Томас Рейнсборо: Англия азаттық күрескері және теңдік жақтасы

Кіріспе

1610-1648 жж. - 6 шілде 1610 - 29 қазан 1648 жж. - Томас Рейнсбороу, немесе Рейнбороу, ағылшын діни және саяси радикалы. Үш патшалық соғысы кезінде Парламенттік флотта және Жаңа үлгідегі армияда қызмет етті. Оливер Кромвельдің жеке қасиеттерімен және танымалдылығымен шайқасқан сирек замандастардың бірі болды, сондай-ақ ол "көрегендікпен және батылдығымен теңдессіз әскери" деп сипатталды. Ол қазір 1647 жылғы Путни дебаттарына қатысқанымен әйгілі, онда ол "Англиядағы ең кедей адам да, ең бай адам сияқты, өмір сүруге құқылы" деп мәлімдеді.

Жеке мәліметтер

Томас Рейнсбороу 1610 жылғы 6 шілдеде Лондон портына жақын Уэппинг қаласында Уильям Рейнсбороудың (1587–1642) үлкен ұлы болып дүниеге келді. Бай саудагер және Левант компаниясының мүшесі болған Уильямға 1637 жылы баронеттік атақ берілді, бірақ ол Мароккомен бейбітшілік шарты бойынша келіссөздер жүргізуге көмектескені үшін одан бас тартты. Томастың анасы 1624 жылға дейін тағы екі бала туды: Уильям Рейнсбороу (1612–1673) және Марта (1617–1660). Оның әкесінің Джудит Хокстонмен (1638 жылы қайтыс болған) екінші некесінен үш туған сіңлісі қалды: Джудит, Джоан және Эдвард (1639–1673 жылдан кейін). Оливер Кромвелл сияқты, Томас 1629–1640 жылдардағы жеке билік кезеңінде Жаңа Англияға эмиграциялауды қарастырды, бірақ соңында одан бас тартты. 1630-жылдардың соңында оның інісі Уильям Массачусетс штатына қоныстанды, сондай-ақ екі әпкесі де: Марта, колонияның губернаторы Джон Уинтроптың төртінші және соңғы әйелі болды, ал Джудит оның ұлы Стивен Уинтропқа үйленді. Кейіннен ол 1645 жылы Англияға оралып, Жаңа армияның полковнигі болды. Томас өмірінің соңына қарай Маргарет есімді әйелге үйленді, олар туралы көп мәлімет жоқ, тек олардың Уильям есімді ұлы және кем дегенде бір баласы болғаны белгілі.

