Кіріспе
Солтүстік Ирландиядағы Белфаст қаласына қарап тұрған Cave Hill немесе Cavehill төбесі – биіктігі шамамен 387 метр болатын таулы аймақ. Ол базальтты жартастармен және үңгірлермен ерекшеленеді, ал ең танымал белгісі – император Наполеонның профиліне ұқсайтын биік жар, "Наполеонның мұрны". Оның үстінде ежелгі Макарт форты деп аталатын төбелік қамалдың қалдықтары сақталған. Кейвхилл тарихи тұрғыдан "Бен Мадиган" (Beann Mhadagáin, "Мадаган шыңы") деп те аталған, бұл атау Ольстер патшасы Мадаганның есімімен байланысты.
Cave Hill or Cavehill is a rocky hill overlooking the city of Belfast, Northern Ireland,with a height of It is marked by basalt cliffs and caves, and its distinguishing feature is 'Napoleon's Nose', a tall cliff resembling the profile of the emperor Napoleon. On top of this are the remains of an ancient promontory fort called McArt's Fort. Cavehill was also historically called 'Ben Madigan' (from Beann Mhadagáin, "Madagán’s peak"), after a king of Ulster called Madagán.
Шолу
Үңгір төбесі теңіз деңгейінен жоғары көтеріледі. Оның төменгі шығыс жағының көп бөлігі Белфаст қамалының иелігінде орналасқан, оның орталық нүктесі – әсерлі 19 ғасырғы шотланд барондық стиліндегі қамал. Бұл қамал Лэньон, Линн және Лэньон фирмасымен жобаланып, 1860-шы жылдардың соңы мен 1870-шы жылдардың басында Елік саябағында Донегаллдың 3-ші маркизі үшін салынды. Кейв Хиллдің беткейлері бастапқыда шаруашылыққа пайдаланылды, бірақ 1880-жылдардан бастап кең ауқымды ағаш отырғызу жұмыстары жүргізіліп, қазіргі танымал жапырақты және қылқан жапырақты ормандық ландшафт құрылды. Белфаст қамалының иелігі 1934 жылы Шафтсберидің 9-шы графы Белфаст қаласына сыйға берілді.
Үңгірлер
Үш үлкен үңгір бар. Ең төменгісінің ұзындығы 6 метр (21 фут), ені 5 метр (18 фут), ал биіктігі 3-тен 3 метрге (7-ден 10 футқа) дейін өзгеріп тұрады. Оның үстінде тағы бір үңгір орналасқан, оның ұзындығы 3 метр (10 фут), ені 2 метр (7 фут), биіктігі 2 метр (6 фут). Одан жоғары үшінші үлкен үңгір орналасқан, ол екі тең емес бөлікке бөлінген дейді, олардың әрқайсысы басқа үңгірлердің ең үлкенінен де кең, бірақ оған көтерілу өте қауіпті болғандықтан, оған баруға көңіл білдіретін азаматтар аз. Бұл үңгірлер адамдар жасаған, және бастапқыда темір кеніші үшін қазылған деген болжам бар. Ең төменгі үңгірдің қасында "Жұрттың соққысы" (кейде "Жұрттың қазандығы" деп те аталады) орналасқан, бұл ежелгі келт шаруалары малдарына қоршау жасаған орын. Ол негізінен тік беткейден, тастар мен тас бөлшектерінен тұрады және тәжірибесіздер үшін қауіпті саналады.
МакАрт қамалы
Бұл қамал тік жардың үстінде орналасқан. Ол ежелгі қамал немесе раттың мысалы. Бір жағы тік құламамен қорғалған, ал қалған жақтары 3 метр тереңдігі және 8 метр ені бар жалғыз арықпен қоршалған. Ішкі аумақ көбінесе тегіс. Қамалдың жалпақ беті солтүстіктен оңтүстікке қарай 46 метр (150 фут), ал шығыстан батысқа қарай 55 метр (180 фут) көлемінде. Қамал тұрғындарының қысқы азық-түлікті сақтау үшін үңгірлерді пайдаланғаны және шабуыл кезінде олардың паналау орны болғаны болжамдалады. Өзінің әсерлі пішініне байланысты, жергілікті тұрғындар бұл орынды "Наполеон мұрны" деп атайды. Белфасттың көптеген жерлерінен Cave Hill-ге қарағанда, оның пішіні бүйірден қарағанда Наполеон Бонапарттың мұрнына ұқсайды.
