Кіріспе

Американдық заңсыз және қарулы жауынгер (1859–1881)

Генри Маккарти (17 қыркүйек немесе 23 қараша 1859 – 14 шілде 1881), Вильям Х. Бонни деген атпен де танымал, Білли Кид – Ескі Батыстың заңсыз және қарулы жауынгері. Ол 21 жасында қаза тапқанға дейін 21 адамды өлтірген деген күдік туды. Ол сонымен қатар Нью-Мексико штатындағы Линкольн округі соғысына қатысқандығымен де белгілі, сол кезеңде үш адамды өлтіргені айтылады. Маккарти 15 жасында жетім қалды. Оның алғашқы тұтқындалуы 1875 жылы 16 жасында тамақ ұрлағаны үшін болды. Он күннен кейін ол қытай кір жууханасын тонап, қайтадан тұтқындалды, бірақ көп ұзамай қашып кетті. Ол Нью-Мексико аумағынан көршілес Аризона аумағына қашып, өзін заңнан тыс және федералды іздеп отырған қылмыскер ретінде жариялады. 1877 жылы ол өзін «Уильям Х. Бонни» деп атауды бастады. 1877 жылдың тамызында дау кезінде бір теміршіні өлтіргеннен кейін Бонни Аризонада іздестірілетін адамға айналды және Нью-Мексикоға оралды, онда ол мал ұрлаушылардың тобына қосылды. Ол 1878 жылғы Линкольн округі соғысына Регуляторлар қатарына қосылып қатысқанда аймақта кеңінен танылды. Кейіннен ол және тағы екі Регулятор Линкольн округінің шерифі Уильям Дж. Брейди және оның бір орынбасары бар үш адамды өлтіргені үшін айыпталды. Боннидің аты 1880 жылдың желтоқсанында Нью-Мексико штатының Лас-Вегас қаласындағы «Лас-Вегас газеті» мен Нью-Йорктегі «The Sun» газеттерінде оның қылмыстары туралы жарияланған мақалалардан кейін күшейді. Шериф Пэт Гарретт сол айда Бонниді ұстады. 1881 жылдың сәуір айында Бонни Брейдиді өлтіргені үшін сотталып, кінәлі деп танылды және сол жылдың мамыр айында аспанға тігілуге үкім шығарылды. 28 сәуірде ол түрмеден қашып, қашу кезінде екі шериф көмекшісін өлтірді және екі айдан астам уақыт бойы ұстаудан жалтарып келді. Гарретт 1881 жылдың 14 шілдесінде Форт-Самнерде 21 жастағы Бонниді атып өлтірді. Оның өлімінен кейінгі онжылдықтарда Бонни тірі қалды деген әңгімелер тарады, және көптеген адамдар өзін оның орнына қойды. Билли Кид сол дәуірдің ең танымал тұлғаларының бірі болып қала береді, оның өмірі мен келбеті Батыс халық мәдениетінде жиі бейнеленеді. Ол 50-ден астам фильмде және бірнеше телесериалда ойнады.

Ерте өмір

Генри МакКарти Нью-Йорк қаласында ирландтық католик тегінен шыққан Кэтрин мен Патрик МакКартитің отбасында дүниеге келді. Оның 1859 жылы туғаны расталғанмен, оның нақты туған күні сол жылдың 17 қыркүйегі немесе 23 қарашасы деп дауланып келді. Манхэттендегі Санкт-Петер шіркеуінің мәліметінше, ол 1859 жылдың 28 қыркүйегінде Патрик Генри Маккарти болып тойыстырылды. Халық санағының деректеріне сәйкес, оның кіші інісі Джозеф Маккарти 1863 жылы туған. Әйелі қайтыс болғаннан кейін Кэтрин Маккарти ұлдарымен Индианаполиске көшіп, онда Уильям Генри Харрисон Антриммен танысты. Маккарти отбасы 1870 жылы Антриммен бірге Вичитаға, Канзас штатына көшті. Бірнеше жылдан кейін тағы да көшіп келген соң, Кэтрин 1873 жылдың 1 наурызында Нью-Мексико аймағындағы Санта-Федегі Бірінші пресвитериан шіркеуінде Антримге үйленді, ал Маккарти ұлдары куәгерлер болды. Одан көп ұзамай отбасы Санта-Феден Нью-Мексико штатының Сильвер-Сити қаласына көшіп, Джозеф Антримнің тегін қабылдады. 1874 жылдың 16 қыркүйегінде Маккартидің анасы туберкулезден қайтыс болғанға дейін Уильям Антрим Маккарти ұлдарын жетім қалдырып кетті.

