О.К. Коралдағы атыс: Батыс жұлдыздарының қақтығысы

Кіріспе

1881 жылы Аризона штатының Томбстоун қаласында болған атыс

О.К. Корралдағы атыс – Вирджил Эрп басқарған заң қызметкерлері мен «Каубойлар» деп аталатын ұйымдасқан топтың мүшелері арасында өткен, бір минуттан да аз уақытқа созылған қақтығыс. Бұл оқиға 1881 жылғы 26 қазан күні сағат 15:00 шамасында АҚШ-тың Аризона аймағындағы Томбстоун қаласында болды. Бұл атыс Американың Батыс шекарасы тарихындағы ең әйгілі атысқа тоғыстырылады. Атыс – ұзақ жылдар бойы жиналған араздықтардың нәтижесі болды. «Каубойлар» тобынан Билли Клейборн, Айк және Билли Клэнтон ағайындылары, Том және Фрэнк МакЛори ағайындылары бір жақта болды. Екінші жағында АҚШ вице-маршалы және қала маршалы Вирджил Эрп, оның інілері – арнайы полиция қызметкерлері Морган мен Уайатт Эрп, сондай-ақ уақытша полиция қызметкері Док Холлидей болды. Атысқанда Билли Клэнтон мен МакЛори ағайындылары қаза тапты. Айк Клэнтон мен Билли Клейборн қашқанда құтылды. Вирджил, Морган және Холлидей жараланды, ал Уайатт зардап көрмеді. Көбінесе Уайатт осы атыстың басты тұлғасы деп есептелгенімен, шындығында сол күні Томбстоун қаласының маршалы және АҚШ маршалының орынбасары болған Вирджилдің тәжірибесі шериф, констебль, маршал және әскердегі қызметі арқасында одан әлдеқайда артық болды. Вирджил қалада қару-жарақ алып жүруге тыйым салатын қалалық жарлықты күшіне енгізу және «Каубойларды» қарусыздандыру туралы шешім қабылдады. Уайатт оның інісіне уақытша көмекші ретінде ғана тағайындалған еді. Бұл атыс – шекарада заңсыздық пен тәртіпсіздіктің билік құрған, заң қызметкерлерінің жұмысы аумақтың үлкендігіне байланысты қиындыққа тап болған дәуірдің символына айналды. Американдық жұртшылық бұл оқиғаны 1931 жылға дейін көп білмеді, ол кезде Стюарт Лейк Уайатт Эрптің өлімінен екі жыл кейін «Уайатт Эрп: Шекара маршалы» атты танымал биографиясын жариялады. Бұл кітап 1939 жылы түсірілген «Шекара маршалы» (басты рөлдерде Рэндольф Скотт пен Сезар Ромеро) және 1946 жылы Джон Фордтың режиссерлік еткен «Менің сүйкімді Клементиным» фильмдеріне негіз болды. Кейін Айк Клэнтон Эрптер мен Холлидейге қарсы кісі өлтіру айыбын қойды. Отыз күндік алдын ала сот отырысынан және қысқа мерзімді түрмеге қамаудан кейін, сот айыпталушылардың заңға сәйкес әрекет еткенін анықтады. Атыс – бұл қақтығыстың соңы болған жоқ. 1881 жылғы 28 желтоқсанда Вирджил «Каубойлар» тарапынан жасалған қастандық салдарынан жарақат алды. 1882 жылғы 18 наурызда «Каубойлардың» бірі Кэмпбелл мен Хэтч салонының және бильярд залының шыны есігі арқылы атып, Морганды өлтірді. Екі оқиға бойынша да күдіктілер басқа «Каубойлар» берген алибилерді ұсынды және айыптаудан босатылды. Кочиз округінің жаңадан тағайындалған вице-маршалы Уайатт жеке кек қайтаруға кірісті. Оны округ шерифі Джонни Бехан қуып жетеді, ол Тусоннан Уайатттың Франк Стилвеллді өлтіруіне байланысты ордер алған еді.

The gunfight at the O. K. Corral was a gunfight that lasted less than a minute between lawmen led by Virgil Earp and members of a loosely organized group of outlaws called the Cowboys that occurred at about 3:00 p. m. on Wednesday, October 26, 1881, in Tombstone, Arizona Territory, United States. It is generally regarded as the most famous gunfight in the history of the American Old West. The gunfight was the result of a long simmering feud. Cowboys Billy Claiborne, brothers Ike and Billy Clanton, and brothers Tom and Frank McLaury were on one side. On the other side were Deputy U. S. Marshal and Town Marshal Virgil Earp, his two brothers Special Policemen Morgan and Wyatt Earp, and temporary policeman Doc Holliday. Billy Clanton and both McLaury brothers were killed. Ike Clanton and Billy Claiborne ran from the fight. Virgil, Morgan, and Holliday were wounded, but Wyatt was unharmed. Wyatt is often erroneously regarded as the central figure in the shootout, as his brother Virgil was Tombstone's Town Marshal and Deputy U. S. Marshal that day and had far more experience as a sheriff, constable, marshal, and soldier in combat. Virgil made the decision to enforce a city ordinance prohibiting carrying weapons in town and to disarm the Cowboys. Wyatt was only a temporary assistant marshal to his brother. The shootout has come to represent a period of the Old West when the frontier was virtually an open range for outlaws, largely unopposed by lawmen who were spread thin over vast territories. It was not well known to the American public until 1931, when Stuart Lake published the initially well received biography Wyatt Earp: Frontier Marshal two years after Earp's death. The book was the basis for the 1939 film Frontier Marshal, with Randolph Scott and Cesar Romero, the 1946 film My Darling Clementine, directed by John Ford, Ike Clanton subsequently filed murder charges against the Earps and Holliday. After a thirty day preliminary hearing and a brief stint in jail, the defendants were shown to have acted lawfully. The gunfight was not the end of the conflict. On December 28, 1881, Virgil was ambushed and maimed in a murder attempt by the Cowboys. On March 18, 1882, a Cowboy fired from a dark alley through the glass door of Campbell & Hatch's saloon and billiard parlor, killing Morgan. The suspects in both incidents furnished alibis supplied by other Cowboys and were not indicted. Wyatt, newly appointed as Deputy U. S. Marshal in Cochise County, then took matters into his own hands in a personal vendetta. He was pursued by county sheriff Johnny Behan, who had received a warrant from Tucson for Wyatt's killing of Frank Stilwell.

