Кіріспе

W. R. Grace and Co. – американдық химия компаниясы, Колумбия, Мэриленд штатында орналасқан. Ол екі бөлімде арнайы химиялық заттар мен арнайы материалдарды өндіреді: Grace Catalysts Technologies, полиэтилен және полипропилен катализаторларын, сондай-ақ мұнай-химия, мұнай өңдеу және басқа да химиялық өндіріс салаларында қолданылатын осыған байланысты өнімдер мен технологияларды шығарады; және Grace Materials and Chemicals, кремний және кремний-алюминий негізіндегі материалдарды қоса алғанда, арнайы материалдарды жасап, оларды күннен қорғау кремдері сияқты коммерциялық өнімдерде және химиялық процестерде пайдаланады.

Тарих

Компания 1854 жылы 22 жасында Уильям Расселл Грейс Перуде құрды. Ұлы ашаршылық кезінде Грейс Ирландиядан шығып, отбасымен бірге Оңтүстік Америкаға сапар шекті. Ол алдымен Перуге Брайс және Компания фирмасында кеме жабдықтарын сатушы болып жұмыс істеуге барды, олар гуано жинаған сауда кемелеріне қызмет көрсетті. Гуано фосфор мен азоттың жоғары деңгейіне байланысты тыңайтқыш және ұңғын дәрісінің құрамында қолданылды. Оның інісі Майкл П. Грейс бизнеске қосылды, ал 1865 жылы компанияның атауы Грейс Бразерс & Ко. болып өзгертілді. Компания 1865 жылы Нью-Йорк қаласында бас кеңсесін құрды. 2016 жылдың шілдесінде компания BASF-тен катализаторлар бизнесін сатып алды. 2021 жылдың маусым айында компания Albemarle Corporation компаниясынан бір бөлімді сатып алды. 2021 жылдың қыркүйегінде Standard Industries компанияны сатып алды.

Құрастыру

W. R. Grace & Co компаниясының құрылған күні туралы екі мәлімет бар. The New York Times газетінің хабарлауынша, компания 1895 жылы мүлікті басқару және мұрагерлік жоспарлау аясында құрылған. Үш бауыр өздерінің көптеген иеліктерін Батыс Вирджиния штатында құрылған W. R. Grace & Company деген жаңа жеке компанияға біріктірді. Бұл біріктіруге Нью-Йорктегі W. R. Grace & Co., Перудың Лима қаласындағы Grace Brothers & Co., Чилидің Вальпараисо қаласындағы Grace & Co., Лондондағы William R. Grace & Co. және Сан-Францискодағы J. W. Grace & Co. компаниялары қатысты. Компанияның веб-сайтында көрсетілгендей, W. R. Grace & Co. 1899 жылы Коннектикут штатында тіркелген. 6 миллион долларлық жарғылық капиталға Лондондағы Grace Brothers & Co. Limited компаниясы және оның Сан-Франциско, Лима және Кальяо (Перу), сондай-ақ Вальпараисо, Сантьяго және Консепсьон (Чили) қалаларындағы филиалдары кірмеген.

