Кіріспе
Американдық футболшы (1956 жылы туған)
the American football player
Джозеф Клиффорд Монтана (11 маусым 1956 жылы туған) – 16 маусым бойы Ұлттық футбол лигасында (NFL) ойнаған, негізінен «Сан-Франциско 49ers» командасында өнер көрсеткен американдық футболшы. «Джо Кул» және «Қайта оралған бала» деген лақап есімдермен танылған Монтананы барлық уақыттағы ең ұлы квотербектердің бірі деп есептейді. «Нотр-Дам» университетінде ұлттық чемпионатты жеңгеннен кейін Монтана 1979 жылы «Сан-Франциско» сапында NFL мансабын бастады, онда ол келесі 14 маусым ойнады. «49ers» командасымен Монтана төрт Супер Боулда жеңіске жетті және үш рет Супер Боулдың ең құнды ойыншысы (MVP) атағын алды – бұл көрсеткіш бойынша ол бірінші болып табылады. Ол сонымен қатар Супер Боулда ең көп қатесіз пас берген (төрт ойында 122) және барлық уақыттағы ең жоғары 127.8 рейтингтің рекордтарын ұстап тұр. 1993 жылы Монтана «Канзас-Сити Чифс» командасына ауысты, онда соңғы екі маусымын өткізіп, команданы тұңғыш рет AFC чемпионатына жеткізді. 2000 жылы Монтана Профутболдық Даңқ залына енгізілді. 1986 жылы Монтана AP NFL Жылдың қайта оралған ойыншысы сыйлығын жеңіп алды. 1989 және 1990 жылдары Associated Press Монтананы NFL MVP деп таныды, ал Sports Illustrated журналы Монтананы 1990 жылғы «Жылдың спортшысы» деп атады. Монтана сегіз рет Про Боулға қатысты, сондай-ақ 1987, 1989 және 1990 жылдары AP тобының бірінші құрамына енді. Монтана Ұлттық футбол конференциясында (NFC) бес рет (1981, 1984, 1985, 1987 және 1989) ең жоғары рейтингке ие болды, ал 1987 және 1989 жылдары NFL-де ең жоғары рейтингті көрсетті. Оның мансабындағы ең жарқын сәттердің қатарында «The Catch» (1981 жылғы NFC чемпионатында Далласқа қарсы Двайт Кларкқа жасаған жеңіс тұғырына жеткізген пас) және Супер Боул XXIII-те Цинциннати Бенгалсқа қарсы 92 ярдтық жеңіске жеткізген жүріс NFL тарихи хроникаларындағы маңызды эпизодтардың бірі болып табылады. «49ers» командасы Монтананың 16-шы нөмірі бар жейдесін оның ойыншылық карьерасын аяқтағаннан кейін зейнеткерлікке шығарды. 1994 жылы Монтана NFL 75 жылдығына арналған барлық уақыттардың командасына енді, сондай-ақ NFL 1980-ші жылдардың командасының құрамында болды. 1999 жылы The Sporting News редакторлары Монтананы футболдың 100 ең ұлы ойыншысы тізімінде үшінші орынға қойды. Сондай-ақ 1999 жылы ESPN Монтананы XX ғасырдың ең үздік 25 спортшысы деп таныды. 2006 жылы Sports Illustrated оны барлық уақыттағы ең тиімді квотербек деп бағалады.
Ерте өмір
Монтана штаттың батыс бөлігінде орналасқан Вашингтон округіне қарасты Нью-Игл қаласында дүниеге келді. Ол Питтсбургтен оңтүстікке қарай 25 миль (40 км) қашықтықта орналасқан көмір өндіруші Мононгахела қаласында өсті. Монтананың отбасы итальян-американдықтар еді, Монтана дегені – Монтани тегінің америкалық түрі, ол Солтүстік Италиядағы Камоника аңғарынан шыққан. Монтана спортқа ерте қызығушылық танытты, ал әкесі оған футбол ойынын үйретті. Монтана сегіз жасында жасөспірімдер футболын ойнай бастады, бұл істе әкесі көмектесті. Монтананың әкесі ұлын лиганың ең төменгі жас талабына сай болуы үшін 9 жастағы деп тіркеді. Монтананың қалыптасу кезеңінде футболдан басқа бейсбол мен баскетболға да қызығушылық танытты, бірақ баскетбол оның сүйікті спорты болды. Монтананың әкесі жергілікті баскетбол командасын құрды, онда оның ұлы да ойнады. Команда жергілікті гарнизонда жаттықты және түрлі аймақтық турнирлерде өнер көрсетті. Монтана бастауыш білімін Уэверли бастауыш мектебінде, ал орта білімін Финливилл орта мектебінде (қазір Финливилл орта мектебі) және Ринггольд орта мектебінде алды. Ол өте жақсы ойнағандықтан, соңғы курста Солтүстік Каролина штаты Монтанаға баскетбол бойынша стипендия ұсынды. Маусымның үшінші ойынында Нотр-Дам Пурдьюмен кездесті. Лиш бастапқы құрамда ойнады, кейін оны Форйстек алмастырды. Бір сәтте Форйстек омыртқасын, кіндік сүйегін сындырып, ауыр ми шайқауына ұшырады. Бұл Форйстек үшін спорт мансабының соңғы ойыны болды. Нотр-Дам 11 жеңіс және 1 жеңіліс көрсетіп, AP/Coaches ұлттық чемпионатының иегері атанды. Devine бас бапкер болған кезде мектеп жеңген жалғыз чемпионат осы болды.