Өмірбаян

Томбстоун, Мексика шекарасынан шамамен 48 шақырым қашықтықта, Аризона аймағында орналасқан. 1879 жылдың наурыз айында аймақта күміс табылғаннан кейін қала құрылды. Америка шекарасындағы көптеген кеншілер қалалары сияқты, Tombstone да жылдам өсті. Құрылған кезде онда бар болғаны 100 адам тұрды, ал екі жылдан кейін, 1881 жылдың соңында, халқы 7000-нан асты (қытайлар, мексикалықтар, әйелдер мен балалар есепке алынбады), бұл оны Американың оңтүстік-батысындағы ең ірі гүлденген қалаға айналдырды. Күміс кендері және оның әкелген байлығы көптеген кәсіпқойлар мен саудагерлерді тартты. Олар әйелдерімен және отбасыларымен бірге келді. Олармен бірге шіркеулер мен дін қызметкерлері де келді. 1881 жылға қарай қалада әсем мейрамханалар, боулинг алаңы, төрт шіркеу, мұз қоймасы, мектеп, опера театры, екі банк, үш газет, мұзқаймақ дүкені, 110 салон, он төрт құмар ойындар үйі және көптеген жезөкшелер үйі болды. Қалаға жылқы ұрлаушылар мен ауылдан келген қарақшылар жиі келіп, атыс-шабыс жиі болып тұратын. 1880 жылдары мал ұрлау, алкоголь мен темекінің контрабандасы кең таралды. Мексика үкіметі осы тауарларға экспорттық салықты жоғары қойды, ал контрабандистер Мексикада ұрлап, Tombstone-да сату арқылы үлкен пайда тапты. Джеймс, Вергиль және Уайатт Эрп 1879 жылдың 1 желтоқсанында Tombstone-ға келді. Вергиль қалаға келгенге бірнеше күн бұрын шығыс Пима округының АҚШ маршалының орынбасары болып тағайындалған еді, кеңсесі Tombstone-да орналасқан. 1881 жылдың маусымында ол Tombstone қаласының маршалы (немесе полиция бастығы) болып тағайындалды. Қала тұрғындарының барлығына ұнамаса да, Эрп ағайындары қаланың бизнес иелері мен тұрғындарының мүдделерін қорғауға бейім болды. Соған қарамастан, Уайатт Tombstone қаласының маршалын Фред Уайтты кездейсоқ өлтіргеннен кейін құлқына салынбау үшін "Curly Bill" Броциусты құтқаруға көмектесті. Керісінше, Кочиз округының шерифі Джонни Бехан ауылдық малшылардың және "Кочиз округының ковбойлары" немесе жай ғана Ковбойлар деп аталатын, шала ұйымдасқан құлқындар тобының мүшелеріне көбірек жақын болды. (Осы уақытта және аймақта "ковбой" термині көбінесе құлқынды білдірді, ал заңды малшылар мал өсірушілер немесе малшылар деп аталды). Джон Клум, "The Tombstone Epitaph" газетінің баспагері, 1881 жылдың қыркүйек айының соңында Tombstone қаласында "Қауіпсіздік комитетін" (ұлттық комитет) құруға көмектесті. Ол сол жылы жаңа қалалық жарғы бойынша Tombstone қаласының алғашқы мэрі болып сайланды. Клум және оның газеті жергілікті бизнес иелерінің мүдделерін қорғап, АҚШ маршалы Вирджил Эрпті қолдады. Гарри Вудс, басқа ірі газеттің, "The Daily Nugget" газетінің баспагері, Беханның орынбасары болды. Ол және оның газеті Беханға, Ковбойларға (олардың кейбіреулері жартылай жұмыс істейтін малшылар мен жер иелері болды) және малшылардың ауылдық мүдделеріне жақталды. Оқиға туралы көптеген мәліметтер кейін өткізілген бір айлық алдын ала тыңдауларға негізделген, олар әдетте Спайсер тыңдаулары деп аталады. Екі газеттің де тілшілері тыңдауларды қамтып, сол жерде және сот тергеушісінің тергеуінде куәлікті жазды, бірақ "Nugget" газетінің тілшісі ғана стенографияны білді. Сот жазбашысы мен екі газеттің жазған куәліктері бір-бірінен ерекшеленді. Эрптердің оқиға нұсқасына сәйкес, шайқас өзін-өзі қорғау үшін болды, өйткені жергілікті ережелерді бұза отырып қаруланған Ковбойлар қаруларын тапсыру туралы заңды бұйрыққа қарсы шығып, оның орнына пистолеттерін тартты. Ковбойлар қолдарын көтеріп, қарсылық көрсетпеді және Эрптер оларды суыққан қанмен атты деп мәлімдеді. Сол кезде кімнің шындықты айтып жатқанын анықтау қиын болды және бүгінге дейін қиын болып тұр. "Epitaph" және "Nugget" газеттерінің екеуі де оқиғаларды сипаттауда әдетте бір-біріне қарама-қарсы болғанымен, бастапқыда заңгерлердің нұсқасын қолдады. "Pro-Cowboy Nugget" газетінің баспагері Вудс тыңдаулар кезінде қаладан тыс болды, ал тәжірибелі тілші Ричард Рул оқиғаны жазды. "Nugget" газетінің қызметкерлері Беханмен тығыз қарым-қатынаста болды, бірақ атыс болғаннан кейін "Nugget" газетінде жарияланған Рулдың оқиғасы Эрптердің есебін растады. Бұл Бехан мен Ковбойлардың кейінірек сотта берген куәліктерінен едәуір өзгеше болды. Сол күннен кейін "Nugget" газетінде жарияланған атыс туралы кейінірек жарияланған оқиғалар Бехан мен Ковбойлардың оқиғаларға деген көзқарасын растады. "Epitaph" газетіндегі басқа оқиғалар "Nugget" газетінің кейінгі көзқарасына мүлдем қайшы келіп, заңгерлерді қолдады. Дәрігер Джордж Гудфеллоу, Ковбойлардың өлімінен кейін оларды тексерген, сотқа Билли Кланттың білегіндегі жараның бұрышы оның қолы ауада болмағанын, немесе куәгерлердің куәлігінде айтқандай, жакетін жақасынан ұстап тұрмағанын көрсеткенін айтты.

Tombstone, located in Arizona Territory about 30 mile (48 km) from the Mexican border, was founded in March 1879 after silver was discovered in the area. Like many mining boomtowns on the American frontier, Tombstone grew rapidly. At its founding, it had a population of just 100, and only two years later, in late 1881, the population was more than 7,000 (excluding Chinese, Mexicans, women, and children), making it the largest boomtown in the American Southwest. Silver mining and its attendant wealth attracted many professionals and merchants, who brought their wives and families. With them came churches and ministers. By 1881 the town boasted fancy restaurants, a bowling alley, four churches, an ice house, a school, an opera house, two banks, three newspapers, and an ice cream parlor, along with 110 saloons, fourteen gambling halls, and numerous brothels, all situated among a number of dirty, hardscrabble mines. Horse rustlers and bandits from the countryside often came to town, and shootings were frequent. In the 1880s, the theft of cattle and the smuggling of alcohol and tobacco across the border were common. The Mexican government assessed heavy export taxes on these items, and smugglers earned a handsome profit by stealing them in Mexico and selling them in Tombstone. James, Virgil, and Wyatt Earp arrived in Tombstone on December 1, 1879, when the town was mostly composed of tents as living quarters, a few saloons and other buildings, and the mines. Virgil had been hired as Deputy U. S. Marshal for eastern Pima County, with his offices in Tombstone, only days before his arrival. In June 1881 he was also appointed as Tombstone's town marshal (or police chief). Though not universally liked by the townspeople, the Earp brothers tended to protect the interests of the town's business owners and residents; even so, Wyatt helped protect outlaw "Curly Bill" Brocius from being lynched after he accidentally killed Tombstone town marshal Fred White. In contrast, Cochise County Sheriff Johnny Behan was generally sympathetic to the interests of the rural ranchers and members of the loosely organized outlaw group called the Cochise County Cowboys, or simply the Cowboys, to which Brocius belonged. (In that time and region, the term cowboy generally meant an outlaw; legitimate cowmen were instead referred to as cattle herders or ranchers. John Clum, publisher of The Tombstone Epitaph, had helped organize a "Committee of Safety" (a vigilance committee) in Tombstone in late September 1881. He was elected as Tombstone's first mayor under the new city charter that year. Clum and his newspaper tended to side with the interests of local business owners and supported Deputy U. S. Marshal Virgil Earp. Harry Woods, the publisher of the other major newspaper, The Daily Nugget, was an undersheriff to Behan. He and his newspaper tended to side with Behan, the Cowboys (some of whom were part time ranchers and landowners) and the rural interests of the ranchers. Much of what is known of the event is based on month long preliminary hearings held afterward, generally known as the Spicer hearings. Reporters from both newspapers covered the hearings and recorded the testimony there and at the coroner's inquest, but only the reporter from the Nugget knew shorthand. The testimony recorded by the court recorder and the two newspapers varied greatly. According to the Earps' version of events, the fight was in self defense because the Cowboys, armed in violation of local ordinance, defied a lawful order to hand over their weapons and drew their pistols instead. The Cowboys maintained that they raised their hands, offered no resistance, and were shot in cold blood by the Earps. Sorting out who was telling the truth was difficult then and remains so to this day. Though usually opposing each other in their depiction of events, reporting by both the Epitaph and the Nugget initially supported the lawmen's version of events. Woods, the publisher of the pro Cowboy Nugget, was out of town during the hearings, and an experienced reporter, Richard Rule, wrote the story. The Nugget staff had a close relationship with Behan, but Rule's story, as printed in the Nugget the day after the shootout, backed up the Earps' account. This varied widely from Behan's and the Cowboys' later court testimony. Subsequent stories about the gunfight published in the Nugget after that day supported Behan's and the Cowboys' view of events. Other stories in the Epitaph countered the Nuggets later view entirely and supported the lawmen. Dr. George Goodfellow, who examined the Cowboys after their deaths, told the court that the angle of the wound in Billy Clanton's wrist indicated that his hands could not have been in the air, or holding his coats open by the lapels, as witnesses loyal to the Cowboys testified.

