Кіріспе

Британдық социолог Ричард Моррис Титмус (16 қазан 1907 – 6 сәуір 1973) – британдық әлеуметтік зерттеуші және оқытушы, сондай-ақ пионер болған адам. Ол әлеуметтік басқару (қазіргі уақытта университеттерде әлеуметтік саясат деп белгілі) академиялық пәнін құрды және Лондон экономика мектебінде осы пән бойынша алғашқы кафедраны ашты. Оның 1950 жылдардағы кітаптары мен мақалалары Ұлыбританияның Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі әл-ауқат мемлекетінің және жалпыға бірдей әл-ауқатты қоғамның ерекшеліктерін анықтауға көмектесті, бұл Швециядағы Альва Мырдал мен Гуннар Мырдалдың еңбектерімен паралельдіктерді көрсетеді. Ричард Титмусс атындағы әлеуметтік саясат кафедрасы LSE-де орналасқан, оны қазір Джулиан Ле Гранд басқарады. Титмустың евгеникамен байланысы Британдық евгеника қоғамымен шектелмей, жеке және интеллектуалды байланыстарды да қамтыды. Ол сонымен қатар Израильдің Иерусалимдегі Еврей университетінің Пол Баервальд әлеуметтік жұмыс мектебінде жыл сайын өткізілетін Ричард Титмусс еске алу лекциясында құрметке ие.

Белгіленген фактілер

Титмусс 1907 жылғы 16 қазанда Лейн фермасында, Стопслиде, Бедфордшир, Льютон қаласының жанында (қазір Льютонның бір бөлігі) дүниеге келді. Ол фермер Моррис Титмусс пен де содан шыққан Мод Луизаның (қызметтік аты Фарр) екінші баласы еді. Титмусс ауылда өсті және 14 жасында Санкт-Грегорий дайындық мектебін ешқандай формалды білімі болмайтын күйде тастады, себебі ол денсаулығына байланысты сабаққа қатысуын азайтуға мәжбүр болды. Ричард Титмусс – Әлеуметтік қамқорлыққа деген адалдық (2020) кітабының авторы Джон Стюарт, "мектеп спортқа басымдық бергенімен, оқушыларын жеке мектептерге жіберуге ұмтылуы Титмусс туралы әдеттегі әңгімелерде айтылатын академиялық талаптардан гөрі жоғары деңгейде болған" деп атап өтеді.

Мансап

Өзін-өзі оқыта білген ол үлкен сақтандыру компаниясында 16 жыл актуарий болып жұмыс істеді, сонымен бірге оқу, пікірталас және жазу арқылы әлеуметтік тақырыптарға қызығушылық танытты. Оның алғашқы алаңдаушылықтары сақтандыру және халықтың жас құрылымы, көші-қон, жұмыссыздық және қайта қарулану, сыртқы саясат және бейбітшілік қозғалысы сияқты мәселелерге қатысты болды. 1938 жылы ол Солтүстік пен Оңтүстік арасындағы аймақтық айырмашылықтарға назар аударған «Кедейлік және халық» атты еңбегін жариялады. 1939 жылы ол «Біздің тамақ проблемамыз» атты еңбегін жариялады. Осы кезде Титмусс Британдық евгеника қоғамында белсенді болды. 1942 жылы ол ресми соғыс тарихының азаматтық сериясының бір томын, Екінші дүниежүзілік соғыстың тарихын жазуға шақырылды. Оның «Әлеуметтік саясат мәселелері» 1950 жылы жарық көрді, бұл оның беделін нығайтты, сондай-ақ Лондон экономика мектебінің жаңа кафедрасын қамтамасыз етті. Бұл процесте оған әлеуметтанушы Т. Х. Маршалл қатты қолдау көрсетті. ЛСЕ-де, ол әлеуметтік басқарудың алғашқы профессоры болды, ол әлеуметтік жұмыс және әлеуметтік қызметкерлерді оқытуды өзгертті және әлеуметтік саясатты академиялық пән ретінде құрды. Сонымен қатар ол денсаулық сақтау қызметі мен әлеуметтік саясат жөніндегі бірқатар үкіметтік комитеттерге үлес қосты. Кейде профессор Брайан Абель Смитпен бірге, кейінірек оның орынбасары болған Африкада кеңес берді. Оның басты назары әлеуметтік әділдік мәселелеріне ауды. Оның соңғы және, мүмкін, ең маңызды кітабы «Сыйлық қарым-қатынасы» әлеуметтік және денсаулық сақтау саясатындағы қайырымдылық туралы жеке философиясын білдірді және оның көптеген жұмыстарында сияқты, жеке немесе коммерциялық күтім түрлеріне қарағанда қоғамдық қызмет құндылықтарына басымдық берді. Бұл кітаптың үлкен әсері болды және оның нәтижесінде қан банкі жүйелері, әсіресе жеке қан нарығын реттеу мәселелері зерттелді. Президент Никсон Титмустың зерттеулерін жариялағаннан кейін бірнеше ай өткен соң ғана жүйедегі үйлестірудің жетіспеушілігін толық зерттеуді талап етті. Кеннет Ароу оны Эмиль Дюркгеймнің еңбектері сияқты кейбір әлеуметтану классиктерін нашар оқығаны үшін сынға алды (бірақ ол өзін әлеуметтанушы деп ешқашан атаған жоқ); бұл ішінара оның академиялық дайындығының жеткіліксіздігін көрсетеді, сонымен қатар оның қатысусыз әлеуметтануға деген шыдамсыздығынан және оның қазіргі әлеуметтік саясат мәселелерімен және тіпті кейбір қателіктерге ұшыраған институттарымен айналысуға деген бейімділігінен (бұл «оның» «әлеуметтік басқару» пәнінің ерекше белгісі болды) туындайды. Мысалы, ол үкіметтің қосымша жәрдемақылар комиссиясының төрағасының орынбасары ретіндегі рөлі үшін қатты сынға алынды, бұл кейбір сыншылар оған жеткілікті қашықтықты бермеді деп санайды. Ол, керісінше, кедейлердің игілігі үшін лайықсыз институттарды жақсырақ жұмыс істетуге тырысуды жақтады, тіпті егер олармен араласу оның беделінің тазалығына нөсандық әсер ететін болса да. Ол 1950 жылдан бастап, Министрлер кабинетінде және Әлеуметтік медицинаны зерттеу бөлімінде қысқа мерзімде болғаннан кейін, 1973 жылы қайтыс болғанға дейін кафедраны басқарды.

