Австралия саясатындағы "Киррибилли келісімі" – биліктің табысқа жеткен жағдайда басшыдан орынбасарына ауысуы. Боуб Хоук пен Пол Китинг арасындағы 1988 жылғы келісімнен бастау алды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кирибилли келісімі (немесе Кирибилли мәмілесі) — Австралия саясатында басшы мен оның орынбасары арасындағы, әдетте құпия келісім. Онда белгілі бір шарт орындалған жағдайда биліктің берілуі қарастырылады.
A Kirribilli agreement (or Kirribilli deal), in Australian politics, is an agreement, typically confidential, between a leader and their deputy for the handing over of power on the satisfaction of an agreed precondition.
Хоуккитинг
Бұл термин алғаш рет 1988 жылғы қарашада премьер-министр Боб Хоук пен оның қазынашысы Пол Китинг арасында жасалған келісімді сипаттау үшін қолданылды, ол Киррибилли Хаусында іске асырылды. Хоук 1990 жылғы сайлаудан кейін, бірақ келесі сайлауға дейін Китингтің пайдасына орнынан түсуге келісті. Китингтің талап етуі бойынша бұл уәдеге ACTU хатшысы Билл Келти және бизнесмен сэр Питер Абельс куә болды; екеуі де Хоук пен Китингтің ортақ достары болған. 1990 жылдың наурызында төртінші мерзімге қол жеткізгеннен кейін, Хоук 1991 жылдың қаңтарында Китингтің 1990 жылдың желтоқсанында Ұлттық Пресс-клубта сөйлеген, Хоуктің басшылығын кемсіткен "Пласидо Доминго" деп аталған "сатқындық" сөзінен кейін келісімнен бас тартты. Китинг 1991 жылдың маусымында қазынашылық қызметінен кетіп, Хоукке премьер-министрлікке үміткер ретінде қарсы шықты. Бұл алғашқы сын сәтсіз аяқталса да, ол 1991 жылдың желтоқсанында Хоукке екінші рет қарсы шығып, жеңіске жетті.
The term was first used to describe an agreement made in November 1988 between Prime Minister Bob Hawke, and his Treasurer Paul Keating, which was effected at Kirribilli House. Hawke agreed that he would resign in favour of Keating at an unspecified time after the 1990 election but before the subsequent election. On Keating's insistence, this undertaking was witnessed by ACTU Secretary Bill Kelty and businessman Sir Peter Abeles; both were mutual friends of Hawke and Keating. After securing a fourth term in March 1990, Hawke reneged on the agreement in January 1991 following a "treacherous" speech by Keating, called the Placido Domingo speech, delivered to the National Press Club in December 1990 which belittled Hawke's leadership. Keating resigned as Treasurer in June 1991 and challenged Hawke for the Prime Ministership. Although this initial challenge failed, he challenged Hawke a second time in December 1991 and won.
Хауард Костелло
Джон Ховард 1994 жылы желтоқсанда оппозицияда болғанда Питер Костелломен ұқсас келісімге келді, оған Либералдық партия депутаты Ян Маклачлан куә болды. Маклачланның сөзіне қарағанда, егер Александр Даунер отставкаға кетіп, Ховард 1996 жылдан кейін партия басшысы және сосын премьер-министр болса, ол бір жарым мерзімнен кейін басшылықты Костеллоға беретінін айтқан. Ховард кездесудің болғанын, бірақ нақты келісімге қол жетпегенін мәлімдеді. Ховард премьер-министр болғаннан кейін, 64 жасқа жақындағанда және 2003 жылы екі жарым мерзім өткен соң, басшылыққа тағы да қалу ниетін білдірді. Костелло бұл шешімге наразы екенін көрсеткен бірнеше мәлімдеме жасады. 2004 жылғы сайлаудан кейін Костелло басшылыққа таласу құқығын пайдаланбады. 2005 жыл бойында бірнеше кабинет министрлері Ховардтың ықтимал ізбасары ретінде талқыланды, олардың ішінде Брендан Нельсон, Александр Даунер, Тони Эбботт және Малкольм Тернбулл болды; осы төртеуінің ішінде Даунер бұрын Либералдық партияны басқарған, ал қалған үшеуі болашақта Либералдық партия басшысы болып қызмет ететін еді. Костелло 2006 жылы Ховардқа қарсы басшылыққа таласатыны туралы әңгімелерді күшейтті, бірақ Ховард 2007 жылғы сайлауға дейін премьер-министр, ал Костелло қазынашылық қызметін атқаруын жалғастырды, онда Ховард Беннелонгтағы мандатын жоғалтып, үкіметі жеңіліске ұшырады. Костелло Ховард оны ізбасары ретінде жақтағаннан кейін де басшылыққа өтуден бас тартты.
Whilst still in opposition, John Howard reached a similar agreement with Peter Costello in December 1994 which was witnessed by the Liberal MP Ian McLachlan. McLachlan reported that Howard agreed, if Alexander Downer resigned and Howard became leader and subsequently Prime Minister after 1996, that he would hand over the leadership to Costello after one and a half terms. Howard reported that the meeting took place but that no exact deal was struck. After Howard became Prime Minister, approaching his 64th birthday and after two and a half terms in 2003, he asserted his intention to stay on as leader. Costello made several public statements that did little to hide his distemper at the decision. After the 2004 election, Costello did not exercise his right to challenge for the leadership. Speculation throughout 2005 saw multiple cabinet ministers begin to be mentioned as possible successors to Howard, including Brendan Nelson, Alexander Downer, Tony Abbott and Malcolm Turnbull; of the four, Downer had already been Liberal leader and the remaining three would all serve as Liberal leader in the future. Costello fuelled speculation that he would challenge Howard for the leadership in 2006, but Howard ultimately remained Prime Minister and Costello Treasurer up to the 2007 election, where Howard lost his seat of Bennelong and his government was defeated. Costello declined to assume the leadership, even after Howard endorsed him as his successor.
Басқа қолданылу
Термин сондай-ақ әр түрлі австралиялық штаттардың саяси ортасында қолданылған, оның ішінде Колин Барнетт пен Трой Бусвелл, сондай-ақ Майк Нахан мен Лиза Харви Батыс Австралияда; Питер Бити мен Анна Блай Квинсленд штатында; және спорт саласында.
The term has also been applied in various Australian state political environments including with Colin Barnett and Troy Buswell and with Mike Nahan and Liza Harvey in Western Australia; with Peter Beattie and Anna Bligh in Queensland; and in sport.