Кіріспе

Рудольф Вальдемар Харбиг (8 қараша 1913 – 5 наурыз 1944) – неміс спортшысы. Орта қашықтыққа жүгіруші ретінде ол 1939 жылы Милан қаласында 800 метрге қойған әлемдік рекордымен ең көп танылды. Сонымен қатар, ол 1939 жылдан 1955 жылға дейін 400 метр қашықтығы бойынша еуропалық рекордты сақтап тұрды.

Өмір

Харбиг Дрезденде, отбасының ұлы ретінде дүниеге келді. Кішкентай кезінен-ақ жергілікті спорт клубтарына мүше болып, әуесқой ретінде жүгіру және қол добымен айналысты. Мектепті бітірген соң, дөңгелек шебері болуға оқуға түсті, бірақ Ұлы депрессия салдарынан жұмыс таба алмады. Оның орнына, Германияны аралап, саяхатшылық жылдарын өткізді. Дрезденге қайтқаннан кейін, 1932 жылы күнкөріс үшін Рейхсвер қарулы күштеріне қосылды. Харбиг кәсіби әскери болғаннан кейін де жеңіл атлетика жарыстарына қатысып тұрды. 1934 жылдың 24 маусымында Дрезднер СК стадионында 800 метрлік жүгірісте жеңіске жетіп, 1936 жылғы Берлиндегі жазғы Олимпиада ойындарына дайындыққа шақырылды. Дрезден SC шенеуніктері мен жеңіл атлетика жаттықтырушысы Йозеф Вайтцердің қадағалауымен күрделі интервалдық жаттығуларға кірісті. 1935 жылдың жазында ол әскери қызметтен босатылып, спорттық мансабына толыққанды көңіл бөлді, сонымен қатар ақша табу үшін жарты күндік жұмыстар істеуге мәжбүр болды.