Теңіз қатынасы

Оның тарихының көп бөлігінде Грейстің негізгі бизнесі жүк тасымалдау болды, ол Грейс Лайны арқылы жүзеге асырылды. Перуден Солтүстік Америка мен Еуропаға, оның ішінде гуано мен қантты тасымалдау және басқа да тауарлар саудасының қажеттігін байқаған Уильям Грейс кеме тасымалы бөлімін құрды. Грейс Лайн 1882 жылы Перу мен Нью-Йорк арасындағы порттарға қызмет көрсетуді бастады. 1893 жылы тұрақты кеме қатынасы орнатылды, оның еншілес компаниясы – Нью-Йорк және Тынық мұхиты кеме компаниясы болды, ол британдық тудың астында жұмыс істеді. 1905 жылға дейін АҚШ-тан тыс жерде салынған кемелер АҚШ тіркеліміне енгізілуіне тыйым салынды. АҚШ туымен қызмет ету 1912 жылы Атлантика және Тынық мұхиты кеме компаниясымен басталды. Екі компанияның және аналық фирманың қызметі 1916 жылдан бастап Грейс Стимшип компаниясына біріктірілді. Компания бастапқыда Оңтүстік Американың батыс жағалауына жүк тасымалымен маманданған, кейін Кариб теңізіне кеңейді. 1916 жылы Грейс «Тынық мұхиты почта кеме компаниясының» басым үлесін сатып алды. 1921 жылы Тынық мұхиты АҚШ Кеме қатынасы басқармасынан бес 535 футтық «Президент» класындағы кемені транстихоокеандық операциялар үшін алды. 1923 жылы АҚШ Кеме қатынасы басқармасы бес кемені аукционға салуға шешім қабылдады, және «Доллар Шиппинг» компаниясы аукционды жеңіп алды. Транстихоокеандық операцияларға үлкен кемелері болмағандықтан, Грейс «Тынық мұхиты почтасын», оның тіркелген атауын және беделін «Долларға» сатты. Мұхиттық қызметі болмағандықтан, Грейс алты жағалауаралық жүк кемесін «Америкалық Гавайи Лайнына» сатты. Осы кезде Грейс Панама почта кеме компаниясын құрды, ол бұрын Тынық мұхиты почтасына тиесілі болған және Орталық Америка саудасында қолданылған кіші кемелерді пайдалануға арналған. Бұл кемелер «Долларға» сатуға қатысы жоқ. 1904 жылы Уильям Р. Грейс қайтыс болғаннан кейін, оның орнын Уильям Л. Саудерс компания президенті ретінде алды, содан кейін 1907 жылы Жозеф Питер Грейс аға (1872–1950) президент болды. 1938 жылы Колумбия Лайны Грейс Лайнымен біріктіріліп, Колумбия Лайнының қызметіне нүкте қойды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Грейс Лайн АҚШ Әскери кеме қатынасы басқармасы үшін көлік тасымалын жүргізді, оның ішінде SS Sea Marlin кемесі де болды. 1945 жылы әкесі инсульт алғаннан кейін Ж. Питер Грейс компанияны басқаруды өз мойнына алды. Соғыстан кейін Грейс Лайны 188 000 тоннаға дейін жалпы сыйымдылығы бар 23 кеме және 14 кеме бос келісімшарт бойынша пайдаланды. 1954 жылы компания Дэвисон Химиялық компаниясын (Уильям Т. Дэвисон 1832 жылы Дэвисон, Кеттлвелл және Компания ретінде құрған) және Дьюи және Алми Химиялық компаниясын (1919 жылы Брэдли Дьюи мен Чарльз Алми құрған) сатып алды. 1960 жылы Грейс Лайн, Sea Land Service, Matson Navigation және Seatrain Lines компанияларының пионерлік күш-жігеріне шабыттандырылып, Оңтүстік Америкадағы жүк операцияларын контейнерлеуді бастауға тырысты, дәстүрлі Santa Eliana және Santa Leonor жүк кемелерін толық ұялы контейнерлік кемелерге айналдырды. Бұл әрекет Нью-Йорк пен Венесуэладағы портовый жұмысшылардың қарсылығына тап болды, және кемелер бірнеше рет тоқтап тұрып, ақырында 1964 жылы Sea Land Service компаниясына сатылды. 1970 жылы Грейс Лайн Prudential Lines компаниясына 44,5 миллион долларға сатылды, біріктірілген компания Prudential Grace Line деп қайта аталды. 1978 жылы ол Delta Steamship Lines компаниясымен сатып алынып, теңіз тасымалындағы Грейс атауы жойылды. Кейіннен Delta Steamship Lines компаниясы 1982 жылы Crowley Maritime компаниясымен сатып алынып, біріктірілді.

Ұлттықлендірілген мүлік

1974 жылы Перу үкіметі Перудегі компанияға тиесілі мүлікті мемлекеттік меншікке алды. Грейстің атқарушы вице-президенті Гарольд Логан компанияның экспроприацияланған американдық компаниялардың өтемақысы туралы үкіметтік деңгейдегі келіссөздерге қатысатынын мәлімдеді. Грейстің Перудегі мүлігін жоғалтуы 1969 жылы аграрлық реформада 25 000 акр қант қамысы плантациялары алынғанда басталды. Бұл қант алқаптары Лимадан солтүстікке қарай 110 миль жердегі Парамонга және Трухильо қаласынан жағалау бойында 200 миль қашықтықтағы Картавиода орналасқан еді. Грейс Перудің оңтүстігінде, Юлиакадан шамамен 160 шақырым солтүстікке қарай мыс, қалайы және күміс өндіретін шағын кен орындарын сақтап қалды. W. R. Grace S. A. Peru компаниясының басшысы Хосе Э. Флорес Перу үкіметі қалған мүдделерді мемлекеттік меншікке алған кезде Латын Америкасындағы Грейс компаниясының кен өндіру операцияларын жапты.

