Palace of Culture has 13 halls and 15,000 square meters of exhibition area, a trade centre and a car park. The main hall can seat over 3,000 people. The Sofia International Film Festival takes place in the NDK.
Концерттер
Ұлттық мәдениет сарайы Болгария астанасындағы концерттердің маңызды арнасы болып табылады. Оның залдары жақсы жобаланған және жайлы орындықтармен жабдықталған. Жылдар бойында осы сахнада Хосе Каррерас, Марк Кнопфлер, Джон Лорд, Гэри Мур, Стив Вай, Анастасия, Стинг, Джо Кокер және Uriah Heep сияқты әлемге әйгілі әншілер, музыканттар мен бишілер өнер көрсетті.
Менеджмент
2011 жылдың мамыр айынан бері Сарай директорлар кеңесімен басқарылып келеді. 2016 жылғы мәлімет бойынша, кеңес құрамында: Валентин Крастев (төраға), Мирослав Боршош (атқарушы директор) және Людмил Веселинов (кеңес мүшесі) бар.
Қабаттық кеңістік пен құрылғылар
Ғимараттың жалпы функционалдық ауданы 123 000 шаршы метрді құрайды, оның ішінде сегіз қабат, төрт панорамалық терраса және үш жер асты деңгейі бар. 50-ден 4000-ға дейін орындықтары бар 12 көпфункционалды зал бар. Әр залға тақырыптық безендіру жасалған. Бұдан өзге, 54 кеңсе мен семинар залы, көрме ретінде пайдалануға жарамды 17 000 шаршы метрлік вестибюль, сондай-ақ бес мейрамхана мен қосымша тамақ қызметі көрсететін компаниялар бар. Іс-шараларды өткізу орнының штаттық құрамына дайындық және іс-шараларды жүзеге асыруға көмектесетін кәсіби конференциялық командалар кіреді. Жабдықтарға мыналар кіреді: дыбыс жүйелері, жарықтандыру, синхронды аударма, бейне және жазу техникасы, сахналық декорациялар мен көрме модульдері.
Іс-шаралар
Жыл сайын НДК-де 300-ден астам шаралар өтеді, оның ішінде халықаралық конвенциялар, саяси форумдар, бизнес-конференциялар, ғылыми симпозиумдар, музыка және кино фестивальдері, концерттер, би қойылымдары, театр, көрмелер мен жәрмеңкелер бар. Сонымен қатар, 60 орындық арнайы "Пресс-клубта" БАҚ үшін презентациялар, оқу семинарлары мен лекциялар ұйымдастырылады. Қонақ оркестрлер мен әртістер тобына: Большой театр, Театро алла Скала, С. М. Киров атындағы Ленинград опера және балет театры, Лондон симфониялық оркестрі, Санкт-Петербург симфониялық оркестрі, Вена филармониясы, Вена мемлекеттік операсы, Швеция корольдік балеті, Ұлыбритания корольдік балеті және Испания ұлттық балеті кіреді. Қонақ дирижерлер: Герберт фон Караян, Клаудио Аббадо, Риккардо Мути, Дэвид Хименес Каррерас, Эмиль Табаков, Россен Миланов, Найден Тодоров және Методи Матакиев. Белгілі қонақ орындаушылар: Андреа Бочелли, Хосе Каррерас, Николай Гяуров, Джина Димитрова, Монсеррат Кабалье, Uriah Heep, Mezzoforte, Аль Бано және Ромина Пауэр, Омара Портуондо, Ибрагим Феррер және Buena Vista Social Club, Стинг, Пако де Лусия, Крис де Бург, Джо Кокер, Джеймс Браун, Горан Брегович, Анна Томова Синтова, Марк Кнопфлер, Гия Канчели, Юрий Башмет, Болгар дауысының құпиясы, Хью Лори және тағы да басқалар. Би және шоу қойылымдары: Майкл Флэтлидің «Бидің Иесі», Анатолия оты, Сұлтанның түні, Шаман, Дэвид Копперфилд, Cirque Éloize және тағы да басқалар. Көрмелерге Жоан Мироның «Artworks», Оскар Тускетс Бланка «Дизайн», Владимир Димитров «Шебер», Стоян Илиев және Ұлттық өнер галереясы кірді. Бұл сонымен қатар 1983 жылғы Қысқы Универсиаданың ашылу салтанатының өтетін орны болды.
Өндіріс
Сарай болгар мәдениетін белсенді түрде қолдайды – өзінің фестивальдері мен іс-шараларын ұйымдастырушы және продюсер ретінде. Ол үш жылдық фестивальдің продюсері, олар ұлттық және халықаралық деңгейде үлкен танымалдыққа ие, мысалы, мамыр айында өткізілетін Өнер салоны. Мәдениет мекемелерімен, дипломатиялық миссиялармен және қоғамдық қорлармен серіктестікте НДК София халықаралық кинофестиваліне, София музыкалық апталығына, қайырымдастық шараларға, бірлескен көрмелерге және кітаптардың тұсаукесеріне қатысады. 2012 жылы НДК заманауи өнер, қалалық орта, София би апталығы және София сәулет апталығы форумдарын бірлесіп ұйымдастырды. Бұдан бөлек, ол көктемгі және күзгі Халықаралық кітап жәрмеңкесіне, сондай-ақ B2B Stroiko жәрмеңкесіне де төңкерілді.
