АҚШ-тағы "Екі Тұқым" баптистері және миссияға қарсылық қозғалысы

Кіріспе

АҚШ-тағы христиан діни ағымы. Two Seed in the Spirit Predestinarian Baptists баптистердің ірі топтарының біріне жатады, олар көбінесе "миссияға қарсы" баптистер деп аталады. Осы топқа Duck River және Kindred баптистері, Old Regular баптистері, кейбір Regular баптистері және кейбір United баптистері кіреді. Primitive баптистердің өте аз ғана бөлігі екі тұқым туралы ілімді ұстанады. Екі тұқымдықтың негізгі орталықтары Солтүстік Алабама, Арканзас, Шығыс Теннесси, Флорида, Джорджия, Иллинойс, Индиана және Техас штаттарында орналасқан. 2002 жылғы мәліметтер бойынша, Алабама, Индиана, Теннесси және Техас штаттарында осы дін мен тәртіптің бес шіркеуі немесе қауымы әлі де сақталған.

Шығу тегі

Баптистер Солтүстік Америкада 17 ғасырдың басында пайда болды. Филадельфия баптистер қауымдастығының (құрылған 1707 ж.) ықпалымен, Ұлы оянудан шіркеулерге мүшелердің келуі және 19 ғасырдың басында Баптистер маңызды американдық дінге айналды. Бұл өсім қиындықтарсыз болған жоқ, сондықтан 1820 жылы баптистер қарқынды, кейде ащы "миссиялық" дауға қатысты. Даудың көп бөлігі жаңадан құрылған Баптисттердің шетелдегі миссионерлік кеңесіне байланысты болды. Ақсақал Дэниел Паркер (1781–1844) "миссия" қозғалысына қарсы сөйлеген алғашқы пасторлардың бірі болды. 1820 жылы ол "Баптисттер қауымына және жалпы дін достарына арналған, Америка Құрама Штаттарының Баптисттердің шетелдегі миссионерлік кеңесінің қағидалары мен тәжірибесі туралы" атты кітапша шығарды. 1814 жылы Филадельфияда құрылған Баптисттердің шетелдегі миссионерлік кеңесі ең белгілісі – Үшжылдық конвенция, бірақ оның ресми атауы "АҚШ-тағы баптистердің жалпы миссионерлік конвенциясы" болды. Баптистердің конвенцияға қарсылығы сотериология мен экклезиологияға негізделген. Паркер қатаң алдын ала тағдырға сенуші болды, бірақ кітапшадағы оның басты қарсылығы экклезиологияға қатысты, мысалы: «Олар Мәсіх шіркеуінің құқығын немесе басқаруын бұзып, одақтан тыс әрекет ете отырып, өздерін бірлікке біріктірді». Шығыс жағалауындағы бірнеше маңызды уағыздаушылар «миссияға қарсы» қозғалысты жетекшілік етті, бірақ ақсақал Паркер шекарадағы көшбасшы болды және, мүмкін, қарапайым адамдарға ең жақсы түсіндірді. Сол кезде Паркер Құдай және адам туралы көзқарастарын қалыптастырып, оларды алғаш рет «Екі тұқым туралы көзқарастар» (1826) атты еңбегінде жариялады. Паркер барлық адамдар Құдайдың «жақсы тұқымынан» немесе Шайтанның «жаман тұқымынан» (жақсы тұқымның балалары шамамен кальвинизмнің «сайланғандарына», ал жаман тұқымның балалары «сайланбағандарға» тең) екенін үйретті және олар бастапқыда осылай алдын ала белгіленді. Сондықтан миссионерлік қызмет тек Киелі кітапқа қайшы ғана емес, сонымен қатар, практикалық тұрғыдан тиімсіз болды, өйткені «шешім» туылмас бұрын қабылданған. Паркер өзінің «екі тұқымын» кеңінен таратты, және «миссияға қарсы» қозғалыстың көптеген мүшелері оның ілімін қабылдады, бірақ ол көпшілікке жақын нәтижеге қол жеткізбеді. 1834 жылы Дэниел Паркер және басқалар Техас шекарасына көшіп барды. Техас әлі де Мексиканың бір бөлігі болды және үкімет аймақта протестанттық (католик емес) шіркеулерді құруға рұқсат бермеді. Ақсақал Паркер Техасқа келгенге дейін шіркеу құруға бел буды. Pilgrim Predestinarian Regular Baptist Church 1833 жылдың 26 шілдесінде Иллинойс штатында құрылды. Ол бүгінгі күнге дейін Техас штатының Элькхарт қаласының жанында, «Екі тұқымды» емес, «Примитивті» шіркеу ретінде сақталған. Дэниел Паркердің есімі «миссияға қарсы» деген сөздің синонимі болды, бірақ ол Техастағы маңызды шекаралық уағыздаушылардың бірі болды, штаттың шығыс бөлігіндегі тоғызға жуық шіркеуді ұйымдастыруға жетекшілік етті. «Миссионерлік» және «миссионерге қарсы» дау баптистер арасында бөлінуге әкелгеннен кейін, «миссионерге қарсылар» ескі мектеп, ескі тұрақты, алдын ала тағайындалған және примитив (сонымен қатар, қорлаушы «қатаң қабықтылар») сияқты атаулармен аталды. Екі тұқым шіркеулері көбінесе Бастапқы баптистермен байланысты болды және XIX ғасырдың соңына дейін солай болды. Сол кезде Бастапқы баптистердің көпшілігі ерестік ілімдерді ұстанатындықтан «Екі тұқымшыларды» жоққа шығарды. Алайда, тарихшы Джон Краулидің айтуынша, Оңтүстік Джорджияда, кемінде, Баптистердің «кім қайда барып, кімді тыңдауға болатынын білсе», «Екі тұқым» ілімін түсіндіруге болады. Олар Бастапқы баптистермен көп нәрсеге ортақ болса да және көбінесе сырттан осылай танылса да, Екі тұқым шіркеулері өздерін Бастапқы баптистер деп санамайды.