Ықпал

Оның кейбір еңбектері бүгінге дейін оқылып жүр, ал кейбіреулері заманауи маңызын зерттеу үшін жаңа редакцияланған түрінде қайта басылды. Оның көптеген жазбаларының көп бөлігі ЛСЕ-де оқыған лекциялары немесе көп сұранысқа ие болған кезде берген публицистикалық сөздері болатын. Бұл лекциялардың кейбіреуі кейіннен "оқырман" немесе "эсселер" жинағы ретінде жарияланғанмен, ол өзінің еңбектері мен философиясының тұжырымдамасын аяқтаған жоқ, сондай-ақ әлеуметтік саясат бойынша ең басты еңбегін де жазған жоқ. Осының салдарынан, социология немесе мемлекеттік саясат сияқты маңызды мәселелердегі оның нақты көзқарасы туралы екіншілік әдебиеттерде шатасушылықтар сақталып қалды. Ричард Титмусс атындағы әлеуметтік саясат профессурасы оның қайтысынан кейін құрылды. Титмусс сияқты, аталған профессураның қазіргі иесі, профессор Джулиан Ле Гранд та денсаулық саясаты жөніндегі үкіметтік кеңесші болды. Дегенмен, ол Ұлттық денсаулық сақтау жүйесінде (NHS) жеке және квази-нарықтардың мүмкіндіктеріне баса назар аударуы, Титмустың мемлекетке және қажеттіліктерге (табыс немесе мәртебе емес) ғана негізделген, баршаға тең қолжетімді қызметтерге деген берік сенімінен ерекшеленеді.

Жеке өмір

Ол әлеуметтік жұмыскер Кэтлин ("Кей") Миллерге үйленді. Олардың жалғыз қызы Энн Оукли оның кейбір еңбектерін редакциялап, жаңадан басылымға дайындады, сондай-ақ ата-анасы туралы "Ер мен әйел: Ричард және Кей Титмусс: Менің ата-анамның жас жылдары" атты өмірбаян жазды. Онда ол Кейдің оның алғашқы жұмысын қолдауындағы және 1942 жылы жарық көрген "Ата-аналар көтерілісі" кітабын бірлесіп жазудағы маңызды рөлін көрсетеді, бұл кітап туу көрсеткіштерінің төмендеуіне арналған. Дегенмен, Оукли әкесінің кедейлікте өскені туралы "Титмусс мифін" жасау мен таратуда анасының рөлін де сынады, бұл миф Титмусты "теңдік пен әлеуметтік мемлекеттің батыры" ретінде көрсету үшін жасалған, ол өзінің кедей отбасынан тек қана еңбек ету арқылы жоғары көтерілген, шынымен өзіне қол жеткізген адам ретінде бейнеленді, ал Кей Титмусс оның ата-анасына қарағанда оның табысына қаншалықты үлкен үлес қосып, оны көрсетуге тырысқан. Титмус агностик болған. Ауыр темекі шегуші болған Титмус өкпе рагынан қайтыс болды.