Док Холлидей: Күнбатыстың тіс дәрігері, қарулы жігіті және құмар ойыншысы

Кіріспе

Америка батысындағы құмар ойыншысы, мылтықшы және тіс дәрігері (1851–1887)
Америка тарихи тұлғасы

Джон Генри Холлидей (14 тамыз 1851 – 8 қараша 1887), көбінесе Док Холлидей деп танылады, тіс дәрігері болған, кейін құмар ойыншысы, мылтықшы және заңгер Уайетт Эрптің жақын досы және серігі болды. Холлидей Аризона штатының Томбстоун қаласындағы О.К. Корралдағы атысқа қатысуымен және оған байланысты оқиғалардағы рөлімен ең көп танылды. Ол әртүрлі жанжалдарда оннан астам адамды өлтірген деген репутацияға ие болды, бірақ қазіргі зерттеушілер, кең таралған мифтерге қайшы, Холлидей бірден үш адамға дейін ғана өлтіргенін анықтады. Холлидейдің қызықты өмірі мен мінезі көптеген кітаптарда суреттелген, сондай-ақ көптеген фильмдер мен телесериалдарда белгілі актерлер ойнады. Бірнеше жыл бойы ол бірнеше рет қақтығысқа түскені хабарланды. Ол Техастағы салондағы жанжал кезінде Уайетт Эрптің өмірін сақтап қалды, осылайша олар дос болды. 1879 жылы ол Нью-Мексико штатының Лас-Вегасында Эрпке қосылды, содан кейін Аризона штатының Прескот қаласына, содан кейін Томбстоунға бірге аттанды. Томбстонда болған кезде, жергілікті Cochise County Cowboys тобының мүшелері оны бірнеше рет қорқытып, ол дилижанс тонаған деген қаңқу шақты. 1881 жылдың 26 қазанында Холлидейді Томбстоун қаласының маршалы Вирджил Эрп орынбасар етіп тағайындады. Заң қызметкерлері қаланың батыс жағындағы О.К. Корралдың жанында Каубойлардың бес мүшесін қаруын алып қоюға тырысты, нәтижесінде танымал атыс-шабылыс болды. Томбстондағы атыс-шабылыстан кейін Вирджил Эрп жасырын шабуылшылардың қолынан жарақат алды, ал Морган Эрп қаза тапты. Сотта әділдік табу мүмкін болмағандықтан, Уайетт Эрп мәселені өз қолына алды. Жақында тағайындалған АҚШ маршалының орынбасары ретінде Эрп Холлидейді және басқаларды ресми түрде орынбасар етіп тағайындады. Федералдық топ ретінде олар кінәлі деп санайтын Каубойларды қуды. Олар Франк Стилвеллдің Вирджил Калифорнияға пойызға отырғанда күтіп тұрғанын анықтады, және Уайетт Эрп оны өлтірді. Жергілікті шериф Холлидейді қоса алғанда, федералдық топтың бес мүшесін қамауға бұйрық берді. 1882 жылдың наурыз айының соңы мен сәуір айының басында федералдық топ Нью-Мексико аумағына аттанғанға дейін тағы үш Каубойды өлтірді. Уайетт Эрп Холлидейді экстрадициялау туралы өтінішті біліп, Колорадо губернаторы Фредерик Уокер Питкиннің Холлидейді экстрадициялаудан бас тартуына келістірді. Ол өмірінің қалған жылдарын Колорадода өткізді. Ол 36 жасында Гленвуд қонақ үйінде туберкулезден қайтыс болды.

John Henry Holliday (August 14, 1851 – November 8, 1887), better known as Doc Holliday, was a dentist and later a gambler, gunfighter, and a close friend and associate of lawman Wyatt Earp. Holliday is best known for his role in the events surrounding and his participation in the Gunfight at the O. K. Corral in Tombstone, Arizona. He developed a reputation as having killed more than a dozen men in various altercations, but modern researchers have concluded that, contrary to popular myth making, Holliday killed only one to three men. Holliday's colorful life and character have been depicted in many books and portrayed by well known actors in numerous movies and television series. Over the next few years, he reportedly had several confrontations. He saved Wyatt Earp's life during a saloon confrontation in Texas, and they became friends. In 1879, he joined Earp in Las Vegas, New Mexico, and then rode with him to Prescott, Arizona, and then Tombstone. While in Tombstone, local members of the outlaw Cochise County Cowboys repeatedly threatened him and spread rumors that he had robbed a stagecoach. On October 26, 1881, Holliday was deputized by Tombstone city marshal Virgil Earp. The lawmen attempted to disarm five members of the Cowboys near the O. K. Corral on the west side of town, which resulted in the famous shootout. Following the Tombstone shootout, Virgil Earp was maimed by hidden assailants while Morgan Earp was killed. Unable to obtain justice in the courts, Wyatt Earp took matters into his own hands. As the recently appointed deputy U. S. marshal, Earp formally deputized Holliday, among others. As a federal posse, they pursued the outlaw Cowboys they believed were responsible. They found Frank Stilwell lying in wait as Virgil boarded a train for California and Wyatt Earp killed him. The local sheriff issued a warrant for the arrest of five members of the federal posse, including Holliday. The federal posse killed three other Cowboys during late March and early April 1882, before they rode to the New Mexico Territory. Wyatt Earp learned of an extradition request for Holliday and arranged for Colorado Governor Frederick Walker Pitkin to deny Holliday's extradition. Holliday spent the few remaining years of his life in Colorado. He died of tuberculosis in his bed at the Hotel Glenwood at age 36.