Baptists first appeared in North America in the early 17th century. Through the influence of the Philadelphia Baptist Association (org. 1707), the influx of members to the churches from the Great Awakenings, and the union of the disparate Regular and Separate Baptists, by the early 19th century Baptists would become an important American denomination. This growth was not without its pangs, and by 1820 these Baptists were embroiled in an intense and sometimes bitter "missions" controversy. Much of the controversy centered around the newly formed Baptist Board of Foreign Missions. Elder Daniel Parker (1781–1844) was one of the earlier ministers to speak out against the "missions" movement. In 1820, he released a booklet entitled "A Public Address to the Baptist Society, and Friends of Religion in General, on the Principle and Practice of the Baptist Board of Foreign Missions for the United States of America." The Baptist Board of Foreign Missions, organized at Philadelphia in 1814, is best known as the Triennial Convention, but its official name was the "General Missionary Convention of the Baptist Denomination in the United States." Objections by Baptists to the Convention were based on both soteriology and ecclesiology. Parker was a strict predestinarian, but his chief objections in the booklet are based on ecclesiology for example, "They have violated the right or government of the Church of Christ in forming themselves into a body and acting without of the union." Several important preachers on the east coast led in the "anti missions" movement, but Elder Parker was the leader on the frontier, and probably spoke best to the common man. It appears that during this time, Parker was also formulating views on God and man that he would first release in his Views on the Two Seeds (1826). Parker taught that all persons are either of the "good seed" of God or of the "bad seed" of Satan (the children of the good seed are roughly equivalent to the "elect" of Calvinism, and those of the bad seed similar to the "non elect"), and were predestined that way from the beginning. Therefore mission activity was not only unbiblical, but as a practical matter useless, since the "decision" was already made prior to birth. It seems that Parker spread his "two seeds" far and wide, and a goodly number of the "anti missions" movement accepted his doctrine, though it never achieved anything near majority status. In 1834, Daniel Parker and others migrated to the Texas frontier. Texas was still part of Mexico and the government would not allow organization of Protestant (non Catholic) churches in the region. Elder Parker determined to organize a church before he arrived in Texas. The Pilgrim Predestinarian Regular Baptist Church was constituted July 26, 1833 in Illinois. It still exists today, near Elkhart, Texas, though as "Primitive" rather than "Two Seed." Daniel Parker's name is almost synonymous with "anti missions", but he was one of the important frontier preachers in Texas, leading in the organization of about nine churches in the eastern part of the state. After the "missionary" and "anti missionary" controversy brought division among Baptists, the "anti missionaries" were called by names such as Old School, Old Regular, Predestinarian, and Primitive (as well as the pejorative "hardshells"). The Two Seed churches were often connected with the Primitive Baptists and seem to have been so until late in the 19th century. By that time, most Primitive Baptists had excluded the "Two Seeders" for holding heretical doctrines. However, in southern Georgia, at least, according to historian John G. Crowley, one may still find Two Seed doctrines expounded by Primitive Baptists "if one knows where to go and what to listen for." Though they hold much in common with Primitive Baptists and often are so identified by outsiders, the Two Seed churches do not consider themselves Primitive Baptists.

