Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Виджаянагаран премьер-министрі және әскери қолбасшысы
Vijayanagaran prime minister and military commander
1962 жылғы үнді фильмі
the 1962 Indian film
Салува Тиммарусу (сондай-ақ Салува Наяка немесе Тиммарусу деп те аталады) Кришнадеварайяның премьер-министрі (махапрадхана) және әскери қолбасшысы болды. Ол "Аппаджи" деп те белгілі. Бұрын Виранарисимха Рая мен Тулува Нараса Наяканың кезінде де премьер-министр қызметін атқарған.
Saluva Timmarusu (also known as Saluva Nayaka or Timmarasu) was the prime minister (mahapradhana) and military commander of Krishnadevaraya. He is also known as "Appaji". He had also served as the prime minister under Viranarasimha Raya and Tuluva Narasa Nayaka.
Атауы
Жазбаларда оны Салува Тимма, Тимма Раджа, Тимая және Тимараса деп еске алады. Португалдық саяхатшы Доминго Паэс Тиммарасаны "Темерсея" деп атаған, ол Кришна Деваның министрі Салува Тимма болған. "-рсеа" жұрнағы, болжам бойынша, "Раджа" сөзінің каннада тіліндегі түрі – "Араса" сөзін көрсетеді. Темерсея = Тимараса = Тимма Раджа.
Inscriptions mention him as Saluva Timma, Timma Rajah, Timayya and Timmarasa. Portuguese traveller Domingo Paes calls Timmarasa as "Temersea" who was Saluva Timma, Krishna Deva’s minister. The termination rsea probably represents Arasa, the Kannada form for Rajah. Temersea = Timmarasa = Timma Rajah.
Ерте өмір
Бертон Стейн "Индияның жаңа Кембридж тарихында" Тиммарусуды телугу тілінде сөйлейтін Нийоги брахман отбасына жатқызады. Тағы бір дерек көз ол каннада тілінде сөйлейтін отбасынан екенін көрсетеді. Ол 1461 жылы Мачилипатнама қаласында туған.
Burton Stein in The New Cambridge History of India states Timmarusu as belonging to a Telugu speaking Niyogi Brahmin family. Another source mentions him as belonging to Kannada speaking family. He was born on 1461 in Machilipatnam.
Ерте мансап
Тиммарусу Кришнадеварайяның таққа отыруына жауапты болды. Португалдық саяхатшы Фернао Нунистің жазбаларында Вира Нарасимханың өлім төсегінде Тиммарасуға өзінің сегіз жасар ұлының империя тағына отыруын қамтамасыз ету үшін Кришнадеварайяны соқыр етуді бұйырғаны айтылады. Бірақ Тиммарусу өлmekteгі патшаның тілегін орындау үшін патшаға ешкінің көзін сыйлады. Осылайша Тиммарусу Кришнадевараяның мұрагері болуын қамтамасыз етті. Дегенмен, К. А. Н. Шастри екі бауырдың арасындағы достық қарым-қатынасты көрсететін ешқандай дәлел жоқ деп санайды. Тиммарусу Тенали Рамакришнамен жақын қарым-қатынаста болды және оны қолдады.
Timmarusu was responsible for the coronation of Krishnadevaraya. Records of Portuguese traveller Fernao Nuniz suggest that Vira Narasimha, while on his death bed, ordered Timmarasu to blind his half brother Krishnadevaraya to ensure that his own minor son of eight years would become king of the empire. Timmarasu instead presented the king with a pair of she goat eyes in order to satisfy the wish of the dying king. This way Timmarasu ensured that Krishnadevaraya became the successor. However, K. A. N. Sastri believes that there is nothing to suggest anything but a friendly relationship between the two half brothers. Timmarasu had very close relations with Tenali Ramakrishna and was a supporter of him.
Гаджапатилерге қарсы науқан
Салува Тиммарасу Кришнадеварайяға жол тартқанда Аданки, Винуконда, Белламконда, Нагарджунаконда, Тангеда және Кетаварам қамалдарына ие болды.
Saluva Timmarasu captured the forts of Addanki, Vinukonda, Bellamkonda, Nagarjunakonda, Tangeda and Ketavaram on his way to Kondavidu for Krishnadevaraya.
Раичур шайқасы
Кришнадеварайя Орыссаға жорық жасағанда, Бижапур сұлтаны Исмаил Адилхан Райчурды жаулап алды. Кришнадеварайя оған қарсы үлкен әскермен жорыққа шықты, бұл жорықта Салува Тиммарасу бас қолбасшының орынбасары ретінде көмектесті. Мұсылман лагері талқандалып, көптеген олжа Кришнадеварайяның қолына тиді. Райчур қайтадан басып алынды.
When Krishnadevaraya engaged in his campaign against Orissa, Ismail Adil Khan, sultan of Bijapur captured Raichur. Krishnadevaraya led the expedition against him with a huge army, where Saluva Timmarasu assisted him as deputy commander in chief in this campaign The Muslim camp was sacked and a large booty fell into the hands of Krishnadevaraya. Raichur was recaptured.
