Көпірлі каноэ спорты: тарихы, түрлері және дамуы

Кіріспе

Спринт каноэсі – Халықаралық каноэ федерациясының каноэ спринті жарыстарында қолданылатын каноэ. Бұл тізе бүгіп, бір жақты ескектерді пайдалана отырып, бірі, екі немесе төртеуімен жылжытылатын ашық қайық. Тепе-теңдікті сақтаудың қиындығы каноэнің еніне байланысты болуы мүмкін, алайда каноэ сумен қаншалықты аз жанасса, соғұрлым жылдам болады. Осы себепті тар қайықтар жарыстарда әлдеқайда жылдам және танымал.

Тарих

Каноэ спорты 1924 жылы Парижде өткен жазғы Олимпиада ойындарының көрсету түрі болды. Бұл спорт түрі алғаш рет Олимпиада бағдарламасына енгізілді. Француз Олимпиада комитеті Канада Олимпиада комитетінен бұл спортты Парижде көрсетуді сұрады. Жарыстар Канада каноэ қауымдастығы мен АҚШ-тың Вашингтон каноэ клубы арасында ұйымдастырылды. C1, C2 және C4 санаттары бойынша жарыстар өткізілді. Каноэ спорты 1936 жылы Берлинде өткен Олимпиада ойындарынан бері жүлделі спорт түрі болып табылады. 1924 жыл Олимпиада ойындарында C4 жарыстары өткізілген соңғы жыл болды. Қазіргі тренд – жарыс жолының қашықтығын қысқарту. Алғашқы жарыстар ерлер үшін 1000 және 10000 метр, ал әйелдер үшін 5000 метр қашықтықта өтті. Бүгінде жарыстар 200, 500 және 1000 метр қашықтықта өткізіледі. 2012 жылы Лондонда өткен Олимпиада ойындарында 500 метрлік жарыстар 200 метрлік жарыстармен ауыстырылды. Дегенмен, ICF әлем чемпионатында 5000 метрлік қашықтықтағы жарыстар әлі де өткізілуде. Әйелдер каноэсі халықаралық аренада 2010 жылы Польшаның Познань қаласында өткен чемпионатта дебют жасады және 2020 жылы Жапонияның Токио қаласында өтетін жазғы Олимпиада ойындарында C1 жарысымен алғаш рет Олимпиада бағдарламасына енгізіледі.

Әйелдер канойы

Олимпиада ойындарында әйелдер спринт каноэсінен жарыстарды алып тастау дауға себеп болды. Олимпиадалық емес жарыстар, мысалы, Панамерикан чемпионаты да 2001 жылдан бері әйелдер каноэсінен 1000, 500 және 200 метрлік жарыстарды өткізбей келеді. Ересектер мен 23 жасқа дейінгілер арасындағы әлем чемпионаттарында әйелдер каноэсінен тек 2 ресми жарыс бар. WomenCAN International ұйымы спринт каноэ ұйымдарын әйелдер каноэсі үшін көбірек жарыстар енгізуге ынталандыру үшін жұмыс істейді. WomenCAN-ның төрағасы – американдық каноэші Памела Ботеллер. Ол 2000 жылғы Ұлттық чемпионатта каноэ-каяк тарихында алғаш рет ерлермен бірге спринт каноэсінде жарысып, алтын және қола медальдар жеңіп алды. 2002 жылы Ботеллердің лоббилеуі нәтижесінде АҚШ Каноэ-каяк федерациясы әйелдерге Ұлттық чемпионатта өз жарыстарында қатысуға рұқсат берді.

Жабдық

Қайықтар ұзындығы бойынша симметриялы және тек бір қанатты ескектермен ғана жүзіледі. Бағытты сақтау үшін ескекшілер жүзу кезінде «J-қозғалысын» пайдаланады. Ескекшілер тізелерін тұрақтандыру үшін көбік немесе жұмсақ төсемге тізе бүгіп отырады, көбінесе олардың орны бекітілуі үшін аяқ тіректері болады. ICF Sprint қайықтары C1, C2, C4 деп аталады, мұндағы «C» – каноэ, ал сан – кемені сәтті жылға жылға беруге қажетті ескекшілердің санына сәйкес келеді. (Еуропаның бірнеше елінде «C» әрпі «Канада каноэсінің» «C» әрпі ретінде түсіндірілді.) Қайық C1 C2 C4 Максималды ұзындығы (см) 520 650 900 Минималды салмағы (кг) 14 20 30

