Кіріспе
Пелеканимимус (пеликан сияқты) – Испанияның ерте креда кезеңінен табылған, базальды ("алғашқы") орнитомимозаврлардың жойылған туысы. Бұл туыс орнитомимозаврлардың (немесе кез келген басқа тероподтың) басқа өкілдерінен гөрі көп тісті болған, ал көптеген орнитомимозаврлар тіссіз болған.
Pelecanimimus (meaning "pelican mimic") is an extinct genus of basal ("primitive") ornithomimosaurian dinosaur from the Early Cretaceous of Spain. It is notable for possessing more teeth than any other member of the Ornithomimosauria (or any other theropod), most of which were toothless.
Ашылуы және атауы
1993 жылдың шілдесінде Армандо Диас Ромерал Лас-Хойас 3-бөлімінде теропод қаңқасын тапты. 1994 жылы Бернардино Перес Перес Морено, Хосе Луис Санц, Анжела Бускалиони, Хосе Моратала, Франсиско Ортега және Диего Расскин Гутман осыны жаңа түр ретінде атап, сипаттады: Pelecanimimus polyodon. Туыс атауы латын тілінен алынған pelecanus, "пеликан", және mimus, "қоршаушы" сөздерінен құралған. Түр атауы осы тероподтың көп тісті болуына сілтеме жасайды және грек тілінен алынған πολύς (полис), "көп" және ὀδούς (одоус) "тіс" сөздерінен туындаған. Пелеканимимустың ЛА Хойас коллекциясының бөлігі болып табылатын LH 7777 холотиптік үлгісі қазір Куэнка мұражайында (Куэнка, Испания) сақталуда. Үлгі Куэнка провинциясындағы Ла Хойас жерінде табылған және Кализас де Ла Уэргуина формациясының Төменгі Барремиан дәуіріне жататын лагерштеттегі қабаттардан алынған. Қазіргі уақытта белгілі жалғыз үлгі – қаңқаның алдыңғы жартысынан тұрады, оған бас сүйек, төменгі жақ сүйек, барлық мойын омыртқалары және көптеген арқа омыртқалары, қабырғалар, кеуде сүйегі, кеуде белдеуі, толық оң алдыңғы аяқ және сол алдыңғы аяқтың көп бөлігі кіреді. Жұмсақ тіндердің қалдықтары бас сүйегінің артқы жағында, мойын және алдыңғы аяқтардың айналасында көрінеді. Оның бас сүйегі ерекше ұзын және тар, ең үлкен ұзындығы ең үлкен биіктігінен шамамен 4,5 есе артық. Бұл орнитомимозаврлар арасында тістерінің саны бойынша ерекшеленеді: оның барлығында шамамен 220 өте кішкентай тіс болған, оның ішінде жеті премаксиллярлық тіс, шамамен отыздай максиллярлық тіс және жетпіс бес тіс тіс. Тістер екі түрлі негізгі формаға ие. Жоғарғы жақ тістерінің алдыңғы бөлігі кең және D пішіндес қимаға ие, ал артқы бөлігі пышақ тәрізді, ал жалпы алғанда жоғарғы жақ тістері төменгі жақ тістерінен үлкен. Барлық тістері кескішсіз және тақта мен тамыр арасында тар белдемге ие. Тіс аралық пластиналар жоқ. Тек бір орнитомимозаврдың тістері бар екені белгілі – Харпимимус, оның тістері әлдеқайда аз (барлығы он бір, тек төменгі жақ сүйегінде). Пелеканимимустағы осындай көп тістердің болуы және тіс аралық кеңістіктің болмауы Перес Морено және авторлар тобының пікірінше, кесу және жыртуға бейімделуді көрсетеді, "мұрттың кескіш жиегінің функционалдық аналогы", сондай-ақ кейінгі орнитомимозаврларда кездесетін тіссіз кескіш жиекке әкелетін экзаптация. Пелеканимимус – гиоидтық аппараты (жеке тіл сүйектері) сақталған алғашқы орнитомимозавр болды. Бұл үлкен кеуде сүйегінің пластиналары мен иінтірек процестерінің болуына байланысты, бұл ұшу бұлшықеттерін білдіреді. Палеонтолог Микки Мортимер осы бейімделулерді жылдар өткен соң атап өтті.
Палеоэкология
Лас-Хойас лагерштатында көптеген басқа да өте жақсы сақталған түрлер табылды, оның ішінде энантиорнитин құстары – Иберомесорнис, Конкорнис және Эоалулавис, сондай-ақ құс емес теропод тістері, Конкавенатор қалдықтары және бірнеше бөлік-бөлек сауропод сүйектері. Ла-Хойас лагерштатының ірі шөгінділері орнитопод динозавры Игуанодонның сүйектерін сыйлады. Лагерштаттың қабаттарында кесірткелер мен саламандралардың, сондай-ақ бірегей ерте сүтқоректі – Спинолестестің қалдықтары да кездеседі. Europejara және крокодиломорфтар сияқты бірнеше птерозаврлар да белгілі.