Ерте өмір және білім

Холлидей Джорджия штатының Гриффин қаласында Генри Берроуз Холлидей мен Элис Джейн (МакКей) Холлидей отбасында дүниеге келді. Оның түбірі ағылшын және шотланд халқына жетеді. Мексика-Америка соғысы аяқталған соң Генри Франсиско есімді асырап алған ұлын үйге әкелді. Холлидей 1852 жылы Гриффин қаласындағы Бірінші пресвитериан шіркеуінде крещениеден өтті. 1864 жылы оның отбасы Грузияның Валдоста қаласына көшті.

Мансап

Холлидей Миссури штатының Сент-Луис қаласына көшіп барды, осылайша ол сыныптасы А. Джеймсон Фучестің көмекшісі болып жұмыс істей алды. Мастерсонның баяндамасына сәйкес, Холлидей оларға екі стволды мылтықпен бағыттап, судан шыққанда екі жасты өлтірді. Кейбір туыстары Холлидейдің штаттан кеткені жөн деп ойлады, бірақ Холлидейдің басқа туыстары бұл оқиғаны жоққа шығарады.

Туберкулезді диагностикалау

Тіс дәрігерлігін бастағаннан кейін көп ұзамай Холлидей туберкулезге шалдықты. Оған бірнеше ай ғана өмір сүруге мүмкіндік берілді, бірақ құрғақ және жылы климат денсаулығының нашарлауын баяулатуы мүмкін екенін айтты. Доктор Форд қыркүйекте оралғаннан кейін Холлидей "жабайы Батыс шекарасына дейінгі соңғы үлкен қала" болған Далласқа (Техас штаты) кетті. Олардың кеңсесі Елм көшесінде, Маркет және Остин көшелерінің арасында орналасқан. Олар 1874 жылдың 2 наурызында практиканы тоқтатты. Кейін Холлидей Даллас округінің банкі үстінде, Мейн және Ламар көшелерінің бұрышында жеке практика ашты. Туберкулезінің салдарынан уақтына келмейтін жөтелге ұшырағандықтан, оның тіс дәрігерлігі бірте-бірте төмендеді. Осы уақыт аралығында Холлидей құмар ойындарда шебер екенін байқады және көп ұзамай оны негізгі табыс көзі ретінде пайдаланды. Холлидей Уайомингте алтын табылғанын естігенде, ол сол жерге кетті. 1876 жылдың 5 ақпанында Вайоминг штатының Шайенне қаласына келді. Ол Баббтың серіктесі Томас Миллер үшін дилер болып жұмыс істеді, ол Bella Union Saloon-ның иесі болды. 1876 жылдың күзінде Миллер Белла Юнионды Оңтүстік Дакотаның Дэдвуд қаласына (Дакота территориясындағы алтын асыру орталығы) көшірді, Холлидей де онымен бірге барды. Ол Холлидейдің қарым-қатынасы болған жалғыз әйел.

Уайт Ерптің достары

1877 жылдың қазан айында "Лас" Дейв Рудабо бастаған заңсыз топ Канзастағы Санта-Фе теміржолының құрылыс лагерін тонады. Рудабо Техасқа қашып кетті. Уайт Ерпке АҚШ маршалының уақытша орынбасары лауазымы берілді. Ерп Додж-Ситиден шығып, Рудабоның ізімен 400 миль (644 км) жол жүріп, Бразос өзенінің Клер-Форк саласында орналасқан Форт Гриффин қаласына жетті. Ерп қаладағы ең ірі және Джон Шансиге тиесілі Bee Hive Saloon салонға барды, ол Ерппен Вайоминг штатында 21 жасында танысқан болатын. Холлидей Рудабоның Канзасқа қайтып бара жатқанын айтты. Ерп Форд округінің шеріфі Бэт Мастерсонға Рудабоның оның бағытында келе жатқаны туралы телеграмма жіберді. Форт Гриффинде бір айдан кейін, Ерп Форт Кларкқа оралды, ал 1878 жылдың басында Додж-Ситиге барды, онда Чарли Бассеттің басшылығымен қалалық маршалдың көмекшісі болды. 1878 жылдың жазында Холлидей мен Хорони де Додж-Ситиге келді, олар Дикон Кокстың пансионатында доктор және миссис Джон Х. Холлидей болып тұрды. Холлидей қайтадан тіс дәрігерлігімен айналысуға тырысты және жергілікті газетте жарнама берді:

Глен Бойердің "Мен Уайт Ерпке үйлендім" атты кітабында баяндалған оқиға бойынша, Эрп 1878 жылдың басында Уичитадан Тоби Дрискалл және Эд Моррисон есімді екі ковбойды қуды. Жаз бойы екі ковбой тағы да жиырмаға жуық адаммен бірге Додж қаласына кірді, Фронт-стрит көшесімен шапшаң атқа мініп, қалаға оқ жаудырды. Олар "Лонг Бранч" салонына кіріп, бөлмені қиратты және келушілерді мазалады. Ғұсыратты естіген Эрп есіктен ішке кірді, бірақ реакция жасауға үлкермей, көптеген ковбойлар оған тапаншаларын көздеді. Басқа нұсқада үш-бес ковбой ғана болған. Екі оқиғада да Холлидей бөлменің артында карта ойнап, болған жағдайды көрген соң, қаруын шығарып, Моррисонның басына тапаншасын тікелей қойып, оны және оның серіктерін қарусыздандырып, Эрпті қиын жағдайдан құтқарды. Сол кездегі Додж-Сити газеттерінің ешқайсысы осындай қақтығыс туралы хабарламаған.