1978 жыл
1978 жылы бесінші курс студенті Монтана Нотр-Дамға Питт Пантерс клубына қарсы жеңіске жетуге көмектесті және Нотр-Дамның басты қарсыласы USC-ге қарсы да сол жетістікті қайталауға жақын болды. «Файтинг Ирландия» екінші жартысының басында 24:6 есебімен ұтылып бара жатқанда, Монтана төртінші ширекте қайта оянуға бастап, қалған 45 секундта Нотр-Дамды 25:24 есебімен алға шығарды, бірақ «Троянс» командасы соңғы секундтағы голмен жеңіске жетті. 1979 жылдың 1 қаңтарында Нотр-Дам «Коттон-боул» турниріне қайта оралды, бұл жолы Хьюстонға қарсы. Монтананың «Тауық сорпасы ойыны» деп аталған ойындағы өнері оның футбол карьерасының ең жарқын сәттерінің бірі саналады. Суық әрі желді ауа-райында екінші ширек бойы Монтананың дене температурасы төмендеп, гипотермиямен күресуге мәжбүр болды. Екінші жартысы Хьюстонның 20:12 есебімен басталғанда, Монтана жаттықтырушылар бөлмесінде қалды, онда Нотр-Дамның медициналық қызметкерлері оған жылы ішек тамырларына сұйықтық салды, жамылғылармен жапты және тауық сорпасымен қоректендірді. Монтана үшінші ширектің соңында алаңға оралды, Хьюстон 34:12 есебімен алда тұрды. Осы ойынды есте сақтау үшін Нотр-Дам «Тағдырға жеті жарым минут» атты таныстыру фильмін жасады, оны жаттықтырушы Девин кейін «Джо Монтана фильмі» деп атады. Алаңдағы өнеріне қарамастан, көптеген скауттар Монтананы жоғары бағаламады. Бір сынақтан өткен кезде Монтана жалпы алғанда 6,5 балл алды, ал қол күші 6 балл болды, бұл болашақ ойыншының допты қаншалықты күшпен және қашықтыққа лақтыра алатынын бағау үшін қолданылды. Салыстыра келсек, Вашингтон штатының Джек Томпсон 8 балл жинады, бұл құзырлы квотербектердің арасындағы ең жоғары көрсеткіш. Монтана Томпсон, Фил Симмс және Стив Фуллерден кейін төртінші квотербек ретінде таңдалды, олардың барлығы бірінші раундта таңдалған.
Колледж статистикасы
Нотр-Дам Айрландтық Жауынгерлік Маусым GP Пастың нәтижесі Жүгіру Cmp Att Pct Yds Avg TD Int Rtg Att Yds Avg TD 19757 28 66 42.4 507 7.7 4 8 101.4 7 −5 −0.7 2 1976 жарақат алғандықтан ойнамады 19779 99 189 52.4 1,604 8.5 11 8 134.4 9 32 3.6 6 197811 141 260 54.2 2,010 7.7 10 9 124.9 72 109 1.4 6 Мансап 27 267 515 52.0 4,123 8.0 25 25 125.4 88 131 1.5 14
1979-1980 жылдар
Монтана 1979 жылғы маусымда 16 ретқы ойында қатысқанмен, ол бар болғаны 23 пас берді. Маусымның көп бөлігін ол Сан-Франциско командасының құрамындағы негізгі ойыншы Стив Дебергтің артында қосалқы ретінде өткізді. Монтана 1980 жылғы маусымның ортасында бастапқы квотербекке айналды. 1980 жылдың 7 желтоқсанында Сан-Франциско жеңіске жетпеген Нью-Орлеан Сэйнтс командасын қабылдады. Бірінші жартылайдың соңында Сэйнтс 35:7 есебімен көшбасшылыққа шықты. Төртінші тоқсанның басында Нью-Орлеан әлі де 35:21 есебімен алда болды, бірақ Сан-Франциско реттеу уақытының соңында есепті теңестірді. Овертаймда Рей Вершинг пенальти добын соғып, Сан-Францискоға 38:35 есебімен жеңіс сыйлады. Бұл Монтананың NFL карьерасындағы төртінші тоқсандық қайта ояну жеңісінің алғашқысы болды. NFL-дегі он алты маусымында Монтана квотербек ретінде барлығы 31 рет жеңіске жетті, оның 26-сы 49ers командасымен болды. Сан-Франциско 1980 жылды 6-10 есебімен аяқтаса да, Монтана 1795 ярдқа 15 тачдаун пас берді және 9 допты ұстады. Ол сондай-ақ пас берген доптардың 64,5 пайызын дәлдікпен жеткізіп, лигада көшбасшы атанды.
