Кіріспе

Канадтық Vickers FV 1 – Lockheed компаниясы 1950-ші жылдардың басында конвойларды қорғау мақсатында тік ұшып-қону (VTOL) истребительінің жұмыс істеуін көрсету үшін салған американдық тәжірибелік ұшақ прототипі.

Жобалау және әзірлеу

Lockheed XFV 1948 жылы АҚШ Әскери-теңіз күштері жариялаған, дәстүрлі кемелердің артқы палубаларына орнатылған платформаларда тік ұшып-қонуға (VTOL) қабілетті ұшаққа қатысты ұсыныстан туындады. Convair және Lockheed екеуі де келісімшартқа үміттене бастады, бірақ 1950 жылы талап өзгертілді, нәтижесінде кемеде орналасқан конвойды сүйемелдейтін VTOL ұшағына айналуға мүмкіндігі бар зерттеу ұшағы қажет болды. 1951 жылдың 19 сәуірінде Lockheed компаниясынан XFO 1 (компаниялық белгісі – Model 081 40 01) деген атаумен екі прототипке тапсырыс берілді. Келісімшартқа қол қойылғаннан кейін жақын арада жобаның атауы Lockheed компаниясының әскери-теңіз күштеріндегі коды O-дан V-ге ауысқандықтан XFV 1 деп өзгертілді. XFV үш пернелі қарама-қарсы айналатын винттері бар Allison YT40A-6 турбовинттік қозғалтқышымен жабдықталған. Ұшақтың құйрық бөлігі крест тәрізді V-тәрізді құйрықтан (X пішінін құрайтын) тұрды, ол фюзеляждың жоғары және төмен бөлігінен созылып шықты. Ұшақ жерге қонғанда көрінісі өте жаман болды, себебі оған уақытша, бекітілген шасси орнатылған. Lockheed қызметкерлері бұл ұшақты әжуалай "пого таяқ" деп атады (бұл атау қарсыласы Convair XFY ұшағының атына тікелей сілтеме жасады).

Сынау және бағалау

Ұшу сынақтарын бастау үшін фюзеляжға ұзын тіреуіш V-тәрізді аяқтары бар уақытша қайтарылмайтын шасси, ал төменгі екі қанатына бекітілген құйрық дөңгелектері орнатылды. Осы күйінде 1953 жылғы қарашада ұшақ Эдвардс әуе базасына жердегі сынақтар мен рульдеу сынақтары үшін жеткізілді. Осы сынақтардың бірінде, үлкен спиннердің артқы бөлігі орнатылмаған кезде, Lockheed-тің бас сынақ ұшқышы Герман "Фиш" Салмон ұшақты ұшып көтерілу жылдамдығынан асырып жіберіп, 1953 жылғы 22 желтоқсанда ұшақпен қысқа секіру жасады. Алғашқы ресми ұшу 1954 жылғы 16 маусымда өтті. Эдвардс әуе базасындағы толық VTOL сынақтары 7100 а.к. Allison T54 қозғалтқышы қолжетімді болғанға дейін кешіктірілді, бірақ ол ешқашан іске қосылмады. Кездейсоқ болған қысқа секіруден кейін ұшақ барлығы 32 рет ұшты. XFV 1 ұшуларының ешқайсысында тік ұшып көтерілу немесе қону болған жоқ. XFV 1 ұшу кезінде бірнеше рет дәстүрлі режимнен тік ұшу режиміне және керісінше ауыса алды, сондай-ақ қысқа уақытқа биіктікте тұрақтап қалды. Өнімділік ұшу сынақтарының шектеулерімен байланысты шектеулі болды. XFV-нің ең жоғары жылдамдығы заманауи истребительдермен шайқасатыны және ұшақты тек тәжірибелі ұшқыштар ғана басқара алатыны анықталғаннан кейін, жоба 1955 жылғы маусымда тоқтатылды. Салмон XFV 1 ұшағын уақытша шассисімен "орыннан жылдамдыққа жеткізіп, 175 миль/сағ жылдамдыққа дейін жеткізіп, содан кейін бір миль қашықтықта тежегіштерді пайдаланбастан тоқтатты".

Нұсқалар

XFO 1/XFV 1: (Модель 081 40 01) Екі прототип салынды, біреуі сынақтан өтті. FV 2: Ұсынылған өндіріс үлгісі (модель 181 43 02) T54 A 16 турбовинтімен жабдықталуы жоспарланған, алдыңғы мұрын бөлігінде оқтан қорғалған жел әйнегі, броня және радар орналастырылуы керек еді. Ұсынылған қару-жарақ – екі қанат ұшындағы қондырғыларда орнатылған төрт 20 мм зеңбірек. Балама ретінде, 48 2 дюймдік бүгілетін қанатшалы ракеталар орнатуға болатын еді.

Көрмеге қойылған ұшақтар

Бірде-бір ұшатын прототип Флорида штатының Лейкленд қаласындағы Лейкленд Линдер халықаралық әуежайындағы Sun 'n Fun Campus мұражайында экспонат ретінде ашыққа шығарылды. Бұл үлгі мұражайдың Бюлер қалпына келтіру орталығында жаңартылып, қазіргі уақытта сыртта көрсетілуде. Ұшаққа USN/USMC бюросының нөмірі 138657 тағайындалған, бірақ қалпына келтірілгеннен кейін 658 деп белгіленді. Екінші прототип, ешқашан аяқталмаған, Калифорниядағы Лос-Аламитос әскери әуеайлағында қойылған.

Ерекшеліктер (XFV-1)

Ескерту: Жұмысқа қабілеттілік болжамдары XFV және YT40 A 14 қозғалтқышы негізінде жасалған.