Бірінші ағылшын азаматтық соғысы

Әкесі сияқты Томас Рейнсборо Левант компаниясына қосылып, пуритан саудагерлер мен теңізшілердің жақын қарым-қатынастағы тобының мүшесі болды, олардың көптегені Троица үйінің мүшелері еді. Карл I басшылығымен Корольдік флоттың кеңеюі тәжірибелі капитанға деген сұранысты арттырды және алпыстан асқан болса да, Уильям Рейнсборо Нортумберленд графы, содан кейін Лорд-Адмирал таңдағандардың қатарында болды. Нортумберленд пуритандық көзқарастарды қолдады және флоттағы олардың ықпалын арттыру үшін ұқсас аядан офицерлерді жалдады, сэр Уильям Баттен – тағы бір мысал. 1642 жылдың тамызында Англияның бірінші азамат соғысы басталғанда Корольдік флоттың көп бөлігі Парламентті қолдады және Томас отбасылық байланыстарының арқасында оның кемелерінің бірінің капитаны болып тағайындалды. Роялистердің маңызды теңіз күштері болмағандықтан, флот көбінесе жағалау операцияларын қолдауға немесе жабдықтау жолдарын кесуге жұмсалды. Солтүстік Америкадан оралған ағасы Уильяммен бірге Рейнсборо соғыстың алғашқы жылының көп бөлігін Ирландия теңізінде күзетумен өткізді. 1643 жылдың жазында ол флоттан кетіп, Халл қаласын қоршауға алынған парламенттік гарнизонына қосылды және Ньюкасл графының шабуылын тойтарды. Шығыс Ассоциациясы армиясында полковник болып тағайындалып, 1644 жылы ол жаңа жаяу әскер полкіне басшылық етті, оның құрамында Жаңа Англиядан келген бірнеше еріктілер болды, олардың ішінде оның жеңешесі Стивен Уинтроп және бұрынғы Уаппинг көршісі Нехемия Борн да бар еді. Қазан айында ол осы полкті Линкольнширдегі Кроуленд аббаттығын, роялистердің бекінісін басып алуға батыл шабуылға жетекшілік етті. 1645 жылдың сәуір айында Рейнсборо жаңадан құрылған Жаңа үлгідегі армияның жаяу әскер полкінің полковнигі болды, бірақ оның тағайындалуына Парламентте үстемдік құрған орташа пресвитериандар қарсылық көрсетті. Олар Кромвель мен оның жақтастары ұсынған офицерлердің діни көзқарастарына алаңдады, ал Рейнсборо кейін Бесінші монархистер деп аталған топқа ғана емес, сонымен қатар Еуропаның барлық жеріндегі негізгі протестанттар қудалаған анабаптистерге де жақын екені белгілі болды. Оның ағасы Уильямның капитан болып тағайындалуына да оның діни және саяси көзқарастары себеп болды. Рейнсбороның комиссиясы 1645 жылдың маусымында Насеби шайқасына қатысу үшін уақытында бекітілді, онда оның полкі Принц Руперттің кавалериясының шабуылын тоқтатуға көмектесті. Шілдеде ол Лестерді қайта басып алуға көмектесті, содан кейін Батыс науқанына қатысып, Лэнгпортта ерекше көзге түсті және Бриджвотер мен Бристольдегі қоршау соғысындағы шеберлігін көрсетті. 1645 жылдың желтоқсанында Беркли қамалын алғаннан кейін ол Оксфордты қоршауға алды, ол 1646 жылдың маусымында берілді, Бірінші Англия азамат соғысындағы маңызды роялистік қарсылықты тоқтатты. Содан кейін Рейнсборо Вустерді қоршауды аяқтауға көмектесті және 1646 жылдың шілдесінде қаланың губернаторы болып тағайындалды. Ол сондай-ақ 1647 жылдың қаңтарында жақын орналасқан Дройтвич сайлау округінен парламент депутаты болып сайланды, бірақ өзін-өзі мойындаудан бас тарту туралы жарлыққа қарамастан, әскери комиссиясын сақтап қалды.

Like his father, Thomas Rainsborough joined the Levant company and became part of a close knit group of Puritan merchants and sailors, many of whom were also members of Trinity House. The expansion of the Royal Navy under Charles I increased demand for experienced captains and despite being in his sixties, William Rainsborough was among those selected by the Earl of Northumberland, then Lord High Admiral. Northumberland was a Puritan sympathiser who sought to increase their influence within the fleet by recruiting officers from a similar background, Sir William Batten being another example. When the First English Civil War began in August 1642, most of the Royal Navy declared for Parliament and Thomas was appointed captain of one of its ships with the help of his family connections. The absence of a significant Royalist navy meant the fleet was largely employed supporting coastal operations or cutting supply lines, and accompanied by his brother William, who had returned from North America, Rainsborough spent most of the first year of the war on patrol duty in the Irish Sea. He left the navy in summer 1643 to join the besieged Parliamentarian garrison of Hull, and helped repulse an attack by the Marquess of Newcastle. Promoted colonel in the Army of the Eastern Association, in 1644 he was given command of a new infantry regiment, whose members included several volunteers from New England, among them his brother in law, Stephen Winthrop, and former Wapping neighbour, Nehemiah Bourne. In October, he led this regiment in a daring attack that captured the Royalist stronghold of Crowland Abbey in Lincolnshire. In April 1645, Rainsborough was made colonel of an infantry regiment in the recently formed New Model Army, although his appointment was initially opposed by the moderate Presbyterians who dominated Parliament. They were concerned at the religious views of various officers nominated by Cromwell and his associates, while Rainsborough was known to be sympathetic not only to the group later known as Fifth Monarchists, but also the Anabaptists, a sect persecuted by mainstream Protestants throughout Europe. His brother William's appointment as a captain was also challenged due to his religious and political views. Rainsborough's commission was approved in time for him to fight at the Battle of Naseby in June 1645, where his regiment helped prevent a breakthrough by Prince Rupert's cavalry. In July, he helped recapture Leicester, and then participated in the Western Campaign, fighting with distinction at Langport, and demonstrating his skill for siege warfare at Bridgwater and Bristol. After taking Berkeley Castle in December 1645, he moved onto the Siege of Oxford, which surrendered in June 1646, ending significant Royalist resistance in the First English Civil War. Rainsborough then helped conclude the Siege of Worcester and was appointed governor of the town in July 1646. He was also elected MP for the nearby constituency of Droitwich in January 1647, but retained his military commission despite the Self denying Ordinance which required him to choose one or the other.