1981-1983 жылдар
Монтана 1981 жылғы маусымды Сан-Францисконың бастапқы квотербегі ретінде бастады. Бұл маусым франшиза тарихындағы ең табысты маусымдардың бірі болды. Монтананың күшті ойынының нәтижесінде команда тұрақты маусымды 13–3 есебімен аяқтады. Монтана Сан-Францискоға төртінші ширектепте жеңіске жетіп беруге көмектесті. Бұл маусым Монтананың кәсіби карьерасындағы ең есте қаларлық сәттерінің алғы күші болды. 1982 жылдың 10 қаңтарында Сан-Франциско НФК чемпионатында «Даллас Каубойс» командасымен кездесті, олар «Кэндлстик Парк» стадионында үш ұпаймен жеңіліс күтіп отырды. «Даллас» 27–21 есебімен алға шықты, Сан-Франциско допты иеленгенде ойын аяқталуға 4:54 қалған еді. Бұл шабуыл Сан-Францисконың 11 ярдтық сызығынан басталды. Монтананың алты сәтті аяқтауы және төрт жүгіру әрекетінен кейін Сан-Франциско допты «Даллас» командасының 13 ярдтық сызығына жеткізді. Бір сәтсіз пас және содан кейін жеті ярдтық жүрістен кейін Сан-Франциско «Даллас» командасының 6 ярдтық сызығынан үшінші мүмкіндікке ие болды. Монтана соққыны алды және оң жаққа жүгірді. Содан кейін ол тепе-теңдігін жоғалтып, эндзонаның артқы жағына пас берді, ал Сан-Францисконың қанатты шабуылшысы Дуайт Кларк ойынды теңестіретін секіріп ұстады. Ойын аяқталуға 51 секунд қалғанда Вершинг қосымша ұпай соқты және Сан-Франциско ойынды 28–27 есебімен жеңді. Кларк ұстаған доп «Ұстау» деп аталды, ол Сан-Францисконы XVI Суперкубокқа жолдады. Сан-Франциско XVI Суперкубокта «Цинциннати Бенгалс» командасымен кездесті. Монтана 22 пас беріп, 14-ін аяқтады, 157 ярдқа жетті, сондай-ақ бір тачдаун пас және бір тачдаун жүгіруі болды. Сан-Франциско ойынды 26–21 есебімен жеңіп алды, ал Монтана өзінің көрсеткен өнері үшін Суперкубоктың ең құнды ойыншысы атағын жеңіп алды, ол зейнеткерлікке шыққанға дейін тағы екі рет осы құрметке ие болды. Суперкубок жеңісі Монтананы оның кумирі Джо Наматпен бірге колледждің ұлттық чемпионаты мен Суперкубокты жеңіп алған екі квотербекке қосты. Монтана 25 жас 227 күндік болды, ол Наматтан бір күн үлкен болды, ол алғашқы Суперкубогы кезінде, бұл оны сол уақытқа дейін Суперкубокты бастаған екінші жас квотербекке айналдырды. Монтананың 1982 жылы өнімді маусымы болды. Алайда, тұрақты маусым ойыншылар ассоциациясының мүшелері ереуілге шыққандықтан тоғыз ойынға дейін қысқартылды. Сан-Франциско плей-оффқа қатыса алмаса да, Монтана жыл бойы 2613 ярдқа және 17 тачдаунға пас берді. Ол сондай-ақ бес рет қатарынан 300 ярдқа пас берген НФЛ рекордын орнатты. «49ers» плей-оффқа қатыса алмағандықтан, команда оны 1983 жылғы НФЛ драфтындағы бірінші таңдау құқығы үшін «Балтимор Колтс» командасына ауыстыруды қарастырды (сонымен қатар Стэнфорд квотербегі Джон Элвейді таңдау құқығы), бірақ «49ers» өз шешімін қайта қарастырып, ақырында бірінші раундтық таңдау құқығын «Сан-Диего Чарджерс» командасына (Билли Рэй Смит-қа) ауыстырды. 1983 жылы Монтана 16 тұрақты маусым ойынында 3910 ярдқа және 26 тачдаунға пас берді. Команда тұрақты маусымды 10–6 есебімен аяқтады және НФК Батысында бірінші орынды иеленді. Плей-офф ойынында олар «Детройт Лайонс» командасымен кездесті. Монтана тағы да жоғары қысымда жақсы өнер көрсетуге қабілетті екенін көрсетті. Жалпы ұзындығы бойынша ойнауға қарамастан, «49ers» ойын аяқталуға жақын болғанда алты ұпайға ғана артта қалды. Ойын аяқталуға 1:23 қалғанда «49ers» шабуылшылары «Лайонс» командасының 14 ярдтық сызығында допты иеленді және Монтана қанатты шабуылшы Фредди Соломонға тачдаун пас берді, бұл Сан-Францискоға қосымша ұпай соғуға мүмкіндік берді. Жеңіс «49ers» командасын «Вашингтон Редскинс» командасына қарсы НФК чемпионаты ойынына жолдады. Монтана бұрынғыдай, ойынның соңында өзін көрсетті. «Редскинс» командасы төртінші ширектептің басында 21–0 есебімен алға шықты, бірақ Монтана «49ers» командасын кері қайтаруға көмектесті. Монтананың төртінші ширектептегі үш тачдаун пасының көмегімен «49ers» командасы ойынды 21–21 есебімен теңестірді. Алайда, «Редскинс» командасының шабуылшысы Марк Мозли ойынның соңғы сәттерінде 25 ярдтық алаңға гол соқты. Монтананың күш-жігеріне қарамастан, команда 24–21 есебімен жеңілді.