Ерптер мен ковбойлар

Адамдар арасындағы қақтығыстар мен атыс-шабысқа әкелген дау-жанжалдар күрделі болды. Екі тараптың да мызғыма отбасылық байланыстары болды. Джеймс, Вергиль, Уайетт, Морган және Уоррен Ерп ағайындары тығыз байланысты отбасы еді, олар бірнеше шекаралық қалаларда заңгерлер, аралықтар және салон иелері ретінде бірге жұмыс істеді, сондай-ақ басқа да кәсіптермен айналысып, бір қаладан екіншісіне көшіп өтті. Вергиль Америка Азамат соғысы кезінде Одақ армиясында қызмет етті және 1877 жылы Аризона территориясының Прескотт қаласында полиция қызметкері болды. Ол полиция қызметкері болғанға дейін түнгі күзетші болып жұмыс істеді, содан кейін қалалық күзетші болды. Уайетт Уичита мен Додж-Ситиде (Канзас штаты) мал өсірушілердің қалаларында күзетші немесе полиция қызметкері болып жұмыс істеген. Джеймс, Вергиль және Уайетт Ерп әйелдерімен бірге 1879 жылдың 1 желтоқсанында Томбстоун қаласына келді, ол кезде шахталардың қарқынды өсуімен байланысты, онда бірнеше жүз адам ғана тұрды. Вергиль қалаға келгенге дейін көп ұзамай АҚШ маршалының орынбасары болып тағайындалды. 1880 жылдың жазында Морган мен Уоррен Ерп те Томбстоунға көшіп келді. Уайетт «заңгерлікпен» айналысуды қалдыруды үміттене келді. Ол дилижанс сатып алды, бірақ бұл бизнес өте бәсекеге толы екенін анықтады. Ерптер бірнеше тау-кен кеніштері мен су құқықтарына бірлесіп инвестиция салды. Ерптер республикашылдар және солтүстік штаттардан келгендер еді, олар ешқашан малшы немесе фермер болып жұмыс істеген емес. Ерптер тез арада Франк және Том Маклаури, Билли және Айк Клэнтон, Джонни Ринго және Уильям «Керли Билл» Броциуспен қақтығысқа түсті. Олар мал ұрлаушылар мен жылқы ұрлаушылардың үлкен, бейресми тобының құрамына кірді, олар түрлі қылмыстарға қатысқан заңсыздықтар еді. Айк Клэнтон көп ішіп, Ерп бауырларын бірнеше рет қорқытқан. Томбстоун тұрғыны Джордж Парсон күнделігіне былай деп жазды: «Ковбой кейде ұры болып табылады, ал ұры – бұл қарақшы, заңсыз және жылқы ұры деген сөз». «Сан-Франциско Экзаминер» газетінің редакциондық мақаласында: «Ковбойлар – бұл жабайы елдегі ең бейбақ заңсыздықтар тобы, олар қарапайым қарақшыдан әлдеқайда жаман». Алты аптадан кейін, 1880 жылдың 12 қарашасында Вергиль президенттік сайлауға қатысып, Бен Сиппиден жеңілді. Алайда 1881 жылдың 6 маусымында Сиппи екі аптаға демалыс сұрады. Көп ұзамай қалалық шенеуніктер Сиппидің есебінде 3000 долларлық (1881 жылғы 3000 доллар бүгінгі күні шамамен <есептелген сомаға> тең) қаржылық тәртіпсіздіктерді анықтады. Бірнеше күннен кейін Вергиль оның орнына қалалық маршал болып тағайындалды. Оқ атыс кезінде Вергиль АҚШ маршалының орынбасары және қалалық маршал болды. Айк Клэнтон кісі өлтіргені үшін айып тағылғаннан кейін, оны қалалық маршал қызметінен шеттетуге мәжбүр болды. Уайетт Томбстоунға алғаш келгеннен кейін оның бизнес әрекеттері аз пайда әкелді, ол күміс сынықтарын күзетіп, Веллс Фарго үшін дилижанс күзетшісі болып жұмысқа орналасты. 1880 жылдың 28 шілдесінде Уайетт Пима округінің шерифінің орынбасары болып тағайындалды. Ол бұл лауазымда үш ай ғана болды, 1880 жылдың 9 қарашасындағы сайлаудан кейін ол отставкаға кетті. Вирджилді өлтіруге талпыныс жасалғанда, оның орнына Уайетт АҚШ маршалының орынбасары болып тағайындалды. Ол 1882 жылдың сәуір айында Кочиз округінен кеткенге дейін бұл лауазымда қалды. Уайетт – сұлу, бойлы, салмағы 2 метр, кең иықты, ұзын қолды, мықты денелі еді. Ол боксшы болған және тапаншамен жақсы атумен танымал болған. Автор Лео Сильваның айтуынша, Ерп ешкімнен қорықпаған. Уайетт полиция шефі Джеймс Мастерсонмен бірге бірнеше азаматтармен бірге театрдың ішінде оқ атқаннан кейін қаладан қашып бара жатқан бірнеше ковбойға тапаншаларын атып жіберген кезде шефтің көмекшісі болған. Топтың бір мүшесі Джордж Хойт (кейде Хой деп те жазылады) қолына оқ тиіп, бір айдан кейін жарақатынан қайтыс болды. Уайетт Хойтты өзі атып өлтіргенін айтты, бірақ оқ атып өлтірген адам кез келген заңгер болуы мүмкін еді. Уайетт ақылға қонымсыз, қатал заңгер ретінде танымал болды, бірақ атыс-шабысқа дейін ол 1878 жылдың жазында Канзас штатының Додж-Сити қаласында болған тағы бір оқ атысқа қатысты. Ол Уайетт Эрптің Америка батысындағы батыл заңгер ретіндегі рөлін және «О.К.Корралдағы атыс» аңызын қалыптастырды. Бірақ Лейк және басқа да көптеген БАҚ Уайетттің атыс-шабыстағы басты рөлін тым жоғары бағалады. Тек көп уақыттан кейін ғана Уайетт Эрп: Шекара маршалы, Ерппен сегіз сұхбаттасу негізінде жазылған кітаптың көбіне ойдан шығарылған екені анықталды. Кітап пен кейін Голливудтағы суреттер Уайетттің беделін арттырып, оның батыс заңгері ретіндегі мистикасын күшейтті. Морган Ерп Монтанада полиция қызметкері болған, бірақ Томбстоунға келгенге дейін оқ ату тәжірибесі болмаған. Уайетт Пима округінің шерифінің орынбасары болып жұмыс істегенде, 1880 жылдың 27 шілдесінде Морган Ерп Веллс Фарго үшін дилижанс күзетшісі қызметін қабылдады. Морган сондай-ақ кейде Вергильге көмектесетін, ал атыс-шабыс кезінде арнайы полиция қызметкері болып жұмыс істеді және жалақы алып отырды. Док Холлидей оқ атумен танымал болған және өмірінде тоғыз рет оқ атысқа қатысқан деген қаңтар болған, бірақ ол үш адамды өлтіргені ғана расталған. Жақсы құжатталған эпизод 1879 жылдың 19 шілдесінде болды, Холлидей мен оның серігі, бұрынғы маршалдың орынбасары Джон Джошуа Уэбб, Лас-Вегас, Нью-Мексикодағы салонға отырғанда. Бұрынғы АҚШ армиясының барлаушысы Майк Гордон салон қыздарының біреуімен дауласып, оны өзімен алып кетуге тырысты. Гордон салоннан шығып, ғимаратқа револьвермен оқ атып бастады. Гордон екінші оқты атар алдында Холлидей оны өлтірді. Холлидей кісі өлтіруге қатысқаны үшін сотталды, бірақ Уэббтің куәлігіне сүйене отырып, ақталды. Холлидей бір кезде Уайетт Эрптің өмірін сақтап қалған және жақын досы болған. Ол 1879 жылдың соңынан бері Аризона территориясының Прескотт қаласында тұрып, құмар ойындарымен айналысып табыс тауып келген. Сол жерде ол болашақ Томбстоун шерифі Джонни Биханмен танысты, ол кейде құмар ойыншы және салон иесі болған. 1880 жылдың қыркүйек айының соңында Холлидей Эрптерге Томбстоунға қосылды.