Канадада ICF C4-тен енірек Канадалық C4 және C15 немесе соғыс каноэсі де бар. 2000 жылға дейін каноэдің минималды ені 75 см болуы керек деген ереже болды, бұл талапты орындау үшін қайықтар су сызығынан жоғары қарай кеңейтілді. Бұл каноэлер «дельта» деп аталды және жоғарыдан қарағанда әдетте алмаз тәрізді пішінге ие. Мысалы, 1956 жылы жасалған «Стрюер дельтасы» болды. Plastex қанатты қайықтарды өндіруді бастағаннан кейін бұл шектеу алынып тасталды. Спринт каноэлерін өндіретін үш негізгі компания бар: Nelo, Plastex және Vajda. Nelo Португалияда орналасқан және 1978 жылы құрылған. Олар әлемдегі ең ірі каноэ өндірушісі деп танылады. Plastex компаниясын 1990 жылы слаломда каноэмен жүретін Ричард Серуга құрды. Олар Nelo-ның спринт каноэсіндегі дизайндық жаңарулар бойынша басты бәсекелесі. 1999 жылы Plastex дизайндық революция жасады, бұл ICF Комитетін 2000 жылғы ICF Конгресінде қайықтың өлшемдеріне қатысты ережелерді өзгертуге итермеледі. Vajda немесе Vajdagroup каноэлер мен джакузилерді шығарады. Олардың құрылысында көміртек және Nomex бал аралас материалдарын пайдалану өте жеңіл қайықтар жасауға көмектеседі.

Канада

Спринт каноэсі Канадада өте танымал, АҚШ-тан өзгеше, онда су спортының басты түрі ескек спорты болып табылады. Көптеген танымал канадалық олимпиадалық спортшылар спринт каноэсімен жарысқан, мысалы Сью Холлоуэй, ол 1976 жылы жазғы және қысқы Олимпиада ойындарында шаңғы тебу және спринт каноэсінде жарысқан алғашқы канадалық және әйел болды. Адам ван Коверден – тағы бір көрнекті канадалық спортшы, ол 2014 жылы Сочиде өткен қысқы Олимпиада ойындарын қамтыған Канаданың ұлттық телерадиокомпаниясы CBC үшін спорттық талдаушы ретінде жұмыс істейді. 2019 жылы ол Канаданың Төменгі палатасына Милтон сайлау округінен сайланды. Ван Коверден 2004 жылғы Олимпиада ойындарында қос медаль иегері болғанда әлемнің назарын аударды, ол алтын және қола жүлдегер атанды. Өзінің керемет өнерінен кейін ол жабылу салтанатында және Лондон Олимпиадасында ашылу салтанатында Канаданың туын алып жүрді. Содан кейін ол 2008 және 2012 жылғы ойындарда күміс медаль жеңіп алды. Ван Коверден 2012 жылы «Канаданың жыл спортшысы» атанды. Ол сондай-ақ Right to Play ұйымының елшісі және Канада Олимпиада комитетінің Спортшылар комиссиясымен, Дэвид Сузуки қорымен, Колондық қатерлі ісікке қарсы күресетін Канада ұйымымен және Дүниежүзілік жабайы табиғат қорымен байланыста. Канада әлемдегі жалғыз ел, онда соғыс каноэсі немесе C15 жарысы өтеді, және бұл клуб жүйесінің орталық нүктесі болып табылады. Соғыс каноэлері көбінесе ағаштан жасалады және олардың дизайны ондаған жылдар бойы өзгермеген. Соғыс каноэлерін шыны талшықтан немесе басқа композиттік материалдардан да жасауға болады. Соғыс каноэлеріне арналған ескектер бір жақты және ағаштан немесе көміртек талшығынан жасалады. Бұл ескектер C1 немесе C2 ескекшілері қолданатын ескектерден қысқа болады. Соғыс каноэлерін басқару үшін кокс немесе рульші қолданылады, олар бақылауды арттыру үшін әлдеқайда үлкен және ұзын жапырақшаны пайдаланады. Соғыс каноэлерінің жарыстары қызықты және клубтарға өздерінің клубтық мақтанышын көрсетуге мүмкіндік береді. Жарыстардың арақашықтығы 200, 500 және 1000 метрге дейін өзгереді. Канадалық C4 – Канадаға тән тағы бір қайық. Ол ICF C4, төрт адамға арналған халықаралық каноэден кеңірек. Канаданың ұлттық каноэ чемпионатында жеңіп алуға болатын Джон В. Блэк кубогы танымал және Стэнли кубогымен салыстырылады. Ол алғаш рет 1928 жылы Канада каноэ қауымдастығының атынан, оның демеушісі Джон В. Блэк мырзаның атынан ұсынылған. Ол Канада чемпионатындағы жасөспірімдер арасындағы C4 1000 метрлік жарыстың жеңімпазына беріледі, бұл жарысқа көп күтіледі. «Қара» деп аталатын бұл кубок күшті және бәсекеге толы каноэ жарысын елестетеді. Бұл жасөспірімдер арасындағы жарыс болғандықтан, егер команда бірінші немесе екінші орынға ие болса, олар белгілі бір уақытқа дейін тағы да кубок үшін бәсекелесе алмайды. 2001 жылы Birks Jewelers кубокты бастапқы жылтырауына қайтару үшін жұмыс істеді, ал 2006-2008 жылдары кубок қорабына қосымша жөндеу жұмыстары жүргізілді. Бұл Солтүстік Америкадағы әуесқой спорт үшін берілетін ең үлкен кубок деп саналады. Канадалық спринт каноэсінде алты дивизия бар: Тынық мұхиты, Прерия, Батыс Онтарио дивизиясы, Шығыс Онтарио дивизиясы, Квебек және Атлантика. Елде 60-тан астам каноэ клубы бар. Rideau Canoe Club қазіргі Ұлттық чемпион және CanMas (Канадалық шеберлер) чемпионы. 1902 жылы құрылған Ридо каноэ клубы – Онтарионың Оттава қаласындағы Ридо каналында орналасқан ең көне каноэ клубтарының бірі.