Бірінші қылмыстар

МакКарти анасы қайтыс болғанда 14 жаста еді. Сара Браун, пансион иесі, оған жұмыс істегені үшін баспана мен тамақ берді. 1875 жылдың 16 қыркүйегінде Маккарти тамақ ұрлағаны үшін ұсталды. Он күннен кейін Маккарти мен Джордж Шефер қытай кір жууханасын тонап, киім-кешек пен екі пистолет ұрлады. Маккарти ұрлық жасады деген айып тағылып, түрмеге қамалды. Екі күннен кейін ол қашып, іздеуге берілді. Осы уақытта Маккарти шотландиялық туған қылмыскер және бұрынғы АҚШ атты әскерінің жеке сарбазы Джон Р. Маккимен танысты. Макки әскерден шыққаннан кейін Аризона штатындағы Кэмп Грант әскери бекінісіне жақын тұрды. Екеуі де жергілікті сарбаздардың жылқыларын ұрлай бастады. Маккарти жас жаны, кішкентай бойы, таза шалған сыртқы келбеті және мінезі үшін "Кид Антрим" деп аталды. 1877 жылдың бір кезенде Маккарти өзін "Уильям Х. Бонни" деп атауды бастады. 1877 жылдың 17 тамызында Бонни Бонита ауылындағы салонға барғанда, оны бұрын қорлаған және бірнеше рет "қатыгез" деп атаған темірші Фрэнсис П. "Винди" Кэхиллмен дауласып қалды. Бонни Кэхиллді "ибіліс ұлы" деп атады, содан кейін Кэхилл Бонниді еденге лақтырып, оның револьвері үшін күресті. Бонни Кэхиллді атып, жан сақтап қалуға мүмкіндік бермейтін жарақат етті. Куәгердің айтуынша, "[Билли] амалсыз болды, өзінің құралын қолдануға мәжбүр болды". Кэхилл ертесі күні қайтыс болды. Бонни қашып кетті, бірақ бірнеше күннен кейін қайтып келіп, жергілікті әділет судьясы Майлс Вуд ұстады. Ол қамауға алынып, Кэмп Грант күзет үйіне жабылды, бірақ құқық қорғау органдары келгенге дейін қашып кетті. Бонни жылқы ұрлап, Аризонадан Нью-Мексикоға қашып кетті, бірақ апачилер одан жылқыны алып, оны ең жақын елді мекенге көп шақырым қашықтыққа жүріп баруға мәжбүр етті. Форт-Стентонға келгенде, аштықтан өліп бара жатып, досы және Жеті өзен сарбаздары тобының мүшесі Джон Джонстың үйіне барды, оның анасы Барбара оны емдеп, денсаулығын қалпына келтірді. Денсаулығын қалпына келтіргеннен кейін Бонни бұрынғы әскери бекініс болған Апачи Техоға барды, онда ол Линкольн округіндегі мал өсіруші магнаты Джон Чизумның малын тонаған қарақшылар тобына қосылды. Ол Сильвер-Ситиде байқалғаннан кейін, оның топпен байланысы туралы жергілікті газетте хабарланды.

