Кіріспе

Баптистік экклезиологияның түрі 19-ғасырдың ортасында Американың оңтүстігінде дамыған. Ландмаркизм, кейде баптистік қалыңдық теологиясы деп аталатын, 19-ғасырдың ортасында Американың оңтүстігінде пайда болған баптистік экклезиология. Ол баптистік қозғалыстың апостолдық дәуірден бері үздірілмей келе жатқандығын және батыстық ерекше заңдылығын бекітетін баптистіктердің пайда болуының мәңгілік теориясын қолдайды. Ландмаркистер баптистік шіркеулердің ғана толыққанды заңдылығына сенімді және баптистік емес құлшылық формаларын мен амалдарын жарамсыз деп есептейді. Бұл көзқарас баптистік қауымдастықта маңызды пікір таластар мен бөліністерге, қызу дебаттарға және көптеген жарылыстарға себеп болды.

Тарих

Бұл қозғалыс 1851 жылы Американың оңтүстігінде, Теннесси штатының Джеймс Р. Грейвс және Арканзас штатының Бен М. Богард есімдерімен байланысты қалыптасты. Бұл қозғалыс ғасырдың басындағы діни прогрессивизмге жауап ретінде туды. Қазіргі таңда Лендмарк қағидалары мен доктриналарын ұстанатын негізгі баптист топтары – Америка баптист қауымдастығы (Богард құрған), Америка баптист миссионерлер қауымдастығы және Штаттар аралық және шетелдік Лендмарк баптист миссионерлер қауымдастығы.

Джеймс М. Пендлтон

Джеймс М. Пендлтон – Кентуккидегі баптист пасторы болды, оның «Ескі белгі қайта орнатылды» атты мақаласы баптист емес дін қызметкерлерімен ғибадаттаста байланысқа қарсы жазылған еңбек болды. Осы еңбегі қозғалысқа атау берді. Оның «Шіркеу нұсқаулығы» Лендмарк баптисттерінің діни ілімдерін таратуға да зор ықпал етті. Пендлтон Лендмарк үштігіндегі жалғыз оңтүстік өкілі болғанымен, ол құлдыраудан арылуды қолдады және бөлінуге қарсы болды. Осының салдарынан, Америка Азамат соғысына дейін Оңтүстік баптистері арасындағы оның беделі күрт төмендеді және ол соғыс жылдарында Пенсильванияда пастор болып қызмет етті.

Амос С. Дейтон

Амос С. Дейтонның Ландмаркизмге ең маңызды үлесі – «Теодосия Эрнест» (1857) романы болды, ол діни мәселелерді көтеріп, алғаш рет «Теннесси баптисті» басылымында жарияланды.

Басқа да ықпалды баптистер

Кентукки баптистік "Flag" газетінің баспагері Джон Н. Холл, Лендмаркизмнің де, Евангелиелік миссия қозғалысының да белсенді жақтаушысы болды. Бен М. Богард Арканзас баптистерінің штаты конвенциясынан бөлініп шыққаннан кейін, ХХ ғасырда Лендмаркизмнің ең танымал көшбасшысы атанды. Сэмюэл А. Хейден Техаста көптеген адамдар Лендмаркизммен байланыстыратын ағымды басқарды. Томас Т. Итон Кентуккиде Лендмарк идеяларын жақтады және Лендмаркқа қарсы тұрған ғалым Уильям Х. Уитситтке қарсы күресті жетекке алды. Джон Т. Кристиан баптисттердің тарихындағы мұрагерлік туралы Лендмарк тұжырымын қорғады. Джеймс М. Кэрролл баптист қозғалысының тарихын баяндайтын "Қанның іздері" атты ең танымал еңбекті жазды. Көптеген белгілі Оңтүстік баптист басшылары да Лендмарк баптистері болды, бірақ баптист тарихына қосқан ең маңызды үлестері шіркеутанудан өзге салаларда болды.