1984 жыл
Майами Дельфинз 1972 жылғы NFL маусымын жеңіліссіз аяқтаса да, сол кездегі регулярлық маусым тек 14 ойыннан тұратын. Осылайша, 49ers 1984 жылғы NFL маусымын 15–1 есебімен аяқтағанда, бір регулярлық маусымда 15 ойын жеңген алғашқы команда болды. Монтана тағы да тамаша маусым өткізді және екінші рет қатарынан Pro Bowl-ға қатысуға мүмкіндік алды. Плей-оффтың алғашқы екі ойынында 49ers Нью-Йорк Джайентс және Чикаго Беарс командаларын 44–10 есебімен жеңді. XIX Суперкубокта 49ers Маями Дельфинз және олардың квотербегі Дэн Мариномен кездесті. Ойында Монтана үш тачдаун пасын берді және 35 пастың 24-ін сәтті аяқтады. Ол Суперкубокта бір ойында ең көп пастың қашықтығын (331 ярд) көрсеткен және 59 ярдты жүгіріп өтті. 49ers Дельфинзді 38–16 есебімен жеңіп, Монтана екінші рет Суперкубок MVP сыйлығын жеңіп алды. Ойыннан кейін 49ers бас жаттықтырушысы Билл Уолш: "Джо Монтана – бүгінгі ең үздік квотербек, мүмкін, барлық уақыттағы ең үздік квотербек" деді. 1986 жылдың 15 қыркүйегінде 49ers Монтананы жарақат алған ойыншылар тізіміне енгізді; алайда, ол сол жылдың 6 қарашасында командаға оралды. Жарақатынан кейінгі алғашқы ойынында Монтана 270 ярдқа және үш тачдаунға пастың қашықтығын көрсетті, нәтижесінде 49ers Сент-Луис Кардиналс командасын 43–17 есебімен жеңді. Монтана сол маусымда бар болғаны сегіз ойында ғана қатысып, мансабында тұңғыш рет тачдаун пасын беруден гөрі көптеген пасты ұстап алды. 49ers NFL-дегі ең жақсы көрсеткішпен маусымды аяқтаса да, плей-оффтың дивизиондық кезеңінде Миннесота Вайкингс командасына жеңіліп қалды. 1987 жылғы маусымға дейін Билл Уолш Стив Янгты, сол кездегі Тампа Бей Буканерс командасының квотербегін сатып алды. Янг команда үшін сегіз регулярлық маусым ойынында ойнады және жылды 120.8 рейтингпен аяқтады.
1988 жыл
1987 жылы Янгтың өнері соншалықты күшті болды, 1988 жылғы маусым басталғанда, кімге көбірек ойын уақыты берілуі керек деген пікір таласы туды. Сол жылы Янг 11 ойында қатысты, ал Монтананы сату мүмкіндігі туралы әңгімелер тарады. Ойын уақыты үшін бәсекелестікке қарамастан, Монтана 1988 жылғы маусымда көп бөлігін алды. Лос-Анджелес Рейдерсіне өз алаңында 6–5 есебімен жеңілгеннен кейін, 49ers плей-оффқа ілікпеу қаупі туды. Монтана бастапқы құрамына оралды және 49ers-ті 10–6 есебімен және NFC Батыс дивизионының чемпионы атанды. 49ers плей-оффта Миннесота Викингс және Чикаго Беарс командаларын жеңіп, XXIII Супер Боулға жолдама алды. NFC дивизиондық плей-оффында 49ers бір жыл бұрын оларды плей-оффтан шығарған Миннесотаға қарсы шықты. Монтана бірінші жартылайда үш тачдаун соқты, нәтижесінде 49ers 34–9 есебімен жеңіске жетті. Чикаго Беарсқа қарсы өткен NFC чемпионатындағы жеңіс ерекше атап өтуге лайық. Чикагодағы Солджер Филд стадионында, 17°F (8°C) температурада және күшті желде Монтана 288 ярдқа 3 тачдаун берді. Оның бірінші тачдаун пасы бірінші кезеңнің соңындағы үшінші мүмкіндікте Джерри Райске жасалды, Райс екі Беарс қорғаушысын басып өтіп 61 ярдтық гол соқты. 49ers 28–3 есебімен жеңіске жетіп, XXIII Супер Боулға жолдама алды.
1989 жыл
1989 жыл Монтана мен «49ers» үшін сәтті болды. Команда тұрақты маусымды НФЛ-де ең жақсы 14–2 көрсеткішпен аяқтады, ал олардың екі жеңілісінің жалпы саны бес ұпайды құрады. Монтана 3,521 ярдқа 26 тачдаун пас берді және тек 8 рет допты ұстап алды, осылайша НФЛ тарихындағы бір маусымдағы ең жоғары пассерлік рейтингке ие болды. Бұл көрсеткіш 1994 жылы Янг, кейіннен 2004 жылы «Индианаполис Колтс» командасының Пейтон Мэннинг және 2011 жылы «Пэкерс» командасының Аарон Роджерс бұзды. Ол сондай-ақ 227 ярдқа жүгіріп, үш тачдаун соқты және НФЛ-дің ең құнды ойыншысы сыйлығын жеңіп алды. «Филадельфия Иглз» командасына қарсы өткен 4-ші аптадағы еске қаларлық жеңісте Монтана төртінші ширек сағатта төрт тачдаун пас берді. Ол бұл ойында 428 ярдқа пас беріп, бес тачдаун соқты. «49ers» плей-оффта табысқа жетті, дивизиондық кезеңде «Миннесота Викингс» командасын 41–13 есебімен, ал НФК чемпионатында «Лос-Анджелес Рэмс» командасын 30–3 есебімен жеңді. Монтана осы екі ойында 503 ярдқа 6 тачдаун пас берді және бірде-бір рет допты ұстап алмады. Содан кейін XXIV Супер Боулда Монтана үшінші рет Супер Боулдың ең құнды ойыншысы атағын жеңген алғашқы ойыншы болды, 297 ярдқа және сол кездегі Супер Боулдың рекордтық бес тачдаунына пас берді, сонымен қатар 15 ярдқа жүгіріп, «49ers» командасы «Денвер Бронкос» командасын 55–10 есебімен жеңді. Бұл Супер Боул тарихындағы ең жоғары көрсеткіш және ең айқын есеп. Оның постсезондық пассерлік рейтингі 146,4 сол кезде бір постсезон үшін ең жоғары көрсеткіш болатын. Бұл рекордты кейіннен Джош Аллен 2021–2022 маусымда «Биллз» командасында бұзды.