Кіріспе

Нью-Мексикоға оралғаннан кейін Бонни Линкольн округінде (қазіргі Чавес округінде) Пекос өзенінің саласы – Рио-Феликске жақын жерде, ағылшын бизнесмені және ранчо иесі Джон Генри Тунсталдың (1853–1878) ковбойы болып жұмыс істеді. Тунсталл және оның бизнес-серіктесі, заңгер Александр Максуин, ирланд-американдық бизнесмендер Лоренс Мерфи, Джеймс Долан және Джон Райли құрған одаққа қарсы болды. Бұл үш адам 1870 жылдардың басынан бері Линкольн округінде экономикалық және саяси үстемдік құрды, себебі олар жақын орналасқан Форт-Стентонмен сиыр еті жөніндегі келісімшартқа және Линкольн қаласындағы танымал құрғақ тауарлар дүкеніне ие болды. 1878 жылдың ақпан айына қарай Максуин Доланға 8000 доллар қарыз болды, ол сот ордері арқылы Линкольн округінің шерифі Уильям Брэйдиден Тунсталдың мүлкі мен малын шамамен 40 000 долларға алып қоюды сұрады. Тунсталл Бонниге тоғыз таңдаулы жылқыны тапсырып, оларды қауіпсіздік үшін өз ранчосына көшіруді бұйырды. Ал шериф Брэйди Тунсталдың малын тәркілеу үшін үлкен отряд жинады. Тунсталдың өлтірілуі екі топ арасындағы қақтығысты қоздырды, ол Линкольн округі соғысы ретінде белгілі болды. Боннидің досы, АҚШ вице-маршалы Роберт Виденман және әскерлер тобы шериф Брэйдидің түрме күзетшілерін ұстап, түрмеге қамап, Бонни мен Брюерді босатты. Содан кейін Бонни Линкольн округінің реттеушілеріне қосылды; 9 наурызда олар Фрэнк Бейкер мен Уильям Мортонды ұстады, екеуі де Тунсталды өлтіргені үшін айыпталды. Бейкер мен Мортон қашуға тырысқанда өлтірілді. 1 сәуірде реттеушілер шериф Брэйди мен оның орынбасарларына шабуыл жасады; шайқас кезінде Боннидің жамбасына оқ тиді. Брэйди мен шериф орынбасары Джордж Хиндман қаза тапты. 1878 жылдың 4 сәуір таңында Блэзерс-Миллдегі атыс кезінде Бакшот Робертс пен Дик Брюер қаза тапты. Екі тараптан бірнеше қатысушыларға ордерлер берілді, ал Бонни мен тағы екеуі Брэйди, Хиндман және Робертсті өлтіргені үшін айыпталды.

Линкольн шайқасы (1878)

14 шілдеде, жексенбі күні түнде Максуин мен Регуляторлар – енді 50-60 адамнан тұратын топ – Линкольн қаласына барып, бірнеше ғимарат арасында бекінді. Максуиннің үйінде Бони, Флоренсио Чавес, Хосе Чавес и Чавес, Джим Френч, Харви Моррис, Том О'Фоллиард және Игинио Салазар, сондай-ақ басқалар да болды. Марин Чавес пен Док Скёрлок басқарып жүрген тағы бір топ салон төбесіне орналасты. Генри Ньютон Браун, Дик Смит және Джордж Коу жақын маңдағы саман үйді қорғады. 16 шілдеде, жаңа тағайындалған шериф Джордж Пеппин Максуиннің қорғаушыларын өлтіру үшін салонға мергендерді жіберді. Пеппиннің адамдары, снайпер Чарльз Кроуфордты Фернандо Эррера өлтіргеннен кейін шегінді. Содан кейін Пеппин жақын маңдағы Форт-Стентонның командирі полковник Натан Дадлиге көмек сұрады. Пеппинге жауап ретінде Дадли араласудан бас тартты, бірақ кейін әскерлерімен Линкольнге келіп, шайқасты Мёрфи-Долан фракциясының пайдасына бұрды. 19 шілде, жұма күні атыс басталды. Максуиннің жақтастары оның үйіне жиналды; Бак Пауэлл мен шериф орынбасары Джек Лонг ғимаратқа от қойғанда, ішіндегілер оқ атуды бастады. Бонни мен басқалары ғимараттан қашып кетті, барлық бөлмелерден бір ғана бөлме оттан сақталды. Дүрбелеңнің арасында Максуин Роберт В. Беквиттен атқаннан қаза тапты, ал Беквитті Бонни өлтірді.