Басқа да белгілі жанжалдар

Холлидей Форт Гриффин (Техас штаты) және Додж-Ситидегі (Канзас штаты) бөлмесінен стоматологиямен айналысып жүрді. 1878 жылы «Додж» газетінде жарияланған жарнамасында ол клиенттер толық қанағаттанбаған жағдайда ақшаны қайтарып беруге уәде берді. Дегенмен, бұл оның тіс дәрігері ретінде жұмыс істеген соңғы белгілі жағдайы болды. 1878 жылы Рождествоға бірнеше күн қалғанда Холлидей мен Хорони Нью-Мексико штатының Лас-Вегасына келді. Қаланың жанындағы 22 ыстық бұлақ туберкулезбен ауыратын адамдардың емдік қасиеттері бар деп есептеліп, олардың арасында танымал болды. Док тіс дәрігерлік практикасын ашты және құмар ойындарын да жалғастырды, бірақ қыс күтілмегендей суық болды және бизнес жай жүрді. Нью-Мексиконың аумақтық заң шығарушы органы аумақтағы құмар ойындарға тыйым салатын заң жобасын күтпегендей оңай қабылдады. 1879 жылдың 8 наурызында Холлидей «құмар ойын үстелін ұстағаны үшін» айыпталып, 25 доллар айып төледі. Құмар ойындарға тыйым салу және суық температура оны бірнеше айға Додж-Ситиге қайта оралуға итермеледі. Роял-Гордж Арканзас өзені бойындағы тар тұс болды, ол екі теміржолға бірден өтуге мүмкіндік бермейтін және Оңтүстік Парк аймасына басқа қолайлы жол болмады. Док шамамен екі жарым ай сол жерде болды. Федералдық араласу «Бостон келісімі» деп аталатын келісімге қол қойылып, соғыс тоқтатылды. D&RGW өз желісін аяқтап, оны Санта-Фе пайдалануына жалға берді. Холлидей Санта-Федегі локомотив депосын иеленуден бас тарту үшін D&RGW-дан Мастерсонға берілген 10 000 долларлық параның бір бөлігін алып, Хорони қалған Лас-Вегасқа оралды.

Лас-Вегаста салон құрып жатыр

Санта-Фе темір жолы Нью-Мексико штатының Лас-Вегас қаласына дейін жол салды, бірақ қаланың шамамен бір шақырымдай жанынан өтті. Темір жолдың жанында жаңа қала бой көтерді, онда проституция мен құмар ойындар гүлденді. 1879 жылғы 19 шілдеде Холлидей мен Джон Джошуа Уэбб, бұрынғы заң қызметкері және қарулы адам, бір салонға отырды. Бұрынғы АҚШ армиясының барлаушысы Майк Гордон салон қыздарының біріне, бұрынғы сүйіктісіне, қаладан онымен бірге кетуге көндіруге тырысты. Ол бас тартты, Гордон ғимараттан "надандық сөздер айқайлап" шығып кетті, ал Холлидей оның соңынан шықты. Гордон Холлидейге оқ атты, содан кейін "Гордон ертесі күні қайтыс болды". Ертесі күні Холлидей ағаш шеберіне 372,50 доллар төлеп, Джон Веббпен серіктес болып Док Холлидей салонына арналған ағаш үй салдырды. Қалада болғанда, ол екі рет құмар ойын құрылғысын сақтағаны үшін, және бір рет қауіпті қару ұстағаны үшін айыппұл төледі.

Аризона аймағына көшіп бару

Уайт Ерп 1879 жылы 18 қазанда Лас-Вегасқа келгенде Холлидей мен Хорони өмірге бейімделгендей көрінді. Ол Холлидейге Аризона аймағындағы Томбстоун қаласындағы күміс кенішінің дамуына бара жатқанын айтты. Холлидей мен Хорони Уайт пен оның әйелі Мэттиге, Джим Ерп пен оның әйелі және әйелінің қызына қосылып, келесі күні Прескотт, Аризона аумағына жол тартты. Олар бірнеше апта ішінде жетіп, констебль Вергиль Ерп пен оның әйелі Эллидің үйіне барды. Холлидей мен Хорони қонақ үйге орналасты, ал Уайт, Вергиль және Джеймс Ерп әйелдерімен бірге Томбстоунға кеткенде, Холлидей Прескотта қалды, себебі ол бұл жерде құмар ойындарына көбірек мүмкіндік бар деп ойлады. Пол мылтығынан атып, қарақшыларға револьверін босатты, соның салдарынан кейін Билл Леонард есімді ковбой жамбасына жарақат алды. Филпот пен жолаушысы Питер Рориг, артқы орындықта отырғанда, екеуі де атылып өлтірілді. Холлидей, бұрын Нью-Йоркте сағатшы болған Леонардтың жақын досы еді. Хорони берген жазбаша мәлімдемеге сүйене отырып, судья Уэллс Спайсер Холлидейді қамауға ордер берді.