Әуе компаниясы

1928 жылы Грейс және Pan American Airways компаниялары бірлесіп Pan American Grace Airways компаниясын құрды, ол Panagra деп аталды. Бұл Солтүстік және Оңтүстік Америка арасындағы алғашқы әуе байланысын қамтамасыз етті және 1929 жылы жұмысын бастады. 1967 жылы Panagra, Braniff International Airways компаниясымен бірікті.

Кішігірім сауда

1985 жылға дейін W. R. Grace бөлшек сауда бөлімін басқарды. Оның брендтерінің ішінде Orchard Supply Hardware және Home Centers West (1986 жылы Wickes компаниясына сатылды), Handy City үйді жақсарту дүкендері, Home Quarters Warehouse, J. B. Robinson Jewelers, Sheplers Western Wear және 1970 жылы сатып алынған Herman's World of Sporting Goods болды. Бұл дүкендер 1985 жылы әртүрлі сатып алушыларға сатылды.

Тағам

1980 жылдары W. R. Grace келесідей мейрамханаларға ие болған: American Cafe, Del Taco, Coco's Bakery, El Torito, Hungry Tiger және General Mills компаниясынан сатып алынған әртүрлі мейрамханалар.

Ішімдіктер

1966 жылы компания Фредерик Миллердің немересі Лорейн Мулбергерден Miller Brewing компаниясының 53% бақылау үлесін 36 миллион долларға сатып алды. Лорейн Мулбергер діни себептермен үлесін сатқан болатын. 1969 жылы компания Миллер үлесін Филип Морриске 130 миллион долларға сатты, бұған дейін PepsiCo компаниясына 120 миллион долларға жасалған келісімді бұзғаннан кейін. Бұл сот процесіне әкеп соқты.

Бас кеңсесі

Компанияның штаб-пәтері Колумбияда, Мэриленд штатының Говард округіне қарасты халық санағы бойынша белгіленген, құрамына кірмейтін елді мекенде орналасқан. W. R. Grace компаниясы 1971 жылы Нью-Йорк қаласындағы W. R. Grace ғимаратын салғанмен, қазіргі таңда компанияның бұл жерде кеңсесі жоқ. Бұрын компанияның штаб-пәтері Флорида штатының Бока-Ратон қаласында болған. Бока-Ратон штаб-пәтері жабылуға дейін шамамен 130 қызметкер жұмыс істеген. 1999 жылдың 27 қаңтарында компания әкімшілік қызметкерлерін Колумбияға көшіріп, Бока-Ратон штаб-пәтерін жабу туралы хабарлады. 40-қа жуық қызметкер Колумбияға, ал қалғандары Массачусетс штатының Кембридж қаласына жіберілді.

Ластану оқиғалары

Компания дәлелденген және күмәнді корпоративтік қылмыстармен байланысты бірнеше даулы оқиғаларға қатысқан, оның ішінде Монтана штатындағы Либби және Трой қалаларының тұрғындары мен жұмысшыларын асбестпен ластау, Массачусетс штатындағы Вобурн қаласындағы судың ластануы (бұл кітап пен фильм «Азаматтық іс-қимыл» негізі болды), сондай-ақ Массачусетс штатындағы Актон қаласындағы Суперфонд учаскесі.

