Кіріспе

Жүргізушінің жанында отыратын адам, ойынға айналды.

"Shotgun-ға міну" деген сөз тіркесі бұрынғыда көлік жүргізушінің жанында отырып, көлікті қараушы, әдетте, ұрылардан немесе қастық ниеттес үндістерден қорғану үшін, мылтықпен қаруланған күзетшіні сипаттау үшін қолданылған. Қазіргі кезде бұл сөз тіркесі қозғалып бара жатқан көлікте жүргізушінің жанында отыруды білдіреді. Бұл сөз тіркесі ең кеш дегенде 1905 жылы пайда болған.

Этимология

"Қосылмай келе жатырмын" деген тіркес "мылтық қосылған хабаршы" деген сөзден туындаған, ол Американың Батыл дәуірінде және Австралияның отарлық кезеңінде кең таралған "экспресс хабаршы" деген сөзге жақын мағынада қолданылған. Бұл адам жүргізушінің жанында отыратын. "Қосылмай келе жатырмын" деген фраза алғаш рет 1905 жылы Альфред Генри Льюистің "Күн бату жолы" романында пайда болған. Ол әдетте сейф болатын жүкке қауіп төнген жағдайда қарулы қарсылық көрсету үшін болды. Ондай жағдайда қарулы адамның болмауы көбінесе сәкеде сейф емес, тек жолаушылар ғана бар екенін көрсететін.

Томбстоун, Аризона аумағы

1881 жылғы 15 наурызда кешке, Киннер және Компанияның 26 000 АҚШ долларына бағаланған күміс қорытындысын (1881 жылғы 26 000 АҚШ доллары бүгінгі күні шамамен <есептелген сомаға> тең) Аризона штатының Томбстоун қаласынан ең жақын жүк терминалы – Бенсон қаласына апаратын дилижансы жолға шықты. Пима округінің шерифіне кандидат болған және бюллетеньдерді толтыру арқасында ұтылған сайлауын қайта қарастырып жатқан Боб Пол, уақытша түрде Wells Fargo компаниясының мылтықпен күзетілген хабаршысы болып жұмыс істеді. Әдеттегі жүргізуші, Ели "Бадд" Филпот есімді белгілі және жақсы көрілетін адам ауырғандықтан, ол Контеншн-Ситиде рульге отырып, жүргізушінің орнына отырды. Филпот мылтықпен күзетілді. Дрю станциясының жанында, Контеншн-Ситиден тыс жерде, бір адам жолға шығып, оларға "Тұрыңдар!" деп бұйырды. Үш каубой дилижансты тонауға тырысты. Рульде отырған Пол, қарақшыларға мылтығынан оқ атып, револьверін босатып, кейін Билл Леонард есімді каубойді шатқа жарақаттады. Мылтықпен күзетілген Филпот және артқы орындықта отырған жолаушы Питер Рориг екеуі де атылып, қаза тапты. Аттар қорқып, Пол шамамен бір шақырымдай дилижансты бақылауға ала алмады, қарақшылардың қолына ештеңе тимеді. Әдетте мылтықпен күзетілген Пол кейіннен Филпотты өлтірген алғашқы оқ өзіне арналғанын ойлағанын айтты. Уайт Эрп 1879 жылғы желтоқсанда Томбстоунға алғаш келгенде, бастапқыда Wells Fargo компаниясы үшін дилижанстың мылтықпен күзетілген хабаршысы болып жұмыс істеді, күміс қорытындысын тасымалдауды күзетті. Эрп 1881 жылғы 27 шілдеде Пима округінің шерифінің орынбасары болып тағайындалғанда, оның жұмысын ағасы Морган Эрп қабылдады.

Тарихи қару

Уэллс, Фарго және компания 1858 жылы Миссури штатының Типтон қаласынан Калифорния штатының Сан-Франциско қаласына жүйістік пошта қызметін бастағанда, қауіпті 2800 мильдік жол бойында қорғану үшін жүргізушілері мен күзетшілеріне оқпанатар берді. Күзетшілерді «оқпанатар хабаршысы» деп атады және оларға әдетте 10 немесе 12 калибрлі, қысқа, екі түтіклі оқпанатар берілді.

Қазіргі қолданысы

Соңғы кезде бұл термин көбінесе достар тобының көлікте кім жүргізушінің жанында отыратынын анықтау үшін ойнайтын ойынға қолданыла бастады. Әдетте, бұл көлікті көрген кезде бірінші болып "shotgun" деп айқайлап, алдыңғы орынға отыру құқығын иеленуді білдіреді; кейбір аймақтарда тым ерте "shotgun" деп айқайласаң, ойыннан шығарыласың. Көліктің көріну аясында болу немесе көлікпен бір деңгейде болу (бір паркинг, гараж сияқты) сияқты қосымша ережелер де болуы мүмкін. Ойын ата-аналар мен жақын адамдарға автоматты түрде алдыңғы орынды беріп, басқаларын естен шығару арқылы әділ орта жасайды, соның ішінде бұрын алдыңғы орынды кім алатыны туралы туындаған дау-жанжалдарды болдырмайды.