The interpersonal conflicts and feuds leading to the gunfight were complex. Each side had strong family ties. The brothers James, Virgil, Wyatt, Morgan, and Warren Earp were a tight knit family, working together as lawmen, pimps, and saloon owners in several frontier towns, among other occupations, and had moved together from one town to another. Virgil served in the Union Army during the American Civil War and in 1877 became a police officer in Prescott, Arizona Territory. He followed that with a job as a night watchman before he became a constable. Wyatt had held jobs as either a guard or police officer in the cattle drive towns of Wichita and Dodge City,
Kansas. James, Virgil, and Wyatt Earp, together with their wives, arrived in Tombstone on December 1, 1879, during the early period of rapid growth associated with mining, when there were only a few hundred residents. Virgil was appointed Deputy U. S. Marshal shortly before he arrived in town. In the summer of 1880, Morgan and Warren Earp also moved to Tombstone. Wyatt arrived hoping he could leave "lawing" behind. He bought a stagecoach, only to find the business was already very competitive. The Earps invested together in several mining claims and water rights. The Earps were Republicans and Northerners who had never worked as cowmen or ranchers. The Earps quickly came into conflict with Frank and Tom McLaury, Billy and Ike Clanton, Johnny Ringo, and William "Curly Bill" Brocius, among others. They were part of a large, loose association of cattle smugglers and horse thieves known as the Cowboys, outlaws who had been implicated in various crimes. Ike Clanton was prone to drinking heavily and threatened the Earp brothers numerous times. Tombstone resident George Parson wrote in his diary, "A Cowboy is a rustler at times, and a rustler is a synonym for desperado—bandit, outlaw, and horse thief." The San Francisco Examiner wrote in an editorial, "Cowboys [are] the most reckless class of outlaws in that wild country infinitely worse than the ordinary robber." Only six weeks later, Virgil ran for the office on November 12, 1880, but lost to Ben Sippy. However, on June 6, 1881, Sippy asked for a two week leave of absence. The city soon discovered $3,000 (3000.0 in 1881 is equivalent to about <calculated amount> in recent years) in financial improprieties in Sippy's records. A few days later Virgil was appointed as town marshal in his place. At the time of the gunfight, Virgil was both Deputy U. S. Marshal and town marshal. The city suspended him as town marshal after Ike Clanton filed murder charges. After Wyatt first arrived in Tombstone, his business efforts yielded little profit, and he took a job as a stagecoach shotgun messenger for Wells Fargo, guarding shipments of silver bullion. On July 28, 1880, Wyatt was appointed Pima County Deputy Sheriff. He held this position for only three months, until after the election of November 9, 1880, when he resigned. When Virgil was maimed by an assassination attempt, Wyatt was appointed Deputy U. S. Marshal in his place. He held that position until he left Cochise County in April 1882. Wyatt was an imposing, handsome man: blond, 6 feet (2 m) tall, weighing , broad shouldered, long armed, and muscular. He had been a boxer and was reputed to be an expert with a pistol. According to author Leo Silva, Earp showed no fear of any man. Wyatt had been an assistant marshal when he and policeman James Masterson, along with a few other citizens, fired their pistols at several cowboys who were fleeing town after shooting up a theater. A member of the group, George Hoyt (sometimes spelled Hoy), was shot in the arm and died of his wound a month later. Wyatt always claimed to have been the one to shoot Hoyt, although it could have been anyone among the lawmen. Wyatt had developed a reputation as a no nonsense, hard nosed lawman, but prior to the gunfight he had been involved in only one other shooting, in Dodge City, Kansas, during the summer of 1878. It established Wyatt Earp's role as a fearless lawman in the American Old West and the legend of the "Gunfight at the O. K. Corral" in the public consciousness. But Lake and many others in the popular media wildly exaggerated Wyatt's role as the central figure in the gunfight. It was only discovered much later that Wyatt Earp: Frontier Marshal, based on eight interviews with Earp, was largely fictional. The book and later Hollywood portrayals embellished Wyatt's reputation and magnified his mystique as a western lawman. Morgan Earp had been a police officer in Montana, but had no known experience with gunfighting prior to their arrival in Tombstone. While Wyatt was Pima County Deputy Sheriff on July 27, 1880, Morgan Earp took over his job as shotgun messenger for Wells Fargo. Morgan also occasionally assisted Virgil and at the time of the gunfight was a special deputy policeman and drawing pay. Doc Holliday had a reputation as a gunman and had reportedly been in nine shootouts during his life, although it has only been verified that he killed three men. One well documented episode occurred on July 19, 1879, when Holliday and his business partner, former deputy marshal John Joshua Webb, were seated in their saloon in Las Vegas, New Mexico. Former U. S. Army scout Mike Gordon got into a loud argument with one of the saloon girls whom he wanted to take with him. Gordon stormed from the saloon and began firing his revolver into the building. Before Gordon could get off his second shot, Holliday killed him. Holliday was tried for the murder but acquitted, mostly based on the testimony of Webb. Holliday had saved Wyatt Earp's life at one time and had become a close friend. He had been living in Prescott, Arizona Territory and making a living as a gambler since late 1879. There, he first met future Tombstone sheriff Johnny Behan, a sometime gambler and saloon owner. In late September 1880, Holliday followed the Earps to Tombstone.

Ауылдық Каубоилер мен Томбстоун мүдделері

Аризона штатының Чарльстон қаласына жақын орналасқан Ньюман Хейнс Клэнтонға тиесілі ранчо, Каубойлардың заңсыз қызметтерінің жергілікті орталығы деп есептелді. Том мен Фрэнк Маклори ұрланған малдарды сатып алып, сатумен айналысып, сонымен қатар Ерптерді қатты жек көруге ұшырады. Бехан Маклори мен Клэнтонның жылқы ұрлығы және мал ұрлығы туралы Ерптердің шағымдарын назарға алмады. Ерптер өздерінің құмар ойындары мен салондық іскерліктеріне қатысты мәселелерде заңды өз пайдаларына бұрып жібергені мәлім болды, бұл оларды Каубойлар тобымен одан әрі жауластырды. Бұл ереже, қалалық шериф Вергиль Эрптің оқ атысқан күні Каубойларға қарсы тұру шешіміне заңдық негіз болды.

Контрабанда және қорларды ұрлау

Томбстоуннан оңтүстікке қарайғы шекаралық аймақта Аризона мен Мексика арасында өтетін жалғыз бір жол болды, ол Гуадалупе каньоны деп аталатын. Олар Гуадалупе каньонында Ньюман Хейнс "Ақсақал" Клэнтонды қоса алғанда, бес каубойді өлтірді. Брокюс алдын ала сот отырысынан бас тартты, осылайша оның ісі мен өзі бірден Тусонға ауыстырылды. Уайетт пен оның орынбасары Броциусты келесі күні сотқа бару үшін Тусонға вагонда жеткізді, мүмкін оны линчелеуден сақтап қалды. Уайетт атыс оқиғасы кездейсоқ болғанын айтты. Сондай-ақ, Брокюстің мылтығы жартылай тартылған күйінен де атыла алатыны көрсетілді. Фред Уайт екі күннен кейін қайтыс болмас бұрын, атыс әдейі болмағанын мәлімдеді. Қосылған дәлелдерге сүйенсек, Брокюс Уайттың өліміне кінәлі деп танылмады. Пауль 1881 жылдың сәуір айында шериф болды, бірақ Уайетт Эрпті шерифтің орынбасары етіп қайта тағайындауға кеш қалды, себебі 1881 жылдың 1 ақпанында Пима округінің шығыс бөлігі, Томбстоун қаласын қамтитын, жаңа Кочиз округіне бөлінді. Бұл округке өз шерифі қажет болды, ол округтің ең ірі қаласы Томбстоуннан басқаратын еді. Бұл лауазым губернатордың саяси тағайынымен берілді, және Уайетт пен Бехан екеуі де осы қызметке үміткер болды. Кочиз округі шерифінің лауазымы жылына 40 000 доллардан асып түсетін (1881 жылғы 0,04 доллар қазіргі шақта шамамен миллион долларға тең) еді, себебі лауазым иесі сонымен қатар округтік бағалаушы және салық жинаушы болып табылды, ал округтік кеңес оған жиналған соманың он пайызын қалдыруға рұқсат берді. Бехан өзінің ағымдағы лауазымын және жоғары саяси байланыстарын осы лауазымды алу үшін пайдаланды. Сондай-ақ, егер оған Уайетттен артық тағайындалса, Уайеттті өзінің орынбасары етіп тағайындауға уәде берді. Уайетт саяси бәсекеден бас тартты, ал губернатор мен заң шығарушы орган 1881 жылдың 10 ақпанында Беханды Кочиз округінің шерифі қызметіне тағайындады.