Паркердің өліміне байланысты

Екі тұқымдық теологиялық ұстаным кейбір орталарда гиперкальвинизм ретінде белгілі, яғни жақындыққа ие деп саналғандарға ғана жақсы жаңалықты жеткізу. Бұл топ өте консервативті. Бір байқаушы атап өткендей, "жаңалықтар" ешқашан осы адамдарға тиіспеген". 1845 жылы Паркер қайтыс болғаннан кейін көп ұзамай бұл топ өзінің алғашқы маңызды бөлінісін бастан өткерді. Орталық Кентуккидегі қарт Томас П. Дадли, Ликинг Крик қауымдастығының шіркеуінің мүшесі, Паркердің еңбегіне толықтыру ретінде "Екі жан" атты еңбек жазды. Денені толық суға батырып шомылдыру арқылы қабылданады. Бұл топтың тағы бір жалғыз қағидасы – Иеміздің соңғы кешкі асы және аяқ жуу рәсімі. Бір комментатор бұл топтың "Кальвиннің өзінен де қатаң кальвинистік болғандықтан, оны қабылдамас еді" деді. 1906 жылғы діни ұйымдардың санағында Теннессиде он тоғыз, Арканзаста он, Кентуккиде тоғыз, Джорджияда бес, Индианада төрт, Флоридада үш, Алабама мен Техаста екі-екі, ал Миссуриде бір шіркеу тіркелді, олардың жалпы саны 781 адамды құрады. Bear Creek, Bethlehem, Caney Fork, Drakes Creek, Elm Fork, Lookout Mountain, Pilgrims Rest, Richland Creek және Suwannee River қауымдастықтары осы қозғалысқа қосылды. Иллинойс штатының Жаңа Үміт Алдын-ала белгілеуші Баптист қауымдастығы 1877 жылы құрылды, бірақ 1906 жылға қарай жойылды. 1936 жылы бұл орган қалалық жерлерде екі шіркеу және ауылдық жерлерде он төрт шіркеу бар екенін хабарлады. Мүшелердің саны 201 адамды құрады. Қалалық шіркеулердің бірінде (Алабама штатында) 57 мүше болды және бұл ең ірі қауым екені анық. Жергілікті шіркеулер Алабама, Теннесси және Кентукки штаттарында болды. Бұрын Арканзас, Флорида, Джорджия, Иллинойс және Миссури штаттарында шіркеулер болған. Сонымен қатар, үш қауымдастық тізімге алынды: Caney Fork, Drakes Creek және Richland Creek. 1916 жылы тоғыз қауымдастық болды. Бір себепті болса да, Техас және Индиана штаттарындағы қауымдар 1936 жылғы есепке енгізілмеді (олар әлі де болды), бірақ олар 1906 және 1916 жылдары тізімде болған. Сол сияқты, 1941 жылы таратылған Eel River қауымдастығы да есептен шығарылды. Сондықтан, 1936 жылғы 201 адамның көрсеткіші, тиісінше, төмендеуі керек.