Заңсыздық

Бонни және Линкольн шайқасынан аман қалған тағы үш адам Мескалеро үнділік агенттігінің жанында болды, ал агенттіктің бухгалтері Моррис Бернштейн 1878 жылғы 5 тамызда өлтірілді. Төрт еуіне де кісі өлтіру айыбы тағылды, бірақ Бернштейннің констебль Атанасио Мартинес тарапынан өлтірілгеніне қатысты қайшылықты дәлелдер болды. Бонниден басқа барлық айыптаулар кейіннен күштен шығарылды. 1878 жылғы 5 қазанда АҚШ маршалы Джон Шерман, жаңа тағайындалған аумақтық губернатор және бұрынғы Одақ армиясының генералы Лью Уоллеске, "Уильям Х. Антрим, лақабы Кид, лақабы Бонни" сияқты бірнеше адамға ордерлері бар екенін, бірақ "сол округтегі жағдайдың тұрақсыздығына байланысты, олардың іс-әрекеттерінен туындаған бейкүнә адамдардың әрекеттеріне байланысты" оларды орындай алмағанын хабарлады. Уоллес 1878 жылғы 13 қарашада амнистия жариялады, ол Тунсталдың өлтірілуінен бастап Линкольн округі соғысына қатысқандарды кешірді. Ол қылмыс үшін айыпталған немесе сотталған адамдарды алып тастады, сондықтан Бонни осыдан тыс қалды. 1879 жылғы 18 ақпанда Бонни және оның досы Том О'Фоллиард Линкольн қаласында адвокат Хьюстон Чэпменді атып өлтіргенін және оның денесін өртегенін көрді. Куәгерлердің сөзінше, екеуі де Джесси Эванстың қарумен қорқытып, кісі өлтіруге куә болуға мәжбүрлеген бейкүнә адамдар еді. Бонни 1879 жылғы 13 наурызда губернатор Уоллеске хат жазып, Чапменнің өлтірілуі туралы ақпарат берсе, амнистия беруді ұсынды. 15 наурызда губернатор Уоллес жағдайды талқылау үшін құпия кездесуге келісімін берді. Ол 1879 жылғы 17 наурызда Линкольн қаласында Уоллеспен кездесті. Кездесу кезінде және одан кейінгі хат алмасуларда Уоллес Бонниге, егер ол үлкен қазылар алдында куәлік берсе, жауларынан қорғауға және кешірім беруге уәде берді. 20 наурызда Уоллес Бонниге "күдік тудырмау үшін, мен тұтқындау тобын шериф Кимбреллге [sic] тапсыруды жөн көремін, ол зорлық-зомбылық қолданылмауын қадағалауға нұсқау алады" деп жазды. Бонни сол күні жауап беріп, Уоллестің оны қамауға алып, жергілікті түрмеде қамауда ұстау туралы ұсынысын қабылдады. 21 наурызда ол Линкольн округінің шерифі Джордж Кимболл басқаратын отрядқа тұтқындалды. Келісілгендей, Бонни Чапменнің өлтірілуі туралы мәлімдеме жасады және сотта куәлік берді. Алайда, оның куәлігінен кейін жергілікті прокурор оны босатудан бас тартты. Бірнеше аптадан кейін күзетте болған Бонни Уоллес алдап соққан болуы мүмкін екенін және оған ешқашан рақымшылық бермейтінін күдіктене бастады. Ол 1879 жылғы 17 маусымда Линкольн округінің түрмесінен қашып кетті. Бонни 1880 жылғы 10 қаңтарда Нью-Мексикодағы Форт-Самнердегі Харгроув салонында аймаққа жаңа келген Джо Грантты атып өлтіргенге дейін зорлық-зомбылықтан аулақ болды. Санта-Фе Weekly New Mexican басылымы "Билли Бонни, көбінесе "Кид" деп танылатын Джо Грантты атып өлтірді. Қиындықтардың себебі анықталған жоқ" деп хабарлады. Басқа заманауи деректерге сәйкес, Бонни Грант оны өлтіруге ниеттенгені туралы ескертілген. Ол Грантқа жақындап, оның револьверіне қызығушылық танытып, оны қарап көруді сұрады. Грант оны берді. Тапаншаны қайтармас бұрын, оның ішінде үш оқ бар екенін байқаған Бонни цилиндрді келесі оқ түскенде бос патронға тиетіндей етіп бұрды. Грант кенеттен Бонниге тапаншасын сілтеп, оқты атты. Оқ атпағандықтан, ол өзінің қаруын алып, Грантты басына атып өлтірді. Лас-Вегас Оптикасының тілшісі Боннидің "бұл екі ойыншының ойыны еді және мен бірінші болдым" деген сөзін келтірді. 1880 жылы Бонни Джим Грейтхаус есімді шаруамен достық қарым-қатынас орнатты, кейіннен ол оны Дейв Рудабоға таныстырды. 1880 жылғы 29 қарашада Бонни, Рудабо және Билли Уилсон шериф орынбасары Джеймс Карлайл басқаратын отрядтан қашып кетті. Грейтхаус фермасында қоршалып, олар Грейтхаусты кепіл ретінде ұстап отырғанын мәлімдеді. Карлайл Грейтхауспен орын алмасуға ұсыныс жасады, ал Бонни ұсынысты қабылдады. Кейін Карлайл терезеден секіріп қашып құтылуға тырысты, бірақ оған үш рет оқ атылып, қаза тапты. Атысқаннан кейін тараптар келісімге келді; отряд шегінді, ал Бонни, Рудабо және Уилсон қашып кетті. Грейтхаус оқиғасынан кейін бірнеше апта өткен соң Бонни, Рудабо, Уилсон, О'Фоллиард, Чарли Боудре және Том Пикетт Форт Самнерге келді. Бонни мен оның серіктері білместен, оларды Пат Гарретт басқаратын отряд күтіп тұрды. Отряд атысты ашып, О'Фоллиардты өлтірді; қалған заңсыздықтар зардапсыз қашып кетті.