1990 жыл
1990 жылы Монтана 49ers командасын NFL-дегі ең жақсы тұрақты маусым рекордына (14–2) қайтадан жеткізді. Sports Illustrated журналы оны «Жылдың спортшысы» деп таныды. Маусымның ең жарқын сәті – «Атланта Фолконс» командасымен өткен қайта кездесу болды. «Атланта» қорғанысы Монтананы ойынның көп бөлігінде қысымға алуға тырысқандықтан, Монтана мансабындағы ең үздік көрсеткіш – 476 ярд (49ers командасының бір ойындағы рекорды) және алты тачдаун пасын берді, оның бесеуі Джерри Райске тиесілі болды. Ол 3944 ярдқа 26 тачдаун лақтырды, бірақ сонымен қатар мансабындағы ең көп – 16 перехват жасады. 1990 жылы 49ers командасының шабуылдық ойыны күнсіз болды: команда орташа есеппен бір қадамға 3,8 ярд жүрді, бұл лигада 19-шы орынға ие болды. Жыл бойында ешбір 49ers ойыншысы 500 ярдтан асып өткен жоқ. Фулбэк Том Ратман 318 ярдқа 7 тачдаун соғып, жерде ең көп ұпай жинады. Роджер Крейг (439 ярд, 1 ТД) 5-ші апдада «Хьюстон Ойлерс» командасына қарсы өткен ойында тізесінен жарақат алды. Жаңадан келген қақпашы Декстер Картер (460 ярд, 1 ТД) көп көмектесе алмады. Картердің жалғыз тачдауны 17 желтоқсанда «Рамс» командасына қарсы өткен ойында соғылды; оның 74 ярдтық тачдаун жүгірісі 49ers командасына үйдегі алаңдағы басымдықты қамтамасыз етті, бұл оның жердегі жалпы көрсеткішінің шамамен алтыдан бір бөлігін құрады, ал келесі жексенбіде үйде «Нью-Орлеанс Сентс» командасына 13–10 есебімен ұтылып, төрт рет допты жоғалтты. 49ers командасы үш рет қатарынан Супербоулды жеңген алғашқы NFL командасы болуға ниеттенді, олар плей-офф арқылы NFC Чемпионатының финалына шығып, «Нью-Йорк Джайентс» командасымен кездесті. 49ers қорғанысы резервтік квотербек Джефф Хостеллер мен «Джайентс» командасын тачдаунсыз ұстай алды, бірақ ойынның барысы Монтанаға Леонард Маршаллтың квотербек қалтасынан шығарып жіберген соққысынан өзгерді; ол жарақат алып, ойынды тастады, ал «Джайентс» командасы 15–13 есебімен жеңіске жетті, бұл «Джайентс» командасының бес далалық голынан соңғысы болды, оған 49ers қақпашысы Роджер Крейгтің допты жоғалтуы себеп болды.
1991-1992 жылдар
Монтана 1991 жылғы маусымның барлық кезеңін және 1992 жылғы маусымның басым бөлігін 1991 жылғы маусымға дайындық кезінде алған шынтақ жарақатынан кейін өткізіп жіберді. 1992 жылғы тұрақты маусымның соңғы ойынында, Детройт Лайонс командасына қарсы Дүйсенбі кешкі футбол матчында Монтана ойынға кіріп, екінші жартысын толығымен ойнады. Шамамен екі маусымға жуық уақыт алаңнан тыс болғанына қарамастан, Монтана өте тиімді екенін көрсетті, жеңісті "қосымша ұпайлармен" қамтамасыз етті. Алайда, осы кезде Стив Янг өзін негізгі ойыншы ретінде бекітіп, плей-офф кезеңінде алаңға шықты. Ол кезде бұл белгілі болмағанмен, Монтана енді 49ers формасын кимейтін болды. Ол 49ers сапында соңғы рет Даллас Каубойспен NFC Чемпионатындағы кездесуде алаңға шықты, бірақ Янг пен Стив Бонодан кейін үшінші нөмірлі QB ретінде.