Ерптің Каубойлармен қақтығыстары

Ерптер отбасы мен Клэнтон және Маклори тайпалары арасындағы шиеленіс 1881 жылға қарай күшейді. 1880 жылдың 25 шілдесінде 12-ші АҚШ жаяу әскерінің А ротасының капитаны Джозеф Х. Хёрст, Форт Беннеттің командирі, АҚШ маршалы Вирджил Ерптен Каубойлерді іздеуге көмектесуін сұрады. Бұл федералдық мәселе болды, себебі мал АҚШ-тың меншігінде болған. Хёрст төрт сарбаз әкелді, ал Вирджил Уайатт пен Морган Ерпті, сондай-ақ Уэллс Фарго агенті Маршалл Уильямсты шақырды. Топ "АҚШ" таңбасын "D8" таңбасына өзгерту үшін қолданылған темірді, сондай-ақ Томбстоуннан солтүстік-батысқа қарай Бабакомари сағасындағы Маклори ранчосында малды тапты. Қан төгуді болдырмау үшін Каубой Фрэнк Паттерсон Хёрстке малды қайтарып беретінін уәде етті, және Хёрст топты кері шегінуге көндірді. Хёрст жақын жердегі Чарльстонға барды, бірақ екі күннен кейін Каубойлар малсыз Хёрст пен Ерптерге күліп пайда болды. Осыған жауап ретінде Хёрст Франк Маклориді малды жасыруға көмектескен деп атаған хабарламаны басып шығарды және таратты. Ол бұл хабарламаны 1880 жылдың 30 шілдесінде "The Tombstone Epitaph" газетінде жариялады. Боб Пол Пима округінің шерифіне кандидат болған және бюллетеньдерді толтыру салдарынан ұтылған сайлауын даулап, уақытша Уэллс Фаргоның мылтықпен қаруланған күзетшісі ретінде жұмыс істеді. Ол Контеншн Ситидегі тізгінді және жүргізуші орынды алды, себебі әдеттегі жүргізуші, Ели "Бад" Филпот есімді танымал адам ауырған еді. Дрю станциясының жанында, Контеншн Ситиден тыс жерде бір адам жолға шығып, оларға "Тұрыңыз!" деп бұйырды. Үш Каубой сахнаны тонауға тырысты. Пол рульге отырып, қарақшыларға мылтығынан атып, револьверін түгеді, кейін Билл Леонард есімді Каубойды жамбасқа жарақаттады. Мылтықпен қаруланған Филпот және артқы орындықта отырған жолаушы Питер Рориг екеуі де атылып, қаза тапты. Аттар қорқып, Пол шамамен 2 шақырымдай жерде сахнаны тоқтатып, тонаушыларды ештеңесіз қалдырды. Әдетте мылтықпен жүретін Пол кейіннен Филпотты өлтірген алғашқы оқ өзіне тигенін ойлағанын айтты. АҚШ маршалының орынбасары Вирджил Ерп, уақытша федералдық маршалдар Уайатт және Морган Ерп, Уэллс Фарго агенті Маршалл Уильямс, Канзастың бұрынғы шерифі Бэт Мастерсон (Ориентал салонында фаро ойнаған), және округ шерифі Бехан тонаушыларды табуға шықты. Уэллс Фарго үш тонаушы үшін (әрқайсысына 1200 доллардан) 3600 доллар сыйлық ұсынатын хабарлама жариялады (1881 жылғы 3600 доллар бүгінгі күнгі шамамен <есептелген сомаға> тең). Пошта тасымалдайтын дилижансты тонау федералдық және аумақтық қылмыс болды, сондықтан топ округтік және федералдық билік өкілдерінен тұрды. 19 наурызда Кинг Дунбар мен Вудс сату шартын рәсімдеп жатқанда қашып кетті. Вудс біреу қамауға алудың қауіпсіз есігін әдейі ашқанын мәлімдеді. Бехан округке 796,84 долларға (1881 жылғы 796,84 доллар бүгінгі күнгі шамамен <есептелген сомаға> тең) шығындар туралы есеп тапсырды, бірақ Ерптердің шығындарын өтеуден бас тартты. Вирджил ашуланды. Кейін Уэллс, Фарго & Co. оларды өтеді, бірақ бұл оқиға округтік және федералдық құқық қорғау органдары арасында, сондай-ақ Бехан мен Ерптер арасында шиеленісті күшейтті. Джонни Бехан Уайаттты шериф орынбасары лауазымына тағайындамағаннан кейін, Уайатт 1882 жылдың соңында келесі Кочис округінің сайлауында оны жеңе аламын деп ойлады. Бад Филпот пен Питер Роригтің кісі өлтірушілерін ұстап алу шериф лауазымын жеңуге көмектеседі деп ойлады. Уайатт кейіннен 1881 жылдың 2 маусымында Айк Клэнтонға сахна тонаушыларын ұстауға немесе өлтіруге көмектесетін ақпарат берсе, Уэллс, Фарго & Co. сыйақы ақшасын және одан да көп ақша ұсынғанын айтты. Уайатттың айтуынша, Айк бастапқыда қызығушылық танытты, бірақ үш күдікті - Леонард, Хед және Крейн - басқа да оқиғаларда қаза тапқаннан кейін жоспар бұзылды. Айк енді Уайатт пен Док Холлидейді (келісім туралы білген) Айктың достарын тұтқындауға көмектесуге дайын екенін ашқаны үшін қорқыта бастады. Ол жаздың соңында Бехан фамилиясын қолданғанымен, оны үйінен қуып жіберді. Ол үйін 1881 жылдың сәуірінен бұрын доктор Джордж Гудфеллоуға жалға берді. Уайатт Ерп 1880 жылғы санақта әйелі ретінде тіркелген Мэтти Блейлокпен бірге өмір сүрді. Ол кезде ол опиаттық лауданумға тәуелді болды, ол сол кезде оңай қол жетімді болды. Ерп 1882 жылдың сәуір айында Томбстоуннан кеткенге дейін Блейлокпен бірге болды. Қазіргі кездегі қабір тақтасының жазбалары Сади мен Ерптің арасындағы қарым-қатынасты білдірмейді, бірақ Ерп оны білетіндігі анық, өйткені Бехан мен Ерп екеуі де Кристал Палас салонының үстінде кеңселерді иеленген. Сади 1882 жылдың 25 наурызында Лос-Анджелесқа, содан кейін Сан-Францискодағы отбасына қайтып келді. 1882 жылдың шілдесінде Уайатт Колорадодан Сан-Францискоға кетіп, Садиді және қолына ем іздеп келген ағасы Вирджилді іздеді. 1883 жылдың ақпанында немесе наурызында Сади мен Ерп Сан-Францискодан Ганнисонға кетіп, Ерп Додж-Ситидегі Люк Шорттан көмек сұрағанға дейін фаро банкін басқарды. Сади келесі 46 жыл бойы оның заңды әйелі болды. Кепілге босатылған Спенс пен Стилвелл 13 қазан күні маршал Вирджил Ерппен Биби қаласындағы тонау ісі бойынша жаңа федералдық айып тағылып қайтадан тұтқындалды. Газеттер олардың Контеншн Ситидің жанында 8 қазан күні болған басқа да сахна тонауы үшін тұтқындалғанын хабарлады. Айк және басқа Каубойлар жаңа тұтқындаудың Ерптер Каубойлерді заңсыз қуғындап жатыр дегеніне тағы бір дәлел екеніне сенді. Олар Ерптерге жауапкершілікке тартылатынын айтты. Вирджил мен Уайатт Спенс пен Стилвеллке қарсы айыптамалар бойынша федералдық тыңдау үшін Тусон қаласында болғанда, Фрэнк Маклори Морган Ерпке қарсы шықты. Ол Ерптер Спенс, Стилвелл немесе Маклорилерді қайтадан тұтқындауға тырысса, Маклорилер оларды өлтіретінін айтты. Холлидей тұтқындалды және шабуыл жасау және дене күші қолдану қылмысын мойындады. Холлидей мен оның ара-тұра қарым-қатынасы бар әйелі, "Үлкен Мұрын" Кейт, көптеген дауларға қатысты. Әсіресе ұрыс кезінде, Холлидей оны үйден қуды. Округ шерифі Джон Бехан мен Милт Джойс осы жағдайды пайдаланып, Кейтке Холлидейден кек алудың жолын ұсынды. Ол Холлидейдің сахна тонауы мен кісі өлтіруіне қатысқандығын көрсететін құжатқа қол қойды. Холлидей Нью-Йорктан келген бұрынғы сағатшы, үш күдіктінің бірі Билл Леонардтың жақын досы болды. Төреші Уэллс Спайсер Холлидейді тұтқындауға ордер берді. Ерптер Холлидейдің кісі өлтіру кезінде болған жерін растайтын куәгерлерді тапты, ал Кейт ақылға келді, Бехан мен Джойс оған түсінбеген құжатқа қол қоюға ықпал еткенін айтты. Каубойлердің жоспары ашылғаннан кейін, Спайсер Холлидейді босатты. Аудандық прокурор айыптамаларды "қарсылықты" деп атап, жойды. Док Кейтке ақша берді және оны қаладан шығарып жіберді.