Тарих
"Cave Hill" атауы ирланд тіліндегі "Binn Uamha" сөзінің аудармасы болған сияқты. Бұл төбе бастапқыда ирланд тілінде Беанн Мадагайн (мағынасы – "Мадаган шыңы") деп аталған, ол 856 жылы қайтыс болған Улайд (Ульстер) патшасы Матудан мак Муиредайгтың құрметіне берілген есім. Сондай-ақ, бұл атау кейінірек 937-950 жылдары билік құрған Матудан мак Аеда патшаның есімімен де байланысты болуы мүмкін. Кейінгі патшаның немересі Эокайд мак Ардгейл 1004 жылы Крю-Хилл шайқасында қаза тапты, онда Ульстерліктер олардың ескі жауы – Cenél nEógain тайпасынан жеңіліс тапты. Осы оқиғадан Макарт бекінісінің аты шыққан. Cave Hill төбесінің етегіндегі тұрғын аудан Бен Мадиган деп аталады, көшелердің аттары да осыған сәйкес келеді, бұл бай, қала сыртындағы және қалалық сипаттағы аймақ. "Бен Мадиган" атауын осы аймаққа жақын ғимараттар мен мектептерде де кездестіруге болады, мысалы, Белфаст Корольдік академиясында Антрим жолында Бен Мадиган дайындық мектебі орналасқан. Біріккен ирландтар Теобальд Вулф Тоун мен Генри Джой Маккракен 1795 жылы Cave Hill төбесінде кездесіп, 1798 жылғы көтерілісті бастауға ант берген деген мәлімдеме бар. Маккракен 1798 жылы осы төбеде тұтқындалған. О'Нилл тайпасының тас тағы – "Алыптың креслосы" 1896 жылға дейін Cave Hill төбесінде орналасқан және жақын жердегі Тақ ауруханасына атын берген. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Белфаст қаласына жасалған неміс бомбалау шабуылында ерте түскен бомба жарылып, Белфаст қамалының жанында үлкен кратер пайда болды. RAF Бомбалаушылар командасы соғыстың алғашқы жылдарында Cave Hill төбесінде орналасқан, кейіннен Ферманаг графтығындағы Касл-Арчдейлге көшіп кеткен. Сондықтан неміс бомбасының мақсатты түрде тасталғаны мүмкін. 1944 жылдың 1 маусымында ауыр тұманды күні американдық B-17 бомбалаушысы Cave Hill төбесіне құлап, он экипаж мүшесінің барлығы да бірден қаза тапты. Бұл оқиға Ричард Аттенбороның "Жабылатын шеңбер" фильмінің түсіріліміне түрткі болды. Фильмнің кейбір сахналары Cave Hill төбесінде түсірілді. Апат болған жерге Карр Глен ауылдық паркі арқылы баруға болады, ондағы "Бомбалық шұңқыр алаңы" деп аталатын дала жұртшылыққа ашық.
Геология
Тау өзінің ерекше пішінін 65 миллион жыл бұрынғы палеоцендік базальт лава ағындарына қарызды. Оның астында 145 миллион жыл бұрынғы креда кезеңінің Ульстер ақ әктасы жатыр, ал одан төмен 200 миллион жыл бұрынғы юра кезеңінің Уотерлоо сазды тақталары, көбінесе Лиас сазы деп белгілі. Виктория дәуірінде Кев Хиллдің оңтүстік беткейлерінде әктас өндіріліп, аттармен тартылған теміржол арқылы Актас жолымен Белфаст портына тасымалданды. Бұл теміржол 1890 жылдары қолданудан шығарылды. 1820 жылдардың басында теміржолдың екі жағына, Daddystown және Mammystown атты екі шағын ауыл салынды, олар кеншілердің тұрғын үйлері болды. Кейбір жергілікті даңғылдар мен көшелер геологиялық тегіне байланысты "Уотерлоо" деп аталады.
Туризм және демалыс
Кейв Хилл ауылдық паркі, Белфаст зообағы және Белфаст қамалы жергілікті тұрғындар мен туристер тарапынан барылып көріледі. 18 ғасырда Белфаст халқы Пасха дүйсенбісінде "Ерлер құдығы" деп белгілі бұлаққа жақын жердегі Кейв Хилл мерекесіне қатысқан. Ең биік нүктесінен оңтүстікке қарай Белфаст қаласы, көл және Моурн таулары, Скрабо мұнарасы мен Слив Крубқа көрініс ашылады.