О.К.Корралдағы атыс

1881 жылғы 26 қазанда Вержил Ерп АҚШ маршалының орынбасары және Томбстоун қалалық полиция бастығы болды. Ол, бұрын бірнеше рет қақтығысқан ковбойлардың қалаға келгеннен кейін қаруларын салонға немесе сарайға тапсыруды талап ететін қалалық жарлықты бұзып, қаруланғандары туралы хабар алды. Ковбойлар Эрптер мен Холлидейге бірнеше рет қастандық жасаған еді. Қиындықтар туындауынан қорқып, Вержил Холлидейді уақытша орынбасар етіп тағайындады және ағалары Уайет пен Морганнан көмек сұрады. Вержил «Уэллс Фарго» кеңсесінен қысқа ұңғылы мылтық алып, төрт ер адам ковбойларды іздеуге бет түзеді. Фримонт көшесінде олар Кочиз округінің шерифі Беханмен кездесті, ол оларға немесе ковбойларды қарусыздандырғанын айтты. Азаматтарды алаңдатудан және ковбойларды қарусыздандырғандағы жағдайды шиеленістірмеу үшін Вержил ұңғылы мылтықты Холлидейге берді, ол оны ұзын пальтосының астына жасыра алатын болды. Вержил Ерп Холлидейдің таяғын алды. Заң сақшылары ковбойларды Фримонт көшесіндегі Флай пансионаты мен Харвуд үйі арасындағы, ені 15-20 фут болатын тар аумақта тапты. Холлидей Флайдың үйінде болғандықтан, олар оны өлтіру үшін күтіп отыр деп ойлаған болуы мүмкін. Әртүрлі куәгерлер Холлидейдің әрекеттері туралы әртүрлі айтты. Ковбойлардың куәгерлері Холлидейдің алдымен өзімен бірге алып жүретін никель қапталған пистолетін суырып алғанын, ал басқалары оның алдымен ұзын, қола түсті мылтықтан, мүмкін ұңғылы мылтықтан атып шыққанын мәлімдеді. Холлидей Том Маклориді кеудесіне оқ тигізіп өлтірді. Холлидейді Фримонт көшесінде болған Фрэнк Маклоридің атып өткен оқы шағып алған. Ол Холлидейге қарсы шығып: «Мен сені ұстадым!» — деп айқайлады. Холлидей оған: «Атып көр!» — деп жауап берді. — «Егер сенде осының бәрі болса, сен кереметсің». Маклори ішкі және құлағының артына тиген оқтардан қайтыс болды. Холлидей Билли Клэнтонды да жараланған болуы мүмкін. Бір талдау бойынша, Фримонт көшесіндегі Маклориге қазалы оқ Холлидей немесе Морган Ерп атыпты. Холлидей Маклоридің оң жағында, ал Морган Ерп сол жағында болған болуы мүмкін. Маклориге басының оң жағынан оқ тигендіктен, оны атуға көбінесе Холлидейге басып жіберді. Алайда, Уайет Ерп бұрын Маклоридің денесіне оқ тигізген еді, бұл оқ өзінің күшімен де оны өлтіруі мүмкін еді. Маклори оқ тигеннен кейін бұрылып кеткен, ал Уайет оның басына екінші оқты жіберген болуы мүмкін. 30 күндік алдын ала сот отырысында Эрптер мен Холлидейлер заң бойынша міндеттерін орындағандары анықталды, бірақ бұл Айк Клэнтонды басып тастамады.

On October 26, 1881, Virgil Earp was both a deputy U. S. marshal and Tombstone's city police chief. He received reports that cowboys with whom they had had repeated confrontations were armed in violation of the city ordinance that required them to deposit their weapons at a saloon or stable soon after arriving in town. The cowboys had repeatedly threatened the Earps and Holliday. Fearing trouble, Virgil temporarily deputized Holliday and sought backup from his brothers Wyatt and Morgan. Virgil retrieved a short coach gun from the Wells Fargo office and the four men went to find the cowboys. On Fremont Street, they ran into Cochise County Sheriff Behan, who told them or implied that he had disarmed the cowboys. To avoid alarming citizens and lessen tension when disarming the cowboys, Virgil gave the coach gun to Holliday so he could conceal it under his long coat. Virgil Earp took Holliday's walking stick. The lawmen found the cowboys in a narrow 15 to 20 ft wide lot on Fremont Street, between Fly's boarding house and the Harwood house. Holliday was boarding at Fly's house and he possibly thought they were waiting there to kill him. Different witnesses offered varying stories about Holliday's actions. Cowboys' witnesses testified that Holliday first pulled out a nickel plated pistol he was known to carry, while others reported he first fired a longer, bronze colored gun, possibly the coach gun. Holliday killed Tom McLaury with a shotgun blast in the side of his chest. Holliday was grazed by a bullet possibly fired by Frank McLaury who was on Fremont Street at the time. He supposedly challenged Holliday, yelling, "I've got you now!" Holliday is reported to have replied, "Blaze away! You're a daisy if you have." McLaury died of shots to his stomach and behind his ear. Holliday may have also wounded Billy Clanton. One analysis of the fight gives credit to either Holliday or Morgan Earp for firing the fatal shot at McLaury on Fremont Street. Holliday may have been on McLaury's right and Morgan Earp on his left. McLaury was shot in the right side of the head, so Holliday is often given credit for shooting him. However, Wyatt Earp had shot McLaury in his torso earlier, a shot that alone could have killed him. McLaury would have turned away after having been hit and Wyatt could have placed a second shot in his head. A 30 day long preliminary hearing found that the Earps and Holliday had acted within their duties as lawmen, although this did not pacify Ike Clanton.