Tensions between the Earp family and both the Clanton and McLaury clans increased through 1881. On July 25, 1880, Captain Joseph H. Hurst, of Company A, 12th U. S. Infantry, and Commanding Officer of Fort Bennett, asked Deputy U. S. Marshal Virgil Earp to help him track Cowboys who had stolen six U. S. Army mules from Camp Rucker. This was a federal matter because the animals were U. S. property. Hurst brought four soldiers, and Virgil invited Wyatt and Morgan Earp, as well as Wells Fargo agent Marshall Williams. The posse found the mules on the McLaury's Ranch on Babacomari Creek, northwest of Tombstone, as well as the branding iron used to change the "US" brand to "D8." To avoid bloodshed, Cowboy Frank Patterson promised Hurst they would return the mules and Hurst persuaded the posse to withdraw. Hurst went to nearby Charleston, but the Cowboys showed up two days later without the mules, laughing at Hurst and the Earps. In response, Hurst had printed and distributed a handbill in which he named Frank McLaury as specifically assisting with hiding the mules. He re printed this in The Tombstone Epitaph on July 30, 1880. Bob Paul, who had run for Pima County Sheriff and was contesting the election he lost due to ballot stuffing, was temporarily working once again as the Wells Fargo shotgun messenger. He had taken the reins and driver's seat in Contention City because the usual driver, a well known and popular man named Eli "Bud" Philpot, was ill. Philpot was riding shotgun. Near Drew's Station, just outside Contention City, a man stepped into the road and commanded them to "Hold!" Three Cowboys attempted to rob the stage. Paul, in the driver's seat, fired his shotgun and emptied his revolver at the robbers, wounding a Cowboy later identified as Bill Leonard in the groin. Philpot, riding shotgun, and passenger Peter Roerig, riding in the rear dickey seat, were both shot and killed. The horses spooked and Paul was not able to bring the stage under control for almost 1 mile (2 km), leaving the robbers with nothing. Paul, who normally rode shotgun, later said he thought the first shot killing Philpot had been meant for him. Deputy U. S. Marshal Virgil Earp, along with temporary federal deputies Wyatt and Morgan Earp, Wells Fargo agent Marshall Williams, former Kansas Sheriff Bat Masterson (who was dealing faro at the Oriental Saloon), and County Sheriff Behan set out to find the robbers. Wells Fargo issued a wanted poster offering a $3,600 reward (3600.0 in 1881 is equivalent to about <calculated amount> in recent years) for the three robbers ($1,200 each), dead or alive. Robbery of a mail carrying stagecoach was both a federal crime and territorial crime, and the posse consisted of both county and federal authorities and deputies. On March 19, King conveniently escaped while Dunbar and Woods were making out the bill of sale. Woods claimed that someone had deliberately unlocked a secured back door to the jail. Behan submitted a bill for $796.84 (796.84 in 1881 is equivalent to about <calculated amount> in recent years) to the county for posse expenses, but he refused to reimburse the Earps for any of their costs. Virgil was incensed. They were later reimbursed by Wells, Fargo & Co., but the incident caused further friction between county and federal law enforcement, and between Behan and the Earps. After he was passed over by Johnny Behan for the position of undersheriff, Wyatt thought he might beat him in the next Cochise County election in late 1882. He thought catching the murderers of Bud Philpot and Peter Roerig would help him win the sheriff's office. Wyatt later said that on June 2, 1881, he offered the Wells, Fargo & Co. reward money and more to Ike Clanton if he would provide information leading to the capture or death of the stage robbers. According to Wyatt, Ike was initially interested, but the plan was foiled when the three suspects — Leonard, Head and Crane — were killed in unrelated incidents. Ike now began to threaten Wyatt and Doc Holliday (who had learned of the deal) for apparently revealing Ike's willingness to help arrest his friends. and kicked him out, although she used the Behan surname through the end of that summer. She rented her home sometime before April 1881 to Dr. George Goodfellow. Wyatt Earp lived with Mattie Blaylock, who was listed as his wife in the 1880 census. She had a growing addiction to the opiate laudanum, which was readily available at the time. Earp remained with Blaylock until he left Tombstone in April 1882. There are no contemporary Tombstone records that indicate a relationship between Sadie and Earp, but Earp certainly knew her, because both Behan and Earp had offices above the Crystal Palace Saloon. Sadie, traveling as either Mrs. J. C. Earp or Mrs. Wyatt Earp, left for Los Angeles on March 25, 1882, and then returned to her family in San Francisco. In July 1882, Wyatt left Colorado and went to San Francisco, where he sought out Sadie and his brother Virgil, who was seeking treatment for his arm. In February or March 1883, Sadie and Earp left San Francisco for Gunnison, where Earp ran a Faro bank until he received a request in April for assistance from Luke Short in Dodge City. Sadie was his common law wife for the next 46 years. Released on bail, Spence and Stilwell were re arrested October 13 by Marshal Virgil Earp for the Bisbee robbery on a new federal charge of interfering with a mail carrier. The newspapers, however, reported that they had been arrested for a different stage robbery that occurred on October 8 near Contention City. Ike and other Cowboys believed the new arrest was further evidence that the Earps were illegally persecuting the Cowboys. They told the Earps that they could expect retaliation. While Virgil and Wyatt were in Tucson for the federal hearing on the charges against Spence and Stilwell, Frank McLaury confronted Morgan Earp. He told him that the McLaurys would kill the Earps if they tried to arrest Spence, Stilwell, or the McLaurys again. Holliday was arrested and pleaded guilty to assault and battery. Holliday and his on again, off again mistress Big Nose Kate had many fights. After a particularly nasty, drunken argument, Holliday kicked her out. County Sheriff John Behan and Milt Joyce saw an opportunity and exploited the situation. They plied Big Nose Kate with more booze and suggested to her a way to get even with Holliday. She signed an affidavit implicating Holliday in the attempted stagecoach robbery and murders. Holliday was a good friend of Bill Leonard, a former watchmaker from New York, one of three men implicated in the robbery. Judge Wells Spicer issued an arrest warrant for Holliday. The Earps found witnesses who could attest to Holliday's location at the time of the murders and Kate sobered up, revealing that Behan and Joyce had influenced her to sign a document she did not understand. With the Cowboy plot revealed, Spicer freed Holliday. The district attorney threw out the charges, labeling them "ridiculous." Doc gave Kate some money and put her on a stage out of town.

Айк Клэнтонның Док Холлидеймен келіспеушілігі

Уайт Ерп атыс болғаннан кейін куәлік беріп, 5-6 апта бұрын Айк Клэнтонмен Альгамбра қонақ үйінің жанында кездескенін айтты. Айк Уайатқа Док Холлидей Айк пен Уайаттың кездесулері туралы, сондай-ақ Айқтың Хед, Леонард және Крейн туралы ақпарат бергені және олардың дилижансты тонауға тырысқаны туралы білетінін айтқанын жеткізді. Айк енді Эрпті Холлидейге осы әңгімелер туралы айтқаны үшін айыптады. Ерп Айкке Холлидейге ештеңе айтпағанын мәлімдеді. Уайт Ерп Холлидей мен Клэнтондар қалаға қайтып келгенде оны дәлелдеуге дайын екенін ұсынды. Түн ортасына таман Холлидей Клэнтонды Альгамбра салонында көріп, оған бетпе-бет келіп, бұрынғы әңгімелері туралы жалған айтқаны үшін айыптады. Олар қызу дауға түсті. Уайт Ерп (белгісіз) ағасы Морганды араласуға шақырды. Морган Холлидейді көшеге шығарды, ал ішімдікке тойған Айк олардың соңынан ерді. Бірнеше минуттан кейін қалалық шериф Вирджил Ерп келіп, Холлидей мен Клэнтонды дауды тоқтатпаса тұтқындаумен қорқытты. Уайт Ерп Ориентал салонына барды, ал Айк оның соңынан ілесіп келді. Олар қайтадан сөйлесіп, Айк Холлидейді таңертең қарсы алатынын айтты. Айк Ерпке ұрыс-керіс туралы көптен бері айтылып келе жатқанын және оған нүкте қоюға ниетті екенін жеткізді. Айк Ерпке: "Мен сені таңертең күтемін" деді. Уайт Айкке үйіне қайтуды айтты, себебі "онда ешқандай пайда жоқ". Айк Уайаттың жанына отырып, револьверін ашық көрсете отырып, Ерпке: "Мен таңертең бәріңнен кек аламын деп ойламауың керек" деді. Вирджил Ерп көшеден қарсы жатқан "Оксидентал" салонына барды. 26 қазанның таңында карта ойыны аяқталды, Бехан мен Вирджил Ерп үйлеріне қайтып, ұйықтады. Айк Клэнтон кейінірек куәлік бергенде, Вирджилдің алты атушысын тізесінен алып, ойын біткенде шалбарына тығып жатқанын көргенін айтты. Таңертең Айк қалаға кіргеннен кейін қаруларын сақтап, арбасын тұраққа қойған Вест-Энд корралынан мылтығы мен револьверін алды. Сол күні түскі уақытта Айк ішіп, тағы да қаруланған, бұл қалада қару алып жүруге тыйым салатын қалалық ережені бұзды. Ол кім тыңдаса, Холлидейді немесе Ерпті іздеп жүргенін айтты. Флайдың пансионатында Холлидей мен оның заңды әйелі Мэри Кэтрин Хорони ұйықтап жатқанда, иесі Мэри Флай Клэнтонның қатерлерін естіп, Холлидейдің есігін қақты. Флай Хорониге: "Айк Клэнтон [Холлидейді] іздеп келді, оның қолында мылтығы бар еді" деді. Айк куәлігінде Уайт Ерпті қарғағанын айтты. Ол Уайт, Вирджил және Морган оған мылтығын ұсынғанын және сотта жекпе-жек өткізуге дайын екенін айтқанын, бірақ Айк одан бас тартқанын жеткізді. Айк Ерптерге қатер төндіргенін де жоққа шығарды. Вирджилдің жалақысыз маршалдың орынбасары ретінде Уайт әдетте пістолетін белдеуінде немесе сурет салуды жеңілдету үшін былғарымен қапталған пальто қалтасында алып жүрді. Куәгерлердің айтуынша, Уайт пальтосының қалтасынан револьверін алып, Том Маклориді екі рет ұрып, оны көшеде қанға батып жатқан күйі қалдырған. Салон иесі Эндрю Механ Спайсердің тыңдауында куәлік беріп, Маклоридің Ваяттпен болған қақтығыстан кейін, Механ да куә болған, сағат 13:00-ден 2:00-ге дейін Капитал салонында револьверін қалдырғанын көргенін айтты.