The Two Seed theological stance is known in some circles as Hyper Calvinism, i. e., only evangelize to those who can be discerned as being members of the elect. This group is extremely conservative. As one observer noted, "'Innovations' have never touched these people." In 1845, shortly after Parker's death, this group experienced its first major schism. Central Kentucky's Elder Thomas P. Dudley, a member of a church of the Licking Creek Association, produced a work on "Two Souls" to supplement Parker's on the two seeds. Baptism is by immersion. The only other ordinance this group practices is the Lord's Supper with foot washing. One commentator stated that this group was "so Calvinistic that they would exclude John Calvin himself." The 1906 Census of Religious Bodies, there were nineteen churches in Tennessee, ten in Arkansas, nine in Kentucky, five in Georgia, four in Indiana, three in Florida, two each in Alabama and Texas, and one in Missouri with a total membership of 781. The Bear Creek, Bethlehem, Caney Fork, Drakes Creek, Elm Fork, Lookout Mountain, Pilgrims Rest, Richland Creek, and Suwannee River associations were affiliated with this movement. The New Hope Predestinarian Baptist Association of Illinois existed in 1877, but, was evidently extinct by 1906. In 1936, this body reported two churches in urban settings and fourteen in rural areas. The membership stood at 201. One of the urban churches (in Alabama) had 57 members and was certainly the largest single congregation. Local churches existed in Alabama, Tennessee, and Kentucky. Previously churches existed in Arkansas, Florida, Georgia, Illinois, and Missouri. Three associations were also enumerated: Caney Fork, Drakes Creek, and Richland Creek. In 1916, there had been nine associations. For some reason, the congregations in Texas and Indiana are not included in the 1936 report (they were still in existence) although they had been listed in 1906 and 1916. Likewise, the Eel River Association, which folded in 1941, is omitted. Therefore, the figure of 201 adherents in 1936 is lower than it should have been.

Ағымдағы

Екі тұқым туралы ілімнің іздері әлі де кейбір Бастапқы баптистердің арасында естіледі. 2003 жылы, екі тұқымдық баптистердің төрт шіркеуі бар еді (Техаста екеу, Индианада және Теннессиде бір-бір шіркеу), олардың жалпы мүше саны шамамен 80 адамды құрады. Екі шіркеу Троица өзені қауымдастығында бірлесіп қызмет етеді, ал екеуі тәуелсіз. Баптист тарихшысы Альберт У. Уордин 2002 жылғы 22 маусымдағы «Баптист тарихы мен мұрасы» журналында жарияланған мақаласында келесі статистиканы келтірді:

2011 жылы Валдоста мемлекеттік университеті тарих профессоры доктор Джон Г. Кроулидің «Екі тұқым» қозғалысының алғашқы толық тарихын жазып жатқаны туралы хабарлады.

Мәдени сілтемелер

1945 жылы "Американ тілі" кітабына қосымша жазғанда Х. Л. Менкен "Рухтағы екі тұқым" баптист шіркеуін АҚШ-тағы "басып қалған" христиан діндерінің көбеюінің мысалы ретінде көрсетті. Американдық жазушы Курт Воннегут кітабының бірінші романы "God Bless You, Mr. Rosewater" (1965) романында осы сектаға сілтеме жасайды, онда басты кейіпкер өзінің оның мүшесі екенін мәлімдейді.