Ерптің өшпенділік сайысы

Томбстондағы жағдай 1881 жылдың желтоқсан айында Вергиль Ерптің қамауға түсіп, қанағаттандырылмас жарақат алғаннан кейін тез нашарлады. Содан кейін 1882 жылдың наурыз айында Морган Ерп те қамауға түсіп, өлтірілді. Бірнеше «Каубой» 1881 жылдың 27 желтоқсанында Вергиль Ерпті атқанда және 1882 жылдың 19 наурызында Морган Ерпті өлтіргенде күдіктілер ретінде куәгерлермен анықталды. Олардың қатысы бар екенін көрсететін қосымша жағдайлық дәлелдер де болды. Вергиль мүгедек болғаннан кейін Уайатт Ерп АҚШ маршалының орынбасары болып тағайындалды. Ол Холлидейді, Уоррен Ерпті, Шерман Макмастерді және «Түркия ағыны» Джек Джонсонды өкілеттік берді. Морганның өлімінен кейін Уайатт Ерп және оның орынбасарлары Вирджил Ерп пен Эллиді Калифорниядағы Колтонға, оның әкесі тұратын жерге, пойызға дейін күзетті, ол ауыр оқ жарақатынан жазылуы керек болды. 1882 жылдың 20 наурызында Тусон қаласында топ қарулы Фрэнк Стилвеллді және, есеп бойынша, Айк Клантонды теміржол вагондары арасында жасырынып отырғанын көрді, Вирджилді өлтіру ниетімен күтіп отырғандай. Фрэнк Стилвеллдің денесі таңертең теміржолдың бойында, оқтан және дробиктерден жараланған күйде табылды. Уайатт кейінірек Стилвеллді мылтықпен өлтіргенін айтты. Тусон бейбітшілігі Чарльз Мейер Холлидейді қоса алғанда, Эрп тобының бес мүшесін қамауға ордер шығарды. 21 наурызда олар Томбстоунға қысқа уақытқа оралды, онда оларға Техас Джек Вермиллион және басқалары қосылды. 22 наурыз күні таңертең Уайатт, Уоррен, Холлидей, Шерман Макмастер және «Түркия ағыны» Джонсонды қоса алғанда, Эрп тобының бір бөлігі Пит Спенстің ранчосына, Чирикауа жолынан төмен, Драгун тауларының оңтүстік өтегінің астында орналасқан ағаш кесу лагеріне дейін шамамен 16 шақырым (10 миль) шығысқа сапарлады.

Темір бұлақтардағы атыс

Екі күннен кейін, Earp-тің жасағы Уэтстоун тауларындағы Айрон Спрингсқа сапар шекті, онда олар Чарли Смитпен кездесуді күтті, ол Томбстоуннан қолдаушыларынан 1000 доллар ақша әкелуі керек еді. Уайатт пен Холлидей бастауымен алты заңгер бұлақтарға қарап тұрған кішкентай төбеге көтерілді. Олар бұлақ маңында кемпінг құрған сегіз каубойды күтпеген жерден тапты. Уайатт Earp және Холлидей шайқастың жалғыз куәгерлері болды. Керлі Билл Уайатт Earp-ті жетекшілік ететінін танып, дереу оқпанын алып, Earp-ке атты. Басқа каубойлар да қаруларын тартып, оқ атуды бастады. Earp аттан түсіп, қолында оқпанын ұстады. "Техас Джек" Вермиллионның аты атылып, оның үстіне құлап, аяғын басып, мылтығын астына тықты. Жасырынуға орын болмағандықтан, Холлидей, Джонсон және Макмастер кері шегінді. Керлі Билл бұлақтың жанындағы суға құлап, мерт болды. Каубойлар Earp жасағына бірнеше оқ атты, бірақ жалғыз құрбан Вермиллионның аты болды, ол өлтірілді. Уайатт Джонни Барнсты кеудесіне, ал Милт Хиксті қолға атты. Вермиллион құлаған атының астындағы қабылдағыштан мылтығын алуға тырысты, өзін каубойлардың оқтарына ашық қалдырды. Док Холлидей оған жасырынуға көмектесті. Уайатт атына қайта отыруға тырысқанда қиындыққа тап болды, өйткені оның патрондар белдігі аяқтарына түсіп қалды. Нью-Мексиконың бұрынғы губернаторы Мигель Отеро жазған хатқа сәйкес, Уайатт пен Холлидей Альбукеркидегі Fat Charlie's The Retreat мейрамханасында тамақтанып отырғанда, Холлидей Earp-тің "нағыз еврей баласы" болып кеткені туралы бірдеңе айтты. Earp ашуланып, кетіп қалды. Earp Нью-Альбукеркидің Сауда кеңесінің президенті болған Генри Н. Джаффаның үйінде тұрып жатқан. Джаффа еврей болған, және Отероның хатына сүйене отырып, Earp Джаффаның үйінде тұрып, үйіне кіргенде мезузаға қол тигізу арқылы еврей дәстүрін құрметтеген. Отероның хатына сәйкес, Джаффа оған: "Earp-тің әйелі еврей болған" деді. Earp-тің Холлидейдің ұлттық қорлауына ашуы Жозефина Маркус пен Уайатт Earp арасындағы қарым-қатынас сол кезде көпшілікке белгілі болғаннан гөрі терең болғанын көрсетеді. Холлидей мен Дэн Типтон 1882 жылдың сәуір айының соңында Колорадо штатының Пуэбло қаласына келді. Мастерсон Холлидейді Пуэблоға алып барды, ол қамауға алынғаннан кейін екі аптадан кейін кепілдікпен босатылды. Холлидей мен Уайатт 1882 жылдың маусым айында Гуннисон қаласында қайта кездесті, Уайатт өзінің досын Франк Стилвеллге қатысты кісі өлтіру ісі бойынша сотталудан сақтады.