1647 жылғы Путни дебаттары

1647 жылдың басында Жаңа үлгідегі армияға 300 000 фунт стерлингтен астам жалақы төленуі керек болды, бұл кезең үшін өте үлкен сома, ал Парламент экономиканың құлдырауымен, обаның таралуымен және Карлдың бейбіт келісімге келісуден бас тартуымен күресіп жатты. Бұл маңызды болды, өйткені Дензил Холлс сияқты орташа көзқарасты депутаттар 1642 жылы патшаны парламентпен серіктестікте билеуін қамтамасыз ету үшін қару қолға алды, оны құлатпау үшін, ал Рейнсборо сияқты радикалдарды роялистерден гөрі үлкен қауіп деп қарады. Көптеп, дін бойынша пресвитериандық болған орташа топ парламентте көпшілікті құрады және Лондонның қарулы жасақтары, Батыс қауымдастығының армиясы және теңіз күштерінің көп бөлігі оларды қолдады. Бұл оларды тым сенімді етті, және сәуір айында олар Жаңа үлгідегі армияны Ирландияға жіберу туралы шешім қабылдады, тек баруға келіскендерге ғана жалақы төленеді деп мәлімдеді. Олардың өкілдері, яғни Агитаторлар, барлық жалақыны алдын ала төлеуді талап еткенде, армия ресми түрде таратылды, бірақ оның басшылары бұған бағынудан бас тартты. Оның беделі мен ықпалы Рейнсбороның Жаңа үлгідегі армияның мүдделерін қорғау үшін құрылған Бас кеңеске мүше болуына мүмкіндік берді. Оның құрамына Кромвель және сэр Томас Фэрфакс сияқты жоғары шенді офицерлер, "Гранделер" және өз полктерінен сайланған Агитаторлар кірді, олардың бірі Уильям Рейнбороу болды. Кеңес бейбіт келісімнің өз нұсқасын жасады, ол "Ұсыныстар басшылығы" деп аталды, ал шілдеде Рейнсборо оны Шарлға ұсынуға жіберілген делегация құрамында болды, бірақ ол шарттарды толығымен қабылдамады. Полковник Уильям Гофф сияқты басқалармен бірге, Бесінші монархист және кейіннен патша өлтіруге қатысқан, Рейнсборо корольмен одан әрі келіссөздер жүргізудің мәні жоқ екеніне көз жеткізді және Кромвельді оларды жалғастыруға тырысуда "надандықпен құлшылық етуге" тырысқан деп айыптады. 1647 жылдың тамызында Рейнсборо мен оның полкіне Лондондағы роялистердің бүліктерін басуға бұйрық берілді, және олар сол жерде қалды. Осы кезеңде ол конституциялық келісімге қатысты Левеллерлердің ұсыныстарын зерттеді, олар кейіннен "Халық келісімі" атты памфлетте жарияланды. "Ұсыныстар басшылығы" сияқты, оның шарттары католик емес діндердің өкілдеріне құлшылық ету еркіндігін қамтыды, бірақ одан әрі барып, әлеуметтік жағдайына қарамастан, заң алдында теңдік және 21 жастан асқан барлық ер адамдарға сайлау құқығын талап етті. Екі идеяға да Гранделер қарсы болды, олар Жаңа үлгідегі армияда Левеллерлердің ықпалының өсуінен алаңдады. 1647 жылдың 28 қазаны мен 8 қарашасы аралығында Путнидегі Сент-Мэри шіркеуінде өткен Путни пікірсайыстары Парламентпен болған дауларында армияның біртұтас ұстанымын келісуді мақсат етті. Талқылауды Гранделер атынан сөйлеген Иретон және Левеллерлердің ұстанымын қорғаған Рейнсборо басқарды. Иретон жалпыға бірдей сайлау құқығын "жай ғана анархия" деп сипаттады; Рейнсборо былай деп жауап берді:

By early 1647, the New Model Army was owed more than £300,000 in wages, an enormous sum for the period, while Parliament was struggling with a shattered economy, an outbreak of the bubonic plague, and Charles' refusal to agree a peace settlement. This mattered because moderate MPs like Denzil Holles took up arms in 1642 to ensure the king ruled in partnership with Parliament, not to remove him, and viewed radicals like Rainsborough as a greater threat than the Royalists. Largely Presbyterian in religion, the moderate faction held a majority in Parliament, and were supported by the London Trained Bands, the Army of the Western Association, and most of the navy. This made them over confident, and in April they passed a motion sending the New Model to Ireland, stating only those who agreed to go would be paid. When their representatives, or Agitators, demanded full payment for all in advance, the army was officially disbanded, but its leaders refused to comply. His influence and reputation meant Rainsborough was co opted onto the General Council, a body set up to protect the interests of the New Model Army. It included senior officers or "Grandees" like Cromwell and Sir Thomas Fairfax, as well as Agitators elected by their regiments, one of whom was William Rainborowe. The Council drafted their version of a peace agreement, known as the Heads of Proposals, and in July Rainsborough was part of the delegation sent to present it to Charles, who rejected the terms outright. Along with others including Colonel William Goffe, a Fifth Monarchist and later regicide, Rainsborough became convinced further negotiations with the king were pointless, and accused Cromwell of "base servility" in seeking to continue them. In August 1647, Rainsborough and his regiment were ordered to suppress pro Royalist riots in London, where they remained. During this period, he was involved in Leveller proposals for a constitutional settlement, subsequently set out in a pamphlet titled An Agreement of the People. Like the "Heads of Proposals", its terms included freedom of worship for non Catholics, but went further by demanding equality before the law regardless of social standing, and Universal suffrage for all men over 21 years of age. Both ideas were opposed by the Grandees, who were alarmed by the growth of Leveller influence within the New Model. Held between 28 October to 8 November 1647 at St. Mary's Church, Putney, the Putney Debates sought to agree on a unified Army position in their dispute with Parliament. The talks were dominated by Ireton, speaking for the Grandees, and Rainsborough, representing the Leveller case. Ireton dismissed universal suffrage as "mere anarchy"; Rainsborough responded:

"Шын мәнінде, Англиядағы ең кедей адамның да ең үлкен адам сияқты өмір сүруге құқығы бар деп ойлаймын; сондықтан, шындығында, мырза, бұл анық, үкімет астында өмір сүретін әрбір адам алдымен өзінің еркімен сол үкіметке бағынуға келісуі керек; және Англиядағы ең кедей адамның өзіне дауыс беруге мүмкіндік берілмеген үкіметке ешқандай жауапкершілігі жоқ деп ойлаймын." (Путни пікірсайыстарының жазба кітабы, 1647 жыл, Вурчестер колледжі, Оксфорд, М.С. 65. Түпнұсқадағыдай жазылуы мен бас әріптері сақталған.) Левеллерлер армия тәртібі мен бірлігіне қауіп төндіреді деп сенген Гранделер 8 қарашада пікірсайыстарды тоқтатып, барлық Агитаторларды өз бөлімшелеріне қайтаруға бұйрық берді және Бас кеңесті таратып, оны тез арада Офицерлер кеңесі ретінде қайта құрды. 15 қарашада өткен бірнеше жиналыста Жаңа үлгідегі армияның барлық полктерінен өз офицерлеріне адалдық ант беру талап етілді; көпшілігі бұл талапты сұрақсыз орындады, бірақ Рейнсбороның қатысқан Уэрде, Хертфордширде өткен жиналыста шағын бүлік болды. Ол 1647 жылдың қыркүйегінде парламенттік флоттың вице-адмиралы болып тағайындалғаннан кейін армиядағы лауазымынан бас тартып, қатысуға құқығы болмағандықтан, даладан шығарылды. Парламент оның лауазымын қайтарып алды.

Екінші ағылшын азаматтық соғысы және өлімі

Саяси жағдай роялистердің күдікті көтерілісі туралы қауесеттердің арасында нашарлаған кезде, Офицерлер Кеңесіне теңіз күштеріне жауапты, сенімді адам қажет болды. Оны қазір Уильям Баттен басқарды, ол Кромвельге қарсы парламенттік оппозицияны қолдаған пресвитериан болатын. Желтоқсанның ортасында олар Парламентті Рейнсбороны қолбасшы ретінде қайта бекітуге шақырды, бұл өтініш кейбір тартысқаннан кейін мақұлданды. Сонымен қатар, Дил қамалының капитаны болып тағайындалған Рейнсборо 1648 жылдың қаңтарында жаңа лауазымына кірісті, оның бас штабы ретінде «Тұрақты реформа» кемесі болды. Алайда, флоттың көп бөлігі әскер офицерін талқылаусыз тағайындағанына наразы болды, әсіресе оның саяси және діни көзқарастары ескерілмеді. Теңіз күштерінде левелерлерге немесе діни тәуелсіздерге қолдау өте аз болды. Екінші ағылшын азамат соғысы 1648 жылдың ақпан айында басталды, бұл шотландтықтардың, ағылшын роялистерінің және Жаңа армияны бұрынғы қарсыластарынан қауіптірек деп есептеген парламентарийлердің арасындағы одақ нәтижесінде болды. Уильям Баттен басшылығымен 27 мамырда алты кеме корольге қолдау білдірді, соның ішінде «Тұрақты реформа» да болды. Оның экипажы Рейнсбороны Лондонға бағытталған шағын қайыққа отырғызды. Парламент одан әрі дезертирліктерге қауіптеніп, Уорвик графының пресвитериандық титулын Лорд-адмирал лауазымына қайта тағайындады, ол бұл лауазымды 1642 жылдан 1645 жылға дейін атқарған болатын. Рейнсборо армияға оралып, Колчестерді қоршауға кіріскен сэр Томас Фэрфаксқа қосылды. Кромвельдің 19 тамызда Престон шайқасындағы роялистерге қарсы жеңісі одан әрі қарсылық көрсетуді бессәбилет етті, ал Колчестер тамыздың соңында капитуляциялады. Рейнсборо енді Понтефракт қамалын қоршауға көшті, ол соңғы роялистік бекіністердің бірі болды. 29 қазан күні түнде төрт адам жақын маңдағы Донкастердегі үйіне кіріп, оны роялистік кавалерия жетекшісі Мармадуке Лэнгдейлмен алмастыруды көздеді. Рейнсборо қарсылық көрсетті және оны көшеге сүйреп шығарды, көмекке шақырып тұрған күйінде қаза тапты. 1649 жылдың наурыз айында левелер Джон Лилберн «Англияның жаңа тізбектерінің екінші бөлігі ашылды» деген трактат жариялады, онда Офицерлер Кеңесі Рейнсбороның өліміне қатысқан деп айыпталды. Сол кездегі парламенттік тергеу бұл идеяны жоққа шығарды, ал кейінгі тарихшылар мұндай теорияны қолдайтын ешқандай дәлел таппады. Ағасы Уильям ұйымдастырған және шамамен 3000 левелер жақтастары қатысқан жерлеу рәсімінен кейін Рейнсборо әкесінің қасына Ваппингтегі Сент-Джон шіркеуіне жерленді. Парламент оның жесірі Маргаретқа 1300 фунттан астам жалақысын және жылына 200 фунттан тұратын зейнетақысын берді. Бірнеше жылдан кейін ол Сомерсет және Ланкаширде жер алды. Оның өлімі 1648 жылы «Полковник Рейнсбороның әруағы» атты балладаның тақырыбы болды. 2013 жылдың мамыр айында Рейнсбороға арналған ескерткіш тақтасын кеңесші Ранья Хан, тарихшы және жазушы Джон Рис және бұрынғы депутат Тони Бенн Сент-Джон шіркеуінде ашты. Рейнсбороның рөлін Майкл Фассбендер Channel 4 телеарнасының «Жынның жезөкшесі» драмасында сомдады. Ол 2013 жылы жарық көрген Роберт Уилтонның «Сатқындықтың алаңы» атты тарихи романында маңызды, бірақ екіншілік рөл атқарады.