Квартербектің таласы және кетуі
Монтананың денсаулығы жақсы болғанда және ойнауға дайын тұрғанда, бірден квотербек мәселесі туды. Стив Янг Монтана жарақат алғанда ойнаған екі жылда өзінің тиімділігін көрсеткен еді, сондай-ақ көптеген жанкүйерлер мен ойыншылар Стив Янгқа көшкенін сезінді. Одан әрі, Янг егер ол тек қосалқы ойыншы ретінде пайдаланылса, ойнағысы келмейтінін айтты. Бірақ Монтана – «франшизаның символы» екендігі және оның осылай қалуы керек деген пікір де күшті болды. Осыдан команда ішінде шиеленіс туды, нәтижесінде Монтана ауысуға рұқсат сұрады. Янг ақырында команданы тағы бір Супер Боул жеңісіне жеткізді, бұл оған Монтананың көлеңкесінен шығуға көмектесті.
Канзас Сити Чайфс (1993-1994)
Монтана 1993 жылғы 20 сәуірде «Канзас-Сити Чифс» командасына ауыстырылды және үш жылға 10 миллион долларлық келісімшартқа қол қойды. Оның саудасы 9 маусымда «Лос-Анджелес Рейдерс» командасының жұлдызы Маркус Алленнің еркін агент ретінде келісімшартқа отыруына ықпал етті. Монтана мен Алленнің келуі, екеуі де бұрынғы Супер Боулдың ең бағалы ойыншылары болғандықтан, Канзас-Ситиде бұқаралық ақпарат құралдарында көп назар мен қызығушылық тудырды. 1993 жылғы маусымда «Чифс» командасының бас менеджері Карл Петерсон Батыс жағалаудағы шабуылдық ойынды жүзеге асыру үшін ойыншыларды тартты, бұл жаңа шабуылдық үйлестіруші Пол Хакетттің басшылығымен жүзеге асырылды. Хакетт бұрын Монтананың «49ers» командасындағы квотербектер жаттықтырушысы болып жұмыс істеген және қазіргі бас бапкер Марти Шоттенхаймерге есеп беретін болды. «Чифс» Монтанаға үш жейде жіберді. Бірі – «Нотр-Дам» командасындағы 3-ші нөмірі, оны «Чифс» командасы Атақты ойыншылар залына енген қақпашы Ян Стенерудтың құрметіне зейнеткерлікке шығарған еді, ол оған оны киюге рұқсат беруге ұсыныс жасады. Екіншісі – 19-шы нөмір, оны ол балалар футболында және 1979 жылғы маусымда «Сан-Франциско» командасының жаттығу лагерінде қысқа уақыт киген, ал үшіншісі – 16-шы нөмір, Атақты ойыншылар залына енген квотербек Лен Доусон ұйым оны зейнеткерлікке шығарғандықтан Монтанаға киюге рұқсат беруге ұсыныс жасады. Монтана Доусон мен Стенерудтың ұсыныстарын қабылдамады және оның орнына 19-шы жейдені таңдады. «Чифс» командасының алғашқы маусымдық жаттығуында қорғаныс ойыншылары сессия аяқталғаннан кейін шабуылдық команданың жаттығуларын тамашалау үшін қалды, «олар Джо Монтананың қалай ойнайтынын көргісі келді. Осы сауда туралы жігіттердің ойы осындай болды. Бұл бізге чемпиондық жеңіске жетуге үміт берді. Сондықтан да бұл өте ерекше уақыт болды». Содан кейін екінші аптада Монтана өзінің бұрынғы командасы «Сан-Франциско 49ers» және Стив Янгқа қарсы ойнады. Көптен күткен матчта Монтана мен «Чифс» командасы «49ers» командасын 24:17 есебімен жеңді. Монтана командасын 9:7 есебімен жетектеп, тағы бір плей-оффқа қатысуға жеткілікті болды, бірақ олар жабайы карта плей-офф кезеңінде Майами «Долфинс» және Дэн Марино командасына 27:17 есебімен жеңіліп қалды. Монтана «Эрроухед» стадионының «сенімсіз дауысын» еске алып, оны жақсы есте сақтайды. Ол «Канзас-Ситиде жеңіске жетсе де немесе жеңіліске ұшыраса да, бұл жанкүйерлердің базасы керемет. Менің ойымша, осы жылдар ішінде стадион ешқашан бос болған емес. Сол жердегі адамдар осы команданы және ұйымды сіз бұрын-соңды көрмегендей қолдайды. Ол өте шулы. 50 жылдан кейін де олар әр апта сайын айқайлап отырады. Бұл жанкүйерлер базасы, бәлкім, НФЛ-дегі ең жақсылардың бірі, ойнау үшін ең қиын орындардың бірі» деді. Бас бапкер Марти Шоттенхаймер Монтананы «Эрроухед» стадионындағы алғашқы ойынына дейін бір жаққа шақырып, оған бұрын-соңды естімеген дауысқа дайындалу керектігін айтты. Монтана былай деп еске алды: «Маған төрт Супер Боулда ойнауға тура келді. Мен барлық жерде ойнадым», - деді ол. Сонда Марти: «Күтіп көр», - деді. «Стадиондағы барлық адам ұлттық ән шырқағанда, «Және басшылардың үйі!» деп айқайлағанда, сіздің шашыңыз тік тұрады».