Two days later, Earp's posse traveled to Iron Springs, located in the Whetstone Mountains, where they expected to meet Charlie Smith, who was supposed to be bringing $1,000 cash from their supporters in Tombstone. With Wyatt and Holliday in the lead, the six lawmen surmounted a small rise overlooking the springs. They surprised eight cowboys camping near the springs. Wyatt Earp and Holliday left the only record of the fight. Curly Bill recognized Wyatt Earp in the lead and immediately grabbed his shotgun and fired at Earp. The other Cowboys also drew their weapons and began firing. Earp dismounted, shotgun in hand. "Texas Jack" Vermillion's horse was shot and fell on him, pinning his leg and wedging his rifle underneath. Lacking cover, Holliday, Johnson, and McMaster retreated. Curly Bill fell into the water by the edge of the spring and lay dead. The Cowboys fired a number of shots at the Earp party, but the only casualty was Vermillion's horse, which was killed. Firing his pistol, Wyatt shot Johnny Barnes in the chest and Milt Hicks in the arm. Vermillion tried to retrieve his rifle wedged in the scabbard under his fallen horse, exposing himself to the Cowboys' gunfire. Doc Holliday helped him gain cover. Wyatt had trouble re mounting his horse because his cartridge belt had slipped down around his legs. According to a letter written by former New Mexico Territory Governor Miguel Otero, Wyatt and Holliday were eating at Fat Charlie's The Retreat Restaurant in Albuquerque "when Holliday said something about Earp becoming 'a damn Jew boy.' Earp became angry and left "

Earp was staying with a prominent businessman, Henry N. Jaffa, who was also president of New Albuquerque's Board of Trade. Jaffa was Jewish, and based on Otero's letter, Earp had, while staying in Jaffa's home, honored Jewish tradition by touching the mezuzah upon entering his home. According to Otero's letter, Jaffa told him, "Earp's woman was a Jewess." Earp's anger at Holliday's ethnic slur may indicate that the relationship between Josephine Marcus and Wyatt Earp was more serious at the time than is commonly known. Holliday and Dan Tipton arrived in Pueblo, Colorado in late April 1882. Masterson took Holliday to Pueblo, where he was released on bond two weeks after his arrest. Holliday and Wyatt met again in June 1882 in Gunnison after Wyatt helped to keep his friend from being convicted on murder charges regarding Frank Stillwell.

Джонни Рингоның өлімі

1882 жылдың 14 шілдесінде Холлидейдің ұзақ жылғы қарсыласы Джонни Ринго Аризона территориясындағы Чирикауа шыңына жақын Батыс Түркия аңғарындағы үлкен ағаштың төменгі тармағында өлі күйде табылған. Оның оң жақ жақсылығына оқ тиген, ал бір саусағынан ілген револьвер табылды. Сот сарапшысы оның өлімін өз-өзіне қол жұмсау деп шешті, бірақ автор және коллекционер Гленн Бойердің Ерптің үшінші әйелі Жозефина Маркус Ерптің жазбаларынан құрастырғанын айтқан "Мен Уайт Ерпке үйлендім" кітабында Ерп пен Холлидей шілде айының басында бірнеше достарымен Аризонаға сапар шегіп, аңғарда Рингоны тауып өлтіргені жазылған. Бойер өзінің дереккөздерін көрсетуден бас тартты, ал журналистер оның түсіндірмелерінің үйлесімсіз және сенімсіз екенін жазды. "Нью-Йорк Таймс" газетінің тілшісі Аллен Барра бұл кітапты "Ерп зерттеушілері бұл кітапты жалған деп мойындайды" деп жазды. "Tombstone" фильмінде танымал болған нұсқа бойынша, Холлидей Рингоның шақыруымен болған атысқа жауап ретінде Ерптің орнына шығып, оны атқан. Pueblo Daily Chieftain басылымы Холлидейді 7 шілдеде Рингоның денесі табылған жерден 885 км-ден астам қашықтықтағы Колорадо штатының Салида қаласында, ал 18 шілдеде Лидвиллде көргенін хабарлады. Холлидейдің өмірбаянын жазған Карен Холлидей Таннер Аризонада Холлидейді қамауға алуға арналған кісі өлтіру ордерінің әлі де күшінде екенін атап өтті, сондықтан ол сол кезде Аризонаға қайта оралуға батыл болмас еді.