As the political situation deteriorated amid rumours of an imminent Royalist rising, the Council of Officers needed a reliable man in charge of the navy, currently headed by William Batten, a Presbyterian supporter of the Parliamentary opposition to Cromwell. In mid December, they urged Parliament to reconfirm Rainsborough as its commander, a request that was eventually approved after some hesitation. Simultaneously appointed Captain of Deal Castle, Rainsborough took up his new positions in January 1648, using the Constant Reformation as his flagship. However, much of the fleet resented having an army officer imposed on them without discussion, especially one with his political and religious views; there was very little support for either the Levellers or religious Independents within the navy. The Second English Civil War began in February 1648, the result of a coalition between Scots Engagers, English Royalists, and those Parliamentarians who considered the New Model a greater threat than their previous opponents. Led by William Batten, on 27 May six ships declared their support for the king, including the Constant Reformation, whose crew put Rainsborough into a small boat heading for London. Alarmed at the prospect of further defections, Parliament reinstated the Presbyterian Earl of Warwick as Lord High Admiral, a position he previously held from 1642 to 1645. Rainsborough returned to the army and joined Sir Thomas Fairfax, whose forces were besieging Colchester. Cromwell's victory over Royalist forces at Preston on 19 August made further resistance pointless, and Colchester surrendered at the end of August. Rainsborough now moved onto the siege of Pontefract Castle, one of the last remaining Royalist strongholds. On the night of 29 October, four men broke into his house in nearby Doncaster, allegedly hoping to exchange him for the Royalist cavalry leader, Marmaduke Langdale. Rainsborough resisted and was dragged outside into the street, where he was killed, despite calling for help. In March 1649, the Leveller John Lilburne published a tract titled The Second Part of England's New Chaines Discovered, which among other things accused the Council of Officers of involvement in Rainsborough's death. A contemporary Parliamentary investigation dismissed the idea, while later historians have found no evidence to support such a theory. After a funeral ceremony organised by his brother William and attended by around 3,000 Leveller sympathisers, Rainsborough was buried next to his father at St John's Church, Wapping. Parliament granted his widow Margaret his arrears of pay, amounting to over £1,300, along with an annual pension of £200 per year; a few years later, she also received lands in Somerset and Lancashire. His death was the subject of a 1648 ballad titled Colonell Rainsborowes ghost. In May 2013, a plaque commemorating Rainsborough was unveiled by Cllr Rania Khan, historian and writer John Rees and former MP Tony Benn at St John's church. Rainsborough is portrayed by Michael Fassbender in the Channel 4 drama The Devil's Whore. He plays a minor but crucial role in the historical novel Traitor's Field, by Robert Wilton, published in 2013.