Кіріспе

Жозеф Т. Анжело (16 ақпан 1896 – 23 шілде 1978) – Бірінші дүниежүзілік соғыстың американдық ардагері және Ерекше қызмет орденінің иегері. АҚШ армиясына қатысудан бұрын Анжело ДуПонт ұнтақ зауытында жұмыс істеді, ал кейіннен 1930 жылдардағы Бонус армиясы қозғалысына қатысты.

Соғыс қызметі

Анджело 1918 жылғы 26 қыркүйекте Мёз-Аргонн шабуылы кезінде болашақ генерал Джордж С. Паттон басқаратын 304-ші танк бригадасының полковнигінің (батыры) ретіндегі іс-әрекеттері үшін "Құрметті қызмет орденімен" марапатталды. Жаудың отына түсіп, үлкен батылдық танытқан Анджело Паттонды қауіпсіз жерге сүйреп әкетті. Осылайша ол бір күні американдық аңызға айналатын адамның өмірін сақтап қалды. Оның орденге қоса берілген мақтау қағазында былай делінген: 1919 жылдың көктемінде американдық газеттерде Паттон Анджелоны "американдық армиядағы ең батыл адам екеніне күмән жоқ. Мен оған тең келер адамды көрген емеспін" деп мәлімдеген сұхбат жарияланды. Сұхбаттасушының айтуынша, Анджело келесідей мәліметтерді айтып бергенде "қатты қызарып, ызаланды": [Біз] таңғы сағат 6:30-да шабуылға шықтық. Біз 150 танкпен тығыз тұманның ішінде жылдық. Мен полковникке жеке көмекші болғандықтан, онымен бірге жылдық. Біздің тобымызда он бес адам және екі бірінші лейтенант болды. Танкілер бізді қуды. Мен полковникпен бірге жүрдім, бірақ біз жол айырысына келгенде полковник маған сол жерде қалып, немістерге назар салмауды айтты. Мен қызметімді атқап тұрғанда, екі американдық жаяу әскері келіп өтті. Мен олардың қандай міндеті бар екенін сұрадым, олар "жай ғана тазалау жұмыстарын жасап жатырмыз" деп жауап берді. "Жарайды", дедім, "егер сіздер кетпесеңіздер, немістер бізді оққа толып тұрғандықтан, сіздер де оққа ұшырайсыздар". Бірнеше жарылғыш снаряд жарылғанда, жаяу әскерлері бір сарайға тығылды. Сәтке соң, снаряд сарайға тиді. Жаяу әскерлері жарылып кетті. Сәтке соң, мен бір бұтаның артынан екі неміс пулеметшісін көрдім, олар маған оқ атты. Мен де оқ жауаптап, біреуін өлтірдім, ал екіншісі қашып кетті. Алдымнан келе жатқан полковник бір төбенің үстіне шығып: "Джо, сен төменде оқ атып жатырсың ба?" - деп айқайлады. Содан кейін тозақ ашылғанын сезіндім. Пулеметтерден оқтар жаңбыр сияқты төгілді. "Кел, осы ұяларды тазалайық", - деп айқайлады полковник, мен онымен бірге төбеге көтерілдім. Полковник ашуланып, біздің жігіттер неліктен осы ұяларды бұзуға тырыспайтынын түсінбейді. Ол танктердің қозғалмай тұрғанын көріп, мені капитан [Мэт] Инглиштің (кейін қаза тапқан) кездесуге жіберді, себебін анықтау үшін. Танкілер лайға батып қалды. Полковник маған онымен бірге жүруді бұйырды. Ол танктерге жеткенде, лайға терең батып, қақпақпен танктерді қазып, босатып жіберді. Басқа адамдармен бірге қаздық. Немістер қатты артиллериялық оқтарды жіберді, бірақ ақырында біз танктерді қозғалтып, төбеден алып өттік. Полковник мұнда өз офицерлері қаза тапқандықтан, не істеу керектігін білмейтін жаяу әскерді кездестірді. Полковник оларды танк бөлімшесіне орналастыруды тапсырды. Кейін полковник маған бұрыштап барып, пулемет ұяларын жоюды бұйырды. "Бізге он бес адам еріп алып, оларды ертіп қайтыңдар!" - деп бұйырды. "Кешіріңіз, бірақ олардың бәрі де өлтірілді", - дедім мен. "Құдай-ау! Барлығы да жоғалып кеткен жоқ па?" - деп ойлап, полковник жылап жіберді. Мен оған жаяу әскерлерінің пулеметтерден өлтірілгенін айтсам, ол мені өзімен бірге алып кетуге бұйырды. Мен полковник есі дұрыс емес деп ойладым, оны ұстап алдым. Ол мені шашынан ұстап, сезіміне келтірді. Содан кейін мен оның соңынан ердім. Біз отыз метрге дейін бардық, ал полковник аяғына оқ тиіп құлап түсті. Мен полковникке снаряд ойығына кіруге көмектестім, оның жараларын тастап, айналадағы жағдайды бақыладым. Бізді снарядтар қоршап тұрды. Екі сағаттан кейін полковник қайтадан оянып, майор Бреттке барып, оған танк корпусының (304-ші бригада) басқаруын тапсыруды бұйырды. Мен оны тауып, солай істедім. Содан кейін мен полковникке хабарластым. Бірнеше сәттен кейін полковник үш танкпен, біреуі француз, екеуі американдық, снаряд ойығынан жиырма метр қашықтықта қоныстанды. "Онда шығып, танктерді шашыратып тастаңдар, әйтпесе оларды жарылқаймыз", - деп бұйырды полковник. Мен дереу шығып, бұйрық беріп, қайтадан келдім. Американдық танктер қашып кетті, бірақ француз танк жарылып, адамдары қаза тапты. Содан кейін полковник маған танктердің астымызға түсуіне жол бермеу үшін, оқ жауған жердің үстіне көтерілуді бұйырды. Сонда полковник: "Джо, сіз кеткеннен бері немістер осы жерді тозаққа айналдырды. Танк алып, ұяларды жойып жіберіңіздер". Осыны істеп, мен полковникті артқы қатарға көтеріп алып баратын төрт жаяу әскерді таптым.

Ұлы депрессия және бонус армиясы

1932 жылы Паттон әйгілі әскери мансабын жалғастырып жатқанда, Анджело азаматтық өмірге қайтып келді. Ол жұмыссыз болды және көптеген ардагерлер сияқты Ұлы депрессияның салдарынан қиын жағдайға түсті. Сондықтан ол Бірінші дүниежүзілік соғыс ардагерлерінің соғыстағы еңбегі үшін ақшалай сыйақы талап еткен "Бонус армиясы" қозғалысына қосылды. Мәселенің түйіні сол еді, ардагерлерге сыйақы беріледі деп уәде берілген, бірақ оны 1948 жылға дейін алуға мүмкіндік болмады (ақша соңында 1936 жылы төленді). Депрессияның ауыр жағдайын ескере отырып, Анджело сияқты ардагерлер сыйақыны дереу төлеуді талап етті. Ардагерлер президент Герберт Гувердің үкіметіне қарсы наразылық көрсету үшін Вашингтон қаласына шеру ұйымдастырып, лагерьлер құрды.