Кіріспе

Кеннет Джером Райли (6 тамыз 1947 - 7 маусым 2020) – американдық кәсіби футболшы, корнербек. Ол өзінің барлық мансабын «Синсинати Бенгалс» командасында өткізді, бастапқыда 1969 жылы Америка футбол лигасы (AFL) құрамында, ал 1970 жылдан 1983 жылға дейін Ұлттық футбол лигасы (NFL) құрамында өнер көрсетті. Райли мансабында 65 рет допты ұстап алды, ол зейнеткерлікке шыққан кезде NFL тарихында төртінші нәтиже болды және ол кәсіби футбол даңқы залының үш мүшесі – Дик Лейн, Эмлен Туннелл және Пол Краузеден кейін қалды. Бірақ жетістіктеріне қарамастан, ол ерекше танымал немесе сүйікті ойыншы болған емес. Райли ешқашан AFL All-Star Game немесе AFC-NFC Pro Bowl ойындарына шақырылмады, бірақ 2023 жылы, ұзақ күтістен кейін, қарымта түрде Pro Football Hall of Fame-ге сайланды.

Ерте мансап

Райли Флорида штатының Бартоу қаласында өсті. Форрест МакКенни Юнион академиясында оның жоғары мектеп жаттықтырушысы болды.

Колледж мансабы

Кәсіби мансабынан бұрын Райли Флорида A&M университетінде квотербек болып ойнады. Жаттықтырушы Джейк Гейтердің басшылығымен Райли «Rattlers» командасын 23-7 есебімен жеңіске жеткізіп, Оңтүстік колледждер аралық атлетикалық конференцияның үш титулын жеңіп алды. Райли тек талантты спортшы ғана емес, оқуда да өте жақсы нәтижелер көрсетті. Ол командасының академиялық сыйлығын және «Родс» стипендиясына үміткерлік алды. 1982 жылы Райли Флорида A&M университетінің спорттық даңқ залына енгізілді. Университетті бітіргеннен кейін Райли Оңтүстік Флорида университетінен магистр дәрежесін алды және NFL маусымы аяқталғанда кейде орта мектепте ауыстырушы мұғалім болып жұмыс істеді.