Ұсталу және қашу

1880 жылдың 13 желтоқсанында губернатор Уоллес Бонниді ұстаған үшін 500 доллар сыйақы жариялады. Пат Гарретт Бонниді іздеуді жалғастырды; 23 желтоқсанда Боудре қаза болған қоршаудан кейін Гарретт және оның тобы Пикетт, Рудабо және Уилсонмен бірге Бонниді Стинкинг-Спрингсте ұстады. Тұтқындар, Бонниді қоса, тізбекке байланып, Форт-Самнерге, содан кейін Лас-Вегасқа (Нью-Мексико штаты) жеткізілді. Олар 26 желтоқсанда келгенде, көптеген қызығушылық танытқан адамдар күтіп тұрды. Келесі күні қарулы топ теміржол станциясына жиналды. Шеріф орынбасары Ромеро ашулы топпен бірге 1880 жылдың 5 сәуірінде қашуға талпынған кезде полиция қызметкері Антонио Лино Валдесті өлтірген Дейв Рудабоны қамауға беруді талап етті. Гарретт тұтқынды беруден бас тартты, содан кейін шиеленіскен жағдай туды, ол шериф пен тағы екі адамды Санта-Феге аттандыруға келісті, онда олар губернатордан Рудабоны босатуды сұрайтын болатын. Кейінгі сұхбатында Бонни оқиға кезінде қорқыныш сезінбегенін айтып: "Егерде менің Винчестерім болғанда, мен бәрін жеңіп шығарған болар едім" деді. Лас-Вегас Газеті Бонни ұсталғаннан кейін түрмеде өткен сұхбаттан жариялаған мақаласында, репортер Боннидің тыныш көрінгенін айтқанда, ол: "Нәрсенің қараңғы жағына қарамаудың қандай қажеті бар? Бұл жолы мен күлкіге толып тұрмын" деді. Заңнан тыс өмір сүрген қысқа мерзімінде Бонни АҚШ газеттерінде көптеген мақалалардың тақырыбы болды, тіпті Нью-Йорк сияқты алыс қалаларда да. Санта-Феге келгеннен кейін Бонни кешірім сұрап, келесі үш айда губернатор Уоллеске төрт хат жіберді. Уоллес араласудан бас тартты, сондықтан 1881 жылдың сәуір айында Нью-Мексико штатының Месилла қаласында сотқа барды. Екі күндік куәліктерден кейін Бонни шериф Брэйдиді өлтіргені үшін кінәлі деп танылды; бұл Линкольн округі соғысындағы барлық қатысушылардың ішіндегі жалғыз айыптау болды. 13 сәуірде судья Уоррен Бристол оны аспанға тігіп өлім жазасын берді, өлім жазасын орындау 1881 жылдың 13 мамырына белгіленді. Аңыз бойынша, сот Бонниге үкім кескен кезде, ол "өлі, өлі, өлі" болғанға дейін асылатынын айтты; оның жауабы "сен тозаққа, тозаққа, тозаққа барасың" болды. Тарихи деректерге сәйкес, ол үкім оқылғаннан кейін ештеңе айтпады. Үкім шығарылғаннан кейін Бонни Линкольнге көшірілді, онда ол қалалық сот үйінің жоғарғы қабатында күзетпен ұсталды. 1881 жылдың 28 сәуір күні кешке Гарретт Уайт-Окста салық жинап жүргенде, орынбасар Боб Олингер бес басқа тұтқынды тамақтануға көшеден алып өтті, Джеймс Беллді, тағы бір орынбасарды, Боннимен бірге түрмеде қалдырды. Ол сот үйінің артындағы дәретханаға баруды сұрады; түрмеге оралғанда, Беллдің алдында баспалдақпен өзінің камерасына қарай беттеп бара жатқан Бонни соқыр бұрышта жасырынды, қолқынаптарынан шығып, Беллді қолқынаптың бос ұшымен ұрды. Келесі қақтығыста Бонни Беллдің револьверін тартып алып, Белл қашып кетуге тырысқанда оны арқасынан атты. Бонни аяқтары тізбекке байланған күйінде Гарретттің кеңсесіне кіріп, Олингер қалдырған қаптамалы мылтықты алып кетті. Ол жоғарғы қабаттағы терезеде Олингердің Беллді өлтірген оқ дыбысын күтті және оған: "Жоғары қара, қарт дос, не алатыныңды көр" деп айғайлады. Ол жоғары қараса, Бонни оны атты. Шамамен бір сағаттан кейін Бонни балтамен аяқ тізбектерін қиып тастады. Ол атты және қаладан шығып кетті; кейбір әңгімелерге сәйкес, ол Линкольн қаласынан кетіп бара жатқанда ән шырқады.