Sprint Canoe Kayak is very popular in Canada, unlike in the United States whose water sport activity is dominated by rowing. Many famous Canadian Olympic athletes competed in sprint canoe, such as Sue Holloway, the first Canadian and first woman to ever compete in both Summer and Winter Olympic Games in 1976 for cross country skiing and sprint kayaking. Adam van Koeverden is another athlete who has become a prominent Canadian figure, working as a sports analyst for the Canadian national public service broadcaster, CBC, covering the Sochi Winter Olympics in 2014. In 2019 he was elected to the Canadian House of Commons, representing the electoral district of Milton. Van Koeverden first captured the world's attention at the 2004 Olympic Games where he was a double medalist, winning gold and bronze. Van Koeverden was selected as Canada's flag bearer at the closing ceremonies following his impressive performance, and as opening ceremonies flag bearer in the London Olympics. He then won silver at both 2008 and 2012 Games. Van Koeverden was named "Canada's Athlete of the Year" in 2012. He is also an ambassador for Right to Play, and involved with the Canadian Olympic Committee's Athlete Commission, the David Suzuki Foundation, Colon Cancer Canada, and the World Wildlife Fund. Canada is the only country in the world to race war canoe, or C15, and is the focal point of the club system. War canoes are often made of wood and their design has remained mostly unchanged for decades. War canoe may also be made of fibreglass, or another composite. War canoe paddles are single bladed and made of wood or carbon fibre. These paddles are shorter than a C1 or C2 paddler would use. War canoes are steered by a cox, or steersperson, who use a much bigger and longer blade to allow for more control. War canoe races are exciting and allow for canoe clubs to showcase club pride. Races vary between distances of 200, 500, and 1000 meters. The Canadian C4 is another boat exclusive to Canada. It is wider than the ICF C4, the International Canoe for four people. The John W. Black Trophy, which can be won at the Canadian National Canoe Championships, is famous and likened to the Stanley Cup. It was first introduced in 1928 on behalf of the Canadian Canoe Association from its donor, Mr. John W. Black. It is awarded to the winner of the Junior Men's C4 1000 meter event, a highly anticipated event at the Canadian Nationals. "The Black", as it is known colloquially, conjures up images of strong competitive canoe racing. As it is a junior race, if a crew comes first or second they cannot compete for the trophy again for a specified time frame. In 2001, Birks Jewelers worked to restore the trophy to its original lustre; in 2006 to 2008, additional repairs were made to the trophy box. It is believed to be the largest trophy awarded in North America for amateur sport. There are six divisions in Canadian sprint canoe: Pacific, Prairie, Western Ontario Division, Eastern Ontario Division, Quebec, and Atlantic. There are over 60 canoe clubs across the country. The Rideau Canoe Club is the current National Champion and CanMas (Canadian Masters) champion. Founded in 1902, The Rideau Canoe Club is one of the oldest canoe clubs, located on the Rideau Canal in Ottawa, Ontario.