Зейнеткерлік
1995 жылы 18 сәуірде Монтана Сан-Францискодағы Джастин Герман алаңында зейнетке шығуын хабарлады. Бұл шара жергілікті телеарналар арқылы тікелей эфирде көрсетілді, және Джон Мэдден, Эдди ДеБартоло және басқа да тұлғалардың сөздері орын алды. Монтананың Сан-Францискодағы карьерасының жарқын сәттері мен бұрынғы «49ers» командаластарымен сұхбаттар да көрсетілді. Монтананың төрт Супер Боул жеңісінің үшеуінде бас жаттықтырушы болған Билл Уолш осы шараны жүргізді.
НФЛ рекордтары мен жетістіктері
Қысымға төтеп беру қабілетімен танымал Монтана командаларына төртінші ширектеп ойында 32 рет жеңіске жетуге көмектесті. 1981 жылғы Даллас Каубойларына қарсы NFC Чемпионатында, ойын аяқталуға 58 секунд қалғанда, ол есімдеріне өшкен "Ұстау" деп аталған, ойынды жеңіске жеткізген тачдаун пасын сәтті аяқтады. XXIII Суперкубокта Цинциннати Бенгалс командасына қарсы Монтана 92 ярдтық шабуылдың соңында, ойын сағатында 36 секунд қалғанда тағы бір керемет ойынды жеңіске жеткізген тачдаун пасын берді. "49ers" командасы сапындағы карьерасы барысында Монтана 4600 пастың 2929-ын орындап, 35142 ярдқа 244 тачдаун мен 123 перехват жасады. Оның 35 ойыны 300 ярдтан асып түсті, оның ішінде жеті ойында 400 ярдтан астам көрсеткіштер тіркелді. Оның карьералық көрсеткіштері: 5391 әрекетте 3409 сәтті пас, 273 тачдаун, 139 перехват және 40551 ярд. Ол сондай-ақ 1676 ярдқа жүгіріп, 20 тачдаун соқты. Монтана зейнеткерлікке шыққанда оның карьералық пастың тиімділік көрсеткіші 92.3 болды, бұл оның "49ers" командаласы Стив Янгтан (96.8) кейін екінші орынды иеленді. Кейіннен ол тағы бес ойыншыдан озып, барлық уақыттағы 7-орынға ие болды. Монтана 2008 жылы Том Брэди одан озысқанша, кез келген квотербекке қарағанда 100 ойынды жылдам жеңіп алды. Оның негізгі құрамдағы көрсеткіші 117–47 болды. Оның 16-нөмірі "49ers" командасы 1997 жылдың 15 желтоқсанында, команданың "Денвер Бронкос" командасына қарсы ойынының бірінші кезеңінде, "Дүйсенбі кешкі футбол" бағдарламасында зейнеткерлікке шығарылды. Монтана 1989 жылы "Лос-Анджелес Рамс" командасына қарсы өткен ойында 458 ярдты пас бергендігі үшін рекордты ұстады. Монтана 100-ден астам ойында (12), карьералық постсезондық тачдаун пастары (45), пастың жалпы саны (5772) және 300-ден астам ярдтық көрсеткіштер тіркелген ойындар (6, Курт Уорнермен тең) бойынша екінші орында тұр. Ол сондай-ақ Терри Брэдшоудың плей-офф ойындарында кем дегенде екі тачдаун пасын берген ойындар бойынша рекордын (7 рет) теңестірді, бірақ бұл рекордты "Балтимор Рейвенс" командасының квотербегі Джо Флакко және "Грин-Бэй Пэккерс" командасының квотербегі Аарон Роджерс бұзды. Төрт Суперкубок кездесуінде жеңіске жеткен Монтана 122 пастың 83-ін 1142 ярдқа, 11 тачдаунға айналдырып, бірде-бір перехват жасаған жоқ, осылайша Суперкубоктағы рекордтық 127.8 пастың тиімділік көрсеткішін иеленді. Үш рет Суперкубоктың ең құнды ойыншысы атағын алған алғашқы ойыншы Монтана Суперкубоктағы ең көп пас әрекеті (122) бойынша рекордты ұстап тұр. Ол сондай-ақ 95 ярдтан астам қашықтықтан екі тачдаун пасын берген жалғыз ойыншы. Монтана NFL Network-тің "Ең үздік 100 ойыншы" тізімінде (тізімдегі ең жоғары рейтингтегі квотербек) командаласы Джерри Райспен бірге №1 орынды иеленді.