Қайта тұтқындалу және өлім

Бонни қашып жүрген кезде губернатор Уоллес оның басына 500 доллар сыйлық белгіледі. Қашып кеткеннен кейін үш айға жуық өткен соң, Гаррет Боннидің Форт Самнер маңында екендігі туралы қауесеттерге жауап ретінде 1881 жылдың 14 шілдесінде екі орынбасарымен бірге Линкольннен Боннидің досы Пит Максвеллді сұраққа тарту үшін кетті. Жер иесі Люсьен Максвеллдің ұлы Гарретпен сол күні бірнеше сағат сөйлесті. Түн ортасында екеуі Максвеллдің қараңғы жатын бөлмесінде отырғанда, Бонни күтпеген жерден кірді. Оқиғаның барысы туралы әртүрлі айғақтар бар. Расмий нұсқа бойынша, Бонни бөлмеге кіргенде нашар жарықтан Гарретті танымады. Ол револьверін шығарып, артқа шегініп, "¿Quién es? ¿Quién es?" (Испан тілінде "Кім ол? Кім ол?") деп сұрады. Гаррет Боннидің даусын танып, револьверін тартып, екі рет оқ атты. Бірінші оқ Боннидің жүрегінің үстінен кеудесіне тиді, ал екіншісі өткізіп кетті. Гарреттің айтуынша, Бонни бірден қайтыс болды ма, әлде біраз уақыттан кейін бе, белгісіз. Оқ атқаннан кейін бірнеше сағаттан соң жергілікті әділет судьясы алты кісіден тұратын сот құрды. Сот мүшелері Максвелл мен Гарреттен жауап алды, Боннидің денесі мен оқ атқан жері қарастырылды. Сот алдымен денені Боннидің денесі деп растады және жергілікті газеттің хабарлауынша, сот төрағасы: «Біз қараған дене – баланың денесі еді» деді. Бонниге шам жағылып, ертесіне жерленді, ал оның қабірі ағаш тақтамен белгіленді. Боннидің өлтірілгеніне бес күн өткен соң Гаррет Нью-Мексико штатының Санта-Фе қаласына губернатор Лью Уоллес оны тірі немесе өлген күйі ұстаған үшін ұсынған 500 доллар сыйақыны алуға барды. Нью-Мексиконың міндетін атқарушы губернаторы Уильям Г. Рич сыйақы төлеуден бас тартты. Келесі бірнеше аптада Лас-Вегас, Месилла, Санта-Фе, Уайт-Оукс және Нью-Мексиконың басқа қалалары Гаррет үшін 7000 доллардан астам сыйақы жинады. Боннидің қайтысынан бір жыл төрт күн өткен соң Нью-Мексиконың аймақтық заң шығарушы органы Гарретке губернатор Уоллес уәде еткен 500 доллар сыйақыны беру туралы арнайы заң қабылдады. Адамдар Гаррет Бонниге әділетсіз шабуыл жасады деген талаптар көбейгендіктен, Гаррет өзінің жағынан оқиғаны айту қажеттігін сезінді және өзінің досы, журналист Маршалл Апсонды өзі үшін кітап жазуға шақырды. «Билли, Кидтің шынайы өмірі» кітабы алғаш рет 1882 жылдың сәуір айында жарық көрді. Ол шыққаннан кейін көптеген данасы сатылмаса да, уақыт өте келе Боннидің өмірі туралы жазған кейінгі тарихшылар үшін маңызды дереккөз болып табысты.