Пайдаланған дереккөздер

Каролл, реф. Х. К., Д. Д. "Сәлемдесу". Баптист Әлемдік Одағының Филадельфиядағы екінші конгресі, 19–25 маусым, 1911 ж. Филадельфия комитетінің қолдауымен жарияланған. Филадельфия, ПА: Харпер және Бразерс компаниясы, 1911, 185-бет. Кларк, Элмер Талмидж. Америкадағы кіші секталар. Нэшвилл, ТН: Коксбери Пресс, 1937. Краули, Джон Г. Wiregrass Оңтүстігінің алғашқы баптистері: 1815 жылдан бүгінгі күнге дейін. Гейнсвилл, ФЛ: Флорида университетінің баспасы, 1999. Қатты мұқабалы Нұсқасы Жұмсақ мұқабалы Evans, M. G. "Суға батырушылар және шіркеу одағы" Баптист конгресінің жиырма тоғызыншы жылдық сессиясында, Атлантик-Ситидегі Бірінші баптист шіркеуінде, Н. Дж. Чикаго, ИЛ: Чикаго университетінің баспасы, 137–141-беттер. "Краули сирек діндерді зерттейді". 7 маусым, сейсенбі, 2011 ж. Миллер, Терри Э. "Өткеннен келген дауыстар: Оттер-Крик шіркеуіндегі ән салу және уағыз айту". "Америкалық фольклор журналы", 88-том, № 349 (1975 жылғы шілде-қыркүйек), 266–282-беттер. Спаркс, ақсақал Джон. Аппалачи христиандығының тамыры: Шабал Стернстің өмірі мен мұрасы. Лексингтон, Кьюи: Кентукки университетінің баспасы, 2001. "Рухтағы екі тұқым" тағдырға сенетін баптистер. АҚШ Сауда және Еңбек министрлігіне тапсырылды. Халық санағы бюросы. Е. Дана Дюран, директор. Арнайы есеп – Діни ұйымдар, 1906: 2-бөлім. Жеке діндер: тарихы, сипаттамасы және статистикасы. Вашингтон, округ Колумбия: Үкіметтік баспахана, 1910, 2-том, 155–157-беттер. "Рухтағы екі тұқым" тағдырға сенетін баптистер. АҚШ Сауда департаментіне тапсырылды. Халық санағы бюросы. Д-р Т. Х. Мерфи, қадағалаушы. Діни ұйымдар, 1936: 2-том, 1-бөлім. А-дан J-ға дейінгі діндер: статистика, тарих, ілімдер, ұйым және жұмыс. Вашингтон, округ Колумбия: Үкіметтік баспахана, 1941, 2-том, 1-бөлім, 234–236-беттер. Уордин, Альберт В., кіші. "Рухтағы екі тұқым тағдырға сенетін баптистер: кішкентай баптисттік қауым". Баптист тарихы және мұрасы. 22 маусым, 2002 ж.

Денеапалық тұжырымдамалар

Кларк, Элмер Талмидж. Америкадағы кіші секталар. Нэшвилл, ТН: Cokesbury Press, 1937, 248–249 беттер. ———. "Америкадағы кіші секталар" кітабындағы "Рухтағы екі тұқым, тағдыры алдын ала белгіленген баптистер" мақаласы. Қайта қарастырылған басылым. Нью-Йорк, Нью-Йорк: Abingdon Cokesbury Press, 1949, 203–204 беттер. Мэй, Линн Э., кіші. "Рухтағы екі тұқым, тағдыры алдын ала белгіленген баптистер." Оңтүстік баптистер энциклопедиясы. Нэшвилл, ТН: Broadman Press, 1958, 2-том, 1433-бет. Майер, Фредерик Эммануэль. "Рухтағы екі тұқым, тағдыры алдын ала белгіленген баптистер." Американың діни ұйымдары. Сент-Луис, МО: Concordia Publishing House, 1954, 271-бет, 1-баған. Мид, Фрэнк С., Сэмюэл С. Хилл редакциялаған. АҚШ-тағы діндер туралы анықтамалық. 8-ші басылым. Нэшвилл, ТН: Abingdon Press, 1985, 57-бет. "Ескі рухтағы екі тұқым, тағдыры алдын ала белгіленген баптистер". АҚШ Сауда және Еңбек министрлігі. Халық санағы бюросы. Халық санағы бюллетені. № 375, 1893 жылдың 12 мамыры: Шіркеулер статистикасы. Вашингтон, округ Колумбия: Үкіметтік баспахана, 1893, 38–41 беттер. "Рухтағы екі тұқым, тағдыры алдын ала белгіленген баптистер". АҚШ Сауда және Еңбек министрлігі. Халық санағы бюросы. E. Дана Дюран, директор. Арнайы есеп – Діни ұйымдар, 1906: II бөлім. Жеке діндер: тарихы, сипаттамасы және статистикасы. Вашингтон, округ Колумбия: Үкіметтік баспахана, 1910, 2-том, 155–157 беттер. "Рухтағы екі тұқым, тағдыры алдын ала белгіленген баптистер". АҚШ Сауда департаменті. Халық санағы бюросы. Роджерс, Сэм. Л., директор. Діни ұйымдар, 1916: II бөлім. Жеке діндер: тарихы, сипаттамасы және статистикасы. Вашингтон, округ Колумбия: Үкіметтік баспахана, 1919, 150–152 беттер. "Рухтағы екі тұқым, тағдыры алдын ала белгіленген баптистер". АҚШ Сауда департаменті. Халық санағы бюросы. Мёрфи, доктор Т. Х., бақылаушы. Діни ұйымдар, 1936: II том, 1-бөлім. А-дан J-ға дейінгі діндер: статистика, тарих, ілімдер, ұйым және жұмыс. Вашингтон, округ Колумбия: Үкіметтік баспахана, 1941, 2-том, 1-бөлім, 234–238 беттер. "Рухтағы екі тұқым, тағдыры алдын ала белгіленген баптистер". Уотсон, Е. О., редактор. Шіркеулер жылнамасы 1921–22. Вашингтон, округ Колумбия: Hayworth Publishing Company, 1922, 40–41 беттер.