Джеймс Кайнердің жалдауы

1880-ші жылдардың соңында теміржол мердігері Джеймс Х. Кайнер Doc Holliday-ді қырық бір шақырымдық теміржол учаскесінен – Гленвуд Спрингс пен Аспен арасында олармен бірге тағы бір мердігер салып жатқан – ондаған құмар ойындары мен салон шатырларының иелерін кетуге көндіру үшін жалдады. Салон шатырларында жұмысшылардың мас болуы проблема тудырып, Кинерге олармен өзі айналысу қиын болды. Кинер бұрын Док Холлидейді басқаларды өздері таласқан жақын маңдағы көмір кенінен қуу үшін жалдаған бір топ адам туралы естіген еді, содан ол Холлидейді жалдап, алаңдатушыларын кетіруді ойлады. Кинер Гленвуд қонақ үйінде тұрып, бір күні Холлидейді көрсеткенде, ол осы мәселені талқылады. Холлидей ойланбастан Кинерге 250 долларға бұл жұмысты істей алатынын айтты. Холлидей өмірінің соңғы күндерін Колорадода өткізді. Лидвиллде болғаннан кейін ол биіктіктен қиналды. Туберкулез симптомдарын басу үшін ол алкоголь мен лауданумға көбірек тәуелді болды, соның салдарынан денсаулығы нашарлап, құмар ойындарындағы шеберлігі де төмендеді. Ол судың емдік қасиетін пайдаланбақ болды, бірақ бұлақтан шыққан күкіртті газ өкпесіне зиян келтірген болуы мүмкін. Ол туберкулезден қайтыс болды.

Еске алу рәсімі

1887 жылы 12 қарашада шыққан "Гленвуд-Спрингс Ют Чиф" газетінің некрологында Холлидейдің католик шіркеуінде крещениеден өткені жазылған. Бұл Холлидей мен оның туысы, католик монахы Мэри Мелани арасындағы хат алмасуға негізделген. Гленвуд-Спрингс қаласындағы Сент-Стефан католик шіркеуінде де, жақын орналасқан Лидвилл қаласындағы Аңғару католик шіркеуінде де крещение туралы тіркелген жазбалар табылған жоқ. Олар Холлидейді қабірге жеткізу мүмкін болмағандығын болжайды, себебі қабірге тек қиын тау жолымен жетуге болатын, ал жер қатты мұздағандықтан қабір қазу да қиын болған. Автор Гэри Робертс сол жылдың осы айында Линвуд зиратына басқа денелер де жеткізілгенін көрсететін мәліметтер тапты. Заманауи газеттерде Холлидей Линвуд зиратына жерленгені айтылған, бірақ оның қабірінің нақты орны әлі белгісіз.

Қоғамдық бедел

Холлидей қажет болған жағдайларда, құмар ойыншының құрметіне ие болуы үшін қатал бейне сақтады. Заманауи тарихшылардың көпшілігі оның шебер атыскер екенін нақты деп есептейді.

Кейіпкер

Өмір бойы Холлидей көптеген әріптестері арасында сабырлы, тыныш, оңтүстік адамы ретінде танымал болды. 1896 жылғы мақаласында Уайт Ерп былай деді: "Мен оны адал дос және жақсы серіктес деп таптым. Ол қажеттілік оны ойыншыға айналдырған тіс дәрігері еді; ауру оны сарандыққа итерген джентльмен; өмір оны өткір зейінге ие философқа айналдырған еді; бойы ұзын, арық, сары шашты, туберкулезден көз жұмар дегендей жігіт, сонымен бірге ең шебер ойыншы және мен білген ең батыл, ең жылдам, ең қауіпті алты оқты адам". Бір газет сұхбатында Холлидейден санасы мазалай ма деп сұрағанда, ол: "Мен оны жылдар бұрын өкпеме жөтелдім", - деген жауап берді. Бэт Мастерсон өмір бойы Холлидеймен бірнеше рет қарым-қатынаста болды және екеуі бір-біріне ұнамайтын. Олар Уайт Ерптің достары ретінде ғана бір-бірін көтере алды. Мастерсон Холлидей туралы мақаласында былай жазды:

Тұтқындалу және сотталу

Биограф Карен Холлидей Таннер Холлидейдің 1881 жылы Томбстондағы атыс-шабыстан бұрын 17 рет тұтқындалғанын анықтады. Тек бір рет адам өлтіру айыбымен тұтқындалды, ол 1879 жылы Нью-Мексикода Майк Гордонмен болған атыста болды, бірақ ол ақталды. О.К. Корралдағы атыс-шабыстан кейінгі алдын ала сот отырысында судья Уэллс Спайсер Холлидейдің әрекеттерін заңды түрде тағайындалған заң қызметкерінің міндетін орындауы ретінде ақтады. Денверде Аризона штатының Холлидейге қарсы Франк Стилвеллді өлтіргені үшін шығарған ордері орындалмады, себебі губернатор Тринидад қаласының полиция бастығы Бэт Мастерсонды Холлидейді банкоматтық қылмыс бойынша өз қарауына беруге көндірді. Басқа тұтқындаулардың арасында Холлидей екі құмар ойынға қатысқандығы, қала ішінде қару алып жүргендігі (Рингомен болған дауға байланысты) және бір қарапайым шабуыл жасағандығы (Джойс пен Паркерді атқандығы үшін) бойынша өзін кінәлі деп мойындады. Қалғандары ақталып немесе "кінәлі емес" деп танылды. Холлидейдің Бейлиді өлтіргені туралы әңгіме алғаш рет Холлидей қайтыс болғаннан тоғыз жыл өткен соң, 1896 жылы Уайетт Эрппен жасалған сұхбатта, Сан-Франциско Энквайрер газетінде жарияланды. Эрптің сөзіне сүйенсек, Холлидей жергілікті халыққа жақын Эд Бейлимен покер ойнаған. Холлидей Бейлиді "қоқысқа қол сұғып жатқанда" немесе төгілген карталарды жинап жатқанда ұстады, бұл ережеге қайшы еді. Эрптің айтуынша, Холлидей Бейлиге "покер ойнауды" еске салған, ол оны алдаудан аулақ болуға шақырудың әдепті тәсілі еді. Бейли сол әрекетті қайта жасағанда, Холлидей қолын көрсетпей-ақ банканы алды, бұл оның ереже бойынша құқығы еді. Бейли дереу тапаншасына қол созды, бірақ Холлидей кеуде қалтасынан пышақ шығарып, "Бейлиді кеудесінің төменгі жағынан" немесе жоғарғы бөлігінен жарақаттады. Бейли көз жұмды, ал қалаға жаңа келген Холлидей "Плантерс" қонақ үйіндегі бөлмесіне қамалды.

Мұра

Док Холлидей – американдық Батыстың ең танымал тұлғаларының бірі, бірақ ол Уайетт Эрппен достығы және О.К. Корралдағы атыс-шабыстағы рөлімен есімдеріне іңкәр болған. Холлидейдің заңгермен достығы американдық батыс мәдениетіндегі серіктердің танымал образын қалыптастырды, ал Холлидейдің өзі заманауи кезеңде орынбасардың және адал жолдастың стереотиптік бейнесіне айналды. Ол көбінесе фильмдерде досы Уайеттке адал болып көрсетіледі, оныңмен ең қиын кезеңдерде де бірге болады, мысалы, О.К. Корралдағы атыс және Эрптің кек алуы сияқты жағдайларда, тіпті олар екеуі де зорлық-зомбылық пен қиындықтарға тап болады. Уайетт Эрппен бірге Док Холлидей адалдық, бауырластық және достықтың заманауи символына айналды. Док Холлидейдің інісінің үйі Фейетвилл, Джорджияда орналасқан тарихи ескерткішпен белгіленген. 2005 жылдың 20 наурызында, Уайетт Эрптің Франк Стилвеллді өлтіруінің 122 жылдығында, Тусон қаласындағы қайта жаңартылған тарихи теміржол депосында Оңтүстік Аризона көлік мұражайы мүсінші Дэн Бейтс жасаған Холлидей мен Эрптің толық мөлшердегі мүсінін ашты. Мүсін атыс болған теміржол платформасының шамамен орнында тұр. "Doc Holliday Days" мерекесі Холлидейдің туған жері Гриффин, Джорджияда жыл сайын өткізіледі. Вальдоста, Джорджия 2010 жылдың қаңтар айында Док Холлидейге ұқсас байқау өткізді, бұл шара қаланың 150 жылдығын атап өтумен сәйкес келеді. Томбстоун, Аризонада да жыл сайын Док Холли күндері өткізіледі, ол 2017 жылы басталды және әр жылдың тамыз айының екінші демалыс күнінде осы қаһарманды тойлайды. Шараларға атыс көрсетілімдері, шеру және Док Холлидейге ұқсас байқау кіреді. 1993 жылғы "Томбстоун" фильмінде Докты сомдаған Вал Килмер 2017 жылы салтанатты шерудің жетекшісі болды, ал 1994 жылғы "Уайетт Эрп" фильмінде Докты ойнаған Деннис Куэйд 2018 жылы осы рөлді атқарды.

Танымал мәдениетте

Холлидей өмір бойы құмар ойыншы және мылтық көтеріп жүретін адам ретінде бүкіл елге белгілі болды. О.К. Корралдағы атыс – Америка батысындағы ең әйгілі оқиғалардың бірі, оның негізінде көптеген батыс телешоулары мен фильмдер түсірілді. Холлидей әдетте осы оқиғада маңызды рөлде болады.

Әнмен

"Linwood", Джон Чандлер жазған және орындаған, "Роки тауларының Гранд-Дамасы" – "Колорадо қонақ үйінің әндері және Роаринг Форк аңғары" туындысы; 2009 жылғы Америка батыс жазушыларының "Шпоре" сыйлығының "Ең жақсы ән" номинациясының жеңімпазы. Даниялық металл тобы Volbeat өздерінің "Outlaw Gentlemen & Shady Ladies" альбомында "Doc Holliday" әнін орындайды. Швециялық пауэр-метал тобы Civil War "OK Corral-дағы атыс" туралы "Tombstone" әнін "The Last Full Measure" альбомында орындайды.