Негізгі маусым
Жыл Команда Ойындар Пастың нәтижесі Жүгіру нәтижесі ОЖ БЖ Есептеме Сұрлым Айырмасы Пц Ярд Арт ТД Инт Ұз Ртг Жүгіру Арт Ярд Арт Ұз ТД 1979 SF 16 1 0−1 13 23 56.5 96 4.2 1 0 18 81.1 3 22 7.3 13 0 1980 SF 15 7 2−5 176 273 64.5 1,795 6.6 15 9 71T 87.8 32 77 2.4 11 2 1981 SF 16 16 13−3 311 488 63.7 3,565 7.3 19 12 78T 88.4 25 95 3.8 20 2 1982 9 9 3−6 213 346 61.6 2,613 7.6 17 11 55 88.0 30 118 3.9 21 1 1983 SF 16 16 10−6 332 515 64.5 3,910 7.6 26 12 77T 94.6 61 284 4.7 18 2 1984 SF 16 15 14−1 279 432 64.6 3,630 8.4 28 10 80T 102.9 32 118 3.0 15 2 1985 SF 15 15 9−6 303 494 61.3 3,653 7.4 27 13 73 91.3 42 153 3.6 16 3 1986 SF 8 8 6−2 191 307 62.2 2,236 7.3 8 9 48 80.7 17 38 2.2 17 0 1987 SF 13 11 10−1 266 398 66.8 3,054 7.7 31 13 57T 102.1 35 141 4.0 20 1 1988 SF 14 13 8−5 238 397 59.9 2,981 7.5 18 10 96T 87.9 38 132 3.5 15 3 1989 SF 13 13 11−2 271 386 70.2 3,521 9.1 26 8 95T 112.4 49 227 4.6 19 3 1990 SF 15 15 14−1 321 520 61.7 3,944 7.6 26 16 78T 89.0 40 162 4.1 20 1 1991 SF жарақаттан кейін ойнамады 1992 SF 1 0 — 15 21 71.4 126 6.0 2 0 17 118.4 3 28 9.1 16 0 1993 KC 11 11 8−3 181 298 60.7 2,144 7.2 13 7 50T 87.4 25 64 2.6 17 0 1994 KC 14 14 9−5 299 493 60.6 3,283 6.7 16 9 57T 83.6 18 17 0.9 13 0 Мансап 192 164 117−47 3,409 5,391 63.2 40,551 7.5 273 139 96T 92.3 457 1,676 3.7 21 20
Плей-офф
1981 SF 3 3 3−0 56 88 63.6 747 8.5 6 4 58 94.3 12 4 0.3 7 1
1983 SF 2 2 1−1 45 79 57.0 548 6.9 4 2 76 84.8 8 56 7.0 18 0
1984 SF 3 3 3−0 67 108 62.0 873 8.1 7 5 40 89.8 13 144 11.1 53 1
1985 SF 1 1 0−1 26 47 55.3 296 6.3 0 1 36 65.6 1 0 0.0 0 0
1986 SF 1 1 0−1 8 15 53.3 98 6.5 0 2 24 34.2 0 0 0.0 0 0
1987 SF 1 1 0−1 12 26 46.2 109 4.2 0 1 33 42.0 3 20 6.7 14 0
1988 SF 3 3 3−0 56 90 62.2 823 9.1 8 1 61 117.0 10 43 4.3 11 0
1989 SF 3 3 3−0 65 83 78.3 800 9.6 11 0 72 146.4 5 19 3.8 10 0
1990 SF 2 2 1−1 40 57 70.2 464 8.1 3 1 61 104.7 3 10 3.3 6 0
1993 KC 3 3 2−1 59 104 56.7 700 6.7 4 3 41 78.2 6 13 2.2 7 0
1994 KC 1 1 0−1 26 37 70.3 314 8.5 2 1 57 102.8 2 5 2.5 7 0
Карьера 23 23 16−7 460 734 62.7 5,772 7.9 45 21 76 95.6 63 314 5.0 53 2
Есімдіктер
Монтана маңызды сәттерде сабырлы бола білу қабілеті үшін "Джо Кул" деген лақап атын алды, ал ойынның соңғы минуттарында командаларын қайта жинап, жеңіске жеткізген тарихы үшін "Қайта оралған бала" деп аталды. Сан-Францискодағы командаластары оны өте жіңішке аяқтары мен кішкентай буындық бұлшық еттері үшін "Құс аяқ" деп атады. Ол Калифорнияда (Алтын штат) ойнағандықтан "Алтын Джо" деп аталды, сондай-ақ "Алтын Ұлы" деген жазумен Алтын қақпа көпірінің алдындағы плакатта бейнеленді. Сан-Франциско Хроникасы өткізген лақап атаулар конкурсынан тағы екі атау пайда болды: жеңімпаз "Биг Скай" болды, бірақ тағы бір қатысушы "Джо Монтана" өзінің лақап атындай естілетіндіктен, Монтанаға нақты есім қажет деп ойлап, оны "Дэвид В. Гибсон" деп атады. Монтана Гибсон есімін қатты ұнатып, шкафының үстіне оны жазды. Монтана NFL Network телеарнасының "Джоның асханасы" бағдарламасында "Джо Клиффорд" кейіпкері (оның бірінші және орта есімдерінен жасалған псевдоним) рөлінде пайда болады.
Жеке өмір
Монтана үш рет үйленген. 1974 жылы ол Нотр-Дам университетіндегі екінші семестрінде туған қаласының сүйікті қызы Ким Мозеске үйленді, бірақ үш жылдан кейін ажырасты. Ол актриса және модель Дженифер Уоллеске Schick жарнамасын түсіргенде кездесіп, 1985 жылы үйленді. Олардың төрт баласы бар: екі қызы мен екі ұлы. Оның ұлы Нейт Батыс Вирджиния Веслиан университетін бітіргеннен кейін таңдаусыз агент ретінде қабылданды. Тағы бір ұлы Ник Тулан университетінде ойнады. 2008 жылы Монтана бірінші әйелі мен Даллас аукцион үйін "авторлық құқығы мен жеке өмірін бұзғаны үшін" сотқа берді, себебі ол "Нотр-Дамда оқыған кезіндегі хаттары мен естелік заттарын сатқан". Монтана Сан-Францискода тұрады. Ол жылқы өсіреді және Montagia таңбасымен шарап шығарады. Монтана жиі Make A Wish Foundation қайырымдылық қорымен жұмыс істейді.