Асбест

Грейс енді асбест немесе оған байланысты өнімдерді өндірмейді, бірақ 2001 жылы банкрот болған кезде 129 000-нан астам талапты қамтитын 65 000-нан астам асбестке байланысты жеке зиян келтіру туралы сот ісіне тап болды. 2001 жылдың 2 сәуірінде Грейс және оның АҚШ-тағы еншілес компаниялары Делавэр округінің банкроттық сотына 11-тарау бойынша банкроттық реорганизациясы үшін ерікті түрде өтініш берді. Компания федералдық сот бақылауымен қайта ұйымдастыру арқылы мәселені шешуге тырысты, бұл асбестке байланысты дене жарақаты туралы талаптардың жылдам өсуіне жауап ретінде жасалды. 2008 жылдың 19 қыркүйегінде Грейс асбесттен зардап шеккен талапкерлермен бірлесіп сол сотқа қайта ұйымдастырудың жаңартылған жоспарын ұсынды. 2011 жылдың қаңтар айында сот жаңа жоспарды мақұлдады, ал 2012 жылдың қаңтар айында сот барлық шағымдарды қабылдамай, жоспарды бекітті. 2012 жылдың 11 маусымында қайта қарау туралы ұсыныс қабылданды және жоспар қайта бекітілді. 2014 жылдың 3 ақпанында Грейс 12 жылдан астам жалғасқан асбестке байланысты 11-тарау бойынша банкроттықтан шықты. Сот бекіткен қайта ұйымдастыру жоспарына сәйкес, асбестке байланысты талаптарды білдірген барлық тараптар өзінің сұрауларын асбестке байланысты жеке зиянға арналған трастқа немесе жеке асбестке байланысты мүлік зиянына арналған трастқа жолдауы керек еді.

Танымал мәдениетте

Джон Траволтаның "Азаматтық іс-қимыл" фильмі Массачусетс штатының Вобурн қаласындағы Грейс компаниясының жер асты суларын ластауына байланысты сот процестеріне негізделген. PBS телешоуы P.O.V. 2007 жылдың тамызында "Либби, Монтана" фильмінің тұсаукесерін өткізді. Бұл фильм Либбидегі мыңдаған адамның асбестке ұшырағанын және оның салдарынан зардап шегуін көрсетеді. Шоуда сондай-ақ Грейс компаниясының көптеген басшыларының асбестпен байланысты аурулар мен өлімдерді жасырғаны үшін қылмыстық айыпталуы туралы да айтылады. PBS 2002 жылы Майкл Браун Продакшн, Инк. өндірген "Тозаңнан топыраққа" атты деректі фильмін де көрсетті. "Тозаңнан топыраққа" Либбиде (Монтана штаты) асбест әсерінен қайтыс болған 200-ден астам адам туралы хабарлайды. Фильмде осы адамдардың кейбіреулерінің жағдайы және шахта W. R. Grace компаниясының басқаруында болған 30 жылға жуық уақыт ішінде келтірілген зиян туралы баяндалады. NPR "All Things Considered" бағдарламасында W. R. Grace компаниясына қарсы қылмыстық айыптауларды талқылайтын материалды ұсынды. АҚШ-тың бас прокуроры Монтана штатының Либби қаласындағы шахтаның компаниясы мен менеджерлерінің 20 жылдан астам уақыт бойы ауаға шығарып келген асбесттің қауіптілігін білгенін мәлімдеді. 2008 жылдың 19 ақпанында NPR радиосы "Here and Now" бағдарламасында "Либби, Монтана" фильмі туралы хабарлама жасады, ол сол аттас қаладағы асбест ластануын көрсетеді. 2009 жылдың 22 сәуірінде "Democracy Now!" телерадиобағдарламасы Либбидегі асбест ластануына қатысты W. R. Grace компаниясы мен оның бірнеше қызметкерлерінің сот процесі туралы екі бөлімді көрсетті. "Democracy Now!" 2009 жылдың 12 мамырында соңғы сұхбатты да жариялады. Бұл сұхбат федералды сотта W. R. Grace компаниясы мен үш бұрынғы басшысы жұмысшылар мен қала тұрғындарын асбестке қасақана ұшыратты деген айыптан ақталған және одан кейін жасыру жұмысына қатысқан фактісіне қатысты реакцияларға арналды.

Нимнің патенті

1995 жылы Еуропалық патент кеңсесі (ЕПҰ) Ним ағашынан алынған зеңге қарсы препаратқа АҚШ Ауыл шаруашылығы департаменті мен W. R. Grace компаниясына патент берді. Индия үкіметі патент берілген кезде оған қарсы шығып, бұл препаратты өндіру әдісі 2000 жылдан бері Үндістанда қолданылып келе жатынын мәлімдеді. 2000 жылы ЕПҰ Индияның пайдасына шешім шығарды, бірақ W. R. Grace компаниясы бұл өнім туралы ақпарат ешқашан ғылыми журналда жарияланбағанын айтып, шағым түсірді. 2005 жылдың 8 наурызында бұл шағым қабылданбады және ЕПҰ Ним патентін күштен шығарды.