НФЛ мансабы

Колледжді бітіргеннен кейін Райли 1969 жылғы жалпы драфттың 6-шы раундында «Бенгалс» командасымен таңдалды. Райли жаттығу лагеріне келгенде, Цинциннатидің бас жаттықтырушысы Пол Браун Райлиді бұрыш қорғаушысы позициясына ауыстыруға шешім қабылдады, себебі команда драфттың 5-ші таңдауымен квотербек Грег Кукты таңдаған еді және ол болашақта олардың негізгі квотербегі болады деп күтілді. Райли «Цинциннати» сапындағы мансабын Америка футбол лигасының екінші және соңғы жылында бастады. Ол қорғаныста да, соққыларды қайтаруда да қолданылды. Бесінші ойынында ол алғашқы рет ұстап алды, қарсылас «Денвер Бронкос» командасының ойыншысы Пит Лискеден (ол тек бір пасты лақтырған) ұстады. «Бенгалс» сапындағы соңғы бес ойында төрт рет ұстап алды. Тоғыз ойында бастап шыққанда, Райли 14 соққыны 334 ярдқа қайтарды, 15 ярдқа екі рет ұтып алды. 1970 жылы Райли алғашқы 11 ойынында бірде-бір ұстамады. Алайда, «Сан-Диегоға» қарсы ойында ол құрғақшылықты бұзып, жылдың соңғы үш ойынында төрт рет ұстап алды, оның ішінде 45:7 есебімен жеңіске жеткен «Бостон Патриотс» командасына қарсы маусымның соңғы ойынында алғашқы екі ұстамасын жасады. «Бенгалс» сол жылы плей-оффқа шықты, бірақ Райли жеңілісте ешқандай нәтиже көрсетпеді. 1971 жылы Райли бес рет ұстап алды, оның ішінде «Хьюстон» және «Сан-Диего» командаларына қарсы екі-екі рет ұстады. 1972 жылы ол «Патриотс» командасына қарсы алғашқы ойында ұсталды, ал «Чикагоға» қарсы сегіз ойыннан кейін тағы бір ұстама жасады. Өзінің кезегінде, ол үш рет ұстап алды. Райли 1973 жылы екі рет ұстады. Алғашқы бес маусымда ол барлығы он сегіз рет ұстап алды. Одан кейінгі бес маусымда 25 рет ұстады. 1974 жылы ол бес рет ұстап алды, оның ішінде 1971 жылдан бері алғашқы үш ойынды ұстап алуды қамтыды, бұл «Балтимор», «Питтсбург» және «Хьюстон» командаларына қарсы болды. 1975 жылы ол одан да жақсы өнер көрсетіп, алты рет ұстап алды, оның ішінде бес ойынның бірінде ұстады. «Атлантаға» қарсы ойында ол ұстаған допты тачдаунға айналдырды, бұл оның ойыншы ретінде алғашқысы болды. Сол жылы плей-офф ойынында Райли Кен Стейблерден ұстап алды, бірақ «Бенгалс» «Оукленд Рейдерс» командасына 31:28 есебімен ұтылып қалды. Райли «Про Боулға» шақырылмады, бірақ «All Pro» дауыс беруде оған бірнеше мақала жарық көрді, себебі «Associated Press» және «Sporting News» оны бірінші командаға жатқызды. UPI, AP және «Pro Football Writers» оны екінші командаға жатқызды. 1976 жылы ол карьерасындағы ең көп ұстама жасады – тоғыз допты ұстап алды, сондай-ақ бір допты тачдаунға айналдырып, екі рет допты қайтарып алды. Ол өзінің ең жарқын ойынын 12 желтоқсанда «Нью-Йоркқа» қарсы маусымның соңғы ойынында өткізді, онда үш допты ұстап алды, ал «Бенгалс» командасы Джо Наматты (ол «Джетс» сапындағы соңғы ойынын ойнады) және Ричард Тодтті 42:3 есебімен жеңді. Райли және басқалар осы көрсеткішке қол жеткізгенімен, ешкім оны бұзған жоқ. «Associated Press» және «Pro Football Writers» оны бірінші команданың таңдаулары бойынша барлық конференция командасына, ал AP және PFW оны екінші команданың «All Pro» деп атады. Оның ұстап алу рекорды 2005 жылы Делта О’Нилге дейін бұзылмады. Бірақ 1976 жылғы маусымдағы табысына қарамастан, Райли «Про Боулға» ойнауға шақырылмады. Осы арада оның қорғаныс сапындағы әріптесі Лемар Пэриш, ол тек екі допты ұстап алған және жарақаттанғаннан жарты маусымды өткізіп алған, «Про Боулға» шақырылды. Райли 1977 жылғы маусымның барлық ойындарында ойнаса да, ол тек екі рет ұстады. 1978 жылы ойын кестесін ұзарту нәтижесінде үш рет, ал келесі жылы бір рет ғана ұстады. 1980 жылы ол үш рет ұстады, бірақ 1981 жылғы маусым қайтадан жаңаруға мүмкіндік берді. Ол бір допты қайтарып алды және сол жылы бес рет ұстады, оның ішінде үш ойынның ішінде төрт рет ұстады, ал «Цинциннати» сол жылы плей-оффқа шықты. Райли өзінің бір ұстамасын 28:21 есебімен «Буффало Биллс» командасына қарсы Джо Фергюсоннан жеңіске жетті. 1982 жылы ереуіл салдарынан қысқартылған маусым Райлиді тоқтатқан жоқ. Ол сол жылы бес рет ұстады, ең бастысы «Лос-Анджелес Рейджерс» командасына қарсы болды, онда ол Джим Планкеттен үш рет ұстады. Ол олардың біреуін тачдаунға айналдырып, «Бенгалс» командасына 31:17 есебімен жеңіске жетуге көмектесті; Бұл «Рейджерс» командасының тұрақты маусымдағы жалғыз жеңілісі болды. «Нью-Йорк Джетс» командасына қарсы плей-офф ойынында Райли Ричард Тоддтан ұстап алды, бірақ «Джетс» 44:17 есебімен жеңіске жетті. Бұл Райлидің жетінші және соңғы плей-офф ойыны болды. Тек соңғы маусымында ол 36 жасында бірінші команданың «All Pro» атағын алды. Ол 14 ойында сегіз ұстама жасады және екі допты тачдаунға айналдырып, екі допты қайтарып алып, 89 ярдты қайтарды. «Миннесота Викингс» командасына қарсы соңғы ойынында Уэйд Уилсоннан екі допты ұстады. Бұл Райлидің NFL ойыншысының ұстап алу саны бойынша бірінші ондықта төртінші рет аяқтауы болды, Райли екінші орынға ие болды. Ол зейнетке шыққан кезде, Райли 65 ұстама жасаған ойыншылардың арасында төртінші орында тұрды. NFL-дегі 15 маусымында Райли барлығы 65 допты ұстады, 596 ярдты қайтарды, 5 тачдаун жасады, 18 допты қайтарып алды, 96 ярдты қайтарып алды, 334 соққыны қайтарды және 15 ярдты ұтып алды. Оның ұстап алулары, ұстап алу ярдтары және тачдаунға айналдырылған ұстамалары – барлығы «Бенгалс» командасының рекордтары. Оның 18 қорғаныс добын қайтарып алуы «Бенгалс» тарихында екінші орында тұр. Ол «Цинциннати» сапындағы жеті плей-офф ойынында ойнады, оның үшеуінде ұстап алды. Райли – бұрыш қорғаушысы позициясында NFL-де 200 ойын ойнаған 26 ойыншының бірі, Райли 16-шы орында тұр. 1983 жылы зейнетке шыққаннан бері, тек бір NFL ойыншысы, Род Вудсон, Райлиден көп ұстама жасады.