Өнер салондары
Салон өнері – 2015 жылы 20 жылдығын тойлаған дәстүрлі фестиваль. Ол жыл сайын мамыр айында өтіп, музыка, би, театр, опера, балет, кино және бейнелеу өнері сияқты әртүрлі өнер формаларын мен жанрларын қамтиды. Фестивальдің бағдарламасы барлық жастағы және әртүрлі қызығушылықтары бар кең аудиторияға арналған. Өнер мен мәдениет саласындағы жетістіктері үшін Салон сыйлығы табыс етіледі.
Киномания
Киномания 1987 жылы екі жылда бір рет өтетін, Болгарияда көрсетілмеген халықаралық фильмдерді ұсынатын әлемдік кино көрсету шарасы ретінде басталды. Ол қараша айында өтеді.
Жаңа жылдық музыка фестивалі
Бұл фестиваль 1986 жылы дирижер Эмиль Чакаров (1948-1991) ашқан, ол Герберт фон Караянның талантты шәкірті болған. Желтоқсан айында түрлі көрнекті музыкалық ұжымдар мен әртістер қатысады және 1 қаңтарда классикалық музыка концертімен аяқталады.
Көркемсурет галереяларының салоны
2015 жылы басталган салон суретшілер, галереялар, демеушілер, бұқаралық ақпарат құралдары және жұртшылық арасындағы өзара әрекеттесу мүмкіндіктерін жасауға мақсат қойған. Сарайдағы кеңістіктер шығармашылық пікірсайыстар мен серіктестіктер сияқты жемісті әрекеттесу үшін платформа ретінде қолданылады. Салонның алғашқы көрмесі Георгий Божилов – Слона (1935–2001): Ретроспектива деп аталды.
Ұлттық кітап орталығы
Ұлттық кітап орталығы болгар әдебиетін аударма арқылы және шетелде кеңінен танытуды қолдайды. Ол Мәдениет министрлігінің қолдауында.
Жаңа театр
Бұл жоба белгілі және жаңа шығармашылық таланттарға оркестрлік және камералық музыка, драма, кино және опера сияқты түрлі жанрларда өндіріс және өнер көрсету мүмкіндіктерін ұсынады. 2015 жылдың наурыз айында ашылған театр 160 орындық шағын зал. Театрдың вестибюлінде драма туралы кітаптардан тұратын кітапхана бар.
Азариян театры
Бұл орын, болгар режиссері Крикор Азарянның құрметіне аталған, 2015 жылы ашылды. Амфитеатрдың көлемі Ұлттық театрдан кейін екінші орында тұр, және ол болгар драматургиясының сапалы спектакльдерін ұйымдастыруға арналған.
Өнер туындылары
НДК – 20 ғасырдың екінші жартысындағы жетекші болгар суретшілері сарайдың ішкі кеңістігі үшін арнайы жасаған 80-нен астам монументальді өнер туындысы – картиналар, мүсіндер, мозаикалар, қабырға суреттері, ағаш оюлары және металл бұйымдарының табиғи мекені. НДК-ның бас ғимаратында болгар суретшілерінің ең танымал шеберлерінің туындылары орналасқан: Дечко Узунов, Марин Вурбанов, Светлин Русев, Павел Койчев, Теофан Сокеров, Антон Дончев, Димитр Киров, Иван Кирков, Христо Стефанов, Галин Малакчиев және тағы басқалар. Сарай логотипі – қисық сызықтар мен сәулелерден жасалған, шеңберге орналастырылған феникс бейнесі. Эмблеманың авторы – графикалық дизайнер Стефан Канчев. Бас кіреберіс үстіндегі қоладан жасалған өнер туындысы Георгий Чапкановтың жұмысы. Ол ежелгі болгар үйлерінің төбелерін еске түсіретін стильделген күн бейнесін көрсетеді. Символдың диаметрі шамамен 7 метр. Оның ішкі жарты шардан жүгерінің масақтары шығады. Сарай вестибюлінде мүсінші Димитр Бойковтың "Қайта өркендеу" мүсіні орналасқан, ол "Болгария анасы" деп те аталады және құнақжайлылық пен қайта жанданған Софияның символы болып табылады. НДК ішкі кеңістігінде күн сәулелеріне тоқылған құс бейнесі де бар – ол білім мен жарыққа ұмтылыстың символы.
Халықаралық конференциялар
Орталықта Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДҰ) Еуропа аймақтық комиссиясының әлемдік жиыны және ЮНЕСКО: 2012 жылы Оңтүстік-Шығыс Еуропа мәдениет министрлерінің конференциясы сияқты халықаралық конференциялар өтті. 2009 жылы Оңтүстік-Шығыс Еуропадағы энергия тиімділігі және жаңаруға болатын энергия көздері жөніндегі бесінші халықаралық конгресс және Еуропалық Одаққа мүше мемлекеттердің экономикалық және әлеуметтік кеңестері төрағаларының кездесуі өткізілді. 2007 жылы Орталық Еуропалық бастама елдерінің жылдық экономикалық форумы осы орталықта ұйымдастырылды. 2006 жылы Еуропа қауіпсіздігі мен ынтымақтастық ұйымының (ЕҚЫҰ) мүше елдерінің сыртқы істер министрлерінің он екінші отырысы өтті. 1988 жылы Парламентаралық одақтың 80-шы конференциясы өткізілді.