Wyatt Earp testified after the gunfight that five or six weeks prior he had met Ike Clanton outside the Alhambra Hotel. Ike told Wyatt that Doc Holliday had told him he knew of Ike's meetings with Wyatt and about Ike providing information on Head, Leonard, and Crane, as well as their attempted robbery of the stage. Ike now accused Earp of telling Holliday about these conversations. Earp testified that he told Ike he had not told Holliday anything. Wyatt Earp offered to prove this when Holliday and the Clantons next returned to town. Near midnight, Holliday saw Clanton in the Alhambra Saloon and confronted him, accusing him of lying about their previous conversations. They got into a heated argument. Wyatt Earp (who was not wearing a badge) encouraged his brother Morgan to intervene. Morgan took Holliday out onto the street and Ike, who had been drinking steadily, followed them. City Marshal Virgil Earp arrived a few minutes later and threatened to arrest both Holliday and Clanton if they did not stop quarreling. Wyatt Earp walked over to the Oriental Saloon and Ike followed him. They talked again, and Ike threatened to confront Holliday in the morning. Ike told Earp that the fighting talk had been going on for a long time and that he intended to put an end to it. Ike told Earp, "I will be ready for you in the morning." Wyatt told Ike to go home "because there was no money in it." Ike sat down near Wyatt, his revolver in plain sight, and told Earp "You must not think I won't be after you all in the morning." Virgil Earp went to the Occidental Saloon across the street. At about dawn on October 26, the card game broke up and Behan and Virgil Earp went home to bed. Ike Clanton testified later he saw Virgil take his six shooter out of his lap and stick it in his pants when the game ended. Later in the morning, Ike picked up his rifle and revolver from the West End Corral, where he had deposited his weapons and stabled his wagon and team after entering town. By noon that day, Ike was still drinking and once again armed, in violation of the city ordinance against carrying firearms in the city. He told anyone who would listen he was looking for Holliday or an Earp. At Fly's boarding house where Holliday and his common law wife Mary Katharine Horony were sleeping, proprietor Mary Fly heard Clanton's threats and banged on Holliday's door. Fly told Horony, "Ike Clanton was here looking for [Holliday], and he had a rifle with him." Ike reported in his testimony afterward that Wyatt Earp cursed him. He said Wyatt, Virgil and Morgan offered him his rifle and to fight him right there in the courthouse, which Ike declined. Ike also denied ever threatening the Earps. As an unpaid deputy marshal for Virgil, Wyatt habitually carried a pistol, in his waistband or in a coat pocket lined with leather to make drawing it easier. Witnesses reported that Wyatt drew his revolver from his coat pocket and pistol whipped Tom McLaury with it twice, leaving him prostrate and bleeding on the street. Saloon keeper Andrew Mehan testified at the Spicer hearing afterward that he saw McLaury deposit a revolver at the Capital Saloon sometime between 1:00–2:00 p. m., after the confrontation with Wyatt, which Mehan also witnessed.

Қалаға тағы да ковбойлар кіреді

Шамамен сағат 13:30–14:00-де, Том Уайатттан қарумен ұрылғаннан кейін, Айк Клинттың 19 жастағы кіші інісі Билли Клинт және Томның ағасы Франк Маклаури қалаға келді. Олар көршісі Эд "Қарлығаш" Фринктан Айк түні бойы қалада жанжал тудырғанын естіді, сондықтан олар бауырларын қолдау үшін атпен қалаға келді. Олар Томбстоуннан шығысқа қарай 21 шақырым жердегі Антилоп Спрингс қаласынан келді, онда олар мал жинап, күні бұрын Айк пен Томмен таңасқан. Франк пен Билли екеуі де Томбстоуннан тыс жердегі саяхатшылар үшін қалыпты жағдай бойынша револьвер мен мылтықпен қаруланған. Апачи жауынгерлері О.К. Коррал атысынан үш апта бұрын Томбстоун маңында АҚШ армиясымен шайқасқан, сондықтан қала сыртында қару-жарақ қажеттігі жақсы қалыптасып, қабылданған. Билли мен Франк алдымен Аллен-стриттегі Гранд-отельге тоқтады, оларды Док Холлидей қарсы алды. Олар бауырларының Ирптерден екі сағат бұрын ұрылғанын білді. Бұл оқиға қалада көп сөз болды. Ашулы Франк ішпейтінін айтты, ол және Билли бірден салоннан шығып, Томды іздеуге кетті. Заң бойынша, Франк пен Билли өз қаруларын Гранд-отельде қалдыруы керек еді. Бірақ олар толық қаруланған күйінде қалды. Вирджил Аллен-стрит бұрышынан Wells Fargo кеңсесіне барды, онда 10 немесе 12 калибрлі, қысқа, екі түтікшелі мылтық алды. Бұл күні Томбстонда суық және желді болды, Вирджил ұзын пальто киген. Томбстондағы халықты алаңдату үшін, Вирджил Хаффорд салонына оралғанда мылтықты пальтосының астына жасырды.

Виргиль Каубойды қарусыздауға шешім қабылдайды

Азаматтар Виргилге Каубойлардың қимылдары мен олардың төндіретін қатері туралы хабарлады. Айк пен Том ливреялық орнын тастап, қалаға қарулы күйі кіргенін, бұл қалалық жарлықты бұзу болғанын айтты. Бірнеше азамат Вирджил Ерпке Маклорилер мен Клэнтондар Фримонт көшесінде жиналғанын мәлімдеді. Виргиль Каубойларды қарусыздандыру қажет деп шешті. Ерптер әдеттегідей, револьверлерін пальто қалталарында немесе белдеріне тығып алып жүрді. Уайетт Ерптің қолында .44 калибрлі 1869 жылғы американдық Smith & Wesson револьвері болды. Холлидей никель қапталған тапаншасын ұзын пальтосымен жасырып алып жүрді, сондай-ақ мылтығы да көрінбеді. Ерптер мен Холлидей батысқа қарай, Фримонт көшесінің оңтүстік жағымен, О.К. Корралдың артқы кіреберісінен өтті, бірақ Каубойлардың соңғы рет тіркелген орнынан көрінбеу үшін. Эдди Бурланд Уайетттың куәлігін растап, "Мен үйімнің қарсы бетінде, Флайдың галереясының батысындағы кішкентай үйге сүйенген бес адамды көрдім, ал біреуі үйден сәл алыс тұрып, ат ұстап тұрды" деді.

Каубойлық жаралар

Д-р Генри М. Мэтьюс сол түні қаза тапқан ковбойларды қарап тексерді. Ол Фрэнк МакЛориде екі жараны анықтады: біреуі оң құлағының астынан басына көлденеңінен өткен оқтан, екіншісі – кіндігінің сол жағынан құрсаққа түскен. Мэтьюс құлақтың астындағы жараның мидың негізіне тигенін және дереу өлімге алып келгенін мәлімдеді. Том МакЛоридің денесін тексергенде, Мэтьюс оң жағында, қолтығының астында, үшінші және бесінші қабырға арасында бір мылтық атысынан 12 оқ жарақатын тапты. Жараның ені шамамен екі дюйм болды. Жараның сипаты мен орналасуы Томның қолы пальто жақасында болса, оны алған жоқ екенін көрсетті, кейіннен ковбойлар куәлік бергендей. Билли Клэнтонның оң білегіне жасалған жара Морган Эрп немесе Док Холлидей ұрыс басталғанда, Билли қаруын тартып алған сәтте салған болуы мүмкін.

Каубойларға деген жанашырлық

Билли Клэнтонның (19 жаста), Том МакЛоридің (28 жаста) және оның үлкен ағасы Фрэнктың (33 жаста) жерлеу рәсіміне көп адам жиналды. Шамамен 300 адам Боут-Хиллге процессиямен қатысты, ал екі мыңға дейін адам тротуардан бақылады. Әділет судьясы Спайсер 31 қазанда алдын ала сот отырысын шақырып, сотқа баруға жеткілікті дәлел бар ма екенін анықтады. Республикалық округ прокуроры Литлтон Прайс істің қысқаша баяндамасын жасады, оған Джон М. Мерфи, Джеймс Робинсон және Бен Гудрич көмектесті. Оларға Фрэнк пен Томның үлкен ағасы Уильям МакЛори да қосылды, ол өзі де білікті адвокат болатын және прокурорлар тобында маңызды рөл атқарды. Ерптердің адвокаты Томас Фитч – тәжірибелі сот адвокаты еді.

Кочиз округінің шерифі Джонни Бехан сот отырысының үшінші күні куәлік берді. Екі күндік куәлігі барысында Беханның пікірлері қоғамдық пікірді Ерптерге қарсы бұрды, олар кепілмен босатылды. Ол және басқа да прокуратура куәгерлері Том МакЛоридің қарусыз болғанын, Билли Клэнтонның қолын жоғары көтергенін және МакЛорилердің ешқайсысы да тәртіпсіздік тудырмағанын мәлімдеді. Олар Айк Клэнтон мен Том МакЛориді атыс күні кекшіл Ерптердің әділетсіз қорлап, ұрып-соққанын көрсетті. Прокуратура ұсынған дәлелдерге сүйене отырып, Спайсер Док пен Уайатт Ерптің кепілдіктерін жойып, оларды 7 қарашада түрмеге қамауға бұйырды. Олар келесі 16 күн түрмеде өткізді. Қорғау тарапы Беханның, Клейборнның және Алленнің куәліктеріне қарсы шықты, олардың барлығы бірінші оқ атып, никельмен қапталған тапанша қолданған адамды айтты. Клейборн мен Аллен екеуі де Холлидей деп атады. Вирджил, Уайатт және басқа да куәгерлер Холлидейдің мылтығы бар екенін куәландырды. (Морган сот барысында төсекке жатып, куәлік беруге қатыса алмады.) Прокуратураның нұсқасы бойынша, Холлидей алдымен тапаншасымен атып, Том МакЛориді ату үшін мылтығына ауысып, содан кейін тапаншасына қайта оралып, атуын жалғастыру керек еді. Прокуратураның сұрақтарына жауап берген ол, қорғау тарапының куәліктерінің көп бөлігін растады. Эдди Бурланд – киім тігуші, оның үйі Флай пансионатының қарсы бетінде, Фримонт көшесінде орналасқан. Кочиз округінің мұрагерлік сотының судьясы Дж. Х. Лукастың кеңсесі Майнинг биржасының ғимаратында, атыс орнынан шамамен 200 фут (61 метр) қашықтықта орналасқан еді.