Олимпиадалық спортшы

1936 жылдың шілдесінде Харбиг Берлиндегі Моммсенстадионында өткен Германияның жеңіл атлетика чемпионатында 800 метрлік жүгіруде ең қаулы қарсыласы Вольфганг Дессекерді еңсеріп, жеңіске жетті және тамыз айында Жазғы Олимпиада ойындарына қатысуға мүмкіндік алды. Үш апта бойы қарқынды жаттығудан кейін ол асқазан-ішек инфекциясына шалдықты. Денсаулығы сырғалған күйде Берлин Олимпиада стадионына келді және 800 метрлік жүгірудің іріктеу кезеңінде канадалық олимпиадашы Фил Эдвардсқа есе жіберіп, көңіл көншітпейтін алтыншы орынға ие болды. Бірқатар шенеуніктердің алаңдаушылығына қарамастан, ол Фридрих фон Штульпнагель, Гельмут Хаманн және Гарри Войтпен бірге Германияның 4x400 метрлік эстафета командасының құрамына енді. Олар іріктеу кезеңін сәтті өтіп, 9 тамызда финалда қола медальді жеңіп алды. Харбиг эстафетаның соңғы кезеңін аяқтады, оның артынан канадалық спортшы Джон Лоаринг еді. 1937 жылдың 1 мамырында Харбиг нацистік партияға қосылды және SA әскери ұйымының штурмдық сапына ие болды. Ол Нюрнберг митингтерінде партияның күрес ойындарына тұрақты қатысып, нацистік спорт шенеунігі Карл Риттер фон Халттың насихаттау мақсатына ерікті түрде қызмет етті. Бұл оның неміс жеңіл атлетикасының шыңына қадам басқанмен қатар, жеңістен жеңіске жеткенімен байланысты болды. Шілдеде ол Германияның жеңіл атлетика чемпионатында 800 метрлік жүгіруде екінші рет жеңіске жетіп, Отто Пелцердің 11 жыл бұрын орнатқан неміс рекордын қайталады, ал бір аптадан кейін Берлин Олимпиада стадионында 400 метрлік жүгіруде тағы бір неміс рекордын жаңартты. Бір жыл өткен соң Харбиг ISTAF Берлинде 400 метрлік жүгіруде жеңіске жетті және Германия чемпионатында Германн-Геринг стадионында (Бреслау) 800 метрлік жүгіруде жеңіске қол жеткізді. 4 қыркүйекте ол Парижде өткен 1938 жылғы Еуропа чемпионатында 800 метрлік жүгіруде 1:50.6 минуттық нәтижемен ұзақ жылдар бойы қарсыласы болған италиялық Марио Ланциді жеңді. Осы чемпионатта ол Германияның 4x400 метрлік эстафета командасымен бірге алтын медальді жеңіп алды. Сол жазда британдық жүгіруші Сидней Вуддерсон 800 метрлік жүгіруде 1:48.4 минуттық жаңа әлем рекордын орнатты. 1939 жылы Харбиг 1:49.4 минуттық жаңа ұлттық рекорд орнатқанда, әлем рекордының алыс емес екенін сезінді. Алайда, сол маусымда Марио Ланци Пизада 1:49.5 минуттық нәтиже көрсетті. Екі қарсыласы шілде айында Миланда 500 метрлік жолмен 800 метрлік жүгіруде көпшілік назарына толы жарысқа қатысты. Әдеттегідей, Ланци көш бастады және соңғы бұрылыста да алда болды. Алайда, 125 метрлік финалға тікелей кіргенде Харбиг таңғажайып спринтпен оны еңсерді. Ол 1:46.6 минуттық жаңа әлем рекордын орнатты. Оның артынан келген Ланци 1:49.0 минуттық нәтижемен Италияның жаңа рекордын жаңартты. Келесі жылдары Харбигтің көрсеткен уақыты бұзу өте қиын рекорд болып шықты. Тіпті Артур Винт және Мал Уитфилд сияқты жарыс тарихындағы легендарлар да оған күш жеткізе алмады. 1955 жылдың тамызында ғана бельгиялық жүгіруші Роджер Моенс 1:45.7 минуттық жаңа әлем рекордын орнатты. Сонымен қатар, 1939 жылы Харбиг Франкфуртта 500 метрлік жолмен 400 метрлік жүгіруде 46.0 секундтық әлем рекордын орнатты. 1941 жылы Дрезденде ол 1000 метрлік жүгіруде 2:21.5 минуттық әлем рекордын жаңартты.

Екінші дүниежүзілік соғыс және өлім

1939 жылы қыркүйекте Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін Харбигтің мансабы төмендеді, осыдан кейін ол көптеген жаттығу мүмкіндіктерін жоғалтты. Нацистік шенеунік Ханс фон Цхаммер унд Остен мен Гидо фон Менгденнің ықпалымен Харбиг 1940 жылғы жазғы Олимпиада ойындарына дайындалып жатқанда, оккупацияланған Польшадағы Вермахт қатарына қосылды. 1940-41 жылдардың қысында ол Брауншвейгтегі Бройцзем әуе базасындағы Фалшширмйер (парашютшілер) әскеріне шақырылды. 1941 жылдың 24 мамырында Дрездендегі Ильген Кампфбаньда 800 метрлік қашықтықта жаңа әлемдік рекорд орнатты. Кейін 1941 жылы Харбиг Шығыс майданға жіберілді және Мәскеу шайқасына қатысты. Совет әскерлерінің Днепр-Карпат шабуылы кезінде Вермахттың Оңтүстік армиялар тобымен шайқасқанда, ол 1944 жылы Украинаның Кировоград маңындағы Воронеж майданында 2-ші парашют дивизиясымен бірге қаза тапты. Ол кезде фельдвебель (сержант) шенімен, гауптман (капитан) Фридрих Август фон дер Хейдте басқаратын 6-шы парашют полкінде взвод командирі болып қызмет етті. Оның қаза болуының нақты жағдайы белгісіз.