Тірі қалған деген хабарлар

Уақыт өте келе, Бонни өлтірілмегені және Гаррет оқиғаны мен өлімін достық ниетпен ұйымдастырғаны, соның арқасында Бонни заңнан қашып құтыла алғаны туралы әңгімелер тарады. Келесі 50 жыл ішінде көптеген адамдар өздерін Билли Кид деп мәлімдеді. Осы мәлімдемелердің көпшілігі тез жоққа шығарылды, бірақ екеуі талқылаулар мен пікірталастардың нысаны болып қала берді. 1948 жылы Техас штатының орталық бөлігінде тұратын Олли П. Робертс, сондай-ақ Бруши Билл Робертс деген атпен танылған адам, өзін Билли Кид деп жариялап, Нью-Мексико губернаторы Томас Дж. Мабриге кешірім сұрап жүгінді. Мабри Робертстің талабын қабылдамады, ал Робертс одан көп ұзамай қайтыс болды. Дегенмен, Робертстің тұрақты жері Хико қаласы, Техас штаты, оның талабын пайдаланып, Билли Кид мұражайын ашты. Аризона штатынан Джон Миллер де Бонни екенін мәлімдеді. Оның отбасы бұл мәлімдемені 1938 жылға дейін, оның қайтысынан кейін біраз уақыт өткен соң ғана қолдады. Миллердің денесі Прескотт, Аризона штатындағы мемлекеттік меншіктегі Аризона пионерлері үйінің зиратына жерленді; 2005 жылдың мамырында оның тістері мен сүйектері штаттың рұқсатынсыз эксгумацияланып, зерттелді. ДНҚ үлгілері Даллас қаласындағы зертханаға жіберілді және Миллердің ДНҚ-сы ескі Линкольн округі сотының еденінен алынған қан үлгілерімен, сондай-ақ Боннинің денесі атылғаннан кейін қойылған деген орындықпен салыстырылды. 2012 жылға дейін оның денесі табылған жоқ. 2007 жылы, 2012 жылдың сәуір айында 133 беттік құжаттар ұсынылды; олар Гарреттің Бонниді өлтіргені туралы қалыптасқан оқиғаны растайтын немесе жоққа шығаратын нақты дәлелдер ұсынбады. Сот процесінің нәтижесінде Линкольн округіне шамамен 300 000 доллар шығын келді. 2015 жылдың ақпан айында тарихшы Роберт Сталл Форт-Самнердегі аудандық сотқа Нью-Мексико штатынан Бонниге өлім куәлігі беруді сұрап өтініш жасады.

Суреттер

2021 жылға дейін Биллидің суреті түскен бір ғана расталған фотосурет бар; оны бейнелейді деп саналатын басқа суреттердің рас екендігі күмәнді.

Дедрик ферротипі

Боннидің өмірінен сақталған аз ғана артефакттардың бірі – оның 1879 жылдың соңында немесе 1880 жылдың басында фотограф Бен Виттикке жатқызылатын ферротип суреті. Суретте Бонни свитер астына жилет киіп, кеңқол шапан мен матадан байланган бас киім киген, ал 1873 жылғы «Винчестер» мылтығының салдағы еденге тіреліп тұр. Көп жылдар бойы бұл сурет ғалымдар мен тарихшылар тарапынан мойындалған Боннидің жалғыз суреті болды. Суретте Бонни сол жағына бекітілген «Colt» револьверін кигені көрінеді. Бұл оның солқай екеніне сендіруге әкелді, бірақ ферротип процесі кері бейнелейтіні ескерілмеді. 1954 жылы батыс тарихшылары Джеймс Д. Хоран мен Пол Санн Боннидің оңқай екенін және тапаншасын оң жамбасында таситынын жазды. Бұл пікірді Ұлттық кино және теледидар архивінің бұрынғы кураторы Клайд Жевсон да растады. Бірнеше тарихшы Боннидің екі қолды болғанын айтты.