Голкондамен соғыс
Салува Тиммарасу Кришнадевараяның Кондавиду губернаторы болып тағайындалды. Құтб Шахи әскерлері аймаққа енді, бірақ Тиммарасу әскер басшылығын өз қолына алып, Кули Кутбты жеңіске жеткізіп, Құтб Шахи әскерінің қолбасшысы Мадар-ул Мүлк пен оның көптеген офицерлерін тұтқынға алды және барлығын Виджаянагараға тұтқын ретінде жіберді. Салува сондай-ақ болашақ қауіптерге қарсы тұру үшін қажетті шараларды жасады.
Saluva Timmarasu appointed as the Governor of Kondavidu by Krishnadevaraya, Qutb Shahi forces enter the region but Timmarasu took the command of the army and defeated Quli Qutb, captured Madar ul Mulk, the commander of the Qutb Shahi army with many of his officers and sent them all as prisoners to Vijayanagara. Saluva also made necessary arrangements to deal with future threats.
Кейінгі жылдар
1524 жылы Кришнадеварая кіші ұлы Юваражаны таққа отырғызды. Бірнеше айдан кейін ханзада ауырып, уланғаннан көз жұмды. Кришнадеварая Тимарасуды осы қылмыс үшін айыптап, министрі мен оның ұлын түрмеге қамап, соқыр қылды. Кейіннен патша өз ұлын өлтіруге Одишаның Гаджапатилерінің қатысы бар екенін білген соң, Тимарасуды босатты. Гаджапатилер ханшайым Жағанмохинидің Кришнадевараяға үйленуін қаламады, себебі олар оның таза емес екенін ойлады. Гаджапатилер Одишаның Сурьяванша (Күндік әулет) руынан шыққан. Бірақ Кришнадеварая Гаджапатилерді жеңгендіктен, олар осы некеге келісуге мәжбүр болды. Кришнадевараяның әкесі Нараса Найака – Дакшина Каннададан шыққан бір феодал, ал анасы Нагаладеви – Андхрадан шыққан феодалдың қызы, екеуі де Виджаянагараның (Сангама әулеті) патшалық отбасына жатпады. Патша кейін Тимарасуға кешірім беріп, өкінді. Бостандыққа шыққаннан кейін Тимарасу өмірінің қалған бөлігін Тирупатиде өткізді. Ол бұрынғы патшасынан кез келген көмек қабылдаудан бас тартты. Ол кедейлікте қайтыс болды. Оның жерленген орны Андхра-Прадеш штатының Анаттапур ауданындағы Пенокондада орналасқан.
In 1524, Krishnadevaraya crowned his minor son Yuvaraja. A few months later the prince took ill and died of poisoning. Accusing Timmarasu for this crime, Krishnadevaraya had minister and his son prisoned and blinded. It is said the king later released Timmarasu, on knowing that the conspiracy to kill his own son was hatched by Gajapatis of Odisha. The Gajapatis did not want their princess Jaganmohini to wed Krishadevaraya, as they believed he was not pure. The Gajapatis belonged to Suryavansha (Solar dynasty) clan of Odisha. But had to agree to this marriage, owing to Krishnadevaraya's victory over Gajapatis. Krishanadevaraya's parents, Narasa Nayaka a chieftain from Dakshina Kannada and Nagaladevi a chieftain's daughter from Andhra, were not from the royal family of Vijayanagara (Sangama dynasty). The king deplored and repented with Timmarasu, later on. On being released, Timmarasu spent the rest of his life in Tirupati. He refused to take any support from his former king. He died in poverty. His Samadhi is in Penukonda in Anantapur district of Andhra Pradesh.
Мұра
Махамантри Тиммарусу – 1962 жылы түсірілген, Камалакара Камесвара Рао режиссерлік еткен телугу тіліндегі тарихи драма. Гуммади премьер-министр Тиммарусудың басты рөлін сомдады. 1962 жылы фильм Ұлттық кино сыйлығының күміс медалін жеңіп алды. 1970 жылы Б. Р. Пантулу «Шри Кришнадеварайя» каннада тіліндегі фильмін режиссерлік етіп, өндірді. Пантулу сонымен қатар Тиммарусу рөлін ойнады және 1969-70 жылдары Карнатака штатының кино сыйлығын «Үздік актер» номинациясы бойынша жеңіп алды. Ол Аанжан Шриваставтың «Үндістанның ізденісі» (Bharat Ek Khoj) телесериалында бейнеленді.
Mahamantri Timmarusu is a 1962 Telugu language historical drama directed by Kamalakara Kameswara Rao. Gummadi played the key role of Prime Minister Timmarusu. The film won a silver medal at the National Film Awards in 1962. In 1970 B. R. Panthulu directed and produced the Kannada film Sri Krishnadevaraya. Panthulu also enacted the role of Timmarusu and won the 1969 70 Karnataka State Film Award for Best Actor. He was portrayed by Aanjjan Srivastav in Doordarshan TV series Bharat Ek Khoj.