Танымал мәдениетте

Ол кезде Ерп ағайындыларының іс-әрекеттеріне қатысты қоғамдық пікірлер кең ауқымда әртүрлі болды. Күні бүгінге дейін оқиға мен оның қатысушыларына қатысты пікір білдірушілер мен қарсыластар әртүрлі көзқарас білдіреді. Осы дау-дамай атыс соғысы мен оған байланысты оқиғаларға қызығушылықты одан әрі күшейтеді.

Атыс скетші

1921 жылы 15 қыркүйекте Джон Флуд Уайатт Ерптің көмегімен қарулы төбелестің қолмен салынған эскизін жасады; ол 2010 жылы қазанда аукционда 380 000 долларға сатылды. Картада бірнеше куәгерлердің және Айк Клэнтоннан басқа, қарулы төбелестен қашқан барлық қатысушылардың орны көрсетілген.

Суреттер

1952 жылы шөл және ковбой суреттерімен танымал суретші Виктор Клайд Форсайт «О.К. Корралдағы атыс» атты майлы бояуын салды. Форсайттың әкесі Уильям Боуэн Форсайт және ағасы Айра Чандлер Фримонт көшесіндегі 328 нөмірде, О.К. Корралдың артқы кіреберісінің батысында және атыс болған орыннан жарты блок қашықтықта орналасқан Чандлер және Форсайт C.O.D. дүкенінің иелері болды. Олар сол кезде болғандарын және атысқа куә болғандарын айтты. Сурет туралы жарияланған хабарларда Форсайттың картинаны жоспарлауға кіріспес бұрын Томбстоун тұрғындарымен әңгімелесіп, көптеген ғимараттарды қарап шыққандығы айтылды. 1988 жылдың мамыр айында оның студиясы картинаның 390 данадан тұратын шектеулі сериясын басып шығарды және сатты. Джон Гилкриз Джон Фладпен дос болады, ол көп жылдар бойы Уайетт Эрптің хатшысы, сенімді досы және жақын серігі болған. Эрп қайтыс болғаннан кейін Флад оның көптеген жеке заттарын мұраға алды. Флад оларды Гилкризге қалдырды, ол бірнеше жыл бойы Уайетт және Вергиль Эрпке тиесілі жеке заттардың, сондай-ақ олардың отбасыларының көптеген жарияланбаған фотосуреттерінен тұратын үлкен жинақ құрды. Гилкриз 1966 жылы Томбстонда Уайетт Эрп мұражайын ашты және батыстық суретші Дон Персевалға «О.К. Корралдағы атыс» суретін салуды тапсырды. «Көшедегі шайқас» деген атпен белгіленген майлы бояу Персевалдың ең ірі жұмысы болды. Ол атыстың ең дәл бейнесі деп есептелетін суретті жасау үшін Гилкриздің жинағындағы түпнұсқа құжаттарға, соның ішінде Уайетт Эрптің өзі салған атыс схемасына және Джон Фладтың жарияланбаған жазбаларына жүгінді. Гилкриз Персевал қол қойған түпнұсқадан 500 литографиялық көшірме жасады. Мұражай осы көшірмелерді 10 доллардан сатты (1966 жылғы 10 доллар қазіргі шақта шамамен <есептелген сомаға> тең). Гилкриз мұражайын жапқаннан кейін, сурет және мұражайдың қалған заттары Сан-Францискодағы Джонс Вестерн галереясы арқылы аукционда сатылды. Сурет үшін аукциондағы баға 200 000 – 300 000 доллар шамасында болды; 2004 жылдың 25 маусымындағы соңғы сату бағасы 40 250 долларды құрады. Ол 2014 жылдың 14 маусымында тағы да аукционға қойылды, бағасы 40 000 – 60 000 доллар деп бағаланды, бірақ сатылмады.

In 1952, Victor Clyde Forsythe, a popular painter of desert scenes and cowboy artist, painted Gunfight at O. K. Corral, a oil painting. Forsythe's father William Bowen Forsyth and uncle Ira Chandler owned the store Chandler & Forsyth C. O. D. at 328 Fremont Street, west of the back entrance to the O. K. Corral and half a block from the site of the gunfight. They claimed that they had been present and witnessed the shootout. Newspaper accounts of the painting reported that Forsythe had interviewed Tombstone residents and examined many of the existing buildings before beginning to plan his painting. In May 1988, his studio printed and sold a limited edition of 390 copies of the painting. John Gilchriese became friends with John Flood, who had been Wyatt Earp's secretary, confidante, and best friend for many years. When Earp died, Flood inherited many of his personal belongings. Flood in turn willed them to Gilchriese, who amassed over a number of years one of the largest collections of personal items belonging to Wyatt and Virgil Earp, along with many unpublished photos of them and their family. Gilchriese opened the Wyatt Earp Museum in Tombstone in 1966 and commissioned Western artist Don Perceval to paint the Gunfight at the O. K. Corral. The oil on masonite painting titled The Street Fight is It was the largest work ever executed by Perceval. He referred to original documents in Gilchriese's collection, including Wyatt Earp's own diagram of the shootout, and unpublished notes made by John Flood, to create what is regarded as the most accurate depiction of the shootout. Gilchreise had 500 lithographic prints reproduced from the original, which Perceval signed. The prints were sold by the museum for $10 (10.0 in 1966 is equivalent to about <calculated amount> in recent years). After Gilchriese closed his museum, the painting and other contents of the museum were sold at auction by John's Western Gallery of San Francisco. The estimated auction price for the painting had been $200,000 to $300,000; the final sale price on June 25, 2004, was $40,250. It was put up for auction again on June 14, 2014, with an estimated selling price of $40,000–$60,000 but failed to sell.

Атыс атысының шығу тегі

Атыс болғаннан кейін бір айдан аспағанда жергілікті газет оқиғаны "О.К. Корралдағы атыс" деп сипаттады. Уильям Брейкенридж 1928 жылғы "Helldorado: Bringing Law to the Mesquite" кітабында оны "О.К. Корралға жақын жердегі оқиға" деп атады. Стюарт Лейк өзінің танымал "Уайатт Ерп: Шекара маршалы" кітабындағы қақтығысқа арналған тарауын "О.К. Корралда" деп атады. Бірақ оқиғаны және оның қате орналасқан жерін халық санасына бекіткені – "О.К. Корралдағы атыс" атты танымал фильм болды. Фильм және оған қоса миф жасау Ерптер мен заңсыздықпен күрескендер туралы халықтың пікірін өзгертті. Фильм шығар алдында, бұқаралық ақпарат құралдары Ерптердің Томбстондағы әрекеттерін жиі сынаған. Ал фильмде олар жақсы жігіттерге айналып, әрқашан дұрыс жолда тұруға дайын болды. Оқиға американ тарихындағы маңызды оқиғаға айналды, себебі Ерптер мен Маклори және Клэнтон ағайындарының арасындағы жеке даудың және заңгерлер мен "каубойлардың" арасындағы күрестің символизмі бар еді. "Каубойлар" Вергилді мүгедек қылды, Морганды өлтірді, бірақ соттан қашып құтылды, ал Уайаттың кек алу үшін заңнан тыс шаралары адамдардың назарын өзіне аударды. Атыс және оның салдары Америкадағы батыс шекарасының жойылуымен бірге келе жатқан өзгерістерді көрсетеді, өркендеп келе жатқан индустриялық мемлекет бұрынғы аграрлық экономиканы ығыстырды. Томбстоун қаласы атысқа деген қызығушылықты пайдаланды. Қаланың бір бөлігі тарихи аудан болып табылады, ол Ұлттық тарихи ескерткіш ретінде тағайындалған және АҚШ Ұлттық саябақтар қызметінің Ұлттық тарихи орындар тізіліміне енгізілген. Жергілікті компания күн сайын атыс оқиғасын театрландырылған қойылым түрінде көрсетеді.

Математикадан

Дэвид Уильямс пен Пол Макилрой О.К. Коррал атыс-шабысы үшін математикалық модель ұсынды, оны олар Лондон математикалық қоғамының бюллетенінде жариялады (1998). Кейін бұл модельді сэр Джон Кингман (1999, 2002) және Кингман мен Волков (2003) талдады. Олар "бастапқыда тең мүмкіндік болған жағдайда, дәл S қарулы адамның аман қалу ықтималдығын" зерттеді.