Кіріспе

XIX ғасырдағы американдық адвокат және дуэлист Чарльз Дикинсон (20 желтоқсан 1780 - 30 мамыр 1806) – американдық адвокат және белгілі дуэлист. Дикинсон – шебер мерген, кейін АҚШ президенті болған Эндрю Джексонмен болған дуэльде алған жарақаттарынан қайтыс болды. Болашақ президент Джексон Дикинсонды атпен байланысты ұзаққа созылған дауға байланысты кеудесінен атты. Атыс Джексонның әйелі Рэйчелге маскүнемдік күйінде айтылған қара сөзден де туындаған деген болжам бар. Джексонның өзі де дуэльде жарақат алды, бірақ жазылып кетті. Дикинсон Мэриленд штатының Каролин округіндегі Уилтшир хандығында Элизабет Уокер мен Генри Дикинсонның ұлы, София Ричардсон мен Чарльз Дикинсонның (1695-1795) немересі, Ребекка Уинннің (доктор Томас Уинннің қызы) және Джон Дикинсонның шөбересі болып дүниеге келді. Ол АҚШ Бас судьясы Джон Маршаллдан заңгерлік білім алды, ол студенті үшін таныстыру және ұсыныс хаттарын жазды. Дикинсон Теннессиге көшкенге дейін 3 жыл Мэрилендте үйге ие болды, онда ол сәтті жылқы өсіруші және плантация иесі болды. Теннессиге келгеннен кейін екі жыл өткен соң, ол капитан Джозеф Эрвиннің қызына ғашық болып, үйленді. Дикинсонға өкінішке орай, ол плантация иесі және жылқы өсіруші Эндрю Джексонмен де қарым-қатынасы нашар болды.

Ат жарысы туралы дау

1805 жылы Джексонның досы капитан Эрвиннің Джексонмен ат жарысы бойынша тікелей келісім жасауын сынады. Эрвиннің аты Плаугбой Джексонның аты Тракстонмен жарысуға жоспарланған еді, бірақ Эрвиннің аты жарыстан шығуға мәжбүр болды. Жарыс алдындағы келісімге сәйкес, егер ат жарыса алмаса, зардап шеккен тарапқа, яғни Джексонға 800 доллар айып төленуі керек еді. Бірақ Джексон мен Эрвин осы төлемді қалай жүзеге асыру керектігі туралы келіспеді, содан кейін қатыгез дау туды. Эрвиннің күйеу баласы Чарльз Дикинсон ашуланып, Джексонның досымен ұрыса бастады, бұл Джексонның дауға араласуына себеп болды. Дикинсон Джексонға хат жазып, оны «құлықсыз және екіұшты» деп атады. Бұл оқиға 1806 жылғы мамыр айында Дикинсонның «Нэшвилл ревью» журналында Джексонды «пайдасыз қарақшы, қорқақ және батырсыз» деп жариялағанша жалғасты. Нэшвиллдегі саяси ахуал амбициялармен ширығды. Джексонның досы Джон Кофи сол жылдың басында Дикинсонның әріптесінің бірімен дуэль өткізген, және бұл мәселеде үлкен саяси және спорттық мүдделер бар еді. Джексон мен Дикинсонның дуэлі, сол кезде Джексонның саяси досы болған Аарон Бёрр мен Александр Гамильтон арасындағы дуэль сияқты, біраз уақыт бойы дамып келді. Дуэльге себеп болған нақты мәселе Эндрю Джексон мен Дикинсонның қайын атасы Джозеф Эрвин арасындағы ат жарысы болғанымен, Джексон Дикинсонды әйелі Рэйчел Джексонды қорлағандығы туралы хабарға байланысты қарсылық білдірді. Дикинсон егер олай болса, ол мас болғанын және кешірім сұрағанын айтты. Джексон оның кешірім сұрауын қабылдады, бірақ екеуінің арасында ашу сезімі қалған болуы мүмкін. Джексон мен Эрвин 1805 жылы ат жарысын жоспарлаған. Жеңіске 2000 доллар сыйлық қарастырылған, ал ат жүгіре алмаса, 800 доллар төленуі керек еді. Эрвиннің аты жарақат алды, төлем түрі туралы шағын даудан кейін Эрвин төледі. Кейін Джексонның досы Нэшвиллдегі дүкеннің бірінде отырып, Эрвиннің даулы төлемі туралы одан да қорқынышты оқиғамен бөлісті. Дикинсон бұл оқиғаны естігенде, Джексонның қайын атасы туралы не айтқанын білу үшін досы Томас Сваннды делдал ретінде жіберді. Досы екеуінің айтқандарын дұрыс түсінбеген немесе тіпті бұрмалап айтқан болса да, бұл шағын түсініспеушілік үлкен дауға ұласты.

Өлім

Теннесси штатында дуэль ойнау заңсыз болған. Алайда, АҚШ-тың 1800 жылдар басындағы қылмыстық заңдарына сәйкес, бір штаттан екінші штатқа сотқа өткізу өте қиын болды. Осының салдарынан, екі ер адам 1806 жылдың 30 мамырында Теннесси шекарасына жақын Кентукки штатының Адервилл қаласының жанында кездесті. Дикинсон дуэль күнінен бір күн бұрын өзінің екіншісі және достарымен бірге Нэшвилльден шығып, өзінің сенімділігін көрсетті, тіпті жол бойындағы түрлі аялдамаларда ату дағдысын көрсетіп жатты. Дикинсон шебер атқыш саналғандықтан, Джексон мен оның досы Томас Овертон Дикинсонның бірінші атуына рұқсат берудің дұрыс екенін шешті, оның жылдамдығы оның мақсатын шатырлатады деп үміттенеді. Бұл тактиканың айқын кемшілігі, әрине, Джексонның тірі қалмауы мүмкін еді. Дәрігерлер Джексонның кеудесіне кірген оқтың жүрегіне тым жақын екенін анықтады, сондықтан Джексон оны өмірінің соңына дейін дененің ішінде алып жүрді, жарақатынан қатты азап шекті. Жергілікті тұрғындар Дикинсонның Джексон қайтадан мылтығын дайындап, оған атқан кезде қорғаныссыз тұрғанына ашуланды. Бұл дуэль ережелерін түсінудегі қиындық болды, себебі бос оқтар да атумен теңестірілді. Бос оқ – бұл садақ толық құлап, оқ атылмауы, ал жартылай садақ – бос оқ емес. Дикинсонның екіншісі шарлап, Джексонға мылтығын қайта дайындауға рұқсат берді. Кейбіреулер Джексонның ауаға оқ атуы немесе Дикинсонды жарақаттауы мүмкін еді дейді; мұндай әрекет дуэль ережелері бойынша жеткілікті қанағаттандыру болар еді. Джексон Дикинсонның "адамды өлтіруді" ниеттенгенін айтты, сондықтан ол да өлтіру үшін атқан. Джексонның беделі осы жекпе-жектен қатты зардап шекті. Одан кейін бастапқы қабір орны белгісіз болып қалды және оның денесі басқа жерге көмілген деген қауесет тарады.