Крокет түстес

2010 жылы Калифорния штатының Фресно қаласындағы естелік дүкенінен сатып алынған ферротипте Бонни мен Регуляторлардың мүшелері крокет ойнап жатқандары бейнеленген. Егер бұл сурет шынайы болса, онда Білли Кид пен Регуляторлардың бірге түсірілген жалғыз суреті және олардың әйелдері мен әйел серіктерін көрсететін жалғыз фотосурет болар еді. 2013 жылы коллекционер Роберт Г. Маккаббин мен заңнан тыс өмірді зерттеуші Джон Боссенекер фотосуретте Боннидің жоқ екенін мәлімдеді. 2015 жылдың тамызында Линкольн мемлекеттік ескерткішінің өкілдері мен Нью-Мексико мәдениет департаменті жаңа зерттеулерге қарамастан, суретте Бонни немесе Линкольн округі соғысы кезіндегі басқа адамдар бар екенін растай алмайтындарын хабарлады, деді ескерткіштің басқарушысы Гэри Коззенс. Губернаторлар сарайы мұрағатының фотосуреттер кураторы Дэниел Кошарек бұл суреттің "көп жағынан мәселілі" екенін, оның ішінде суреттегі адамдардың кішкентай болуын және фондық пейзаждың Линкольн округіне немесе штатқа жалпы алғанда ұқсамауын атап көрсетті. 2015 жылдың қазан айының басында "Кагинс, Инк." нумизматикалық сараптама фирмасы, National Geographic Channel телеарнасының бағдарламасымен байланысты бірнеше сарапшылар зерттегеннен кейін, суреттің шынайы екенін мәлімдеді.

Өлімнен кейін кешірім сұрау

2010 жылы Нью-Мексико губернаторы Билл Ричардсон шериф Уильям Брейдиді өлтіргені үшін Бонниге өлімнен кейін кешірім беру туралы өтінішті қабылдамады. Бұл кешірім губернатор Лью Уоллестің 1879 жылғы Бонниге берген уәдесін орындау мақсатында қарастырылған болатын. Ричардсон "тарихи нақтылықтың жоқтығына" сүйеніп, 2010 жылдың 31 желтоқсанында, өкіліктің соңғы күні шешімін жариялады.

Қабір таңбалары

1931 жылы Форт Самнер қорымындағы бейресми гид Чарльз В. Фур Бонни, О'Фоллиард және Боудренің қабірлеріне тұрақты ескерткіш орнату үшін қаржы жинау науқанына кірісті. Оның күш-жігерінің нәтижесінде, үш ер адамның есімдері мен қайтыс болған күндері «Достар» деген сөздің астына жазылған тас ескерткіш қабірлердің ортасына орнатылды. 1940 жылы Колорадо штатының Салида қаласынан келген тас кесуші Джеймс Н. Уорнер Боннидің қабірі үшін жаңа ескерткіш жасап, қорымға сыйлады. Ол 1981 жылдың 8 ақпанында ұрланды, бірақ бірнеше күннен кейін Калифорния штатының Хантингтон-Бич қаласынан табылды. Нью-Мексико губернаторы Брюс Кинг округ шерифін Калифорнияға ұшырып, оны Форт Самнерге қайтаруын ұйымдастырды, ол 1981 жылдың мамырында қайта орнатылды. Екі ескерткіш те темір қоршаудың артында болса да, 2012 жылдың маусым айында вандалдардың бір тобы түнде қоршауға кіріп, тасты құлатып жіберді.

Әдебиет пен өнерде

Билли Кидтің өмірі мен келбеті комикстерде, әдебиетте, кинода, музыкада, театрларда, радиода, теледидарда және бейне ойындарда жиі көрсетілген.