Clark, Elmer Talmadge. The Small Sects in America. Nashville, TN: Cokesbury Press, 1937, pp. 248–249. ———. "Two Seed in the Spirit Predestinarian Baptists" in The Small Sects in America. Revised edition. New York, NY: Abingdon Cokesbury Press, 1949, pp. 203–204. May, Lynn E., Jr. "Two Seed in the Spirit Predestinarian Baptists." in Encyclopedia of Southern Baptists. Nashville, TN: Broadman Press, 1958, Vol. 2, p. 1433. Mayer, Frederick Emanuel. "Two Seed in the Spirit Predestinarian Baptists." in The Religious Bodies of America. St. Louis, MO: Concordia Publishing House, 1954, p. 271, col. 1. Mead, Frank S., rev. by Samuel S. Hill. Handbook of Denominations in the United States. 8th ed. Nashville, TN: Abingdon Press, 1985, p. 57. "The Old Two Seed in the Spirit Predestinarian Baptists". in United States Department of Commerce and Labor. Bureau of the Census. The Census Bulletin. Issue No. No. 375, May 12, 1893: Statistics of Churches. Washington, DC: Government Printing Office, 1893, pp. 38–41. "Two Seed in the Spirit Predestinarian Baptists". in United States Department of Commerce and Labor. Bureau of the Census. E. Dana Durand, Director. Special Report—Religious Bodies, 1906: Part II Separate Denominations: History, Description, and Statistics. Washington, DC: Government Printing Office, 1910, Vol. 2, pp. 155–157. "Two Seed in the Spirit Predestinarian Baptists". in United States Department of Commerce. Bureau of the Census. Rogers, Sam. L., Director. Religious Bodies, 1916: Part II Separate Denominations: History, Description, and Statistics. Washington, DC: Government Printing Office, 1919, pp. 150–152. "Two Seed in the Spirit Predestinarian Baptists". in United States Department of Commerce. Bureau of the Census. Murphy, Dr. T. H., Supervisor. Religious Bodies, 1936: Volume II Part 1 Denominations A to J: Statistics, History, Doctrine Organization and Work. Washington, DC: Government Printing Office, 1941, Vol. 2, Part 1 pp. 234–238. "Two Seed in the Spirit Predestinarian Baptists". in Watson, E. O., ed. Year Book of the Churches 1921 22. Washington, DC: Hayworth Publishing Company, 1922, pp. 40–41.