Мұра

Ойыншылық карьерасы аяқталғаннан кейін Райли екі жыл Грин-Бэй Пэкерс командасының көмекші жаттықтырушысы болып жұмыс істеді. 1986 жылы ол өзі бітірген Флорида A&M университетінің бас жаттықтырушысы болды. Райли 1986 жылдан 1993 жылға дейін Флорида A&M командасын жаттықтырып, 48-39-2 есебін көрсетті, екі Орталық-Шығыс Атлетика Конференциясының (Mid-Eastern Athletic Conference) жеңісіне және 2 MEAC жыл жаттықтырушысы сыйлығына ие болды. Содан кейін Райли 1994 жылдан 2003 жылға дейін Флорида A&M спорт директоры қызметін атқарды, мектептің спорт бағдарламаларының бұрын-соңды көрілмеген табысқа жетуіне көмектесті. Ол зейнетке шығып, қалған өмірін Флорида штатының Бартоу қаласында өткізді. Әлі Даңқ залына енбегендігі туралы сөйлегенде Райли: «Менің көрсеткіштерім Даңқ залына лайық деп ойлаймын. Мен әрқашан қарапайым және тартымды адам болдым. Мен әрқашан жұмысыңыз өзіңіз үшін сөйлейді деп ойладым. Қазір бұл маған кері соққы болып келіп отыр, себебі адам қанша ұзақ өмір сүрсе, қанша уақыттан кейін көзге түспесе, соншалықты көп адам оны ұмытып қалады», – деді. 2007 жылы ол Флорида штатының жоғары мектеп футболының 100 жылдық тарихындағы үздік 33 ойыншыны таңдаған Флорида жоғары мектеп қауымдастығының (Florida High School Association) ғасыр командасына енді. 2010 жылы ол Профутбол зерттеушілер қауымдастығының (Pro Football Researchers Association) «Жақсылар залының» (Hall of Very Good) 2010 жылғы класына қабылданды. Райли қайтыс болғаннан кейін «Бенгалс» клубының (Bengals) құрмет залына (Ring of Honor) алғашқы құрамының бір бөлігі ретінде енгізілді. Флорида A&M-нен шыққан екінші ойыншы ол болды, алғашқысы Боб Хейз еді. 2022 жылдың 17 тамызында Райли Жо Клечко және Чак Хоулимен бірге 2023 жылғы Профутбол Даңқ залына (Pro Football Hall of Fame) енуге үміткерлердің үш финалисі ретінде жарияланды. 2023 жылғы NFL марапаттау салтанатында ол 2023 жылғы Даңқ залының мүшесі болып жарияланды, «Бенгалс» командасының бүкіл карьерасын өткізген екінші және жалпы төртінші ойыншы болды.

Өлім

Райли 2020 жылдың 7 маусымында 72 жасында жүрек талмасынан қайтыс болды.